कैलासप्रासादवर्णनम् Kailasaprasadavarnanam Shivarahasyantargatam

स्कन्दप्रोक्तम् शिवरहस्यान्तर्गतम्मणिप्रभाभिस्सततं सोमसूर्यौ तिरस्कृतौ ।सरसीमध्यसङ्कॢप्तसौधोद्यद्वरकुम्भकः ॥ ४३॥

skandaproktam śivarahasyāntargatammaṇiprabhābhissatataṃ somasūryau tiraskṛtau |sarasīmadhyasaṅkḷptasaudhodyadvarakumbhakaḥ || 43||

मणिस्तम्भकृतासारभाभासितदिगन्तरः ।सुवर्णाम्बरसङ्कॢप्तविततामलमौक्तिकैः ॥ ४४॥

maṇistambhakṛtāsārabhābhāsitadigantaraḥ |suvarṇāmbarasaṅkḷptavitatāmalamauktikaiḥ || 44||

जालिकापालिकापारवितानावलिभासुरः ।तन्मध्यहीरकोत्तुङ्गसिह्मासनवराश्रितः ॥ ४५॥

jālikāpālikāpāravitānāvalibhāsuraḥ |tanmadhyahīrakottuṅgasihmāsanavarāśritaḥ || 45||

तत्रदेव्या महादेवो विहारशयनासनैः ।सरःप्रान्तोरुकलशधारासारोर्ध्ववशीकरैः ॥ ४६॥

tatradevyā mahādevo vihāraśayanāsanaiḥ |saraḥprāntorukalaśadhārāsārordhvavaśīkaraiḥ || 46||

यन्नीरतीरगन्धोद्यद्धारासारौघशीकरैः ।कदाचित्तत्र मध्यस्थो देव्या व्यजनहस्तया ॥ ४७॥

yannīratīragandhodyaddhārāsāraughaśīkaraiḥ |kadācittatra madhyastho devyā vyajanahastayā || 47||

सेवितश्श्रीमहेशानः क्वचित्पीठस्थितश्शिवः ।तत्र नानाविधाः क्रीडा देव्या चक्रे महेश्वरः ॥ ४८॥

sevitaśśrīmaheśānaḥ kvacitpīṭhasthitaśśivaḥ |tatra nānāvidhāḥ krīḍā devyā cakre maheśvaraḥ || 48||

विचित्राणां चरित्राणां त्रिणेत्रप्रियकाम्यया ।देव्या प्रमुदितो देवस्तत्र सौधवरेषु च ॥ ४९॥

vicitrāṇāṃ caritrāṇāṃ triṇetrapriyakāmyayā |devyā pramudito devastatra saudhavareṣu ca || 49||

काश्चित्तत्र वदाम्यद्य शृणु भूसुर शाम्भव ।विपिने सरसस्तीरे प्रासादाग्रेव गोपुरे ॥ ५०॥

kāścittatra vadāmyadya śṛṇu bhūsura śāmbhava |vipine sarasastīre prāsādāgreva gopure || 50||

विजहार महादेवो भवान्या शङ्करस्तदा ।शैलमालोकयद्देवो देव्या देवी सखीगणैः ॥ ५१॥

vijahāra mahādevo bhavānyā śaṅkarastadā |śailamālokayaddevo devyā devī sakhīgaṇaiḥ || 51||

अदर्शयद्विचित्राणि तस्मिन्कैलासपर्वते ॥ ५२॥

adarśayadvicitrāṇi tasminkailāsaparvate || 52||

सालतालकृतमालतमालैरामलक्यवकुलार्जुनपाटलैः ।पानसैलिकुचवाह्लिकनीपैर्दाडिमैश्च सुरसालरसालैः ॥ ५३॥

sālatālakṛtamālatamālairāmalakyavakulārjunapāṭalaiḥ |pānasailikucavāhlikanīpairdāḍimaiśca surasālarasālaiḥ || 53||

जम्बूनिम्बकदम्बजैः फलभरैस्तक्कोलहिन्तालकैरङ्कोलेस्सरलैरशोकतिलकैस्तिन्दूकमालूरकैः ।पुन्नागैर्नगनागसर्जरसिकैः चाम्पेयमाधूककैःप्लक्षाश्वत्थकपित्थतिन्त्रिणिभवैर्भूनिम्बजालैर्धवैः ॥ ५४॥

jambūnimbakadambajaiḥ phalabharaistakkolahintālakairaṅkolessaralairaśokatilakaistindūkamālūrakaiḥ |punnāgairnaganāgasarjarasikaiḥ cāmpeyamādhūkakaiḥplakṣāśvatthakapitthatintriṇibhavairbhūnimbajālairdhavaiḥ || 54||

क(व)टकुटजकुरण्ठैः कर्णिकाराश्वमारैः खरबदरपलाशैर्लोद्ध्रसञ्चन्दनैश्च ।कुरवकशुकतुण्डैश्शिंशुपाचेङ्गदीभिर्लिङ्कुचविकचभण्डः केतकैस्मिन्दुवारैः ॥ ५५॥

ka(va)ṭakuṭajakuraṇṭhaiḥ karṇikārāśvamāraiḥ kharabadarapalāśairloddhrasañcandanaiśca |kuravakaśukatuṇḍaiśśiṃśupāceṅgadībhirliṅkucavikacabhaṇḍaḥ ketakaisminduvāraiḥ || 55||

केदारकोविदारैश्च देवदारुकपित्थकैः ।तगरागरुकृष्णाभ्रैस्तुङ्गनीपककम्रकैः ॥ ५६॥

kedārakovidāraiśca devadārukapitthakaiḥ |tagarāgarukṛṣṇābhraistuṅganīpakakamrakaiḥ || 56||

मन्दारद्वयपारिजातवकजैरर्कैश्च सप्तछदैःपूगीनारलखर्जुरैश्च कुटजैर्नारङ्गजातिद्रुमैः ।प्लक्षोदुम्बरकन्दलैर्मुनिभवै राजादनैर्बर्बरैःशल्मल्यैर्वरशिग्रुकैर्मधुभवैस्सन्मालिङ्गैरपि ॥ ५७॥

mandāradvayapārijātavakajairarkaiśca saptachadaiḥpūgīnāralakharjuraiśca kuṭajairnāraṅgajātidrumaiḥ |plakṣodumbarakandalairmunibhavai rājādanairbarbaraiḥśalmalyairvaraśigrukairmadhubhavaissanmāliṅgairapi || 57||

भूतावासहरीतकीत्रिकटुकैश्शम्युद्भवैः किन्दरैःप्राचीनामलकैः करञ्जककुभैर्गन्धात्तजम्बूफलैः ।बन्धूकैश्चिरिबिल्वजैश्च तरगैः कृष्णागरूत्थैर्दुमैःमालिङ्गेश्च शिरीषकैः कुसुमितैरन्यैश्च शाखाशतैः ॥ ५८॥

bhūtāvāsaharītakītrikaṭukaiśśamyudbhavaiḥ kindaraiḥprācīnāmalakaiḥ karañjakakubhairgandhāttajambūphalaiḥ |bandhūkaiściribilvajaiśca taragaiḥ kṛṣṇāgarūtthairdumaiḥmāliṅgeśca śirīṣakaiḥ kusumitairanyaiśca śākhāśataiḥ || 58||

मल्लीमालतिजातिकासुरभितैस्सायन्तनोन्निद्रितैःचन्द्रासारविकासितैरतिसितैस्सच्चन्द्रिकावल्लिभिः ।वल्लीनान्निवहैः कदम्बजरजस्सन्दोहगन्धानिलैःउत्फुल्लैस्तिलकैस्तमालजसुमैः फुलैर्लसत्केसरैः ॥ ५९॥

mallīmālatijātikāsurabhitaissāyantanonnidritaiḥcandrāsāravikāsitairatisitaissaccandrikāvallibhiḥ |vallīnānnivahaiḥ kadambajarajassandohagandhānilaiḥutphullaistilakaistamālajasumaiḥ phulairlasatkesaraiḥ || 59||

कुन्दैरिन्दुकरप्रसारितमुखैरालोलसप्तछदैःकौसुम्भैररुणप्रभासुमधुरैः प्रोद्भूतसत्केसरैः ।द्राक्षागुच्छसुवल्लिकासितसिताः पुण्ड्रेक्षुसाराकराःपूगद्रुङ्गवलीकृताङ्गमधुरास्सन्नागवल्लीलताः ॥ ६०॥

kundairindukaraprasāritamukhairālolasaptachadaiḥkausumbhairaruṇaprabhāsumadhuraiḥ prodbhūtasatkesaraiḥ |drākṣāgucchasuvallikāsitasitāḥ puṇḍrekṣusārākarāḥpūgadruṅgavalīkṛtāṅgamadhurāssannāgavallīlatāḥ || 60||

मन्दारसुन्दरतरुप्रकरैः प्रफुल्लैरुत्फुल्लदाडिमसुमैर्बककर्णिकारैः ।पीतायमानसुषमायुतचम्पकैस्तैरुत्फुल्लपाटलकदम्बजराजवृक्षैः ॥ ६१॥

mandārasundarataruprakaraiḥ praphullairutphulladāḍimasumairbakakarṇikāraiḥ |pītāyamānasuṣamāyutacampakaistairutphullapāṭalakadambajarājavṛkṣaiḥ || 61||

सत्किंशुकैश्शुकमुखैर्वरशल्मलीभिः पुन्नागनागनवनीपसुमैः प्रफुल्लैः ।भारतिभारशिखरैः कलधौतशैलः पश्याम्बिकेऽद्य सुमनोहरवृक्षसङ्घैः ॥ ६२॥

satkiṃśukaiśśukamukhairvaraśalmalībhiḥ punnāganāganavanīpasumaiḥ praphullaiḥ |bhāratibhāraśikharaiḥ kaladhautaśailaḥ paśyāmbike'dya sumanoharavṛkṣasaṅghaiḥ || 62||

वल्लीविकासिततनुः प्रसभं भवानि प्रोद्यत्सुधांशुचयकोटिनिभो विभाति ॥ ६३॥

vallīvikāsitatanuḥ prasabhaṃ bhavāni prodyatsudhāṃśucayakoṭinibho vibhāti || 63||

उत्फुल्लामलपुण्डरीककुमुदैर्नीलोत्पलैस्सुन्दरैःआरक्ताम्बुजकञ्जनीभिरभितस्मद्रत्नसोपानकैः ।तत्प्रान्तामलबिल्वमूलजमहालिङ्गाकृतिश्शङ्करःतुष्यत्येव सरस्सुरुद्गणपैर्देव्यागिरीन्द्रेऽधिकम् ॥ ६३॥

utphullāmalapuṇḍarīkakumudairnīlotpalaissundaraiḥāraktāmbujakañjanībhirabhitasmadratnasopānakaiḥ |tatprāntāmalabilvamūlajamahāliṅgākṛtiśśaṅkaraḥtuṣyatyeva sarassurudgaṇapairdevyāgirīndre'dhikam || 63||

तद्ध्यानधारामृतपानपीनास्स्वात्मैकताना इव चक्रवाकाः ।सरस्सु कलोलचलाक्तपक्षा हंसा बकास्सारसपङ्क्तयथ ॥ ६४॥

taddhyānadhārāmṛtapānapīnāssvātmaikatānā iva cakravākāḥ |sarassu kalolacalāktapakṣā haṃsā bakāssārasapaṅktayatha || 64||

नार्द्रीकृताङ्गाः खलु सञ्चरन्ति भावा भवाब्धाविव मे प्रभावात् ॥ ६५॥

nārdrīkṛtāṅgāḥ khalu sañcaranti bhāvā bhavābdhāviva me prabhāvāt || 65||

कपिवरकुलमाद्यचालनालोकनाद्यैः फलपतनजवर्शैः पुष्परेणप्रकीर्णैः ।शिखरिशिखरसारा भूमयश्शोशुभन्ते करिकटमदधाराप्रस्रवैः पङ्किलाश्च ॥ ६६॥

kapivarakulamādyacālanālokanādyaiḥ phalapatanajavarśaiḥ puṣpareṇaprakīrṇaiḥ |śikhariśikharasārā bhūmayaśśośubhante karikaṭamadadhārāprasravaiḥ paṅkilāśca || 66||

शुकबकपिककाककोकधूकैः निभृतविनादितचक्रवाकपाकैः ।गहनविपिनशाखिमस्तसंस्थामधुरारावविनादिचक्रवाकैः ॥ ६७॥

śukabakapikakākakokadhūkaiḥ nibhṛtavināditacakravākapākaiḥ |gahanavipinaśākhimastasaṃsthāmadhurārāvavinādicakravākaiḥ || 67||

गिरिवरशिखराग्रे नृत्तसाटोपवबर्हाहरिकुलकृतघोषैर्वृद्धितर्वारणानां कैलासप्रासादवर्णनम् ।गिरिशिरसि निनादैस्सारसानां शुकानांपिकरवकलकण्ठैर्नादितस्तद्गृहान्तः ॥ ६८॥

girivaraśikharāgre nṛttasāṭopavabarhāharikulakṛtaghoṣairvṛddhitarvāraṇānāṃ kailāsaprāsādavarṇanam |giriśirasi ninādaissārasānāṃ śukānāṃpikaravakalakaṇṭhairnāditastadgṛhāntaḥ || 68||

महिषचमरकुञ्जदन्तशृङ्गैः खरखुरघट्टनशैलसानुनिम्नः ।सुमनजगतवायुबन्धुरानुमोदद्रुमरजसङ्कृतिद्रोणिलम्बिक्षौद्रः ॥ ६९॥

mahiṣacamarakuñjadantaśṛṅgaiḥ kharakhuraghaṭṭanaśailasānunimnaḥ |sumanajagatavāyubandhurānumodadrumarajasaṅkṛtidroṇilambikṣaudraḥ || 69||

फलकुलसुमभारदीर्घितानम्रशाखाव्रजदलिकुलमालानीलनीलाब्जतुल्याः ।मधुररसमुपेशीलम्बहस्ताग्रशाखाहरगिरिवरभागा भान्ति सौवर्णवृक्षाः ॥ ७०॥

phalakulasumabhāradīrghitānamraśākhāvrajadalikulamālānīlanīlābjatulyāḥ |madhurarasamupeśīlambahastāgraśākhāharagirivarabhāgā bhānti sauvarṇavṛkṣāḥ || 70||

कलधौतनगप्रशस्तमुस्तापुलकाम्रेडितकोलजालमेतत् ।सितदंष्ट्रोत्थितघोणघर्घरोरुरावं पश्यमुदागिरीन्द्रजाते ॥ ७१॥

kaladhautanagapraśastamustāpulakāmreḍitakolajālametat |sitadaṃṣṭrotthitaghoṇaghargharorurāvaṃ paśyamudāgirīndrajāte || 71||

हरिखरनखरैर्विदारितोद्यत्करिकुम्भोद्यतरक्तयुक्तमुक्तामणिजालावृतभूमिभागमेतत् ।द्विपकुलमिदमत्युदारघोषं हरिणो धावति सिह्मनादभीतः ॥ ७२॥

harikharanakharairvidāritodyatkarikumbhodyataraktayuktamuktāmaṇijālāvṛtabhūmibhāgametat |dvipakulamidamatyudāraghoṣaṃ hariṇo dhāvati sihmanādabhītaḥ || 72||

वल्मीकोर्ध्वफणम्फणीश्वरकुलं वातोत्थदिक्चक्रकञ्चार्तत्रस्तविलोचनं हरिरवैर्भीत्या प्रसूतं शिशुम् ।त्यक्त्वा धावति पश्य पश्य गिरिजे प्रोड्डीनमेणीकुलम् ॥ ७३॥

valmīkordhvaphaṇamphaṇīśvarakulaṃ vātotthadikcakrakañcārtatrastavilocanaṃ hariravairbhītyā prasūtaṃ śiśum |tyaktvā dhāvati paśya paśya girije proḍḍīnameṇīkulam || 73||

कैलासाचलरत्नसौधगमहासिह्मासनाद्ध्यासितोदेव्युत्फुल्लमुखारविन्दविगलन्माध्वीकसारं मधु ।पीत्वा लोचनषट्पदैर्वदति तां पश्येति लिङ्गान्युमेबिल्वी कोमलपल्लवैरनुदिनङ्कैलासशृङ्गेऽर्चितम् ॥ ७४॥

kailāsācalaratnasaudhagamahāsihmāsanāddhyāsitodevyutphullamukhāravindavigalanmādhvīkasāraṃ madhu |pītvā locanaṣaṭpadairvadati tāṃ paśyeti liṅgānyumebilvī komalapallavairanudinaṅkailāsaśṛṅge'rcitam || 74||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते माहेश्वराख्ये स्कन्दप्रोक्तं कैलासप्रासादवर्णनम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । माहेश्वराख्यः प्रथमांशः । अध्यायः १७ कैलासप्रासादवर्णनम् । ४३७४॥

|| iti śivarahasyāntargate māheśvarākhye skandaproktaṃ kailāsaprāsādavarṇanam |||| śrīśivarahasyam | māheśvarākhyaḥ prathamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 17 kailāsaprāsādavarṇanam | 4374||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।माहेश्वराख्यः प्रथमांशः ।अध्यायः १७ – कैलासप्रासादवर्णनम् ।४३-७४॥

– || śrīśivarahasyam |māheśvarākhyaḥ prathamāṃśaḥ |adhyāyaḥ 17 – kailāsaprāsādavarṇanam | 43-74||