निर्वेदतारावली Nirveda Taravali

तर्केषु कर्कशतरापि मदीयवाणी नैवोज्जहाति मृदुतां कविताप्रसङ्गे ।दंष्ट्राग्रमुद्भटसुरारिगिरीन्द्रभेदि कान्ताधरे नरहरेः सुकुमारमेव ॥ १॥

tarkeṣu karkaśatarāpi madīyavāṇī naivojjahāti mṛdutāṃ kavitāprasaṅge |daṃṣṭrāgramudbhaṭasurārigirīndrabhedi kāntādhare narahareḥ sukumārameva || 1||

कदा वा सुस्नातो जलनिधिसुतानाथचरणद्वयाम्भोजश्रद्धासुरसरिति शुद्धात्महृदयः ।दुहानं निर्वाणं वसुतिलकमष्टाक्षरमनुंमुदा जापाञ्जापं निमिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥ २॥

kadā vā susnāto jalanidhisutānāthacaraṇadvayāmbhojaśraddhāsurasariti śuddhātmahṛdayaḥ |duhānaṃ nirvāṇaṃ vasutilakamaṣṭākṣaramanuṃmudā jāpāñjāpaṃ nimiṣamiva neṣyāmi divasān || 2||

कदा वा निर्लज्जं सुखतदितरे चापि तुलयन्समो निन्दास्तुत्योरपि कलितशीतोष्णसहनः ।प्रकृत्येवोन्मत्तो दनुजरिपुनामानि बहुधाजपञ्छृण्वन् गायन् निमिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥ ३॥

kadā vā nirlajjaṃ sukhataditare cāpi tulayansamo nindāstutyorapi kalitaśītoṣṇasahanaḥ |prakṛtyevonmatto danujaripunāmāni bahudhājapañchṛṇvan gāyan nimiṣamiva neṣyāmi divasān || 3||

कदा वा सम्मोहान् विषयजनितान् बुद्बुदनिभान्धिगित्येतानल्पान् जडजनमनोमोहनफलान् ।परित्यज्य प्राज्ञैर्मुररिपुपदाब्जैकशरणैःपरिष्वक्तः सुख्यन् निमिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥ ४॥

kadā vā sammohān viṣayajanitān budbudanibhāndhigityetānalpān jaḍajanamanomohanaphalān |parityajya prājñairmuraripupadābjaikaśaraṇaiḥpariṣvaktaḥ sukhyan nimiṣamiva neṣyāmi divasān || 4||

कदा वा संसर्गं परमपुरुषध्यानविमुखैःसुखभ्रान्त्या पङ्के महति निपतद्भिः परिहरन् ।सतां सङ्गाज्जानन्नथ च हरिदास्यैकविभवंस्वमात्मानं हृष्यन् निमिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥ ५॥

kadā vā saṃsargaṃ paramapuruṣadhyānavimukhaiḥsukhabhrāntyā paṅke mahati nipatadbhiḥ pariharan |satāṃ saṅgājjānannatha ca haridāsyaikavibhavaṃsvamātmānaṃ hṛṣyan nimiṣamiva neṣyāmi divasān || 5||

कदा वा दीनोऽपि प्रबलदनुजारातिचरणद्वयाम्भोजश्रद्धाकवचखचिताङ्गो गतभयः ।अपेहि त्वं दूरं यमभट वृथा ते प्रहरणंमयीति व्याक्रोशन् निमिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥ ६॥

kadā vā dīno'pi prabaladanujārāticaraṇadvayāmbhojaśraddhākavacakhacitāṅgo gatabhayaḥ |apehi tvaṃ dūraṃ yamabhaṭa vṛthā te praharaṇaṃmayīti vyākrośan nimiṣamiva neṣyāmi divasān || 6||

कदा वा सत्कर्माण्यनुदिनमुदारेण मनसायथाशक्त्यातिष्ठन् हरिचरणयोरर्पितफलः ।सुधीभिस्त्रय्यन्तप्रवणमतिभिः साधु विमृशन्गुरूणां श्रीसूक्तीर्निमिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥ ७॥

kadā vā satkarmāṇyanudinamudāreṇa manasāyathāśaktyātiṣṭhan haricaraṇayorarpitaphalaḥ |sudhībhistrayyantapravaṇamatibhiḥ sādhu vimṛśangurūṇāṃ śrīsūktīrnimiṣamiva neṣyāmi divasān || 7||

कदा वा वेतालीं द्रुहिणशतपूर्णायुरवधिंविवेकं धुन्वानां विफलधनचिन्तां विजहति ।नवादर्शस्वच्छे मम मनसि नाथे प्रतिफलत्यमन्दानन्दोऽहं निमिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥ ८॥

kadā vā vetālīṃ druhiṇaśatapūrṇāyuravadhiṃvivekaṃ dhunvānāṃ viphaladhanacintāṃ vijahati |navādarśasvacche mama manasi nāthe pratiphalatyamandānando'haṃ nimiṣamiva neṣyāmi divasān || 8||

कदा वा दावाग्नेर्मृग इव हरिद्वेषिजनतामुखालोकाद् भीतो भगवदनुभूत्याहितहृदाम् ।सतां तु प्रेक्षातः कुवलयदृशां कामुक इवप्रहर्षादुन्मत्तो निमिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥ ९॥

kadā vā dāvāgnermṛga iva haridveṣijanatāmukhālokād bhīto bhagavadanubhūtyāhitahṛdām |satāṃ tu prekṣātaḥ kuvalayadṛśāṃ kāmuka ivapraharṣādunmatto nimiṣamiva neṣyāmi divasān || 9||

कदा वा जित्वारीन् षडपि परवृत्त्याहमसतांकथायामुत्तीर्णो निपुणगणनां प्रागिव ततः ।सतामेव प्राप्तस्त्रिदशमहितैर्दास्यविभवैरमीषां निर्विष्टैर्निमिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥ १०॥

kadā vā jitvārīn ṣaḍapi paravṛttyāhamasatāṃkathāyāmuttīrṇo nipuṇagaṇanāṃ prāgiva tataḥ |satāmeva prāptastridaśamahitairdāsyavibhavairamīṣāṃ nirviṣṭairnimiṣamiva neṣyāmi divasān || 10||

कदा वा घोरेभ्यो जठरपिठरापूरणकृतेकृतेभ्यः पापेभ्यो निरयजनकेभ्योऽतिचकितः ।हरे लक्ष्मीकान्त द्विरदवरबन्धो मधुरिपोदयस्वेत्याक्रोशन् निमिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥ ११॥

kadā vā ghorebhyo jaṭharapiṭharāpūraṇakṛtekṛtebhyaḥ pāpebhyo nirayajanakebhyo'ticakitaḥ |hare lakṣmīkānta dviradavarabandho madhuripodayasvetyākrośan nimiṣamiva neṣyāmi divasān || 11||

कदा वा कान्तारे विषमविषयाख्ये तत इतोयथेच्छासञ्चारात् कथमपि निवर्त्याङ्घ्रियुगले ।मुरारेरालाने हृदयमुरुदन्तावलमिमंनिरुन्धन् निष्पन्दं निमिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥ १२॥

kadā vā kāntāre viṣamaviṣayākhye tata itoyathecchāsañcārāt kathamapi nivartyāṅghriyugale |murārerālāne hṛdayamurudantāvalamimaṃnirundhan niṣpandaṃ nimiṣamiva neṣyāmi divasān || 12||

कदा वा मांसासृङ्मयवपुषि सम्प्रोषितरुचिस्तटित्कल्पे स्वल्पे त्रिदशनिलयोत्थेऽपि च सुखे ।महानन्दब्रह्मानुभवकुतुकी कालगणनासमासक्तो नित्यं निमिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥ १३॥

kadā vā māṃsāsṛṅmayavapuṣi samproṣitarucistaṭitkalpe svalpe tridaśanilayotthe'pi ca sukhe |mahānandabrahmānubhavakutukī kālagaṇanāsamāsakto nityaṃ nimiṣamiva neṣyāmi divasān || 13||

कदा या कामाद्यैरनुपहतचित्तेन मुरजित्पदैकालम्बेन प्रशमनिधिना केनचिदिह ।क्वचिज्जुष्टे देशे कृतवसतिरन्यानधिगतेतदीयैः संलापैर्निमिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥ १४॥

kadā yā kāmādyairanupahatacittena murajitpadaikālambena praśamanidhinā kenacidiha |kvacijjuṣṭe deśe kṛtavasatiranyānadhigatetadīyaiḥ saṃlāpairnimiṣamiva neṣyāmi divasān || 14||

कदा वा नाथैकप्रवणहृदयेषु त्रिकरणैःस्वसत्तालोपादेर्जनितमपराधं परिहरन् ।प्रभोराज्ञासेतोः सकृदपि महानिग्रहफलाद्विभेदात् सन्त्रस्तो निमिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥ १५॥

kadā vā nāthaikapravaṇahṛdayeṣu trikaraṇaiḥsvasattālopāderjanitamaparādhaṃ pariharan |prabhorājñāsetoḥ sakṛdapi mahānigrahaphalādvibhedāt santrasto nimiṣamiva neṣyāmi divasān || 15||

कदा वा खण्डेन्दुप्रतिमनखरेखांशुलहरीपरीवाहैः शश्वन्मनसि विमलैः क्षालितमलः ।गलत्सम्मोहाश्रु प्रकटपुलकं चापि चरणौहरेर्ध्यायन्ध्यायं निमिषमिव नेष्यमि दिवसान् ॥ १६॥

kadā vā khaṇḍendupratimanakharekhāṃśulaharīparīvāhaiḥ śaśvanmanasi vimalaiḥ kṣālitamalaḥ |galatsammohāśru prakaṭapulakaṃ cāpi caraṇauharerdhyāyandhyāyaṃ nimiṣamiva neṣyami divasān || 16||

कदा वा कंसारेश्चरणपरिचर्याप्रणयिनांसतां सङ्गं लब्ध्वा सुकृतपरिपाकैकसुलभम् ।पवित्रं चित्रं तच्चरितममृतस्यन्दसुभगंततः श्रावंश्रावं निर्मिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥ १७॥

kadā vā kaṃsāreścaraṇaparicaryāpraṇayināṃsatāṃ saṅgaṃ labdhvā sukṛtaparipākaikasulabham |pavitraṃ citraṃ taccaritamamṛtasyandasubhagaṃtataḥ śrāvaṃśrāvaṃ nirmiṣamiva neṣyāmi divasān || 17||

कदा वा कालिन्दीतटपरिसरे वेणुनिनदैःपवित्रे सुत्रामप्रभृतिमहिते वल्लवशिशोः ।जनित्वा बन्धूको वकुलविटपी वाथ कुटजस्त्रिभिस्तापैस्त्यक्तो निमिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥ १८॥

kadā vā kālindītaṭaparisare veṇuninadaiḥpavitre sutrāmaprabhṛtimahite vallavaśiśoḥ |janitvā bandhūko vakulaviṭapī vātha kuṭajastribhistāpaistyakto nimiṣamiva neṣyāmi divasān || 18||

कदा वा गोपीनां करकमलसंवाहनविधिक्षमं श्रुत्यन्तेषु प्रथितविभवं वल्लवशिशोः ।पदाम्भोजं श्रीमद्विजयरथभूषायितमहंहृदि प्रेम्णा रुन्धन् निमिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥ १९॥

kadā vā gopīnāṃ karakamalasaṃvāhanavidhikṣamaṃ śrutyanteṣu prathitavibhavaṃ vallavaśiśoḥ |padāmbhojaṃ śrīmadvijayarathabhūṣāyitamahaṃhṛdi premṇā rundhan nimiṣamiva neṣyāmi divasān || 19||

कदा वा सन्त्रस्तो विषमविषयाहीन्द्रपटलात्पुमांसं प्राचीनं रविकुलनरेन्द्रं शरणयन् ।अये पाहि स्वामिन् सकृदवनतत्राणकुतुकप्रसीदेति क्रोशन् निमिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥ २०॥

kadā vā santrasto viṣamaviṣayāhīndrapaṭalātpumāṃsaṃ prācīnaṃ ravikulanarendraṃ śaraṇayan |aye pāhi svāmin sakṛdavanatatrāṇakutukaprasīdeti krośan nimiṣamiva neṣyāmi divasān || 20||

कदा वा सामोदैर्मरकतशिलाभङ्गसुभगैर्वनात् स्वेनानीतैस्तुलसिदलवृन्दैरभिनवैः ।समभ्यर्च्य श्रीमद्रघुपतिपदत्राणयुगलंदधानो मूर्ध्नाहं निमिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥ २१॥

kadā vā sāmodairmarakataśilābhaṅgasubhagairvanāt svenānītaistulasidalavṛndairabhinavaiḥ |samabhyarcya śrīmadraghupatipadatrāṇayugalaṃdadhāno mūrdhnāhaṃ nimiṣamiva neṣyāmi divasān || 21||

कदा वा सद्वृत्तो जगति गणनीयो धुरि सतांस्थिरप्रज्ञः श्रीमान् भरत इव सन्त्यज्य ममताम् ।गृहारामक्षेत्रादिषु रघुपतेस्तानि चरणेसमर्प्य स्वस्थोऽहं निमिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥ २२॥

kadā vā sadvṛtto jagati gaṇanīyo dhuri satāṃsthiraprajñaḥ śrīmān bharata iva santyajya mamatām |gṛhārāmakṣetrādiṣu raghupatestāni caraṇesamarpya svastho'haṃ nimiṣamiva neṣyāmi divasān || 22||

कदा वा गभ्भीरे प्रकृतिमरुकान्तारजठरेवृथा यातायातैः श्रममधिगतः केवलमहम् ।गुणारामे रामे सकलसुलभायां गुरुकृपासुधावाप्यां मज्जन् निमिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥ २३॥

kadā vā gabhbhīre prakṛtimarukāntārajaṭharevṛthā yātāyātaiḥ śramamadhigataḥ kevalamaham |guṇārāme rāme sakalasulabhāyāṃ gurukṛpāsudhāvāpyāṃ majjan nimiṣamiva neṣyāmi divasān || 23||

कदा वा वैदेहीरमणचरणन्याससुभगेमरुत्पोताक्रान्ते महति सरयूरोधसि वसन् ।मनुं श्रीरामेति प्रणतजनचिन्तासुरतरुंजपञ्छश्वद् भक्त्या निमिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥ २४॥

kadā vā vaidehīramaṇacaraṇanyāsasubhagemarutpotākrānte mahati sarayūrodhasi vasan |manuṃ śrīrāmeti praṇatajanacintāsurataruṃjapañchaśvad bhaktyā nimiṣamiva neṣyāmi divasān || 24||

कदा वा साकेते सकलजगदंहः प्रशमनंरजः स्रस्तं वीथ्यां रघुकुलपतेरङ्घ्रिजलजात् ।प्रतीकेष्वालिम्पन् निटिलभुवि कुर्वेंश्च तिलकंवहन् मूर्ध्ना धन्यो निमिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥ २५॥

kadā vā sākete sakalajagadaṃhaḥ praśamanaṃrajaḥ srastaṃ vīthyāṃ raghukulapateraṅghrijalajāt |pratīkeṣvālimpan niṭilabhuvi kurveṃśca tilakaṃvahan mūrdhnā dhanyo nimiṣamiva neṣyāmi divasān || 25||

कदा वा साकेते रथचरणशङ्खाङ्कुशयवध्वजाम्भोजच्छत्राङ्कितचरणमुद्रापरिचयैः ।प्रतोल्यां पुण्यायां रघुकुलसुधांशोः परिलुठन्सुरेन्द्रैर्लाल्योऽहं निमिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥ २६॥

kadā vā sākete rathacaraṇaśaṅkhāṅkuśayavadhvajāmbhojacchatrāṅkitacaraṇamudrāparicayaiḥ |pratolyāṃ puṇyāyāṃ raghukulasudhāṃśoḥ pariluṭhansurendrairlālyo'haṃ nimiṣamiva neṣyāmi divasān || 26||

कदा वा रक्ताम्भोरुहदलसुवर्णाङ्गुलितलंनमन् नाकिश्रेणीमकुटमणिरोचिःशबलितम् ।पदं सीताजानेः कनकमयपीठे विनिहितंदृशा साक्षात्कुर्वन् निमिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥ २७॥

kadā vā raktāmbhoruhadalasuvarṇāṅgulitalaṃnaman nākiśreṇīmakuṭamaṇirociḥśabalitam |padaṃ sītājāneḥ kanakamayapīṭhe vinihitaṃdṛśā sākṣātkurvan nimiṣamiva neṣyāmi divasān || 27||

कदा वापादाग्रं रघुतिलकमाचूडमुचितैरनर्धैर्लावण्यैरिव विलसितं भूषणगणैः ।चिरं दर्शन्दर्शं प्रमदभरनिःष्पन्दनयनःकृतार्थम्मन्योऽहं निमिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥ २८॥

kadā vāpādāgraṃ raghutilakamācūḍamucitairanardhairlāvaṇyairiva vilasitaṃ bhūṣaṇagaṇaiḥ |ciraṃ darśandarśaṃ pramadabharaniḥṣpandanayanaḥkṛtārthammanyo'haṃ nimiṣamiva neṣyāmi divasān || 28||

इति श्रीकौशिकरङ्गनाथसूरिकृता निर्वेदतारावली समाप्ता ।स्तोत्रसमुच्चयः २ (६३)

iti śrīkauśikaraṅganāthasūrikṛtā nirvedatārāvalī samāptā |stotrasamuccayaḥ 2 (63)