नारायणवर्म अथवा नारायणकवचम् Narayanavarma

श्री गणेशाय नमः ।राजोवाच ।यया गुप्तः सहस्राक्षः सवाहान् रिपुसैनिकान् ।क्रीडन्निव विनिर्जित्य त्रिलोक्या बुभुजे श्रियम् ॥ १॥

śrī gaṇeśāya namaḥ |rājovāca |yayā guptaḥ sahasrākṣaḥ savāhān ripusainikān |krīḍanniva vinirjitya trilokyā bubhuje śriyam || 1||

भगवंस्तन्ममाख्याहि वर्म नारायणात्मकम् ।यथाततायिनः शत्रून येन गुप्तोऽजयन्मृधे ॥ २॥

bhagavaṃstanmamākhyāhi varma nārāyaṇātmakam |yathātatāyinaḥ śatrūna yena gupto'jayanmṛdhe || 2||

श्रीशुक उवाच ।वृतः पुरोहितस्त्वाष्ट्रो महेन्द्रायानुपृच्छते ।नारायणाख्यं वर्माह तदिहैकमनाः शृणु ॥ ३॥

śrīśuka uvāca |vṛtaḥ purohitastvāṣṭro mahendrāyānupṛcchate |nārāyaṇākhyaṃ varmāha tadihaikamanāḥ śṛṇu || 3||

श्रीविश्वरूप उवाच ।धौतांघ्रिपाणिराचम्य सपवित्र उदङ्मुखः ।कृतस्वाङ्गकरन्यासो मन्त्राभ्यां वाग्यतः शुचिः ॥ ४॥

śrīviśvarūpa uvāca |dhautāṃghripāṇirācamya sapavitra udaṅmukhaḥ |kṛtasvāṅgakaranyāso mantrābhyāṃ vāgyataḥ śuciḥ || 4||

नारायणमयं वर्म सन्नह्येद्भय आगते ।दैवभूतात्मकर्मभ्यो नारायणमयः पुमान ॥ ५॥

nārāyaṇamayaṃ varma sannahyedbhaya āgate |daivabhūtātmakarmabhyo nārāyaṇamayaḥ pumāna || 5||

पादयोर्जानुनोरूर्वोरुदरे हृद्यथोरसि ।मुखे शिरस्यानुपूर्व्यादोङ्कारादीनि विन्यसेत् ॥ ६॥

pādayorjānunorūrvorudare hṛdyathorasi |mukhe śirasyānupūrvyādoṅkārādīni vinyaset || 6||

ॐ नमो नारायणायेति विपर्ययमथापि वा ।करन्यासं ततः कुर्याद्द्वादशाक्षरविद्यया ॥ ७॥

oṃ namo nārāyaṇāyeti viparyayamathāpi vā |karanyāsaṃ tataḥ kuryāddvādaśākṣaravidyayā || 7||

प्रणवादियकारान्तमङ्गुल्यङ्गुष्ठपर्वसु ।न्यसेद्धृदय ॐकारं विकारमनुमूर्धनि ॥ ८॥

praṇavādiyakārāntamaṅgulyaṅguṣṭhaparvasu |nyaseddhṛdaya oṃkāraṃ vikāramanumūrdhani || 8||

षकारं तु भ्रुवोर्मध्ये णकारं शिखया न्यसेत् ।वेकारं नेत्रयोर्युंज्यान्नकारं सर्वसन्धिषु ॥ ९॥

ṣakāraṃ tu bhruvormadhye ṇakāraṃ śikhayā nyaset |vekāraṃ netrayoryuṃjyānnakāraṃ sarvasandhiṣu || 9||

मकारमस्त्रुमुद्दिश्य मन्त्रमूर्तिर्भवेद्बुधः ।सर्विसर्गं फडन्तं तत्सर्वदिक्षु विनिर्दिशेत् ॥ १०॥

makāramastrumuddiśya mantramūrtirbhavedbudhaḥ |sarvisargaṃ phaḍantaṃ tatsarvadikṣu vinirdiśet || 10||

ॐ विष्णवे नमः ।इत्यात्मानं परं ध्यायेद्ध्येयं षट्शक्तिभिर्युतम् ।विद्यातेजस्तपोर्मूतिमिमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥ ११॥

oṃ viṣṇave namaḥ |ityātmānaṃ paraṃ dhyāyeddhyeyaṃ ṣaṭśaktibhiryutam |vidyātejastapormūtimimaṃ mantramudāharet || 11||

ॐ हरिर्विदध्यान्मम सर्वरक्षां न्यस्तांघ्रिपद्मः पतगेन्द्रपृष्ठे ।दरारिचर्मासिगदेषुचापपाशान्दधानोऽष्टगुणोऽष्टबाहुः ॥ १२॥

oṃ harirvidadhyānmama sarvarakṣāṃ nyastāṃghripadmaḥ patagendrapṛṣṭhe |darāricarmāsigadeṣucāpapāśāndadhāno'ṣṭaguṇo'ṣṭabāhuḥ || 12||

जलेषु मां रक्षतु मत्स्यमूर्तिर्यादोगणेभ्यो वरुणस्य पाशात् ।स्थलेषु मायाबटुवामनोऽव्यात् त्रिविक्रमः खेऽवतु विश्वरूपः ॥ १३॥

jaleṣu māṃ rakṣatu matsyamūrtiryādogaṇebhyo varuṇasya pāśāt |sthaleṣu māyābaṭuvāmano'vyāt trivikramaḥ khe'vatu viśvarūpaḥ || 13||

दुर्गेष्वटव्याजिमुखादिषु प्रभुः पायान्नृसिंहोऽसुरयूथपारिः ।विमुञ्चतो यस्य महाट्टहासं दिशो विनेदुर्न्यपतंश्च गर्भाः ॥ १४॥

durgeṣvaṭavyājimukhādiṣu prabhuḥ pāyānnṛsiṃho'surayūthapāriḥ |vimuñcato yasya mahāṭṭahāsaṃ diśo vinedurnyapataṃśca garbhāḥ || 14||

रक्षत्वसौ माऽध्वनि यज्ञकल्पः स्वदंष्ट्रयोन्नीतधरो वराहः ।रामोऽद्रिकूटेष्वथ विप्रवासे सलक्ष्मणोऽव्याद्भरताग्रजो माम् ॥ १५॥

rakṣatvasau mā'dhvani yajñakalpaḥ svadaṃṣṭrayonnītadharo varāhaḥ |rāmo'drikūṭeṣvatha vipravāse salakṣmaṇo'vyādbharatāgrajo mām || 15||

मामुग्रधर्मादखिलात्प्रमादान्नारायणः पातु नरश्च हासात् ।दत्तस्त्वयोगादथ योगनाथः पायाद्गुणेशः कपिलः कर्मबन्धात् ॥ १६॥

māmugradharmādakhilātpramādānnārāyaṇaḥ pātu naraśca hāsāt |dattastvayogādatha yoganāthaḥ pāyādguṇeśaḥ kapilaḥ karmabandhāt || 16||

सनत्कुमारोऽवतु कामदेवाद्धयग्रीवो मां पथि देवहेलनात् ।देवर्षिवर्यः पुरुषार्चनान्तरात्कूर्मो हरिर्मां निरयादशेषात् ॥ १७॥

sanatkumāro'vatu kāmadevāddhayagrīvo māṃ pathi devahelanāt |devarṣivaryaḥ puruṣārcanāntarātkūrmo harirmāṃ nirayādaśeṣāt || 17||

धन्वन्तरिर्भगवान्पात्वपथ्याद्वन्द्वाद्भयादृषभो निर्जितात्मा ।यज्ञश्च लोकादवताज्जनान्ताद्बलो गणात्क्रोधवशादहीन्द्रः ॥ १८॥

dhanvantarirbhagavānpātvapathyādvandvādbhayādṛṣabho nirjitātmā |yajñaśca lokādavatājjanāntādbalo gaṇātkrodhavaśādahīndraḥ || 18||

द्वैपायनो भगवानप्रबोधाद्बुद्धस्तु पाषण्डगणात्प्रमादात् ।काल्किः कलेः कालमलात्प्रपातु धर्मावनायोरुकृतावतारः ॥ १९॥

dvaipāyano bhagavānaprabodhādbuddhastu pāṣaṇḍagaṇātpramādāt |kālkiḥ kaleḥ kālamalātprapātu dharmāvanāyorukṛtāvatāraḥ || 19||

मां केशवो गदया प्रातरव्याद्गोविन्द आसङ्गव आत्तवेणुः ।नारायणः प्राह्ण उदात्तशक्तिर्मध्यन्दिने विष्णुररीन्द्रपाणिः ॥ २०॥

māṃ keśavo gadayā prātaravyādgovinda āsaṅgava āttaveṇuḥ |nārāyaṇaḥ prāhṇa udāttaśaktirmadhyandine viṣṇurarīndrapāṇiḥ || 20||

देवोऽपराह्ने मधुहोग्रधन्वा सायन्त्रिधामाऽवतु माधवो माम् ।दोषे हृषीकेश उतार्धरात्रे निशीथ एकोऽवतु पद्मनाभः ॥ २१॥

devo'parāhne madhuhogradhanvā sāyantridhāmā'vatu mādhavo mām |doṣe hṛṣīkeśa utārdharātre niśītha eko'vatu padmanābhaḥ || 21||

श्रीवत्सधामाऽपररात्र ईशः प्रत्यूष ईशोऽसिधरो जनार्दनः ।दामोदरोऽव्यादनुसन्ध्यं प्रभाते विश्वेश्वरो भगवान्कालमूर्तिः ॥ २२॥

śrīvatsadhāmā'pararātra īśaḥ pratyūṣa īśo'sidharo janārdanaḥ |dāmodaro'vyādanusandhyaṃ prabhāte viśveśvaro bhagavānkālamūrtiḥ || 22||

चक्रं युगान्तानलतिग्मनेमि भ्रमत्समन्ताद्भगवत्प्रयुक्तम् ।दन्दग्धि दन्दग्ध्यरिसैन्यमाशु कक्षं यथा वातसखो हुताशः ॥ २३॥

cakraṃ yugāntānalatigmanemi bhramatsamantādbhagavatprayuktam |dandagdhi dandagdhyarisainyamāśu kakṣaṃ yathā vātasakho hutāśaḥ || 23||

गदेऽशनिस्पर्शनविस्फुलिङ्गे निष्पिण्ढि निष्पिण्ढ्यजितप्रियासि ।कूष्माण्डवैनायकयक्षरक्षोभूतग्रहांश्चूर्णय चूर्णयारीन् ॥ २४॥

gade'śanisparśanavisphuliṅge niṣpiṇḍhi niṣpiṇḍhyajitapriyāsi |kūṣmāṇḍavaināyakayakṣarakṣobhūtagrahāṃścūrṇaya cūrṇayārīn || 24||

त्वं यातुधानप्रमथप्रेतमातृपिशाचविप्रग्रहघोरदृष्टीन् ।नरेन्द्र विद्रावय कृष्णपूरितो भीमस्वनोऽरेर्हृदयानि कम्पयन् ॥ २५॥

tvaṃ yātudhānapramathapretamātṛpiśācavipragrahaghoradṛṣṭīn |narendra vidrāvaya kṛṣṇapūrito bhīmasvano'rerhṛdayāni kampayan || 25||

त्वं तिग्मधारासिवरारिसैन्यमीशप्रयुक्तो मम छिन्धि छिन्धि ।चक्षूंषि चर्मन् शतचन्द्र छादय द्विषामघानां हर पापचक्षुषाम् ॥ २६॥

tvaṃ tigmadhārāsivarārisainyamīśaprayukto mama chindhi chindhi |cakṣūṃṣi carman śatacandra chādaya dviṣāmaghānāṃ hara pāpacakṣuṣām || 26||

यन्नो भयं ग्रहेभ्योऽभूत्केतुभ्यो नृभ्य एव च ।सरीसृपेभ्यो दंष्ट्रिभ्य भूतेभ्योऽघेभ्य एव च ॥ २७॥

yanno bhayaṃ grahebhyo'bhūtketubhyo nṛbhya eva ca |sarīsṛpebhyo daṃṣṭribhya bhūtebhyo'ghebhya eva ca || 27||

सर्वाण्येतानि भगवन्नामरूपास्रकीर्तनात् ।प्रयांतु संक्षयं सद्यो येऽन्ये श्रेयःप्रतीपकाः ॥ २८॥

sarvāṇyetāni bhagavannāmarūpāsrakīrtanāt |prayāṃtu saṃkṣayaṃ sadyo ye'nye śreyaḥpratīpakāḥ || 28||

गरुडो भगवांस्तोत्रस्तोमश्छन्दोमयः प्रभुः ।रक्षत्वशेषकृच्छ्रेभ्यो विष्वक्सेनः स्वनामभिः ॥ २९॥

garuḍo bhagavāṃstotrastomaśchandomayaḥ prabhuḥ |rakṣatvaśeṣakṛcchrebhyo viṣvaksenaḥ svanāmabhiḥ || 29||

सर्वापद्भ्यो हरेर्नामरूपयानायुधानि नः ।बुद्धीन्द्रियमनःप्राणान् पान्तु पार्षदभूषणाः ॥ ३०॥

sarvāpadbhyo harernāmarūpayānāyudhāni naḥ |buddhīndriyamanaḥprāṇān pāntu pārṣadabhūṣaṇāḥ || 30||

यथा हि भगवानेव वस्तुतः सदसच्च यत् ।सत्येनानेन नः सर्वे यान्तु नाशमुपद्रवाः ॥ ३१॥

yathā hi bhagavāneva vastutaḥ sadasacca yat |satyenānena naḥ sarve yāntu nāśamupadravāḥ || 31||

यथैकात्म्यानुभावानां विकल्परहितः स्वयम् ।भूषणायुधलिङ्गाख्या धत्ते शक्तीः स्वमायया ॥ ३२॥

yathaikātmyānubhāvānāṃ vikalparahitaḥ svayam |bhūṣaṇāyudhaliṅgākhyā dhatte śaktīḥ svamāyayā || 32||

तेनैव सत्यमानेन सर्वज्ञो भगवान् हरिः ।पातु सर्वैः स्वरूपैर्नः सदा सर्वत्र सर्वगः ॥ ३३॥

tenaiva satyamānena sarvajño bhagavān hariḥ |pātu sarvaiḥ svarūpairnaḥ sadā sarvatra sarvagaḥ || 33||

विदिक्षु दिक्षूर्घ्वमधः समन्तादन्तर्बहिर्भगवान्नारसिंहः ।प्रहापयँल्लोकभयं स्वनेन स्वतेजसा ग्रस्तसमस्ततेजाः ॥ ३४॥

vidikṣu dikṣūrghvamadhaḥ samantādantarbahirbhagavānnārasiṃhaḥ |prahāpayam̐llokabhayaṃ svanena svatejasā grastasamastatejāḥ || 34||

मघवन्निदमाख्यातं वर्म नारायणात्मकम् ।विजेष्यस्यञ्जसा येन दंशितोऽसुरयूथपान् ॥ ३५॥

maghavannidamākhyātaṃ varma nārāyaṇātmakam |vijeṣyasyañjasā yena daṃśito'surayūthapān || 35||

एतद्धारयमाणस्तु यं यं पश्यति चक्षुषा ।पदा वा संस्पृशेत्सद्यः साध्वसात्स विमुच्यते ॥ ३६॥

etaddhārayamāṇastu yaṃ yaṃ paśyati cakṣuṣā |padā vā saṃspṛśetsadyaḥ sādhvasātsa vimucyate || 36||

न कुतश्चिद्भयं तस्य विद्यां धारयतो भवेत् ।राजदस्युग्रहादिभ्यो व्याध्यादिभ्यश्च कर्हिचित् ॥ ३७॥

na kutaścidbhayaṃ tasya vidyāṃ dhārayato bhavet |rājadasyugrahādibhyo vyādhyādibhyaśca karhicit || 37||

इमां विद्यां पुरा कश्चित्कौशिको धारयन् द्विजः ।योगधारणया स्वाङ्गं जहौ स मरुधन्वनि ॥ ३८॥

imāṃ vidyāṃ purā kaścitkauśiko dhārayan dvijaḥ |yogadhāraṇayā svāṅgaṃ jahau sa marudhanvani || 38||

तस्योपरि विमानेन गन्धर्वपतिरेकदा ।ययौ चित्ररथः स्त्रीभिर्वृतो यत्र द्विजक्षयः ॥ ३९॥

tasyopari vimānena gandharvapatirekadā |yayau citrarathaḥ strībhirvṛto yatra dvijakṣayaḥ || 39||

गगनान्न्यपतत्सद्यः सविमानो ह्यवाक्शिराः ।स वालखिल्यवचनादस्थीन्यादाय विस्मितः ॥ ४०॥

gaganānnyapatatsadyaḥ savimāno hyavākśirāḥ |sa vālakhilyavacanādasthīnyādāya vismitaḥ || 40||

प्रास्य प्राचीसरस्वत्यां स्नात्वा धाम स्वमन्वगात् ।य इदं शृणुयात्काले यो धारयति चादृतः ॥तं नमस्यन्ति भूतानि मुच्यते सर्वतोभयात् ॥ ४१॥

prāsya prācīsarasvatyāṃ snātvā dhāma svamanvagāt |ya idaṃ śṛṇuyātkāle yo dhārayati cādṛtaḥ ||taṃ namasyanti bhūtāni mucyate sarvatobhayāt || 41||

श्रीशुक उवाच ।एतां विद्यामधिगतो विश्वरूपाच्छक्रतुः ।त्रैलोक्यलक्ष्मीं बुभुजे विनिर्जित्य मृघेऽसुरान् ॥ ४२॥

śrīśuka uvāca |etāṃ vidyāmadhigato viśvarūpācchakratuḥ |trailokyalakṣmīṃ bubhuje vinirjitya mṛghe'surān || 42||

। इति श्रीमद्भागवते महापुराणे षष्ठस्कन्धेऽष्टमेऽध्यायेनारायणवर्मस्तोत्रं सम्पूर्णम् ।नारयणकवचम्

| iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe ṣaṣṭhaskandhe'ṣṭame'dhyāyenārāyaṇavarmastotraṃ sampūrṇam |nārayaṇakavacam