वेङ्कटेशस्तोत्रम् ३ Shrivenkateshastotram

श्रिया परिष्कृतोरस्कं दयामय शुभाकृतिम् ।श्रीवेङ्कटशिखारत्नं श्रीनिवासं भजामहे ॥ १॥

śriyā pariṣkṛtoraskaṃ dayāmaya śubhākṛtim |śrīveṅkaṭaśikhāratnaṃ śrīnivāsaṃ bhajāmahe || 1||

सते वैकुण्ठखण्डेऽस्मिन्ननन्ताश्चर्यवैभवे ।सुलभाय नमः पुंसे दुर्लभात्मसमाय नः ॥ २॥

sate vaikuṇṭhakhaṇḍe'sminnanantāścaryavaibhave |sulabhāya namaḥ puṃse durlabhātmasamāya naḥ || 2||

अञ्जनाद्रिशिरस्यात्तव्यञ्जनायाञ्जनच्छिदे ।अञ्जनाभाय शुद्धाय रञ्जनायात्मने नमः ॥ ३॥

añjanādriśirasyāttavyañjanāyāñjanacchide |añjanābhāya śuddhāya rañjanāyātmane namaḥ || 3||

अव्यक्ताय सुसूक्ष्माय स्वयंव्यक्ताय भास्वते ।वृषभाद्रिविनोदाय विशुद्धज्योतिषे नमः ॥ ४॥

avyaktāya susūkṣmāya svayaṃvyaktāya bhāsvate |vṛṣabhādrivinodāya viśuddhajyotiṣe namaḥ || 4||

तस्मै परस्मै कस्मैचित्पुंसे संसेविताङ्।ह्घ्रये ।सुरासुरनरैर्मुक्तैरिव नित्यश्रिये नमः ॥ ५॥

tasmai parasmai kasmaicitpuṃse saṃsevitāṅ|hghraye |surāsuranarairmuktairiva nityaśriye namaḥ || 5||

अद्रीकृतमहातल्पमविकल्पदयानिधिम् ।आश्रितप्रार्थनाकल्पमाकल्पयतु मे मनः ॥ ६॥

adrīkṛtamahātalpamavikalpadayānidhim |āśritaprārthanākalpamākalpayatu me manaḥ || 6||

अखर्वपूर्वदेवादिगर्वसर्वङ्कषौजसे ।नमः श्रीशाय शर्वादिसुपर्वस्तुतपर्वणे ॥ ७॥

akharvapūrvadevādigarvasarvaṅkaṣaujase |namaḥ śrīśāya śarvādisuparvastutaparvaṇe || 7||

उत्तुङ्गाचलशृङ्गस्थो दयारङ्गैरपाङ्गितैः ।समानपि समान्पश्यन् जन्तून् मन्तून्क्षिपेत्स नः ॥ ८॥

uttuṅgācalaśṛṅgastho dayāraṅgairapāṅgitaiḥ |samānapi samānpaśyan jantūn mantūnkṣipetsa naḥ || 8||

आकृष्य भविनो व्याजैः आधिव्याध्येकभेषजम् ।अनुभावयते रूपं निधये श्रीश्रियै नमः ॥ ९॥

ākṛṣya bhavino vyājaiḥ ādhivyādhyekabheṣajam |anubhāvayate rūpaṃ nidhaye śrīśriyai namaḥ || 9||

नित्यश्रीवासनिर्दुष्टहृदयाय दयात्मने ।निखिलानुग्रहैकार्थविग्रहाय नमोऽस्तु नः ॥ १०॥

nityaśrīvāsanirduṣṭahṛdayāya dayātmane |nikhilānugrahaikārthavigrahāya namo'stu naḥ || 10||

अर्चिताय नमो दिव्यैस्सुमनोभिस्सुगन्धये ।विबुधामृतदायास्तु वृषभाद्रिविशोभिने ॥ ११॥

arcitāya namo divyaissumanobhissugandhaye |vibudhāmṛtadāyāstu vṛṣabhādriviśobhine || 11||

घनपत्रलसिम्हाद्रिवनच्छायेन वर्प्भणा ।घनाघनसमानेन जनतापच्छिदे नमः ॥ १२॥

ghanapatralasimhādrivanacchāyena varpbhaṇā |ghanāghanasamānena janatāpacchide namaḥ || 12||

नानाशाखोपपन्नाय सुपर्णोद्भासितात्मने ।निश्शेषफलदायास्तु नमः कल्पद्रुमाय नः ॥ १३॥

nānāśākhopapannāya suparṇodbhāsitātmane |niśśeṣaphaladāyāstu namaḥ kalpadrumāya naḥ || 13||

यामुनाध्वगतोद्बोधसुमनस्संस्तुतात्मने ।नित्यगोपजनेष्टाय गोविन्दाय नमोऽस्तु नः ॥ १४॥

yāmunādhvagatodbodhasumanassaṃstutātmane |nityagopajaneṣṭāya govindāya namo'stu naḥ || 14||

बालोपच्छन्दनन्यायकृतविश्वहितं परम् ।अवतीर्णं प्रभुं तीर्णक्लेशं कारणमाश्रये ॥ १५॥

bālopacchandananyāyakṛtaviśvahitaṃ param |avatīrṇaṃ prabhuṃ tīrṇakleśaṃ kāraṇamāśraye || 15||

कप्यासकञ्जनेत्राय नमः कल्मषहारिणे ।मनःप्रग्रहरूद्वाक्षवशीकार्याय विष्णवे ॥ १६॥

kapyāsakañjanetrāya namaḥ kalmaṣahāriṇe |manaḥpragraharūdvākṣavaśīkāryāya viṣṇave || 16||

प्रशस्तनागपृष्टेऽस्मिन्नाकपृष्ठ इव स्थितम् ।नित्यसूर्याश्रयं धाम जगत्सवितृ तन्नुमः ॥ १७॥

praśastanāgapṛṣṭe'sminnākapṛṣṭha iva sthitam |nityasūryāśrayaṃ dhāma jagatsavitṛ tannumaḥ || 17||

अपारविभवानेकतीर्थे दिव्ये वृषाचले ।मध्यलोकमहारत्ने वसते विष्णवे नमः ॥ १८॥

apāravibhavānekatīrthe divye vṛṣācale |madhyalokamahāratne vasate viṣṇave namaḥ || 18||

आनन्दनिलयख्यातविमानान्तर्विभूषणम् ।अशेषेश्वरमानन्दमयं ब्रह्म परं स्तुमः ॥ १९॥

ānandanilayakhyātavimānāntarvibhūṣaṇam |aśeṣeśvaramānandamayaṃ brahma paraṃ stumaḥ || 19||

सेवे तौ दम्पती दिव्यौ यावेनांसि भवार्दितान् ।हरावः प्रणिपात्येति वराहक्षेत्रमाश्रितौ ॥ २०॥

seve tau dampatī divyau yāvenāṃsi bhavārditān |harāvaḥ praṇipātyeti varāhakṣetramāśritau || 20||

प्रणिपात्यानुगृह्यापि पद्मया प्रेषितान् जनान् ।प्रपाद्य परमानन्दे मज्जयित्रे नमो नमः ॥ २१॥

praṇipātyānugṛhyāpi padmayā preṣitān janān |prapādya paramānande majjayitre namo namaḥ || 21||

सप्तपर्वतसोपानसमारोहश्रमैर्भवान् ।अघानि फलयन् श्रीश स्वात्मसात्कुरुते श्रितान् ॥ २२॥

saptaparvatasopānasamārohaśramairbhavān |aghāni phalayan śrīśa svātmasātkurute śritān || 22||

आरुह्य पर्वतानुच्चैः अधःस्थान् वीक्ष्य साधवः ।भक्ताभक्तान्तरं श्रीमन्नेतावदिति मन्वते ॥ २३॥

āruhya parvatānuccaiḥ adhaḥsthān vīkṣya sādhavaḥ |bhaktābhaktāntaraṃ śrīmannetāvaditi manvate || 23||

यं त्वां मुक्तामयाकल्पं सदा मुक्तामयाः श्रिताः ।मुक्ता मयापि पाप्मानः येन श्रीनाथ ते नमः ॥ २४॥

yaṃ tvāṃ muktāmayākalpaṃ sadā muktāmayāḥ śritāḥ |muktā mayāpi pāpmānaḥ yena śrīnātha te namaḥ || 24||

अदृष्टश्रीनिवासानामश्रिताहीन्द्रभूभृताम् ।परो दूरेऽस्ति वैकुण्ठः इति धीरस्त्यपवित्रमा ॥ २५॥

adṛṣṭaśrīnivāsānāmaśritāhīndrabhūbhṛtām |paro dūre'sti vaikuṇṭhaḥ iti dhīrastyapavitramā || 25||

अमृतस्यन्दिभिर्मुक्तैर्नित्यमुक्तैस्सभक्तिकम् ।सुमैस्सुवर्णैस्त्वं नित्यमुक्तैश्च श्रीनिधेऽर्च्यसे ॥ २६॥

amṛtasyandibhirmuktairnityamuktaissabhaktikam |sumaissuvarṇaistvaṃ nityamuktaiśca śrīnidhe'rcyase || 26||

चित्रभूरमृतं तेजः प्राणः खं ब्रह्म माधव ।मूलं फलं रसो वै स सुखं तत् सर्वमप्यसि ॥ २७॥

citrabhūramṛtaṃ tejaḥ prāṇaḥ khaṃ brahma mādhava |mūlaṃ phalaṃ raso vai sa sukhaṃ tat sarvamapyasi || 27||

घनाघनप्रभं शेषधराधरशिरःस्थितम् ।रमारमणमाहुस्त्वां परापरविदो गतिम् ॥ २८॥

ghanāghanaprabhaṃ śeṣadharādharaśiraḥsthitam |ramāramaṇamāhustvāṃ parāparavido gatim || 28||

वन्दे वैकुण्ठशैलेशं वैकुण्ठं कुण्ठितांहसम् ।एककण्ठ्यं प्रमाणानां यत्र\, यस्यापि च श्रिया ॥ २९॥

vande vaikuṇṭhaśaileśaṃ vaikuṇṭhaṃ kuṇṭhitāṃhasam |ekakaṇṭhyaṃ pramāṇānāṃ yatra\, yasyāpi ca śriyā || 29||

निहत्यान्तस्तमो लोकानवते नवतेजसे ।सर्वगन्धरसाय स्याद्विचित्र श्रीश ते नमः ॥ ३०॥

nihatyāntastamo lokānavate navatejase |sarvagandharasāya syādvicitra śrīśa te namaḥ || 30||

अस्तदोषं समस्ताढ्यं शस्तं कस्तं स्तवैस्स्तुवन् ।पारं द्रक्ष्यत्यतो नैष परीहासाय मे श्रमः ॥ ३१॥

astadoṣaṃ samastāḍhyaṃ śastaṃ kastaṃ stavaisstuvan |pāraṃ drakṣyatyato naiṣa parīhāsāya me śramaḥ || 31||

श्रीवेङ्कटेशाय नमः ।ज्ञानशीलनिधिं नौमि मुनिं श्रीरङ्गलक्षणम् ।गुरुं\, गुरोर्मुखाद्यस्य श्रीवासो भरमग्रहीत् ॥ ३२॥

śrīveṅkaṭeśāya namaḥ |jñānaśīlanidhiṃ naumi muniṃ śrīraṅgalakṣaṇam |guruṃ\, gurormukhādyasya śrīvāso bharamagrahīt || 32||

प्रपद्ये पञ्चसंस्कारगुरुं त्रव्यन्तलक्ष्मणम् ।नित्यश्रीवासनिध्यानपूर्णेज्यं प्राज्ञयोगिनम् ॥ ३३॥

prapadye pañcasaṃskāraguruṃ travyantalakṣmaṇam |nityaśrīvāsanidhyānapūrṇejyaṃ prājñayoginam || 33||

नानाकृतिकृतक्षेमं नारायणगिरिस्थितम् ।प्रपत्तिदर्शनं वन्दे देशिकं वेङ्कटेश्वरम् ॥ ३४॥

nānākṛtikṛtakṣemaṃ nārāyaṇagiristhitam |prapattidarśanaṃ vande deśikaṃ veṅkaṭeśvaram || 34||

श्रुतिचक्षुर्बलद्योऽसौ श्रीनिधिं देवतोत्तमम् ।स्थापयामास योगीन्द्रश्शेष एतं श्रयेऽनिशम् ॥ ३५॥

śruticakṣurbaladyo'sau śrīnidhiṃ devatottamam |sthāpayāmāsa yogīndraśśeṣa etaṃ śraye'niśam || 35||

बद्धाञ्जलिपुटो नित्यं प्रपद्ये सप्त पर्वतान् ।श्रिया विहरते सार्धं येषु नः पुरुषोत्तमः ॥ ३६॥

baddhāñjalipuṭo nityaṃ prapadye sapta parvatān |śriyā viharate sārdhaṃ yeṣu naḥ puruṣottamaḥ || 36||

अहीन्द्रशैलवास्तव्यमद्भुतं धाम तन्मयि ।अपाङ्गरिङ्गणं किञ्चिदातनोत्वनुकम्पया ॥ ३७॥

ahīndraśailavāstavyamadbhutaṃ dhāma tanmayi |apāṅgariṅgaṇaṃ kiñcidātanotvanukampayā || 37||

आनन्दात्म यदाश्रित्य सुखमिन्धे जगत्त्रयम् ।शेषशैलशिरोरत्नं प्रत्नं तद्दयतां मयि ॥ ३८॥

ānandātma yadāśritya sukhamindhe jagattrayam |śeṣaśailaśiroratnaṃ pratnaṃ taddayatāṃ mayi || 38||

महिमाऽनन्यसामान्यो मान्यं सौलभ्यमीश्वरेश्रूयतेऽस्तीति यत्तस्य देव एष निदर्शनम् ॥ ३९॥

mahimā'nanyasāmānyo mānyaṃ saulabhyamīśvareśrūyate'stīti yattasya deva eṣa nidarśanam || 39||

कटाक्षाय नमस्तस्मै वेङ्कटब्रह्मणो विभो ।अनुकम्पामुपाश्लिष्य जाग्रद्यः कुरुते जगत् ॥ ४०॥

kaṭākṣāya namastasmai veṅkaṭabrahmaṇo vibho |anukampāmupāśliṣya jāgradyaḥ kurute jagat || 40||

निःश्रेयसस्थलमिवैष फणिन्द्रशैलो ।नाथ त्वया भवति मङ्गलविग्रहेणतन्मादृशाननुगृहाण तथा यथा त्वाम् ।आराधयेयुरपि तामनपेक्ष्य मुक्तिम् ॥ ४१॥

niḥśreyasasthalamivaiṣa phaṇindraśailo |nātha tvayā bhavati maṅgalavigraheṇatanmādṛśānanugṛhāṇa tathā yathā tvām |ārādhayeyurapi tāmanapekṣya muktim || 41||

नूनं वसन्नपि भवानमृते विभूतौआत्मप्रभाभिरतसीसुममेचकाभिः ।व्याप्नोति वेङ्कटविभो भुवनान्यथापिभाग्याय नस्तव तु मङ्गलविग्रहोऽयम् ॥ ४२॥

nūnaṃ vasannapi bhavānamṛte vibhūtauātmaprabhābhiratasīsumamecakābhiḥ |vyāpnoti veṅkaṭavibho bhuvanānyathāpibhāgyāya nastava tu maṅgalavigraho'yam || 42||

पित्रोरनुग्रहपदं न परं सुपुत्राःदुष्टास्सुता अपि तदस्तु रमानिवास ।बाढं तु विश्वसिमि हानपदं न चाहंक्केवोपयोक्ष्यत इयं करुणा विना माम् ॥ ४३॥

pitroranugrahapadaṃ na paraṃ suputrāḥduṣṭāssutā api tadastu ramānivāsa |bāḍhaṃ tu viśvasimi hānapadaṃ na cāhaṃkkevopayokṣyata iyaṃ karuṇā vinā mām || 43||

याचे भवन्तमिह काङ्।ह्क्षितमर्पयेतिनो चेद्विभो क्क तव गच्छतु शेष एषः ।त्रायस्व वा वृषगिरीश दयाप्रभावात्आहो त्यज ध्रुवमिदं शरणं त्वमेव ॥ ४४॥

yāce bhavantamiha kāṅ|hkṣitamarpayetino cedvibho kka tava gacchatu śeṣa eṣaḥ |trāyasva vā vṛṣagirīśa dayāprabhāvātāho tyaja dhruvamidaṃ śaraṇaṃ tvameva || 44||

द्विदशशतरसज्ञो नायमीष्टेऽपराधान्मम गणयितुमेषा निष्कृतिस्सा क्क कोणे ।अतिविमलधियो यां यां मुनीन्द्रास्स्मरन्तित्वयि शमयतु तत्तान् साञ्जलिर्मे प्रणामः ॥ ४५॥

dvidaśaśatarasajño nāyamīṣṭe'parādhānmama gaṇayitumeṣā niṣkṛtissā kka koṇe |ativimaladhiyo yāṃ yāṃ munīndrāssmarantitvayi śamayatu tattān sāñjalirme praṇāmaḥ || 45||

सकृदपि यदि शेषश्शेषशैलेश्वर त्वांनमति निहितबुद्धिः तत्प्रभृत्येष धन्यः ।मम तु किमिह कुर्यां चञ्चलं मानसं यत्क्षणमपि न पुनस्त्वद्व्युग्रतामेति कृच्छात् ॥ ४६॥

sakṛdapi yadi śeṣaśśeṣaśaileśvara tvāṃnamati nihitabuddhiḥ tatprabhṛtyeṣa dhanyaḥ |mama tu kimiha kuryāṃ cañcalaṃ mānasaṃ yatkṣaṇamapi na punastvadvyugratāmeti kṛcchāt || 46||

त्वयि विनिहितबुद्धिर्नाथ जात्वेष भूयात्भवतु मयि दया ते मा प्रतीक्षस्व किञ्चित् ।तृणमपि न चलेत्त्वामन्तरेणेति सत्येमम कथमिह यत्नस्सिध्यतु त्वां विनैव ॥ ४७॥

tvayi vinihitabuddhirnātha jātveṣa bhūyātbhavatu mayi dayā te mā pratīkṣasva kiñcit |tṛṇamapi na calettvāmantareṇeti satyemama kathamiha yatnassidhyatu tvāṃ vinaiva || 47||

अनुदिनमतिभाग्यादाश्रयन्ते भवन्तंय इह विमलचित्ताः द्विष्टसंसारदुःखाः ।न न भवति तदा नः तैस्सह त्वत्स्तवेच्छावृषगिरिभुवि विष्णो मां यदि त्वं दयेथाः ॥ ४८॥

anudinamatibhāgyādāśrayante bhavantaṃya iha vimalacittāḥ dviṣṭasaṃsāraduḥkhāḥ |na na bhavati tadā naḥ taissaha tvatstavecchāvṛṣagiribhuvi viṣṇo māṃ yadi tvaṃ dayethāḥ || 48||

पुनन्तु पादाम्बुजयुग्मरेणवःफणीन्द्रशैलेश्वर ते प्रतिक्षणम् ।स्मरन् ध्रुवं यान् समयेषु सादरंप्रगल्भते प्रार्थितलम्भने जनः ॥ ४९॥

punantu pādāmbujayugmareṇavaḥphaṇīndraśaileśvara te pratikṣaṇam |smaran dhruvaṃ yān samayeṣu sādaraṃpragalbhate prārthitalambhane janaḥ || 49||

वृषाद्रिशृङ्गे विभवं श्रियःपतेविभाव्य ते विस्मरतात् कथं जनः ।मुहुर्मुहुर्यः क्रमशोऽनुसंहितोविधास्यति त्वय्यतुलां दृढां मतिम् ॥ ५०॥

vṛṣādriśṛṅge vibhavaṃ śriyaḥpatevibhāvya te vismaratāt kathaṃ janaḥ |muhurmuhuryaḥ kramaśo'nusaṃhitovidhāsyati tvayyatulāṃ dṛḍhāṃ matim || 50||