कैलासमहिमावर्णनं व्यासकृतम् Vyasakritam Kailasa Mahimavarnanam

स नैव तपसा प्राप्यो घोरेणाप्यमितेन वा ।नान्यैरपीति लोकेषु कैलासः परमो मतः ॥ १॥

sa naiva tapasā prāpyo ghoreṇāpyamitena vā |nānyairapīti lokeṣu kailāsaḥ paramo mataḥ || 1||

न देवेषु यथा देवो मदन्योऽप्यधिकस्तथा ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ २॥

na deveṣu yathā devo madanyo'pyadhikastathā |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 2||

यथा गोक्षीरमधिकं क्षीरेषु विविधेष्वपि ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ ३॥

yathā gokṣīramadhikaṃ kṣīreṣu vividheṣvapi |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 3||

मधुरेषु यथा श्रेष्ठा मधुरा सिकशर्करा ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ ४॥

madhureṣu yathā śreṣṭhā madhurā sikaśarkarā |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 4||

यथा घृतेषु सर्वेषु गोघृतं सुमनोहरम् ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ ५॥

yathā ghṛteṣu sarveṣu goghṛtaṃ sumanoharam |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 5||

परमान्नं यथान्नेषु सर्वेष्वप्यधिकं श्रुतम् ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ ६॥

paramānnaṃ yathānneṣu sarveṣvapyadhikaṃ śrutam |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 6||

यथा तरुषु सर्वेषु श्रेष्ठो बिल्वतरुः श्रुतः ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ ७॥

yathā taruṣu sarveṣu śreṣṭho bilvataruḥ śrutaḥ |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 7||

यथा फलेषु सर्वेषु श्रीफलस्य फलं वरम् ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ ८॥

yathā phaleṣu sarveṣu śrīphalasya phalaṃ varam |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 8||

यथा सर्वेषु वस्त्रेषु दुकूलं चित्रितं वरम् ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ ९॥

yathā sarveṣu vastreṣu dukūlaṃ citritaṃ varam |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 9||

भूषणेषु यथा श्रेष्ठं भव्यं रुद्राक्षभूषणम् ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ १०॥

bhūṣaṇeṣu yathā śreṣṭhaṃ bhavyaṃ rudrākṣabhūṣaṇam |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 10||

अङ्गरागेषु सर्वेषु श्रेष्ठा भूतिः श्रुतिस्तथा ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ ११॥

aṅgarāgeṣu sarveṣu śreṣṭhā bhūtiḥ śrutistathā |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 11||

यथा नरेषु सर्वेषु शाङ्करः पुरुषोत्तमः ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ १२॥

yathā nareṣu sarveṣu śāṅkaraḥ puruṣottamaḥ |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 12||

यथा नारीषु सर्वासु नारीरत्नं गिरीन्द्रजा ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ १३॥

yathā nārīṣu sarvāsu nārīratnaṃ girīndrajā |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 13||

यथा तीर्थेषु सर्वेषु शिवलिङ्गपरम्परा । (शिवगङ्गा परं वरा)तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ १४॥

yathā tīrtheṣu sarveṣu śivaliṅgaparamparā | (śivagaṅgā paraṃ varā)tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 14||

सरोवरेषु सर्वेषु यथा रुद्रसरोवरम् ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ १५॥

sarovareṣu sarveṣu yathā rudrasarovaram |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 15||

यथा पुरेषु सर्वेषु पुरं काशीपुरं परम् ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ १६॥

yathā pureṣu sarveṣu puraṃ kāśīpuraṃ param |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 16||

यथा वापीषु सर्वासु ज्ञानवापी मनोहरा ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ १७॥

yathā vāpīṣu sarvāsu jñānavāpī manoharā |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 17||

मुक्तिमण्टपमुत्कृष्टं मण्टपेषु यथा मतम् ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ १८॥

muktimaṇṭapamutkṛṣṭaṃ maṇṭapeṣu yathā matam |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 18||

यथा वैश्वेश्वरं लिङ्गं लिङ्गेषु श्रेष्ठमुच्यते ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ १९॥

yathā vaiśveśvaraṃ liṅgaṃ liṅgeṣu śreṣṭhamucyate |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 19||

यथा मूर्तिषु सर्वासु दक्षिणामूर्तिरुत्तमा ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ २०॥

yathā mūrtiṣu sarvāsu dakṣiṇāmūrtiruttamā |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 20||

यथा गिरिषु सर्वेषु श्रेष्ठो हिमगिरिः स्मृतः ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ २१॥

yathā giriṣu sarveṣu śreṣṭho himagiriḥ smṛtaḥ |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 21||

यथा नदीषु सर्वासु नर्मदा शर्मदा सदा ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ २२॥

yathā nadīṣu sarvāsu narmadā śarmadā sadā |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 22||

यथा मुनिषु सर्वेषु श्रेष्ठः कलशसम्भवः ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ २३॥

yathā muniṣu sarveṣu śreṣṭhaḥ kalaśasambhavaḥ |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 23||

यथा सर्वेषु मन्त्रेषु शिवपञ्चाक्षरः परः ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ २४॥

yathā sarveṣu mantreṣu śivapañcākṣaraḥ paraḥ |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 24||

शिवपूजासाधनेषु बिल्वपत्रं यथा परम् ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ २५॥

śivapūjāsādhaneṣu bilvapatraṃ yathā param |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 25||

यथा वेदेषु सर्वेषु रुद्राध्यायः परः स्मृतः ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ २६॥

yathā vedeṣu sarveṣu rudrādhyāyaḥ paraḥ smṛtaḥ |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 26||

यथा सर्पेषु सर्वेषु सहस्रफणिरुत्तमः ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ २७॥

yathā sarpeṣu sarveṣu sahasraphaṇiruttamaḥ |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 27||

यथा चतुष्पदां मध्ये प्रसिद्धो वृषभो वरः ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ २८॥

yathā catuṣpadāṃ madhye prasiddho vṛṣabho varaḥ |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 28||

यथा विद्यासु सर्वासु शिवविद्या वरा स्मृता ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ २९॥

yathā vidyāsu sarvāsu śivavidyā varā smṛtā |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 29||

यथा भोज्येषु सर्वेषु शिवनैवेद्यमुत्तमम् ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ ३०॥

yathā bhojyeṣu sarveṣu śivanaivedyamuttamam |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 30||

यथा गृहेषु सर्वेषु श्रेष्ठमन्तर्गृहं मतम् ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ ३१॥

yathā gṛheṣu sarveṣu śreṣṭhamantargṛhaṃ matam |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 31||

मन्दिरेषु यथा श्रेष्ठं रम्यं शाङ्करमन्दिरम् ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ ३२॥

mandireṣu yathā śreṣṭhaṃ ramyaṃ śāṅkaramandiram |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 32||

उत्तमाङ्गं यथाङ्गेषु शिवानतिकिणाङ्कितम् ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ ३३॥

uttamāṅgaṃ yathāṅgeṣu śivānatikiṇāṅkitam |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 33||

कुमारेषु यथा श्रेष्ठः षण्मुखः श्रुतिषु श्रुतः ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ ३४॥

kumāreṣu yathā śreṣṭhaḥ ṣaṇmukhaḥ śrutiṣu śrutaḥ |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 34||

लोहमध्ये यथा श्रेष्टं काञ्चनं शैलजाप्रियम् ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ ३५॥

lohamadhye yathā śreṣṭaṃ kāñcanaṃ śailajāpriyam |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 35||

ब्राह्मणेषु यथा श्रेष्ठः शाम्भवो ब्राह्मणोत्तमः ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ ३६॥

brāhmaṇeṣu yathā śreṣṭhaḥ śāmbhavo brāhmaṇottamaḥ |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 36||

यथा रत्नेषु सर्वेषु श्रेष्ठचिन्तामणिः स्मृतः ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ ३७॥

yathā ratneṣu sarveṣu śreṣṭhacintāmaṇiḥ smṛtaḥ |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 37||

यथा सर्वेषु देशेषु श्रेष्ठः सोऽयं सुधाकरः ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ ३८॥

yathā sarveṣu deśeṣu śreṣṭhaḥ so'yaṃ sudhākaraḥ |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 38||

पावनेषु यथा भस्म श्रुत्युक्तं पावनोत्तमम् ।तथा सर्वेषु देशेषु कैलासस्त्वाधकाधिकः ॥ ३९॥

pāvaneṣu yathā bhasma śrutyuktaṃ pāvanottamam |tathā sarveṣu deśeṣu kailāsastvādhakādhikaḥ || 39||

कैलासतुल्यः कुत्रापि वेदेष्वपि न दृश्यते ॥ ४०॥

kailāsatulyaḥ kutrāpi vedeṣvapi na dṛśyate || 40||

तथाप्यधिकमस्तीति वक्ता पापकुलाकुलः ।सन्निधिः सर्वदा यत्र मम तस्मात् किमुत्तमः ॥ ४१॥

tathāpyadhikamastīti vaktā pāpakulākulaḥ |sannidhiḥ sarvadā yatra mama tasmāt kimuttamaḥ || 41||

कैलाससन्निधिर्नित्यं तेनासावधिकः स्मृतः ।विचित्रा रचनास्तत्र वेदान्तागोचरा अपि ॥ ४२॥

kailāsasannidhirnityaṃ tenāsāvadhikaḥ smṛtaḥ |vicitrā racanāstatra vedāntāgocarā api || 42||

ततस्तत्र सुखं तावत् तावदन्यत्र कुत्र वा ।सर्वोत्तमः स कैलासः तत्र मे रमते मनः ॥ ४३॥

tatastatra sukhaṃ tāvat tāvadanyatra kutra vā |sarvottamaḥ sa kailāsaḥ tatra me ramate manaḥ || 43||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते व्यासकृतं कैलासमहिमावर्णनं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । हराख्यः तृतीयांशः । पूर्वार्धम् । अध्यायः २४। ४५८८ ॥

|| iti śivarahasyāntargate vyāsakṛtaṃ kailāsamahimāvarṇanaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | harākhyaḥ tṛtīyāṃśaḥ | pūrvārdham | adhyāyaḥ 24| 4588 ||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।हराख्यः तृतीयांशः ।पूर्वार्धम् ।अध्यायः २४। ४५-८८ ॥

– || śrīśivarahasyam |harākhyaḥ tṛtīyāṃśaḥ |pūrvārdham |adhyāyaḥ 24| 45-88 ||