शतरुद्रीयं Vyasakritam Shatarudriyam

(महाभारते द्रोणपर्वणि)स वै रुद्रः स च शिवः सोऽग्निः शर्वः स सर्ववित् ।स चेन्द्रश्चैव वायुश्च सोऽश्विनौ स च विद्युतः ॥ १॥

(mahābhārate droṇaparvaṇi)sa vai rudraḥ sa ca śivaḥ so'gniḥ śarvaḥ sa sarvavit |sa cendraścaiva vāyuśca so'śvinau sa ca vidyutaḥ || 1||

स भवः स च पर्जन्यो महादेवः स चानघः ।स चन्द्रमाः स चेशानः स सूर्यो वरुणश्च सः ॥ २॥

sa bhavaḥ sa ca parjanyo mahādevaḥ sa cānaghaḥ |sa candramāḥ sa ceśānaḥ sa sūryo varuṇaśca saḥ || 2||

स कालः सोऽन्तको मृत्युः स यमो रात्र्यहानि च ।मासार्धमासा ऋतवः सन्ध्ये संवत्सरश्च सः ॥ ३॥

sa kālaḥ so'ntako mṛtyuḥ sa yamo rātryahāni ca |māsārdhamāsā ṛtavaḥ sandhye saṃvatsaraśca saḥ || 3||

स च धाता विधाता च विश्वात्मा विश्वकर्मकृत् ।सर्वासां देवतानां च धारयत्यवपुर्वपुः ॥ ४॥

sa ca dhātā vidhātā ca viśvātmā viśvakarmakṛt |sarvāsāṃ devatānāṃ ca dhārayatyavapurvapuḥ || 4||

सर्वैर्देवैः स्तुतो देवः सैकधा बहुधा च सः ।शतधा सहस्रधा चैव तथा शतसहस्रधा ॥ ५॥

sarvairdevaiḥ stuto devaḥ saikadhā bahudhā ca saḥ |śatadhā sahasradhā caiva tathā śatasahasradhā || 5||

ईदृशः स महादेवो भूयश्च भगवानजः ।न हि सर्वे मया शक्या वक्तुं भगवतो गुणाः ॥ ६॥

īdṛśaḥ sa mahādevo bhūyaśca bhagavānajaḥ |na hi sarve mayā śakyā vaktuṃ bhagavato guṇāḥ || 6||

सर्वैर्ग्रहैर्गृहीतान्वै सर्वपापसमन्वितान् ।स मोचयति सुप्रीतः शरण्यः शरणागतान् ॥ ७॥

sarvairgrahairgṛhītānvai sarvapāpasamanvitān |sa mocayati suprītaḥ śaraṇyaḥ śaraṇāgatān || 7||

आयुरारोग्यमैश्वर्यं वित्तं कामांश्च पुष्कलान् ।स ददाति मनुष्येभ्यः स चैवाक्षिपते पुनः ॥ ८॥

āyurārogyamaiśvaryaṃ vittaṃ kāmāṃśca puṣkalān |sa dadāti manuṣyebhyaḥ sa caivākṣipate punaḥ || 8||

सेन्द्रादिषु च देवेषु तस्य चैश्वर्यमुच्यते ।स चैव व्याहृते लोके मनुष्याणां शुभाशुभे ॥ ९॥

sendrādiṣu ca deveṣu tasya caiśvaryamucyate |sa caiva vyāhṛte loke manuṣyāṇāṃ śubhāśubhe || 9||

ऐश्वर्याच्चैव कामानामीश्वरः पुनरुच्यते ।महेश्वरश्च भूतानां महतामीश्वरश्च सः ॥ १०॥

aiśvaryāccaiva kāmānāmīśvaraḥ punarucyate |maheśvaraśca bhūtānāṃ mahatāmīśvaraśca saḥ || 10||

बहुभिर्बहुधा रूपैर्विश्वं व्याप्नोति वै जगत् ।अस्य देवस्य यद्वक्त्रं समुद्रे तदतिष्ठत ॥ ११॥

bahubhirbahudhā rūpairviśvaṃ vyāpnoti vai jagat |asya devasya yadvaktraṃ samudre tadatiṣṭhata || 11||

एष चैव श्मशानेषु देवो वसति नित्यशः ।यजन्त्येनं जनास्तत्र वीरस्थान इतीश्वरम् ॥ १२॥

eṣa caiva śmaśāneṣu devo vasati nityaśaḥ |yajantyenaṃ janāstatra vīrasthāna itīśvaram || 12||

अस्य दीप्तानि रूपाणि घोराणि च बहूनि च ।लोके यान्यस्य कुर्वन्ति मनुष्याः प्रवदन्ति च ॥ १३॥

asya dīptāni rūpāṇi ghorāṇi ca bahūni ca |loke yānyasya kurvanti manuṣyāḥ pravadanti ca || 13||

नामधेयानि लोकेषु बहून्यत्र यथार्थवत् ।निरुच्यन्ते महत्त्वाच्च विभुत्वात्कर्मभिस्तथा ॥ १४॥

nāmadheyāni lokeṣu bahūnyatra yathārthavat |nirucyante mahattvācca vibhutvātkarmabhistathā || 14||

वेदे चास्य समाम्नातं शतरुद्रीयमुत्तमम् ।नाम्ना चानन्तरुद्रेति उपस्थानं महात्मनः ॥ १५॥

vede cāsya samāmnātaṃ śatarudrīyamuttamam |nāmnā cānantarudreti upasthānaṃ mahātmanaḥ || 15||

स कामानां प्रभुर्देवो ये दिव्या ये च मानुषाः ।स विभुः स प्रभुर्देवो विश्वं व्याप्नुवते महत् ॥ १६॥

sa kāmānāṃ prabhurdevo ye divyā ye ca mānuṣāḥ |sa vibhuḥ sa prabhurdevo viśvaṃ vyāpnuvate mahat || 16||

ज्येष्ठं भूतं वदन्त्येनं ब्राह्मणा मुनयस्तथा ।प्रथमो ह्येष देवानां मुखादस्यानलोऽभवत् ॥ १७॥

jyeṣṭhaṃ bhūtaṃ vadantyenaṃ brāhmaṇā munayastathā |prathamo hyeṣa devānāṃ mukhādasyānalo'bhavat || 17||

सर्वथा यत्पशून्पाति तैश्च यद्रमते पुनः ।तेषामधिपतिर्यच्च तस्मात्पशुपतिः स्मृतः ॥ १८॥

sarvathā yatpaśūnpāti taiśca yadramate punaḥ |teṣāmadhipatiryacca tasmātpaśupatiḥ smṛtaḥ || 18||

नित्येन ब्रह्मचर्येण लिङ्गमस्य यदा स्थितम् ।महयन्ति च लोकाश्च महेश्वर इति स्मृतः ॥ १९॥

nityena brahmacaryeṇa liṅgamasya yadā sthitam |mahayanti ca lokāśca maheśvara iti smṛtaḥ || 19||

ऋषयश्चैव देवाश्च गन्धर्वाप्सरसस्तथा ।लिङ्गमस्यार्चयन्ति स्म तच्चाप्यूर्ध्वं समास्थितम् ॥ २०॥

ṛṣayaścaiva devāśca gandharvāpsarasastathā |liṅgamasyārcayanti sma taccāpyūrdhvaṃ samāsthitam || 20||

पूज्यमाने ततस्तस्मिन्मोदते स महेश्वरः ।सुखी प्रीतश्च भवति प्रहृष्टश्चैव शङ्करः ॥ २१॥

pūjyamāne tatastasminmodate sa maheśvaraḥ |sukhī prītaśca bhavati prahṛṣṭaścaiva śaṅkaraḥ || 21||

यदस्य बहुधा रूपं भूतभव्यभवत्स्थितम् ।स्थावरं जङ्गमं चैव बहुरूपस्ततः स्मृतः ॥ २२॥

yadasya bahudhā rūpaṃ bhūtabhavyabhavatsthitam |sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva bahurūpastataḥ smṛtaḥ || 22||

एकाक्षो जाज्वलन्नास्ते सर्वतोऽक्षिमयोऽपि वा ।क्रोधाद्यश्चाविशल्लोकांस्तस्माच्छर्व इति स्मृतः ॥ २३॥

ekākṣo jājvalannāste sarvato'kṣimayo'pi vā |krodhādyaścāviśallokāṃstasmāccharva iti smṛtaḥ || 23||

धूम्रं रूपं च यत्तस्य धूर्जटिस्तेन उच्यते ।विश्वे देवाश्च यत्तस्मिन्विश्वरूपस्ततः स्मृतः ॥ २४॥

dhūmraṃ rūpaṃ ca yattasya dhūrjaṭistena ucyate |viśve devāśca yattasminviśvarūpastataḥ smṛtaḥ || 24||

तिस्रो देवीर्यदा चैव भजते भुवनेश्वरः ।द्यामपः पृथिवीं चैव त्र्यम्बकश्च ततः स्मृतः ॥ २५॥

tisro devīryadā caiva bhajate bhuvaneśvaraḥ |dyāmapaḥ pṛthivīṃ caiva tryambakaśca tataḥ smṛtaḥ || 25||

समेधयति यन्नित्यं सर्वार्थान्सर्वकर्मसु ।शिवमिच्छन्मनुष्याणां तस्मादेष शिवः स्मृतः ॥ २६॥

samedhayati yannityaṃ sarvārthānsarvakarmasu |śivamicchanmanuṣyāṇāṃ tasmādeṣa śivaḥ smṛtaḥ || 26||

सहस्राक्षोऽयुताक्षो वा सर्वतोऽक्षिमयोऽपि वा ।यच्च विश्वं महत्पाति महादेवस्ततः स्मृतः ॥ २७॥

sahasrākṣo'yutākṣo vā sarvato'kṣimayo'pi vā |yacca viśvaṃ mahatpāti mahādevastataḥ smṛtaḥ || 27||

दहत्यूर्ध्वं स्थितो यच्च प्राणोत्पत्तिस्थितश्च यत् ।स्थितलिङ्गश्च यन्नित्यं तस्मात्स्थाणुरिति स्मृतः ॥ २८॥

dahatyūrdhvaṃ sthito yacca prāṇotpattisthitaśca yat |sthitaliṅgaśca yannityaṃ tasmātsthāṇuriti smṛtaḥ || 28||

विषमस्थः शरीरेषु समश्च प्राणिनामिह ।स वायुर्विषमस्थेषु प्राणापानशरीरिषु ॥ २९॥

viṣamasthaḥ śarīreṣu samaśca prāṇināmiha |sa vāyurviṣamastheṣu prāṇāpānaśarīriṣu || 29||

पूजयेद्विग्रहं यस्तु लिङ्गं वापि समर्चयेत् ।लिङ्गं पूजयिता नित्यं महतीं श्रियमश्नुते ॥ ३०॥

pūjayedvigrahaṃ yastu liṅgaṃ vāpi samarcayet |liṅgaṃ pūjayitā nityaṃ mahatīṃ śriyamaśnute || 30||

ऊरुभ्यामर्धमाग्नेयं सोमार्धं च शिवा तनुः ।आत्मनोऽर्धं च तस्याग्निः सोमोऽर्धं पुनरुच्यते ॥ ३१॥

ūrubhyāmardhamāgneyaṃ somārdhaṃ ca śivā tanuḥ |ātmano'rdhaṃ ca tasyāgniḥ somo'rdhaṃ punarucyate || 31||

तैजसी महती दीप्ता देवेभ्यश्च शिवा तनुः ।भास्वती मानुषेष्वस्य तनुर्घोराग्निरुच्यते ॥ ३२॥

taijasī mahatī dīptā devebhyaśca śivā tanuḥ |bhāsvatī mānuṣeṣvasya tanurghorāgnirucyate || 32||

ब्रह्मचर्यं चरत्येष शिवा यास्य तनुस्तया ।यास्य घोरतरा मूर्तिः सर्वानत्ति तयेश्वरः ॥ ३३॥

brahmacaryaṃ caratyeṣa śivā yāsya tanustayā |yāsya ghoratarā mūrtiḥ sarvānatti tayeśvaraḥ || 33||

यन्निर्दहति यत्तीक्ष्णो यदुग्रो यत्प्रतापवान् ।मांसशोणितमज्जादो यत्ततो रुद्र उच्यते ॥ ३४॥

yannirdahati yattīkṣṇo yadugro yatpratāpavān |māṃsaśoṇitamajjādo yattato rudra ucyate || 34||

एष देवो महादेवो योऽसौ पार्थ तवाग्रतः ।सङ्ग्रामे शात्रवान्निघ्नंस्त्वया दृष्टः पिनाकधृक् ॥ ३५॥

eṣa devo mahādevo yo'sau pārtha tavāgrataḥ |saṅgrāme śātravānnighnaṃstvayā dṛṣṭaḥ pinākadhṛk || 35||

एष वै भगवान्देवः सङ्ग्रामे याति तेऽग्रतः ।येन दत्तानि तेऽस्त्राणि यैस्त्वया दानवा हताः ॥ ३६॥

eṣa vai bhagavāndevaḥ saṅgrāme yāti te'grataḥ |yena dattāni te'strāṇi yaistvayā dānavā hatāḥ || 36||

धन्यं यशस्यमायुष्यं पुण्यं वेदैश्च संज्ञितम् ।देवदेवस्य ते पार्थ व्याख्यातं शतरुद्रियम् ॥ ३७॥

dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ puṇyaṃ vedaiśca saṃjñitam |devadevasya te pārtha vyākhyātaṃ śatarudriyam || 37||

सर्वार्थसाधकं पुण्यं सर्वकिल्बिषनाशनम् ।सर्वपापप्रशमनं सर्वदुःखभयापहम् ॥ ३८॥

sarvārthasādhakaṃ puṇyaṃ sarvakilbiṣanāśanam |sarvapāpapraśamanaṃ sarvaduḥkhabhayāpaham || 38||

चतुर्विधमिदं स्तोत्रं यः शृणोति नरः सदा ।विजित्य सर्वाञ्शत्रून्स रुद्रलोके महीयते ॥ ३९॥

caturvidhamidaṃ stotraṃ yaḥ śṛṇoti naraḥ sadā |vijitya sarvāñśatrūnsa rudraloke mahīyate || 39||

चरितं महात्मनो दिव्यं साङ्ग्रामिकमिदं शुभम् ।पठन्वै शतरुद्रीयं शृण्वंश्च सततोत्थितः ॥ ४०॥

caritaṃ mahātmano divyaṃ sāṅgrāmikamidaṃ śubham |paṭhanvai śatarudrīyaṃ śṛṇvaṃśca satatotthitaḥ || 40||

भक्तो विश्वेश्वरं देवं मानुषेषु तु यः सदा ।वरान्स कामाँल्लभते प्रसन्ने त्र्यम्बके नरः ॥ ४१॥

bhakto viśveśvaraṃ devaṃ mānuṣeṣu tu yaḥ sadā |varānsa kāmām̐llabhate prasanne tryambake naraḥ || 41||

इति महाभारते द्रोणपर्वणि व्याआसकृतं शतरुद्रीयं सम्पूर्णम् ।महाभारत । द्रोणपर्व ।महाभारत । द्रोणपर्व ।

iti mahābhārate droṇaparvaṇi vyāāsakṛtaṃ śatarudrīyaṃ sampūrṇam |mahābhārata | droṇaparva |mahābhārata | droṇaparva |