शिवपञ्चविंशतिमूर्तिकरणम् ईश्वरप्रोक्तं Ishvaraproktam Shivapanchavimshatimurtikaranam

(शिवरहस्यान्तर्गते महादेवाख्ये)शिवगौरीसंवादेपञ्चविंशतिमूर्तीनामालयानि समन्ततः ।श्लक्ष्णानि च मनोज्ञानि सुकुट्टिमयुतानि च ॥ २६॥

(śivarahasyāntargate mahādevākhye)śivagaurīsaṃvādepañcaviṃśatimūrtīnāmālayāni samantataḥ |ślakṣṇāni ca manojñāni sukuṭṭimayutāni ca || 26||

चित्रध्वजपताकाग्रस्वर्णकुम्भयुतानि च ।कृत्वा यत्फलमाप्नोति तदेकाग्रमनाः शृणुः ॥ २७॥

citradhvajapatākāgrasvarṇakumbhayutāni ca |kṛtvā yatphalamāpnoti tadekāgramanāḥ śṛṇuḥ || 27||

स्कन्दोमासहितं देवमासीनं परमासने ।कृत्वा भक्त्या प्रतिष्ठाय सर्वान् कामानवाप्नुयात् ॥ २८॥

skandomāsahitaṃ devamāsīnaṃ paramāsane |kṛtvā bhaktyā pratiṣṭhāya sarvān kāmānavāpnuyāt || 28||

कैलासे संवसेदेव दक्षिणे विष्णुपञ्चकम् ।यावत्कालेनसन्तिष्ठेत् तावद्भोगभुगव्ययः ॥ २९॥

kailāse saṃvasedeva dakṣiṇe viṣṇupañcakam |yāvatkālenasantiṣṭhet tāvadbhogabhugavyayaḥ || 29||

एकपादं चतुर्बाहुं त्रिणेत्रं शूलसंयुतम् ।दृष्ट्वास्थितं हरिं वामे दक्षिणेविधिमव्ययम् ॥ ३०॥

ekapādaṃ caturbāhuṃ triṇetraṃ śūlasaṃyutam |dṛṣṭvāsthitaṃ hariṃ vāme dakṣiṇevidhimavyayam || 30||

अष्टाविंशतिकोटीनां कारणं स्वाङ्गतो हरः ।विनिर्मायाथ मूर्तीनां पञ्चविंशतिकं तथा ॥ ३१॥

aṣṭāviṃśatikoṭīnāṃ kāraṇaṃ svāṅgato haraḥ |vinirmāyātha mūrtīnāṃ pañcaviṃśatikaṃ tathā || 31||

पुरुषं हृदयाद्देवि सद्योजातं तु पादतः ।अघोरं वक्त्रतः शम्भुर्हस्ताभ्यां वाममीश्वरम् ॥ ३२॥

puruṣaṃ hṛdayāddevi sadyojātaṃ tu pādataḥ |aghoraṃ vaktrataḥ śambhurhastābhyāṃ vāmamīśvaram || 32||

ईशानमूर्ध्वतः शम्भुर्निर्मायाग्रे सचासृजत् ।प्रकृतिं वामतश्चैव चेतनां बुद्धिदेशतः ॥ ३३॥

īśānamūrdhvataḥ śambhurnirmāyāgre sacāsṛjat |prakṛtiṃ vāmataścaiva cetanāṃ buddhideśataḥ || 33||

अहङ्कारादहङ्कारं तन्मात्राणि च मात्रया ।इन्द्रियाणीन्द्रियाद्देवि लीलया परमेश्वरः ॥ ३४॥

ahaṅkārādahaṅkāraṃ tanmātrāṇi ca mātrayā |indriyāṇīndriyāddevi līlayā parameśvaraḥ || 34||

पृथिवीं पाददेशात्स गुह्यदेशाज्जलं तथा ।नाभिदेशान्महावनिं हृदयाद्भास्करं तथा ॥ ३५॥

pṛthivīṃ pādadeśātsa guhyadeśājjalaṃ tathā |nābhideśānmahāvaniṃ hṛdayādbhāskaraṃ tathā || 35||

कर्णात्सोमं तथात्मानं भ्रूमध्यान्मस्तकाद्दिवम् ।सृष्ट्वैव संस्थितः साक्षाज्जगत्सर्वं चराचरम् ॥ ३६॥

karṇātsomaṃ tathātmānaṃ bhrūmadhyānmastakāddivam |sṛṣṭvaiva saṃsthitaḥ sākṣājjagatsarvaṃ carācaram || 36||

पञ्चविंशतिमूर्तीश्च प्राविशत्स्वेन तेजसाएकांशेन महादेव एकधा बहुधा श्रुतः ॥ ३७॥

pañcaviṃśatimūrtīśca prāviśatsvena tejasāekāṃśena mahādeva ekadhā bahudhā śrutaḥ || 37||

वामाङ्गस्थितलोकेशहरिभ्यां चैवसेवितः ।सर्वज्ञं सर्वगं देवं कृत्वा भक्त्या विधानतः ॥ ३८॥

vāmāṅgasthitalokeśaharibhyāṃ caivasevitaḥ |sarvajñaṃ sarvagaṃ devaṃ kṛtvā bhaktyā vidhānataḥ || 38||

प्रतिष्ठाप्य यथान्यायं शिवसायुज्यमाप्नुयात् ।त्रिपादं सप्तहस्तं च चतुःशृङ्गं द्विशीर्षकम् ॥ ३९॥

pratiṣṭhāpya yathānyāyaṃ śivasāyujyamāpnuyāt |tripādaṃ saptahastaṃ ca catuḥśṛṅgaṃ dviśīrṣakam || 39||

वृ(कृ)त्वा यज्ञेशमीशानमग्निलोके महीयते ।तत्र भुक्त्वा महाभोगान् कल्पलक्षं सुखी नरः ॥ ४०॥

vṛ(kṛ)tvā yajñeśamīśānamagniloke mahīyate |tatra bhuktvā mahābhogān kalpalakṣaṃ sukhī naraḥ || 40||

क्रमादागत्य लोकेऽस्मिन् धराधीशो भवेन्नृपः ।वृषारूढं तु यः कुर्यात् सोमं सोमार्धभूषणम् ॥ ४१॥

kramādāgatya loke'smin dharādhīśo bhavennṛpaḥ |vṛṣārūḍhaṃ tu yaḥ kuryāt somaṃ somārdhabhūṣaṇam || 41||

हयमेधायुतं पुण्यं कृत्वा प्राप्येन्द्रवल्लभः ।काञ्चनेन विमानेन किङ्किणीजालमालिना ॥ ४२॥

hayamedhāyutaṃ puṇyaṃ kṛtvā prāpyendravallabhaḥ |kāñcanena vimānena kiṅkiṇījālamālinā || 42||

गत्वा शिवपुरं दिव्यं तत्रैव स विमुच्यते ।नन्दिना सहितं देवं साम्बं सगणमव्ययम् ॥ ४३॥

gatvā śivapuraṃ divyaṃ tatraiva sa vimucyate |nandinā sahitaṃ devaṃ sāmbaṃ sagaṇamavyayam || 43||

कृत्वा यत्फलमाप्नोति तत्ते वक्ष्याम्यनुत्तमम् ।सूर्यमण्डलसङ्काशैर्विमानैर्वृषसंयुतैः ॥ ४४॥

kṛtvā yatphalamāpnoti tatte vakṣyāmyanuttamam |sūryamaṇḍalasaṅkāśairvimānairvṛṣasaṃyutaiḥ || 44||

अप्सरोगणसङ्कीर्णैः देवदानवदुर्लभैः ।नृत्यद्भिरप्सरःसङ्घैः पुष्पगन्धमनोहरैः ॥ ४५॥

apsarogaṇasaṅkīrṇaiḥ devadānavadurlabhaiḥ |nṛtyadbhirapsaraḥsaṅghaiḥ puṣpagandhamanoharaiḥ || 45||

गत्वा शिवपुरं दिव्यं गाणपत्यमवाप्नुयात् ।नृत्यन्तं देवदेवेशं शैलजासहितं प्रभुम् ॥ ४६॥

gatvā śivapuraṃ divyaṃ gāṇapatyamavāpnuyāt |nṛtyantaṃ devadeveśaṃ śailajāsahitaṃ prabhum || 46||

सहस्रबाहुं देवेशि चतुर्बाहुमथापि वा ।नन्द्याद्यैर्भूतसङ्घैश्च संवृतं परमेश्वरम् ॥ ४७॥

sahasrabāhuṃ deveśi caturbāhumathāpi vā |nandyādyairbhūtasaṅghaiśca saṃvṛtaṃ parameśvaram || 47||

कृत्वा भक्त्या प्रतिष्ठाप्य रुद्रलोके महीयते ।शैलजासहितं साक्षात् वृषभध्वजमीश्वरम् ॥ ४८॥

kṛtvā bhaktyā pratiṣṭhāpya rudraloke mahīyate |śailajāsahitaṃ sākṣāt vṛṣabhadhvajamīśvaram || 48||

ब्रह्मेन्द्रविष्णुसोमाद्यैः कृताञ्जलिपुटैर्गणैः ।मातृभिर्मुनिभिश्चैव संवृतं परमेश्वरम् ॥ ४९॥

brahmendraviṣṇusomādyaiḥ kṛtāñjalipuṭairgaṇaiḥ |mātṛbhirmunibhiścaiva saṃvṛtaṃ parameśvaram || 49||

कृत्वा भक्त्या प्रतिष्ठाप्य यत्फलं तद्वदाम्यहम् ।सर्वयज्ञतपोदानतीर्थवेदेषु यत्फलम् ॥ ५०॥

kṛtvā bhaktyā pratiṣṭhāpya yatphalaṃ tadvadāmyaham |sarvayajñatapodānatīrthavedeṣu yatphalam || 50||

तत्फलं कोटिगुणितं लब्ध्वा याति शिवंपदम् ।तत्र भुक्त्वा महाभोगान् यावदाभूतसंप्लवम् ॥ ५१॥

tatphalaṃ koṭiguṇitaṃ labdhvā yāti śivaṃpadam |tatra bhuktvā mahābhogān yāvadābhūtasaṃplavam || 51||

सृष्ट्यन्तरे ततः प्रात्ये(प्रेत्य) मानवं पदमाप्नुयात् ।इभास्यदारकं देवं साम्बं सिद्धाकृतिं प्रभुम् ॥ ५२॥

sṛṣṭyantare tataḥ prātye(pretya) mānavaṃ padamāpnuyāt |ibhāsyadārakaṃ devaṃ sāmbaṃ siddhākṛtiṃ prabhum || 52||

धूम्रवर्णं रक्ताक्षं त्रिणेत्रं चन्द्रशेखरम् ।बकपक्षधरं मूर्ध्ना नागरङ्कुधरं हरम् ॥ ५३॥

dhūmravarṇaṃ raktākṣaṃ triṇetraṃ candraśekharam |bakapakṣadharaṃ mūrdhnā nāgaraṅkudharaṃ haram || 53||

सिह्माजिनोत्तरीयं च मृगचर्माम्बरप्रियम् ।तीक्ष्णदंष्ट्रं गदाहस्तं कपालोद्यतपाणिनम् ॥ ५४॥

sihmājinottarīyaṃ ca mṛgacarmāmbarapriyam |tīkṣṇadaṃṣṭraṃ gadāhastaṃ kapālodyatapāṇinam || 54||

हुं फट्कार महाशब्दशब्दिताखिलदिङ्मुखम् ।पुण्डरीकाम्बरं दोर्भ्यां बिभ्रद्वै कम्बुकं यथा ॥ ५५॥

huṃ phaṭkāra mahāśabdaśabditākhiladiṅmukham |puṇḍarīkāmbaraṃ dorbhyāṃ bibhradvai kambukaṃ yathā || 55||

संहतं च नदन्तं च पिबन्तं सत्यसागरम् ।नृत्यन्तं भूतसङ्घैश्च संवृतं सगणं प्रभुम् ॥ ५६॥

saṃhataṃ ca nadantaṃ ca pibantaṃ satyasāgaram |nṛtyantaṃ bhūtasaṅghaiśca saṃvṛtaṃ sagaṇaṃ prabhum || 56||

कृत्वा भक्त्या प्रतिष्ठाप्य यथाविभवविस्तरम् ।अत्र विघ्नान्विनिर्जित्य शिवलोके महीयते ॥ ५७॥

kṛtvā bhaktyā pratiṣṭhāpya yathāvibhavavistaram |atra vighnānvinirjitya śivaloke mahīyate || 57||

तत्र भुक्त्वा महाभोगान् यावदाचन्द्रतारकम् ।ज्ञानं विचारतो लब्ध्वा रुद्रेभ्यस्तत्र मुच्यते ॥ ५८॥

tatra bhuktvā mahābhogān yāvadācandratārakam |jñānaṃ vicārato labdhvā rudrebhyastatra mucyate || 58||

अर्धनारीश्वरं देवं चतुर्भुजमनुत्तमम् ।वरदाभयहस्तं च शूलपद्मधरं प्रभुम् ॥ ५९॥

ardhanārīśvaraṃ devaṃ caturbhujamanuttamam |varadābhayahastaṃ ca śūlapadmadharaṃ prabhum || 59||

भावेन सर्वं संस्थाप्य सर्वाभरणभूषितम् ।कृत्वा भक्त्या प्रतिष्ठाप्य शिवलोके महीयते ॥ ६०॥

bhāvena sarvaṃ saṃsthāpya sarvābharaṇabhūṣitam |kṛtvā bhaktyā pratiṣṭhāpya śivaloke mahīyate || 60||

तत्र भुक्त्वा महाभोगानणिमदिगुणैर्वृतः ।आचन्द्रतारकं ज्ञानं ततो लब्ध्वा विमुच्यते ॥ ६१॥

tatra bhuktvā mahābhogānaṇimadiguṇairvṛtaḥ |ācandratārakaṃ jñānaṃ tato labdhvā vimucyate || 61||

यः कुर्याद्देवदेवेशं सर्वज्ञं लकुलीश्वरम् ।वृतं शिष्यैः प्रशिष्यैश्च व्याख्यानोद्यतपाणिनम् ॥ ६२॥

yaḥ kuryāddevadeveśaṃ sarvajñaṃ lakulīśvaram |vṛtaṃ śiṣyaiḥ praśiṣyaiśca vyākhyānodyatapāṇinam || 62||

कृत्वा भक्त्या प्रतिष्ठाप्य शिवलोकं स गच्छति ।भुक्त्वा तु विपुलांस्तत्र भोगानुग्रतरं नरः ॥ ६३॥

kṛtvā bhaktyā pratiṣṭhāpya śivalokaṃ sa gacchati |bhuktvā tu vipulāṃstatra bhogānugrataraṃ naraḥ || 63||

ज्ञानयोगं समासाद्य तत्रैव स विमुच्यते ।पूर्वदेवामराणां च तदा स्वांशकलैः स्थितैः ॥ ६४॥

jñānayogaṃ samāsādya tatraiva sa vimucyate |pūrvadevāmarāṇāṃ ca tadā svāṃśakalaiḥ sthitaiḥ || 64||

कृतमुद्रस्य रुद्रस्य चिताभस्मानुलेपितैः ।पुम्मुण्डधारिणस्तेषां शिरोमालाधरस्य च ॥ ६५॥

kṛtamudrasya rudrasya citābhasmānulepitaiḥ |pummuṇḍadhāriṇasteṣāṃ śiromālādharasya ca || 65||

ब्रह्मणः केशजेनैकमुपवीतं च बिभ्रतः ।बिभ्रतो वामहस्तेन कपालं ब्रह्मणो वपुः ॥ ६६॥

brahmaṇaḥ keśajenaikamupavītaṃ ca bibhrataḥ |bibhrato vāmahastena kapālaṃ brahmaṇo vapuḥ || 66||

विष्णोः कलेवरं चैव बिभ्रतः परमेष्ठिनः ।कृत्वा भक्त्या प्रतिष्ठाप्य विष्णुलोके महीयते ॥ ६७॥

viṣṇoḥ kalevaraṃ caiva bibhrataḥ parameṣṭhinaḥ |kṛtvā bhaktyā pratiṣṭhāpya viṣṇuloke mahīyate || 67||

कालकूटं कराब्जान्ते निधायासीनमासने ।कृत्वा भक्त्या प्रतिष्ठाप्य मुच्यते भवबन्धनात् ॥ ६८॥

kālakūṭaṃ karābjānte nidhāyāsīnamāsane |kṛtvā bhaktyā pratiṣṭhāpya mucyate bhavabandhanāt || 68||

ॐ नमो नीलकण्ठाय इति पुण्याक्षराष्टकम् ।मन्त्रमाह सकृद्वा यः पातकैः स प्रमुच्यते ॥ ६९॥

oṃ namo nīlakaṇṭhāya iti puṇyākṣarāṣṭakam |mantramāha sakṛdvā yaḥ pātakaiḥ sa pramucyate || 69||

मन्त्रेणानेन गन्धाद्यैर्भक्त्या वित्तानुसारतः ।सम्पूज्य देवदेवेशं शिवलोके महीयते ॥ ७०॥

mantreṇānena gandhādyairbhaktyā vittānusārataḥ |sampūjya devadeveśaṃ śivaloke mahīyate || 70||

जलन्धरान्तकं देवं सुदर्शनकरं प्रभुम् ।कृत्वा भक्त्या प्रतिष्ठाप्य विष्णुलोके महीयते ॥ ७१॥

jalandharāntakaṃ devaṃ sudarśanakaraṃ prabhum |kṛtvā bhaktyā pratiṣṭhāpya viṣṇuloke mahīyate || 71||

तिष्ठतोऽथ निकुम्भस्य पततश्चरणाम्बुजे ।वामेतरं प्रविन्यस्य वाम(मा)मालिङ्ग्य चाद्रिजाम् ॥ ७२॥

tiṣṭhato'tha nikumbhasya patataścaraṇāmbuje |vāmetaraṃ pravinyasya vāma(mā)māliṅgya cādrijām || 72||

शूलं प्रकूर्परे स्थाप्य कङ्कणीकृतपन्नगम् ।सम्प्रेक्ष्य चान्तकं पार्श्वे कृताञ्जलिपुटं स्थितम् ॥ ७३॥

śūlaṃ prakūrpare sthāpya kaṅkaṇīkṛtapannagam |samprekṣya cāntakaṃ pārśve kṛtāñjalipuṭaṃ sthitam || 73||

रुपं कृत्वा यथान्याय्यं शिवसायुज्यमाप्नुयात् ।यः कुर्याद्देवदेवेशं त्रिपुरान्तकमीश्वरम् ॥ ७४॥

rupaṃ kṛtvā yathānyāyyaṃ śivasāyujyamāpnuyāt |yaḥ kuryāddevadeveśaṃ tripurāntakamīśvaram || 74||

धनुर्बाणसमायुक्तं सोमं सोमार्धभूषणम् ।रथे तु संस्थितं देवं चतुराननसारथिम् ॥ ७५॥

dhanurbāṇasamāyuktaṃ somaṃ somārdhabhūṣaṇam |rathe tu saṃsthitaṃ devaṃ caturānanasārathim || 75||

तदाकारतया सोऽपि गत्वा शिवपुरं सुखी ।क्रीडतो नात्र सन्देहो द्वितीय इव शङ्करः ॥ ७६॥

tadākāratayā so'pi gatvā śivapuraṃ sukhī |krīḍato nātra sandeho dvitīya iva śaṅkaraḥ || 76||

तत्र भुक्त्वा महाभोगान् यावदिच्छं द्विजोत्तमाः ! ।ज्ञानं विचारितं लब्ध्वा तत्रैव स विमुच्यते ॥ ७७॥

tatra bhuktvā mahābhogān yāvadicchaṃ dvijottamāḥ ! |jñānaṃ vicāritaṃ labdhvā tatraiva sa vimucyate || 77||

गङ्गाधरं सुखासीनं चन्द्रशेखरमेव च ।उमया सहितं देवं वामसङ्गाम्बिकायुतम् ॥ ७८॥

gaṅgādharaṃ sukhāsīnaṃ candraśekharameva ca |umayā sahitaṃ devaṃ vāmasaṅgāmbikāyutam || 78||

विनायकं तथा स्कन्दं ज्येष्ठां दुर्गां सुशोभनाम् ।भास्करं च तथा सोमं ब्रह्माणीं च महेश्वरीम् ॥ ७९॥

vināyakaṃ tathā skandaṃ jyeṣṭhāṃ durgāṃ suśobhanām |bhāskaraṃ ca tathā somaṃ brahmāṇīṃ ca maheśvarīm || 79||

कौमारीं वैष्णवीं देवीं वाराहीं वरदां तथा ।इन्द्राणीं चैव चामुण्डां वीरभद्रसमन्विताम् ॥ ८०॥

kaumārīṃ vaiṣṇavīṃ devīṃ vārāhīṃ varadāṃ tathā |indrāṇīṃ caiva cāmuṇḍāṃ vīrabhadrasamanvitām || 80||

विघ्नेशेन च यो धीमाञ्छिवसायुज्यमाप्नुयात् ।लिङ्गमूर्तिं महाज्वालामालासंवृतमव्ययम् ॥ ८१॥

vighneśena ca yo dhīmāñchivasāyujyamāpnuyāt |liṅgamūrtiṃ mahājvālāmālāsaṃvṛtamavyayam || 81||

लिङ्गस्य मध्ये वै कृत्वा चन्द्रशेखरवत्तनुम् ।व्योम्नि कुर्यात्तथा लिङ्गे ब्रह्माणं हंसरूपिणम् ॥ ८१॥

liṅgasya madhye vai kṛtvā candraśekharavattanum |vyomni kuryāttathā liṅge brahmāṇaṃ haṃsarūpiṇam || 81||

विष्णुं वराहरूपेण लिङ्गाधस्तात्त्वधोमुखम् ।ब्रह्माणं दक्षिणे तस्य कृताञ्जलिपुटं स्थितम् ॥ ८२॥

viṣṇuṃ varāharūpeṇa liṅgādhastāttvadhomukham |brahmāṇaṃ dakṣiṇe tasya kṛtāñjalipuṭaṃ sthitam || 82||

विष्णुं महाबाहुं कृताञ्जलिपुटं तथा ।मध्ये च लिङ्गं घोरं महाम्भसि सुसंस्थितम् ॥ ८३॥

viṣṇuṃ mahābāhuṃ kṛtāñjalipuṭaṃ tathā |madhye ca liṅgaṃ ghoraṃ mahāmbhasi susaṃsthitam || 83||

कृत्वा भक्त्या प्रतिष्ठाप्य शिवसायुज्यमाप्नुयात् ।क्षेत्रसंरक्षकं देवं शिवलिङ्गार्चनं तथा ॥ ८५॥

kṛtvā bhaktyā pratiṣṭhāpya śivasāyujyamāpnuyāt |kṣetrasaṃrakṣakaṃ devaṃ śivaliṅgārcanaṃ tathā || 85||

यः करोति यथान्याय्यं शिवलोके महीयते ॥ ८६॥

yaḥ karoti yathānyāyyaṃ śivaloke mahīyate || 86||

ये (यः) पञ्चविंशत्परेमेशमूर्तीःकृत्वाऽऽलयाभ्यन्तरपीठसंस्थाः ।सुरूपवर्णाभरणा मनोज्ञाःशिवे प्रतिष्ठाप्य सुपुण्यभाजनः(नम्) ॥ ८७॥

ye (yaḥ) pañcaviṃśatparemeśamūrtīḥkṛtvā''layābhyantarapīṭhasaṃsthāḥ |surūpavarṇābharaṇā manojñāḥśive pratiṣṭhāpya supuṇyabhājanaḥ(nam) || 87||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते ईश्वरप्रोक्तं शिवपञ्चविंशतिमूर्तिकरणं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । महादेवाख्यः एकादशमांशः । अध्यायः ६ शिवलिङ्गप्रतिष्ठा । २६८७॥

|| iti śivarahasyāntargate īśvaraproktaṃ śivapañcaviṃśatimūrtikaraṇaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | mahādevākhyaḥ ekādaśamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 6 śivaliṅgapratiṣṭhā | 2687||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।महादेवाख्यः एकादशमांशः ।अध्यायः ६ शिवलिन्गप्रतिष्ठा ।२६-८७॥

– || śrīśivarahasyam |mahādevākhyaḥ ekādaśamāṃśaḥ |adhyāyaḥ 6 śivalingapratiṣṭhā | 26-87||