वैष्णवधर्मपीयूषम् Shri Laharamacharyapranitam Shrivaishnavadharmapiyusham

जगतः कारणं रामं सर्वेशं मुक्तिदं तथा ।आनन्दभाष्यकर्त्तारं रामानन्दं समाश्रये ॥ १॥

jagataḥ kāraṇaṃ rāmaṃ sarveśaṃ muktidaṃ tathā |ānandabhāṣyakarttāraṃ rāmānandaṃ samāśraye || 1||

बोधाब्धिं च गुरुं नत्त्वा टीलार्यं ब्रह्मचारिणम् ।वैष्णवधर्मपीयूषं कुर्वे मृत्युभयापहम् ॥ २॥

bodhābdhiṃ ca guruṃ nattvā ṭīlāryaṃ brahmacāriṇam |vaiṣṇavadharmapīyūṣaṃ kurve mṛtyubhayāpaham || 2||

उत्थाय जानकीरामौ स्तुत्वा गुरुपरम्पराम् ।शुद्धः स्नानादिना भूत्वा चोर्ध्वपुण्ड्रं विधाय हि ॥ ३॥

utthāya jānakīrāmau stutvā guruparamparām |śuddhaḥ snānādinā bhūtvā cordhvapuṇḍraṃ vidhāya hi || 3||

सन्ध्यामुपास्य रामं च सीतया सह पूजयेत् ।स्तुत्वा नत्त्वा च, श्रीरामं नमेद् गुरुं च वैष्णवान् ॥ ४॥

sandhyāmupāsya rāmaṃ ca sītayā saha pūjayet |stutvā nattvā ca, śrīrāmaṃ named guruṃ ca vaiṣṇavān || 4||

रामपादोदकं पीत्वा नैवेद्यं भक्षयेद्धूरेः ।पूर्वाचार्यप्रबन्धाश्च रामायणं च सम्पठेत् ॥ ५॥

rāmapādodakaṃ pītvā naivedyaṃ bhakṣayeddhūreḥ |pūrvācāryaprabandhāśca rāmāyaṇaṃ ca sampaṭhet || 5||

लौकिकं च ततः कर्म कुर्याच्छ्रीवैष्णवः सदा ।कर्त्तव्यो वैष्णवैर्नूनं श्रीवैष्णवव्रतोत्सवौ ॥ ६॥

laukikaṃ ca tataḥ karma kuryācchrīvaiṣṇavaḥ sadā |karttavyo vaiṣṇavairnūnaṃ śrīvaiṣṇavavratotsavau || 6||

हितं मितं च वक्तव्यं सत्यं च मधुरं वचः ।हितं मितं च भोक्तव्यं शुद्धमन्नं च सात्विकम् ॥ ७॥

hitaṃ mitaṃ ca vaktavyaṃ satyaṃ ca madhuraṃ vacaḥ |hitaṃ mitaṃ ca bhoktavyaṃ śuddhamannaṃ ca sātvikam || 7||

रामाश्रितो भवेन्मानमदाभ्यां वर्जितस्तथा ।फलं समीक्ष्य कर्त्ता च बाह्याभ्यन्तः शुचि सदा ॥ ८॥

rāmāśrito bhavenmānamadābhyāṃ varjitastathā |phalaṃ samīkṣya karttā ca bāhyābhyantaḥ śuci sadā || 8||

असक्तो विषयेष्वत्र दाता नियतजीवनः ।शुद्धाचारविहारश्च संयतेन्द्रियसंहतिः ॥ ९॥

asakto viṣayeṣvatra dātā niyatajīvanaḥ |śuddhācāravihāraśca saṃyatendriyasaṃhatiḥ || 9||

स्थिरः पुष्टश्च धर्मेण शरीरे स्वस्थतां गतः ।वर्जितो भयरागाभ्यां विपन्नापन्निवारकः ॥ १०॥

sthiraḥ puṣṭaśca dharmeṇa śarīre svasthatāṃ gataḥ |varjito bhayarāgābhyāṃ vipannāpannivārakaḥ || 10||

क्षमावान् समतायुक्त उदारः साधुसेवकः ।सर्वकल्याणकर्त्ता च सेवाभावसमन्वितः ॥ ११॥

kṣamāvān samatāyukta udāraḥ sādhusevakaḥ |sarvakalyāṇakarttā ca sevābhāvasamanvitaḥ || 11||

दीर्घायुः सुखयुक्तश्च सदाचारी भवेन्नरः ।दुर्बलो दुःखभागी च दुराचारी हि निन्दितः ॥ १२॥

dīrghāyuḥ sukhayuktaśca sadācārī bhavennaraḥ |durbalo duḥkhabhāgī ca durācārī hi ninditaḥ || 12||

शुभमेव मतं चात्र शुभस्य कर्मणः फलम् ।अशुभकर्मणश्चाथाशुभमेव फलं मतम् ॥ १३॥

śubhameva mataṃ cātra śubhasya karmaṇaḥ phalam |aśubhakarmaṇaścāthāśubhameva phalaṃ matam || 13||

अलोभः सुखमूलं हि लोभः पापस्य कारणम् ।ज्ञानाद् भक्तिस्ततो मुक्तिस्त्वभक्तिर्बन्धकारणम् ॥ १४॥

alobhaḥ sukhamūlaṃ hi lobhaḥ pāpasya kāraṇam |jñānād bhaktistato muktistvabhaktirbandhakāraṇam || 14||

कामः क्रोधश्च लोभश्च हेयाः कल्याणभक्षकाः ।दमो दया च दानं चोपेयाः कल्याणरक्षकाः ॥ १५॥

kāmaḥ krodhaśca lobhaśca heyāḥ kalyāṇabhakṣakāḥ |damo dayā ca dānaṃ copeyāḥ kalyāṇarakṣakāḥ || 15||

श्रेयान् हि कर्मकर्त्ताऽस्ति कर्महीनाच्च मानवात् ।रामाय चार्पितं कर्म मुक्तिदं चोत्तमं मतम् ॥ १६॥

śreyān hi karmakarttā'sti karmahīnācca mānavāt |rāmāya cārpitaṃ karma muktidaṃ cottamaṃ matam || 16||

सद्विचामुत्पत्त्यै सत्सङ्गः क्रियतां सदा ।श्रद्धयाऽथ च कार्यं सद्मन्यानां परिशीलनम् ॥ १७॥

sadvicāmutpattyai satsaṅgaḥ kriyatāṃ sadā |śraddhayā'tha ca kāryaṃ sadmanyānāṃ pariśīlanam || 17||

विषयाद् विनिवत्र्त्याथ चेन्द्रियाणां गणः खलु ।सन्नियोज्यश्च रामस्य कैङ्कर्ये श्रद्धया सदा ॥ १८॥

viṣayād vinivatrtyātha cendriyāṇāṃ gaṇaḥ khalu |sanniyojyaśca rāmasya kaiṅkarye śraddhayā sadā || 18||

सङ्कीर्त्तनं च रामस्य नाम्नश्च यशसः शुभम् ।कर्त्तव्यं मानवैर्नित्यं बन्धभिन्मोक्षदायकम् ॥ १९॥

saṅkīrttanaṃ ca rāmasya nāmnaśca yaśasaḥ śubham |karttavyaṃ mānavairnityaṃ bandhabhinmokṣadāyakam || 19||

अहेतुक्या अमोघाया अनन्तायास्तथैव च ।कार्यो रामकृपायाश्च विश्वासः सुखदायकः ॥ २०॥

ahetukyā amoghāyā anantāyāstathaiva ca |kāryo rāmakṛpāyāśca viśvāsaḥ sukhadāyakaḥ || 20||

उपकारपरो भूयादपराधिजनेष्वपि ।असन्तः सन्तु सन्तश्च श्रीरामं प्रार्थयेदिति ॥ २१॥

upakāraparo bhūyādaparādhijaneṣvapi |asantaḥ santu santaśca śrīrāmaṃ prārthayediti || 21||

रक्षणीयश्च धर्मो हि चौर्यं कार्यं न कर्हिचित् ।द्यूतक्रीडा न कर्त्तव्या मांसं भक्ष्यं न मानवैः ॥ २२॥

rakṣaṇīyaśca dharmo hi cauryaṃ kāryaṃ na karhicit |dyūtakrīḍā na karttavyā māṃsaṃ bhakṣyaṃ na mānavaiḥ || 22||

परहिंसा न कर्त्तव्या त्याज्या परधनस्पृहा ।परदारा न गन्तव्याः परधर्मो भयावहः ॥ २३॥

parahiṃsā na karttavyā tyājyā paradhanaspṛhā |paradārā na gantavyāḥ paradharmo bhayāvahaḥ || 23||

कदाचिदपि नो कुर्याद् विरक्तो हि गृहस्थताम् ।यतस्तस्याश्च शास्त्रेषु प्रायश्चित्तं न विद्यते ॥ २४॥

kadācidapi no kuryād virakto hi gṛhasthatām |yatastasyāśca śāstreṣu prāyaścittaṃ na vidyate || 24||

कार्यो विश्वासघातो न त्याज्यं च व्यसनं जनैः ।भयदानाद् भयं कार्यं द्वेषः कार्यश्च द्वेषतः ॥ २५॥

kāryo viśvāsaghāto na tyājyaṃ ca vyasanaṃ janaiḥ |bhayadānād bhayaṃ kāryaṃ dveṣaḥ kāryaśca dveṣataḥ || 25||

न त्याज्यं किन्तु कर्त्तव्यं यज्ञो दानं तथा तपः ।अर्पणीयं कृतं कर्म रामाय परमात्मने ॥ २६॥

na tyājyaṃ kintu karttavyaṃ yajño dānaṃ tathā tapaḥ |arpaṇīyaṃ kṛtaṃ karma rāmāya paramātmane || 26||

त्याज्यमेव न कर्त्तव्यं नरैर्विषयचिन्तनम् ।भक्तौ बाधां विधायात्र त्यजन्ति विषया जनम् ॥ २७॥

tyājyameva na karttavyaṃ narairviṣayacintanam |bhaktau bādhāṃ vidhāyātra tyajanti viṣayā janam || 27||

दैवीसम्पद्धि संरक्ष्या त्याज्या सम्पत्तिरासुरी ।दैव्या हि सम्पदा सौख्यं दुःखं चासुरसम्पदा ॥ २८॥

daivīsampaddhi saṃrakṣyā tyājyā sampattirāsurī |daivyā hi sampadā saukhyaṃ duḥkhaṃ cāsurasampadā || 28||

भक्तयाऽथवा प्रपत्त्या वा रामो लभ्यो न चान्यथा ।नाधिकं भगवत्प्राप्तेर्ब्रह्मेन्द्रादिपदं खलु ॥ २९॥

bhaktayā'thavā prapattyā vā rāmo labhyo na cānyathā |nādhikaṃ bhagavatprāpterbrahmendrādipadaṃ khalu || 29||

स्वामी रामश्च जीवात्मा मन्तव्यो रामसेवकः ।जीवेशयोर्न चैकत्वं देहदेहित्वहेतुतः ॥ ३०॥

svāmī rāmaśca jīvātmā mantavyo rāmasevakaḥ |jīveśayorna caikatvaṃ dehadehitvahetutaḥ || 30||

कर्त्तव्यं सततं कर्म स्मर्त्तव्यो रघुनायकः ।शब्दादिविषयाश्चाथ विस्मर्त्तव्या हि दुखदाः ॥ ३१॥

karttavyaṃ satataṃ karma smarttavyo raghunāyakaḥ |śabdādiviṣayāścātha vismarttavyā hi dukhadāḥ || 31||

वैष्णवाः पश्च संस्काराश्चार्जनीया हि मानवैः ।विशिष्टाद्वैतसिद्धान्तो मन्तव्यो वेदसम्मतः ॥ ३२॥

vaiṣṇavāḥ paśca saṃskārāścārjanīyā hi mānavaiḥ |viśiṣṭādvaitasiddhānto mantavyo vedasammataḥ || 32||

चिदचिदीशत्त्वानां ज्ञानं जीवसुखावहम् ।अर्जनीयं प्रयत्नेन गुरु शुश्रूषया जनैः ॥ ३३॥

cidacidīśattvānāṃ jñānaṃ jīvasukhāvaham |arjanīyaṃ prayatnena guru śuśrūṣayā janaiḥ || 33||

चिदर्थश्चेतनो जीवोऽचिदर्थोऽचेतनं मतम् ।उभावीशस्य देहौ स्तस्तयोर्देही परेश्वरः ॥ ३४॥

cidarthaścetano jīvo'cidartho'cetanaṃ matam |ubhāvīśasya dehau stastayordehī pareśvaraḥ || 34||

अणुर्ज्ञानाश्रयो जीवः सच्चिदानन्दरूपकः ।प्राणतो बुद्धितश्चापि भिन्नो देहात् तथेन्द्रियात् ॥ ३५॥

aṇurjñānāśrayo jīvaḥ saccidānandarūpakaḥ |prāṇato buddhitaścāpi bhinno dehāt tathendriyāt || 35||

अनित्यो मध्यमे माने विभौ गत्यागती न च ।भोगाभावस्त्वनित्यत्वे स्तन्यपानं शिर्शोन च ॥ ३६॥

anityo madhyame māne vibhau gatyāgatī na ca |bhogābhāvastvanityatve stanyapānaṃ śirśona ca || 36||

प्राणस्य जीवतां नास्ति मम प्राणः प्रतीतितः ।मम ज्ञानम् प्रतीतेश्च ज्ञानेऽपि जीवता न हि ॥ ३७॥

prāṇasya jīvatāṃ nāsti mama prāṇaḥ pratītitaḥ |mama jñānam pratīteśca jñāne'pi jīvatā na hi || 37||

मृते हि व्यभिचारान्नो शरीरस्य तु जीवता ।इन्द्रियाणं न जीवत्वं तन्नाशे व्यभिचारतः ॥ ३८॥

mṛte hi vyabhicārānno śarīrasya tu jīvatā |indriyāṇaṃ na jīvatvaṃ tannāśe vyabhicārataḥ || 38||

आत्मेशस्य नियाम्यश्च धार्यः शेषस्तथाऽजडः ।भिन्नाः परस्परं जीवा नित्या भिन्नास्तथेश्वरात् ॥ ३९॥

ātmeśasya niyāmyaśca dhāryaḥ śeṣastathā'jaḍaḥ |bhinnāḥ parasparaṃ jīvā nityā bhinnāstatheśvarāt || 39||

अन्यथा न च जायेरन् सुखिदुःखिप्रतीतयः ।कत्र्त्तारश्चाथ भोक्तारः सुखज्ञानस्वरूपकाः ॥ ४०॥

anyathā na ca jāyeran sukhiduḥkhipratītayaḥ |katrttāraścātha bhoktāraḥ sukhajñānasvarūpakāḥ || 40||

ईश्वराधीनकर्माणः सर्वे जीवाः प्रकीर्त्तिताः ।बद्धा मुक्ताश्च नित्याश्च जीवास्रिधामताबुधैः ॥ ४१॥

īśvarādhīnakarmāṇaḥ sarve jīvāḥ prakīrttitāḥ |baddhā muktāśca nityāśca jīvāsridhāmatābudhaiḥ || 41||

बद्धा संसारिणो ज्ञेया मुक्ताः संसारपारगाः ।कदाचिदपि संसारमप्राप्ता नित्यमुक्तकाः ॥ ४२॥

baddhā saṃsāriṇo jñeyā muktāḥ saṃsārapāragāḥ |kadācidapi saṃsāramaprāptā nityamuktakāḥ || 42||

मुक्तिः श्रीरामसम्प्राप्तिर्नित्या हि नित्यधामनि ।भक्त्याऽथवा प्रपत्त्या सा सम्प्राप्यतेऽर्चिरादिना ॥ ४३॥

muktiḥ śrīrāmasamprāptirnityā hi nityadhāmani |bhaktyā'thavā prapattyā sā samprāpyate'rcirādinā || 43||

श्रीमद्रामस्मृतिर्भक्तिः प्रारब्धान्ते हि मुक्तिदा ।स्वात्मार्पणं हि रामाय प्रपत्तिर्दैवनाशिनी ॥ ४४॥

śrīmadrāmasmṛtirbhaktiḥ prārabdhānte hi muktidā |svātmārpaṇaṃ hi rāmāya prapattirdaivanāśinī || 44||

कालश्च प्रकृतिश्चाथ नित्यधाम तथा मतिः ।चतुर्धा सम्मतं प्राज्ञैर्शानशून्यमचेतनम् ॥ ४५॥

kālaśca prakṛtiścātha nityadhāma tathā matiḥ |caturdhā sammataṃ prājñairśānaśūnyamacetanam || 45||

सत्वादिभिर्गुणैः शून्यस्तन्त्र कालः प्रकीर्त्तितः ।ईश्वरस्य शरीरं च क्रीडापरिकरः स च ॥ ४६॥

satvādibhirguṇaiḥ śūnyastantra kālaḥ prakīrttitaḥ |īśvarasya śarīraṃ ca krīḍāparikaraḥ sa ca || 46||

कालमपेक्ष्य सर्वेशः प्रकृतिं विकरोति हि ।सर्वहेतुर्द्विधा कालः खण्डाखण्डविभेदतः ॥ ४७॥

kālamapekṣya sarveśaḥ prakṛtiṃ vikaroti hi |sarvaheturdvidhā kālaḥ khaṇḍākhaṇḍavibhedataḥ || 47||

कलाकाष्ठादिरूपश्च तत्राद्यः परिकीर्त्तितः ।अखण्डस्तु मतः कालो नित्यस्तथा विभुर्बुधैः ॥ ४८॥

kalākāṣṭhādirūpaśca tatrādyaḥ parikīrttitaḥ |akhaṇḍastu mataḥ kālo nityastathā vibhurbudhaiḥ || 48||

प्रधानं चेशलीलायां साधनं प्रकृतिर्मता ।मायाऽविद्याप्रधानेति तस्या नामान्तराणि हि ॥ ४९॥

pradhānaṃ ceśalīlāyāṃ sādhanaṃ prakṛtirmatā |māyā'vidyāpradhāneti tasyā nāmāntarāṇi hi || 49||

सत्वं रजस्तमश्चेतित्रयो गुणाः श्रिताश्च यत् ।प्रकृत्याख्यां हि तत् तत्त्वं विद्वद्भिः परिकीर्त्तितम् ॥ ५०॥

satvaṃ rajastamaścetitrayo guṇāḥ śritāśca yat |prakṛtyākhyāṃ hi tat tattvaṃ vidvadbhiḥ parikīrttitam || 50||

ईश्वराधिष्ठितं तद्धि जगतः कारणं मतम् ।देशकालविभेदेन समासमविकारकम् ॥ ५१॥

īśvarādhiṣṭhitaṃ taddhi jagataḥ kāraṇaṃ matam |deśakālavibhedena samāsamavikārakam || 51||

गुणानां प्रलये साम्ये विकाराः प्रकृतेः समाः ।सृष्टिकाले च वैषम्ये विकाराश्चासमा मताः ॥ ५२॥

guṇānāṃ pralaye sāmye vikārāḥ prakṛteḥ samāḥ |sṛṣṭikāle ca vaiṣamye vikārāścāsamā matāḥ || 52||

प्रकृतेश्व विकारो यः प्रथमः स त्रिधा महान् ।तद्विकारस्त्वहङ्कारः सत्त्वादिभेदतस्रिधा ॥ ५३॥

prakṛteśva vikāro yaḥ prathamaḥ sa tridhā mahān |tadvikārastvahaṅkāraḥ sattvādibhedatasridhā || 53||

सात्विकाहङ्कृतेस्तत्र जातानि चेन्द्रियाणि हि ।ज्ञानकर्मेन्द्रियत्वाभ्यां द्विधा तानि मतानि च ॥ ५४॥

sātvikāhaṅkṛtestatra jātāni cendriyāṇi hi |jñānakarmendriyatvābhyāṃ dvidhā tāni matāni ca || 54||

मनः श्रोत्रं च चक्षुस्त्वं रसनं घ्राणमादिमम् ।वाक्पादपायुपस्थेति कर्मेन्द्रियं बुधैर्मतम् ॥ ५५॥

manaḥ śrotraṃ ca cakṣustvaṃ rasanaṃ ghrāṇamādimam |vākpādapāyupastheti karmendriyaṃ budhairmatam || 55||

जातं हि शब्दतन्मात्रं तामसाहङ्कृतेरिह ।शब्दतन्मात्रतो जातं भूतमाकाशसंज्ञकम् ॥ ५६॥

jātaṃ hi śabdatanmātraṃ tāmasāhaṅkṛteriha |śabdatanmātrato jātaṃ bhūtamākāśasaṃjñakam || 56||

ततश्च स्पर्शतन्मात्रं ततो वायुरजायत ।ततश्च रूपतन्मात्रं तेजोभूतमभूत् ततः ॥ ५७॥

tataśca sparśatanmātraṃ tato vāyurajāyata |tataśca rūpatanmātraṃ tejobhūtamabhūt tataḥ || 57||

तेजसो रसतन्मात्रं जाताश्चापस्ततश्च हि ।अद्भ्यश्च गन्धतन्मात्रं ततो भूमिरजायत ॥ ५८॥

tejaso rasatanmātraṃ jātāścāpastataśca hi |adbhyaśca gandhatanmātraṃ tato bhūmirajāyata || 58||

मेलयित्वा च भूतानि ससर्जाण्डं हि राघवः ।उत्पादितो विधिस्तत्र व्यष्टिसृष्टिं करोति हि ॥ ५९॥

melayitvā ca bhūtāni sasarjāṇḍaṃ hi rāghavaḥ |utpādito vidhistatra vyaṣṭisṛṣṭiṃ karoti hi || 59||

असङ्ख्यानि हि चाण्डानि सङ्कल्पात् सृजति प्रभुः ।तदन्तर्गत वस्तूनि सृज्यन्तेऽन्तःस्थशार्ङ्गिणा ॥ ६०॥

asaṅkhyāni hi cāṇḍāni saṅkalpāt sṛjati prabhuḥ |tadantargata vastūni sṛjyante'ntaḥsthaśārṅgiṇā || 60||

शब्दः स्पर्शस्तथारूपं रसो गन्धस्तथा गुणाः ।क्रमान्नभोऽनिलादीनामसाधारणता गताः ॥ ६१॥

śabdaḥ sparśastathārūpaṃ raso gandhastathā guṇāḥ |kramānnabho'nilādīnāmasādhāraṇatā gatāḥ || 61||

सम्भवति न चाविद्या कर्मरूपा तु यत्र हि ।नित्यधामेति विद्वद्भिस्तस्य नाम प्रकीर्त्तितम् ॥ ६२॥

sambhavati na cāvidyā karmarūpā tu yatra hi |nityadhāmeti vidvadbhistasya nāma prakīrttitam || 62||

शुद्धसत्त्वं तथा नित्यविभूतिर्मुक्तिधाम च ।नामान्तराणि तस्यैव तत् परागजडं मतम् ॥ ६३॥

śuddhasattvaṃ tathā nityavibhūtirmuktidhāma ca |nāmāntarāṇi tasyaiva tat parāgajaḍaṃ matam || 63||

रजस्तमो विहीनं हि शुद्धं सत्त्वं तदाश्रितम् ।नित्यमुक्तेश्वराणां तद् भोगास्थानादि सम्मतम् ॥ ६४॥

rajastamo vihīnaṃ hi śuddhaṃ sattvaṃ tadāśritam |nityamukteśvarāṇāṃ tad bhogāsthānādi sammatam || 64||

मर्यादारहितं प्रोक्तमूर्ध्वदेशेऽविनश्वरम् ।रामाधीनं च तद् द्रव्यं न कालस्तत्र वै प्रभुः ॥ ६५॥

maryādārahitaṃ proktamūrdhvadeśe'vinaśvaram |rāmādhīnaṃ ca tad dravyaṃ na kālastatra vai prabhuḥ || 65||

भक्त्या चाथ प्रपत्त्या तत् प्राप्यते त्वर्चिरादिना ।यद् गत्वा न निवर्त्तन्ते रामधाम मतं हि तत् ॥ ६६॥

bhaktyā cātha prapattyā tat prāpyate tvarcirādinā |yad gatvā na nivarttante rāmadhāma mataṃ hi tat || 66||

दीपप्रभेव यद् द्रव्यं विम्वचिच्चाजडं तथा ।ज्ञानं तद् ब्रह्मजीवानां धर्मभूतं मतं बुधैः ॥ ६७॥

dīpaprabheva yad dravyaṃ vimvaciccājaḍaṃ tathā |jñānaṃ tad brahmajīvānāṃ dharmabhūtaṃ mataṃ budhaiḥ || 67||

सङ्कोचश्च विकासश्च तद्विकारौ प्रकीर्त्तितो ।न विज्ञातुरि ति श्रौते वाक्ये तन्नित्यता श्रुता ॥ ६८॥

saṅkocaśca vikāsaśca tadvikārau prakīrttito |na vijñāturi ti śraute vākye tannityatā śrutā || 68||

विभु ज्ञानं च बद्धानां त्वाच्छाद्यते हि कर्मणा ।ब्रह्मणो नित्यमुक्तानां ज्ञानं च सर्वदा विभु ॥ ६९॥

vibhu jñānaṃ ca baddhānāṃ tvācchādyate hi karmaṇā |brahmaṇo nityamuktānāṃ jñānaṃ ca sarvadā vibhu || 69||

ज्ञानं स्वतः प्रमाणं हि स्वीकृतं वेदवेदिभिः ।सर्वं ज्ञानं यथार्थं हि विषये सत्यत्ता यतः ॥ ७०॥

jñānaṃ svataḥ pramāṇaṃ hi svīkṛtaṃ vedavedibhiḥ |sarvaṃ jñānaṃ yathārthaṃ hi viṣaye satyattā yataḥ || 70||

भक्तिश्चाथ प्रपत्तिश्च ज्ञानावस्थे च मुक्तिदे ।अविच्छिन्ना स्मृतिर्भक्तिर्विवेकादिकसप्तजा ॥ ७१॥

bhaktiścātha prapattiśca jñānāvasthe ca muktide |avicchinnā smṛtirbhaktirvivekādikasaptajā || 71||

प्रपत्तिर्हि मता श्रीमद् रामायात्मसमर्पणम् ।पञ्चानुकूलतादीनि तदङ्गानि मतानि हि ॥ ७२॥

prapattirhi matā śrīmad rāmāyātmasamarpaṇam |pañcānukūlatādīni tadaṅgāni matāni hi || 72||

सर्वेश्वरश्च श्रीरामः हेयप्रतिभटो मतः ।स्वाभाविकसुखादीनां सद्गुणानां महोदधिः ॥ ७३॥

sarveśvaraśca śrīrāmaḥ heyapratibhaṭo mataḥ |svābhāvikasukhādīnāṃ sadguṇānāṃ mahodadhiḥ || 73||

सद्ब्रह्मादिपदानां च वाच्यो ध्येयश्च योगिनाम् ।जगत्सृष्टयादिकर्त्ता च जगन्मूलं विभुस्तथा ॥ ७४॥

sadbrahmādipadānāṃ ca vācyo dhyeyaśca yoginām |jagatsṛṣṭayādikarttā ca jaganmūlaṃ vibhustathā || 74||

सूर्येन्द्राग्निमरुद्देवा मृत्युश्च यद्भयादिह ।स्वाधिकारे प्रवर्त्तन्ते स रामो ब्रह्मसंज्ञकः ॥ ७५॥

sūryendrāgnimaruddevā mṛtyuśca yadbhayādiha |svādhikāre pravarttante sa rāmo brahmasaṃjñakaḥ || 75||

दिव्यदेहगुणश्चाथ दिव्यशस्त्रास्त्रभूषणः ।मुक्तिदः सकलाराध्यो विभूतिद्वयनायकः ॥ ७६॥

divyadehaguṇaścātha divyaśastrāstrabhūṣaṇaḥ |muktidaḥ sakalārādhyo vibhūtidvayanāyakaḥ || 76||

प्राकृतैश्च गुणाकारैः शून्यः सर्वविमोहकः ।वेदकृद् वेदवेद्यश्च वेदत्राता च वेददः ॥ ७७॥

prākṛtaiśca guṇākāraiḥ śūnyaḥ sarvavimohakaḥ |vedakṛd vedavedyaśca vedatrātā ca vedadaḥ || 77||

सर्वज्ञः सर्वशक्तिश्च सर्वेषां हि सुहृत् तथा ।भजनीयश्च सीतेशः सर्वाधारः सुखप्रद ॥ ७८॥

sarvajñaḥ sarvaśaktiśca sarveṣāṃ hi suhṛt tathā |bhajanīyaśca sīteśaḥ sarvādhāraḥ sukhaprada || 78||

श्रितापराधवृन्दं च वीक्षते नात्मवत्तया ।एकेन सुकृतेनापि सन्तोषं लभते परम् ॥ ७९॥

śritāparādhavṛndaṃ ca vīkṣate nātmavattayā |ekena sukṛtenāpi santoṣaṃ labhate param || 79||

ततोऽधिकनिषेधाद्धि न मायोपाधिकश्च सः ।हेतुत्वाज्जगतश्चास्य तस्य नो निर्विशेषता ॥ ८०॥

tato'dhikaniṣedhāddhi na māyopādhikaśca saḥ |hetutvājjagataścāsya tasya no nirviśeṣatā || 80||

परश्च विभवो व्यूहोऽन्तःस्थश्चार्चावतारकः ।इति पञ्चविधः सोऽथावतारी रक्षितुं जनम् ॥ ८१॥

paraśca vibhavo vyūho'ntaḥsthaścārcāvatārakaḥ |iti pañcavidhaḥ so'thāvatārī rakṣituṃ janam || 81||

वासुदेवादयो व्यूहाः साकेते राघवः परः ।विभवा मत्स्यादयोऽन्तःस्थोऽन्तर्यामी सम्मतो बुधैः ॥ ८२॥

vāsudevādayo vyūhāḥ sākete rāghavaḥ paraḥ |vibhavā matsyādayo'ntaḥstho'ntaryāmī sammato budhaiḥ || 82||

स्वर्णादिप्रतिमारूपो रामश्चार्चावतारकः ।शुद्धसत्त्वशरीरः स मुक्तिदः सुलभः परः ॥ ८३॥

svarṇādipratimārūpo rāmaścārcāvatārakaḥ |śuddhasattvaśarīraḥ sa muktidaḥ sulabhaḥ paraḥ || 83||

द्वारपीठेश्वर श्रीलाहारामाचार्यनिर्मितम् ।वैष्णवधर्मपीयूष भूयान्मृत्युभयापहम् ॥ ८४॥

dvārapīṭheśvara śrīlāhārāmācāryanirmitam |vaiṣṇavadharmapīyūṣa bhūyānmṛtyubhayāpaham || 84||

इति श्रीलाहारामाचार्यप्रणीतं श्रीवैष्णवधर्मपीयूषं सम्पूर्णम् ।

iti śrīlāhārāmācāryapraṇītaṃ śrīvaiṣṇavadharmapīyūṣaṃ sampūrṇam |