वेदान्तचिन्तामणिः Shri Mangalacharyamahamunindrapranita Vedantachintamanih

श्रीरामाद्विततां प्रणम्य हि निजामाचार्यसत्सन्ततिंपीठाचार्यसुमङ्गलार्यकृतिना रामाय भक्त्याऽर्पितः ।नानातर्कतमोविमूढमनसां वेदान्तबोधार्थिनांसद्बोधाय महामहो वितनुतां वेदान्तचिन्तामणिः ॥ १॥

śrīrāmādvitatāṃ praṇamya hi nijāmācāryasatsantatiṃpīṭhācāryasumaṅgalāryakṛtinā rāmāya bhaktyā'rpitaḥ |nānātarkatamovimūḍhamanasāṃ vedāntabodhārthināṃsadbodhāya mahāmaho vitanutāṃ vedāntacintāmaṇiḥ || 1||

शेषस्तनू रघुपतेरणुचेतनोंऽशश्चान्यो मतेर्हि करणाद्वपुषोऽप्यसुभ्यः ।नित्योऽजडः परवशः कृतिभुक्तिशालीभिन्नोऽसुभृत् प्रतिवपुः सुखबुद्धिरूप ॥ २॥

śeṣastanū raghupateraṇucetanoṃ'śaścānyo materhi karaṇādvapuṣo'pyasubhyaḥ |nityo'jaḍaḥ paravaśaḥ kṛtibhuktiśālībhinno'subhṛt prativapuḥ sukhabuddhirūpa || 2||

मुक्ताविमुक्तविधया द्विविधत्वमाप्ताजीवा मिथो जनकजापतितोऽपि भिन्नाः ।मुक्ता अनन्तभजनाज्जनिमृत्युमुक्ताबद्धास्त्वनन्तजनिकर्मसुबन्धबद्धाः ॥ ३॥

muktāvimuktavidhayā dvividhatvamāptājīvā mitho janakajāpatito'pi bhinnāḥ |muktā anantabhajanājjanimṛtyumuktābaddhāstvanantajanikarmasubandhabaddhāḥ || 3||

शुद्धाविशुद्धभिदया द्विविधञ्च सत्वंकालो मतिर्गतमतेरचितः प्रभेदाः ।साकेतनित्यपरधामपदाभिधेयंसत्वं विशुद्धमजडं प्रकृतेर्विभिन्नम् ॥ ४॥

śuddhāviśuddhabhidayā dvividhañca satvaṃkālo matirgatamateracitaḥ prabhedāḥ |sāketanityaparadhāmapadābhidheyaṃsatvaṃ viśuddhamajaḍaṃ prakṛtervibhinnam || 4||

नित्याऽकृतिर्गुणवती प्रकृतिः परार्थातथ्या च मूलमहदादिकभेदभिन्ना ।भूतादिकव्यवहृतेर्जनको हि कालोनित्यो विभुर्भुवननाथवपुर्जडश्च ॥ ५॥

nityā'kṛtirguṇavatī prakṛtiḥ parārthātathyā ca mūlamahadādikabhedabhinnā |bhūtādikavyavahṛterjanako hi kālonityo vibhurbhuvananāthavapurjaḍaśca || 5||

नित्या तथा सविषया जडताविहीनाविभ्वी मतिर्मददयाप्रभृतिस्वरूपा ।प्रामाण्यमत्र सुमतं स्वत एव चास्यायाथार्थ्याकं विषयसत्यतया तथा च ॥ ६॥

nityā tathā saviṣayā jaḍatāvihīnāvibhvī matirmadadayāprabhṛtisvarūpā |prāmāṇyamatra sumataṃ svata eva cāsyāyāthārthyākaṃ viṣayasatyatayā tathā ca || 6||

लोकैकहेतुरजडश्चिचिद्विशिष्टःश्रेयोगुणैकजलधिर्हतदोषवृन्दः ।सर्वेश्वरः क्षितिजया सह दिव्यदेहोध्येयोऽमृताय सुजनैरिह जानकीशः ॥ ७॥

lokaikaheturajaḍaścicidviśiṣṭaḥśreyoguṇaikajaladhirhatadoṣavṛndaḥ |sarveśvaraḥ kṣitijayā saha divyadehodhyeyo'mṛtāya sujanairiha jānakīśaḥ || 7||

सच्चित्सुखं च सुखिसृष्टिकरं परेशंव्यूहार्ण्यमूर्त्तिविभवप्रभवं च हृत्स्थम् ।रामं वदान्यविभुसर्वविदं भजध्वंहालाहलस्य सदृशान् विषयान् विहाय ॥ ८॥

saccitsukhaṃ ca sukhisṛṣṭikaraṃ pareśaṃvyūhārṇyamūrttivibhavaprabhavaṃ ca hṛtstham |rāmaṃ vadānyavibhusarvavidaṃ bhajadhvaṃhālāhalasya sadṛśān viṣayān vihāya || 8||

वेदान्तवेद्यकरुणाकरनित्यबन्धोःसीतापतेः श्रितजनाहितनाशकर्तुः ।भव्यां भवाब्धितरणे तरणिं प्रपत्तिंभक्तिं विना च मनुजो लभते न मुक्तिम् ॥ ९॥

vedāntavedyakaruṇākaranityabandhoḥsītāpateḥ śritajanāhitanāśakartuḥ |bhavyāṃ bhavābdhitaraṇe taraṇiṃ prapattiṃbhaktiṃ vinā ca manujo labhate na muktim || 9||

धूल्या मुनीन्द्रगृहिणीजडतापहर्त्तुर्ब्रह्मेश्वराद्यदितिनन्दनवन्दिताग्रात् ।भागीरथीप्रभृतितीर्थगणैकवन्द्यान्नान्या गतिः सुखदरामपदारविन्दात् ॥ १०॥

dhūlyā munīndragṛhiṇījaḍatāpahartturbrahmeśvarādyaditinandanavanditāgrāt |bhāgīrathīprabhṛtitīrthagaṇaikavandyānnānyā gatiḥ sukhadarāmapadāravindāt || 10||

इति श्रीमङ्गलाचार्यमहामुनीन्द्रप्रणीतः वेदान्तचिन्तामणिः समाप्ता ।

iti śrīmaṅgalācāryamahāmunīndrapraṇītaḥ vedāntacintāmaṇiḥ samāptā |