विज्ञानगणराजस्तोत्रम् Vijnanaganaraja Stotram

श्रीगणेशाय नमः ।अत्रिरुवाच ।शृणु पुत्र प्रवक्ष्यामि शान्तियोगं सनातनम् ।ब्रह्मणा कथितं ह्येतद्येन शान्तोऽहमञ्जसा ॥ १॥

śrīgaṇeśāya namaḥ |atriruvāca |śṛṇu putra pravakṣyāmi śāntiyogaṃ sanātanam |brahmaṇā kathitaṃ hyetadyena śānto'hamañjasā || 1||

अस्माकं कुलदेवत्वं प्राप्तो गणपतिःप्रभुः ।स वै देवाधिदेवानां कुलदेवः प्रकीर्तितः ॥ २॥

asmākaṃ kuladevatvaṃ prāpto gaṇapatiḥprabhuḥ |sa vai devādhidevānāṃ kuladevaḥ prakīrtitaḥ || 2||

शान्तियोगस्वरूपं तं जानीहि त्वं महामते ।भजस्व सुप्रयत्नेन तदा शान्तिमवाप्स्यसि ॥ ३॥

śāntiyogasvarūpaṃ taṃ jānīhi tvaṃ mahāmate |bhajasva suprayatnena tadā śāntimavāpsyasi || 3||

गणेशात्सर्वमुत्पन्नं तेन संस्थापितं सुत ।तस्याराधनमात्रेण कृतकृत्याः शिवादयः ॥ ४॥

gaṇeśātsarvamutpannaṃ tena saṃsthāpitaṃ suta |tasyārādhanamātreṇa kṛtakṛtyāḥ śivādayaḥ || 4||

नामरूपात्मकं सर्वं जगद् ब्रह्म प्रकथ्यते ।तदेव शक्तिरूपाख्यं ब्रह्मासद्रूपकं परम् ॥ ५॥

nāmarūpātmakaṃ sarvaṃ jagad brahma prakathyate |tadeva śaktirūpākhyaṃ brahmāsadrūpakaṃ param || 5||

तत्रामृतमयं भानुमात्माकारेण संस्थितम् ।सद्रूपं तं विजानीयाद् ब्रह्म वेदे प्रकीर्तितम् ॥ ६॥

tatrāmṛtamayaṃ bhānumātmākāreṇa saṃsthitam |sadrūpaṃ taṃ vijānīyād brahma vede prakīrtitam || 6||

तयोरभेदतो ब्रह्म समं सर्वत्र संस्थितम् ।सदसन्मयगं विष्णुं जानीहि वेदवादतः ॥ ७॥

tayorabhedato brahma samaṃ sarvatra saṃsthitam |sadasanmayagaṃ viṣṇuṃ jānīhi vedavādataḥ || 7||

तेभ्यो विलक्षणस्तुर्या नेतिरूपः प्रकीर्तितः ।निर्मोहः शिवसंज्ञश्च स्वाधीनं ब्रह्म तद्बुधैः ॥ ८॥

tebhyo vilakṣaṇasturyā netirūpaḥ prakīrtitaḥ |nirmohaḥ śivasaṃjñaśca svādhīnaṃ brahma tadbudhaiḥ || 8||

चतुर्णां ब्रह्मसंयोगे स्वानन्दः कथ्यते बुधैः ।स वै मायामयः साक्षाद्गुणेशो वेदवादिभिः ॥ ९॥

caturṇāṃ brahmasaṃyoge svānandaḥ kathyate budhaiḥ |sa vai māyāmayaḥ sākṣādguṇeśo vedavādibhiḥ || 9||

अन्तर्बाह्याः क्रियाः सर्वा ब्रह्माकारः प्रदृश्यते ।कर्मयोगः स विज्ञेयः संयोगः कर्मणां सुत ॥ १०॥

antarbāhyāḥ kriyāḥ sarvā brahmākāraḥ pradṛśyate |karmayogaḥ sa vijñeyaḥ saṃyogaḥ karmaṇāṃ suta || 10||

ज्ञानात्मचक्षुषा ज्ञानं यद्यद्भवति योगिनाम् ।तेषामभेदको योगो ज्ञानयोगः प्रकीर्तितः ॥ ११॥

jñānātmacakṣuṣā jñānaṃ yadyadbhavati yoginām |teṣāmabhedako yogo jñānayogaḥ prakīrtitaḥ || 11||

ज्ञानानां कर्मणाम् चैव भेदे योगः समात्मकः ।आनन्दात्मकरूपोऽयं द्वैधनाशे स प्राप्यते ॥ १२॥

jñānānāṃ karmaṇām caiva bhede yogaḥ samātmakaḥ |ānandātmakarūpo'yaṃ dvaidhanāśe sa prāpyate || 12||

स्वेच्छया कर्मयोगश्च धृतो येन महात्मना ।स्वेच्छया ज्ञानयोगश्च स्वेच्छयानन्दयोगकः ॥ १३॥

svecchayā karmayogaśca dhṛto yena mahātmanā |svecchayā jñānayogaśca svecchayānandayogakaḥ || 13||

स्वेच्छया स त्रिभिर्हिनः सहजाख्यः प्रकथ्यते ।सदा स्वाधीनरूपश्च स्वेच्छया क्रीडते स्वयम् ॥ १४॥

svecchayā sa tribhirhinaḥ sahajākhyaḥ prakathyate |sadā svādhīnarūpaśca svecchayā krīḍate svayam || 14||

ब्रह्मभूतात्मको योगः स्वानन्दाख्यः प्रकीर्तितः ।तत्र स्वाधीनता पुत्र पराधीना त्रिधा कृता ॥ १५॥

brahmabhūtātmako yogaḥ svānandākhyaḥ prakīrtitaḥ |tatra svādhīnatā putra parādhīnā tridhā kṛtā || 15||

ब्रह्मणि ब्रह्मभूतस्य स्वतः परत एव च ।उत्थानं नास्ति संयोगात्स्वस्वरूपिणि योगिनः ॥ १६॥

brahmaṇi brahmabhūtasya svataḥ parata eva ca |utthānaṃ nāsti saṃyogātsvasvarūpiṇi yoginaḥ || 16||

स्वानन्दे सुतसंयोगो जगतां ब्रह्मणां भवेत् ।सर्वाभेदेन योगोऽयं तस्मान्मायासमन्वितः ॥ १७॥

svānande sutasaṃyogo jagatāṃ brahmaṇāṃ bhavet |sarvābhedena yogo'yaṃ tasmānmāyāsamanvitaḥ || 17||

अयोगात्मकयोगश्च सदा संयोगवर्जितः ।जगतां ब्रह्मणां तत्र प्रवेशोऽतो न विद्यते ॥ १८॥

ayogātmakayogaśca sadā saṃyogavarjitaḥ |jagatāṃ brahmaṇāṃ tatra praveśo'to na vidyate || 18||

सदा निर्मायिको योगः स्वसंवेद्यविवर्जितः ।स्वकीयाभेदहीनत्वान्निवृत्तिर्योगिभिर्धृता ॥ १९॥

sadā nirmāyiko yogaḥ svasaṃvedyavivarjitaḥ |svakīyābhedahīnatvānnivṛttiryogibhirdhṛtā || 19||

ब्रह्म ब्रह्माणि संस्थं यन्नागतं न गतं पुनः ।स्वानन्दनाशतस्तुभ्यं ब्रह्मभूतमयोगकम् ॥ २०॥

brahma brahmāṇi saṃsthaṃ yannāgataṃ na gataṃ punaḥ |svānandanāśatastubhyaṃ brahmabhūtamayogakam || 20||

ब्रह्मस्वानन्दवासी स गणेशः कथ्यते बुधैः ।स्वानन्दात्मात्मकः प्रोक्तो वेदेषु वेदवादिभिः ॥ २१॥

brahmasvānandavāsī sa gaṇeśaḥ kathyate budhaiḥ |svānandātmātmakaḥ prokto vedeṣu vedavādibhiḥ || 21||

क्रीडात्मको गणेशानः स्वानन्दः परिकीर्तितः ।संयोगात्मकरूपेण स्वस्वरूपेण तिष्ठति ॥ २२॥

krīḍātmako gaṇeśānaḥ svānandaḥ parikīrtitaḥ |saṃyogātmakarūpeṇa svasvarūpeṇa tiṣṭhati || 22||

क्रीडाहीनो गणेशानो योगरूपः प्रकीर्तितः ।निरानन्दात्मकत्वेन सदा ब्रह्मणि संस्थितः ॥ २३॥

krīḍāhīno gaṇeśāno yogarūpaḥ prakīrtitaḥ |nirānandātmakatvena sadā brahmaṇi saṃsthitaḥ || 23||

संयोगायोगयोगेन तयोर्नाशे गणेश्वरः ।शान्तियोगात्मकः प्रोक्तो योगिभिर्योगसेवया ॥ २४॥

saṃyogāyogayogena tayornāśe gaṇeśvaraḥ |śāntiyogātmakaḥ prokto yogibhiryogasevayā || 24||

पूर्णयोगात्मकस्तत्र गणेशः परिकीर्तितः ।मायायुक्तविहीनत्वं भ्रान्तिमात्रं प्रकीर्तितम् ॥ २५॥

pūrṇayogātmakastatra gaṇeśaḥ parikīrtitaḥ |māyāyuktavihīnatvaṃ bhrāntimātraṃ prakīrtitam || 25||

पञ्चचित्तस्वरूपां त्वं बुद्धिं जानीहि पुत्रक ।तत्र मोहकरी सिद्धिर्भ्रान्तिदा मोहरूपिणी ॥ २६॥

pañcacittasvarūpāṃ tvaṃ buddhiṃ jānīhi putraka |tatra mohakarī siddhirbhrāntidā moharūpiṇī || 26||

धर्मार्थकाममोक्षाणां सिद्धिर्भिन्ना प्रदृश्यते ।ब्रह्मभूतमयी सिद्धिः कथिता योगिभिस्तथा ॥ २७॥

dharmārthakāmamokṣāṇāṃ siddhirbhinnā pradṛśyate |brahmabhūtamayī siddhiḥ kathitā yogibhistathā || 27||

पञ्चधा चित्तवृत्तिर्या तत्र यद्बिम्बितं सुत ।तदेव गणराजस्य रूपं बिम्बात्मकं परम् ॥ २८॥

pañcadhā cittavṛttiryā tatra yadbimbitaṃ suta |tadeva gaṇarājasya rūpaṃ bimbātmakaṃ param || 28||

धर्मार्थकाममोक्षेषु ब्रह्मभूतेषु यत्स्मृतम् ।ऐश्वर्यं मोहदं जन्तुर्भ्रमति यत्र लालसः ॥ २९॥

dharmārthakāmamokṣeṣu brahmabhūteṣu yatsmṛtam |aiśvaryaṃ mohadaṃ janturbhramati yatra lālasaḥ || 29||

पञ्चैश्वर्येषु यद्बिम्बं तदेव गणपस्य च ।जीवं जानीहि पुत्र त्वं शान्तियोगस्य सेवया ॥ ३०॥

pañcaiśvaryeṣu yadbimbaṃ tadeva gaṇapasya ca |jīvaṃ jānīhi putra tvaṃ śāntiyogasya sevayā || 30||

पञ्चचित्तप्रणाशे वै पञ्चैश्वर्ये लयं गतः ।अधुना गणराजस्त्वं भविताऽसि न संशयः ॥ ३१॥

pañcacittapraṇāśe vai pañcaiśvarye layaṃ gataḥ |adhunā gaṇarājastvaṃ bhavitā'si na saṃśayaḥ || 31||

त्यजावधूतमार्गं त्वं भाववधूतमुख्यकः ।अवधूय महच्चित्तं महदैश्वर्यमादरात् ॥ ३२॥

tyajāvadhūtamārgaṃ tvaṃ bhāvavadhūtamukhyakaḥ |avadhūya mahaccittaṃ mahadaiśvaryamādarāt || 32||

सदा शान्तिं भजस्व त्वं योगेन दत्त सत्वरम् ।ददामि ते महामन्त्रं गणेशस्य विधानतः ॥ ३३॥

sadā śāntiṃ bhajasva tvaṃ yogena datta satvaram |dadāmi te mahāmantraṃ gaṇeśasya vidhānataḥ || 33||

तत एकाक्षरं मन्त्रं ददौ पुत्राय भावतः ।अत्रिर्योगविदां श्रेष्ठस्तं प्रणम्य ययावजः।३४ ।

tata ekākṣaraṃ mantraṃ dadau putrāya bhāvataḥ |atriryogavidāṃ śreṣṭhastaṃ praṇamya yayāvajaḥ|34 |

साक्षाद्विष्णुस्वरूपश्च दत्तो योगविदांवरः ।गङ्गाया दक्षिणे तीरे पूजयामास विग़्ह्नपम् ॥ ३५॥

sākṣādviṣṇusvarūpaśca datto yogavidāṃvaraḥ |gaṅgāyā dakṣiṇe tīre pūjayāmāsa viग़hnapam || 35||

त्यक्त्वा भूमिस्वरूपं स शान्तिमास्थाय योगवित् ।अभजत्तं तु भावेन गणपं हृदि चिन्तयन् ॥ ३६॥

tyaktvā bhūmisvarūpaṃ sa śāntimāsthāya yogavit |abhajattaṃ tu bhāvena gaṇapaṃ hṛdi cintayan || 36||

महायोगी स्वयं दत्तो वर्षेणैकेन शौनक ।शान्तिं प्राप्तो विशेषेण गाणपत्यो बभूव ह ॥ ३७॥

mahāyogī svayaṃ datto varṣeṇaikena śaunaka |śāntiṃ prāpto viśeṣeṇa gāṇapatyo babhūva ha || 37||

तं द्रष्टुं गणपस्तत्र ययौ भक्तं निजेच्छया ।भक्तवात्सल्यभावेन दत्ताश्रमसुशान्तिदः ॥ ३८॥

taṃ draṣṭuṃ gaṇapastatra yayau bhaktaṃ nijecchayā |bhaktavātsalyabhāvena dattāśramasuśāntidaḥ || 38||

तं दृष्ट्वा सहसोत्थाय प्रणनाम कृतांजलिः ।तुष्टाव सुस्थिरो भूत्वा विघ्नेशं कुलदैवतम् ॥ ३९॥

taṃ dṛṣṭvā sahasotthāya praṇanāma kṛtāṃjaliḥ |tuṣṭāva susthiro bhūtvā vighneśaṃ kuladaivatam || 39||

दत्त उवाच ।नमो गणपते तुभ्यं नमो योगस्वरूपिणे ।योगिभ्यो योगदात्रे च शान्तियोगात्मने नमः ॥ ४०॥

datta uvāca |namo gaṇapate tubhyaṃ namo yogasvarūpiṇe |yogibhyo yogadātre ca śāntiyogātmane namaḥ || 40||

सिद्धिबुद्धिपते तुभ्यं पञ्चचित्तप्रधारकम् ।नानाविहारशीलाय गणेशाय नमो नमः ॥ ४१॥

siddhibuddhipate tubhyaṃ pañcacittapradhārakam |nānāvihāraśīlāya gaṇeśāya namo namaḥ || 41||

सिद्धिदात्रे समस्तेभ्यो नानैश्वर्यप्रधारिणे ।मोहहन्त्रे मोहकर्त्रे हेरम्बाय नमो नमः ॥ ४२॥

siddhidātre samastebhyo nānaiśvaryapradhāriṇe |mohahantre mohakartre herambāya namo namaḥ || 42||

स्वानन्दवासिने तुभ्यं संयोगाभेदधारिणे ।नानामायाविहाराय विघ्नेशाय नमो नमः ॥ ४३॥

svānandavāsine tubhyaṃ saṃyogābhedadhāriṇe |nānāmāyāvihārāya vighneśāya namo namaḥ || 43||

सांख्याय ब्रह्मनिष्ठाय बोधहीनाय धीमते ।परतोत्थानरूपाय विदेहाय नमो नमः ॥ ४४॥

sāṃkhyāya brahmaniṣṭhāya bodhahīnāya dhīmate |paratotthānarūpāya videhāya namo namaḥ || 44||

बोधाय सर्वरूपाय देहदेहिमयाय च ।स्वत उत्थानरूपाय प्रकृतेर्लय ते नमः ॥ ४५॥

bodhāya sarvarūpāya dehadehimayāya ca |svata utthānarūpāya prakṛterlaya te namaḥ || 45||

सोऽहङ्काराय देवाय जगदीशाय ते नमः ।महते बिन्दुरूपाय जगद्रूपाय ते नमः ॥ ४६॥

so'haṅkārāya devāya jagadīśāya te namaḥ |mahate bindurūpāya jagadrūpāya te namaḥ || 46||

नादात्मकगुणेशाय नानावेषप्रधारिणे ।ब्रह्मणे सृष्टिकर्त्रे च पितामह नमोऽस्तु ते ॥ ४७॥

nādātmakaguṇeśāya nānāveṣapradhāriṇe |brahmaṇe sṛṣṭikartre ca pitāmaha namo'stu te || 47||

हरये पालकायैव नानादेहधराय च ।संहर्त्रे शङ्करायैव कर्माकाराय भानवे ॥ ४८॥

haraye pālakāyaiva nānādehadharāya ca |saṃhartre śaṅkarāyaiva karmākārāya bhānave || 48||

शक्तये च क्रियामूर्ते देवमानवरूपिणे ।नागासुरमयायैव ढुण्ढिराजाय ते नमः ॥ ४९॥

śaktaye ca kriyāmūrte devamānavarūpiṇe |nāgāsuramayāyaiva ḍhuṇḍhirājāya te namaḥ || 49||

स्थावराय नमस्तुभ्यं जङ्गमाय नमो नमः ।जगद्रूपाय देवाय ब्रह्मणे ते नमो नमः ॥ ५०॥

sthāvarāya namastubhyaṃ jaṅgamāya namo namaḥ |jagadrūpāya devāya brahmaṇe te namo namaḥ || 50||

किं स्तौमि त्वां गणाधीश योगाकारेण संस्थितम् ।वेदादयः समर्था न त्वामतः प्रणमाम्यहम् ॥ ५१॥

kiṃ staumi tvāṃ gaṇādhīśa yogākāreṇa saṃsthitam |vedādayaḥ samarthā na tvāmataḥ praṇamāmyaham || 51||

धन्यो देहो मदीयोऽद्य पितरौ कुलमेव च ।विद्या योगस्तपश्चैव त्वदंग़्ह्रियुगदर्शनात् ॥ ५२॥

dhanyo deho madīyo'dya pitarau kulameva ca |vidyā yogastapaścaiva tvadaṃग़hriyugadarśanāt || 52||

इत्युक्त्वा भक्तिभावेन परिप्लुतो महामुनिः ।ननर्त हृष्टरोमाऽसौ आनन्दाश्रूः सृजन्मुहुः ॥ ५३॥

ityuktvā bhaktibhāvena paripluto mahāmuniḥ |nanarta hṛṣṭaromā'sau ānandāśrūḥ sṛjanmuhuḥ || 53||

ततस्तं स्वकरे धृत्वा गणनाथः प्रसस्वजे ।उवाच योगिनं पूर्णैर्वचनं परमाद्भुतम् ॥ ५४॥

tatastaṃ svakare dhṛtvā gaṇanāthaḥ prasasvaje |uvāca yoginaṃ pūrṇairvacanaṃ paramādbhutam || 54||

गणेश उवाच ।धन्योऽसि दत्त योगीन्द्रो जातोऽसि मदनुग्रहात् ।शान्तिं लभसि पूर्णां त्वमचलां मयि सर्वदा ॥ ५५॥

gaṇeśa uvāca |dhanyo'si datta yogīndro jāto'si madanugrahāt |śāntiṃ labhasi pūrṇāṃ tvamacalāṃ mayi sarvadā || 55||

कदापि ते न भेदो मे भविष्यति महामुने ।त्वत्प्रीतिसम्प्रवृद्ध्यर्थमत्र स्थास्यामि निश्चलः ॥ ५६॥

kadāpi te na bhedo me bhaviṣyati mahāmune |tvatprītisampravṛddhyarthamatra sthāsyāmi niścalaḥ || 56||

गणेशज्ञानमाहात्म्यं त्वया ह्यत्रेर्मुखाच्छुतम् ।साक्षात्कारकृतं तस्मादिदं विज्ञानक्षेत्रकम् ॥ ५७॥

gaṇeśajñānamāhātmyaṃ tvayā hyatrermukhācchutam |sākṣātkārakṛtaṃ tasmādidaṃ vijñānakṣetrakam || 57||

विज्ञानगणपो दत्तनाम्ना ख्यातो भवाम्यहम् ।दर्शनाच्छान्तिसन्दाता भविष्याम्यत्र मानद ॥ ५८॥

vijñānagaṇapo dattanāmnā khyāto bhavāmyaham |darśanācchāntisandātā bhaviṣyāmyatra mānada || 58||

अत्र वासं प्रकुर्वन्ति मदर्थं भक्तिसंयुताः ।शान्तियोगं सदा तेभ्यो दास्यामि ते स्वसन्निधौ ॥ ५९॥

atra vāsaṃ prakurvanti madarthaṃ bhaktisaṃyutāḥ |śāntiyogaṃ sadā tebhyo dāsyāmi te svasannidhau || 59||

इदं पुरा शिवेनैव ज्ञानं साक्षात्कृतं स्वयम् ।विज्ञानेश्वरनामा मे कृतो मया स शङ्करः ॥ ६०॥

idaṃ purā śivenaiva jñānaṃ sākṣātkṛtaṃ svayam |vijñāneśvaranāmā me kṛto mayā sa śaṅkaraḥ || 60||

तस्यात्र सन्निधिं स्थित्वा त्वया तथा सुसाधितम् ।अतः शङ्करमित्रत्वं प्राप्तोऽसि मदनुग्रहात् ॥ ६१॥

tasyātra sannidhiṃ sthitvā tvayā tathā susādhitam |ataḥ śaṅkaramitratvaṃ prāpto'si madanugrahāt || 61||

त्वया कृतमिदं स्तोत्रं योगशान्तिप्रदं भवेत् ।पठतां शृण्वतां नॄणां ब्रह्मीभूतकरं तथा ॥ ६२॥

tvayā kṛtamidaṃ stotraṃ yogaśāntipradaṃ bhavet |paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ nṝṇāṃ brahmībhūtakaraṃ tathā || 62||

धर्मार्थकाममोक्षाणां दायकं प्रभविष्यति ।सर्वसिद्धिप्रदं चैव सर्वेभ्यो ज्ञानदायकम् ॥ ६३॥

dharmārthakāmamokṣāṇāṃ dāyakaṃ prabhaviṣyati |sarvasiddhipradaṃ caiva sarvebhyo jñānadāyakam || 63||

इत्युक्त्वाऽन्तर्दधे तत्र गणेशो भक्तवत्सलः ।दत्तः खिन्नश्च तं ध्यात्वा तस्थौ तत्र प्रजापते ॥ ६४॥

ityuktvā'ntardadhe tatra gaṇeśo bhaktavatsalaḥ |dattaḥ khinnaśca taṃ dhyātvā tasthau tatra prajāpate || 64||

ततस्तत्कृपया तेन स्वात्मा तत्र समर्पितः ।योगाभेदमयत्वेन जात आत्मनिवेदकः ॥ ६५॥

tatastatkṛpayā tena svātmā tatra samarpitaḥ |yogābhedamayatvena jāta ātmanivedakaḥ || 65||

दत्तो भक्तो गणेशश्च स्वामी तस्येति नाशितम् ।स्वामिनि सेवकः सोऽपि तदाकारेण संस्थितः ॥ ६६॥

datto bhakto gaṇeśaśca svāmī tasyeti nāśitam |svāmini sevakaḥ so'pi tadākāreṇa saṃsthitaḥ || 66||

इयं भक्तिर्गणेशस्यात्मनिवेदनरूपिणी ।दत्तेन सा धृता मुख्या शान्तियोगमयत्वतः ॥ ६७॥

iyaṃ bhaktirgaṇeśasyātmanivedanarūpiṇī |dattena sā dhṛtā mukhyā śāntiyogamayatvataḥ || 67||

एतस्मिन्नन्तरे तत्र प्रकटोऽभूत्स्वयं शिवः ।विज्ञानेश्वरनामासौ दत्तं तं परिषस्वजे ॥ ६८॥

etasminnantare tatra prakaṭo'bhūtsvayaṃ śivaḥ |vijñāneśvaranāmāsau dattaṃ taṃ pariṣasvaje || 68||

अहो दत्त महाभाग मम मित्रत्वमागतः ।अत्रैवाहं गणेशानं ध्यायामि योगसेवया ॥ ६९॥

aho datta mahābhāga mama mitratvamāgataḥ |atraivāhaṃ gaṇeśānaṃ dhyāyāmi yogasevayā || 69||

ततो दत्तं पुरस्कृत्य शङ्करो ब्राह्मणैः सह ।गणेशं स्थापयामास गङ्गाया दक्षिणे तटे ॥ ७०॥

tato dattaṃ puraskṛtya śaṅkaro brāhmaṇaiḥ saha |gaṇeśaṃ sthāpayāmāsa gaṅgāyā dakṣiṇe taṭe || 70||

विज्ञानगणराजेति नाम चक्रे महर्षिभिः ।तदादिक्षेत्रविख्यातं बभूव गणपस्य तत् ॥ ७१॥

vijñānagaṇarājeti nāma cakre maharṣibhiḥ |tadādikṣetravikhyātaṃ babhūva gaṇapasya tat || 71||

विज्ञाननामकं पुण्यं शान्तियोगफलप्रदम् ।सर्वसिद्धिकरं क्षेत्रं यात्राकारि जनस्य च ॥ ७२॥

vijñānanāmakaṃ puṇyaṃ śāntiyogaphalapradam |sarvasiddhikaraṃ kṣetraṃ yātrākāri janasya ca || 72||

इति मुद्गलपुराणोक्तं विज्ञानगणराजस्तोत्रं समाप्तम् ।॥ मुद्गलपुराणं द्वितीयः खण्डः । अध्यायः ८ । २\।८ १२८३॥– ॥ मुद्गलपुराणं द्वितीयः खण्डः । अध्यायः ८ । २।८ १२-८३॥

iti mudgalapurāṇoktaṃ vijñānagaṇarājastotraṃ samāptam ||| mudgalapurāṇaṃ dvitīyaḥ khaṇḍaḥ | adhyāyaḥ 8 | 2\|8 1283||– || mudgalapurāṇaṃ dvitīyaḥ khaṇḍaḥ | adhyāyaḥ 8 | 2|8 12-83||