पद्मावतीस्तोत्रम् १ Shripadmavatistotram

श्रीः ॥अस्तु पद्मसरोमध्यादाविर्भूतं परं महः ।वशे यस्य परं धाम तद्वृषाचल मास्थितम् ॥ १॥

śrīḥ ||astu padmasaromadhyādāvirbhūtaṃ paraṃ mahaḥ |vaśe yasya paraṃ dhāma tadvṛṣācala māsthitam || 1||

अनन्याधीनविभवमद्भुतं दैवतं श्रये ।मातरं जगतां लक्ष्मीं जगन्मातुः परां प्रियाम् ॥ २॥

ananyādhīnavibhavamadbhutaṃ daivataṃ śraye |mātaraṃ jagatāṃ lakṣmīṃ jaganmātuḥ parāṃ priyām || 2||

सखीभिश्श्रुतिभिर्नित्यं यां यथावत् पनायिताम् ।आकर्ण्य हृदये न्यस्यन् लब्धात्मा श्रीनिधिः परः ॥ ३॥

sakhībhiśśrutibhirnityaṃ yāṃ yathāvat panāyitām |ākarṇya hṛdaye nyasyan labdhātmā śrīnidhiḥ paraḥ || 3||

मातुस्ते नामधेयं तत् देबतेति हरिर्ध्रुवम् ।पद्मदेव्युच्यते तेन नित्यश्लिष्टतया त्वया ॥ ४॥

mātuste nāmadheyaṃ tat debateti harirdhruvam |padmadevyucyate tena nityaśliṣṭatayā tvayā || 4||

प्रजाः पतिप्रियाः कृत्वा भोगसाम्यविधित्सया ।स्वच्छायाश्रयणं तासु तनोषि कृपया रमे ॥ ५॥

prajāḥ patipriyāḥ kṛtvā bhogasāmyavidhitsayā |svacchāyāśrayaṇaṃ tāsu tanoṣi kṛpayā rame || 5||

सरोजसौरभाऽऽधायि दिव्यं लावण्यवर्षि ते ।वशीकृतवृषाद्रीशं रूपं पापं व्यपोहतु ॥ ६॥

sarojasaurabhā''dhāyi divyaṃ lāvaṇyavarṣi te |vaśīkṛtavṛṣādrīśaṃ rūpaṃ pāpaṃ vyapohatu || 6||

अभये कृपया देवि प्रतिज्ञाते त्वया हरिः ।व्याजभङ्गभिया वक्ति प्रपत्तिं पाणिमुद्रया ॥ ७॥

abhaye kṛpayā devi pratijñāte tvayā hariḥ |vyājabhaṅgabhiyā vakti prapattiṃ pāṇimudrayā || 7||

यया खलु परिष्वक्तो देवो देवत्वमश्नुते ।श्रद्धया सर्वलोकैकहितां त्वां मातरं श्रये ॥ ८॥

yayā khalu pariṣvakto devo devatvamaśnute |śraddhayā sarvalokaikahitāṃ tvāṃ mātaraṃ śraye || 8||

अम्बुजनिवासरसिकामम्बुजनेत्रस्य वल्लभां देवीम् ।अनवद्यगुणगरिम्ना श्रियं परां निस्समां वन्दे ॥ ९॥

ambujanivāsarasikāmambujanetrasya vallabhāṃ devīm |anavadyaguṇagarimnā śriyaṃ parāṃ nissamāṃ vande || 9||

आश्रयतु मानसं सुखमासीनामम्बुजे जगज्जननीम् ।आश्रितरक्षणहेतोरादृतपद्मावतीरूपाम् ॥ १०॥

āśrayatu mānasaṃ sukhamāsīnāmambuje jagajjananīm |āśritarakṣaṇahetorādṛtapadmāvatīrūpām || 10||

प्रणमयति सव्यकरतो दक्षिणतो या ददाति चाप्यभयम् ।स्वाधीनलोकवृत्तिं सरोजवासां परां वन्दे ॥ ११॥

praṇamayati savyakarato dakṣiṇato yā dadāti cāpyabhayam |svādhīnalokavṛttiṃ sarojavāsāṃ parāṃ vande || 11||

परया मया त्वया खलु परमोऽभूत्पुरुष एष देवि तथा ।अपरमताऽऽपत्तिभियाऽनपायिनीमुरसि धत्ते त्वाम् ॥ १२॥

parayā mayā tvayā khalu paramo'bhūtpuruṣa eṣa devi tathā |aparamatā''pattibhiyā'napāyinīmurasi dhatte tvām || 12||

निग्रहनितान्तदूरामाग्रहरहितैः प्रबुद्धविभवां त्वाम् ।प्राप्यां प्रापकभूतां परमां विष्णोः प्रियां वन्दे ॥ १३॥

nigrahanitāntadūrāmāgraharahitaiḥ prabuddhavibhavāṃ tvām |prāpyāṃ prāpakabhūtāṃ paramāṃ viṣṇoḥ priyāṃ vande || 13||

निखिलविभूतिनियन्ता यत्पदलाक्षाङ्कलक्षितोरस्कः ।अत्यन्तसौम्यमूर्तिं मातरमनघां श्रियं वन्दे ॥ १४॥

nikhilavibhūtiniyantā yatpadalākṣāṅkalakṣitoraskaḥ |atyantasaumyamūrtiṃ mātaramanaghāṃ śriyaṃ vande || 14||

दुष्कृतकर्तृबहिष्कृतिबद्धश्रद्धे परे हरौ पुंसि ।प्रादुष्कृतवचनसुधां श्रियं प्रपद्ये शुभं ददतीम् ॥ १५॥

duṣkṛtakartṛbahiṣkṛtibaddhaśraddhe pare harau puṃsi |prāduṣkṛtavacanasudhāṃ śriyaṃ prapadye śubhaṃ dadatīm || 15||

अखिलैराश्रितह्रुद्यैर्गुणैः परां त्वां निरीक्ष्य सव्रीडम् ।विष्णुं श्रुतीर्ध्रुवं श्रीः सखीस्त्वमादिष्टवत्यसि स्तोतुम् ॥ १६॥

akhilairāśritahrudyairguṇaiḥ parāṃ tvāṃ nirīkṣya savrīḍam |viṣṇuṃ śrutīrdhruvaṃ śrīḥ sakhīstvamādiṣṭavatyasi stotum || 16||

पापानि वर्धयति नः परो रणं तैश्चिकीर्षुरतिवेलम् ।रक्षोवधान्त इव ते परिरम्भं मातरद्भुतं लिप्सुः ॥ १७॥

pāpāni vardhayati naḥ paro raṇaṃ taiścikīrṣurativelam |rakṣovadhānta iva te parirambhaṃ mātaradbhutaṃ lipsuḥ || 17||

अनघैरम्बुजवासिनि कटाक्षितैस्सहजशीतलैर्दिव्यैः ।अच्युतरूपोल्लासिभिरस्माक भवुकमत्र देहि त्वम् ॥ १८॥

anaghairambujavāsini kaṭākṣitaissahajaśītalairdivyaiḥ |acyutarūpollāsibhirasmāka bhavukamatra dehi tvam || 18||

शुकपुरमध्यशोभिशुभसद्मसमुज्ज्वलयावृषगिरिशृङ्गवासिपुरुषोत्तमसंश्रितया ।अखिलजगद्धितैकपरया कृपया परयामम शुभमस्तु नित्यमनयाऽनघया रमया ॥ १९॥

śukapuramadhyaśobhiśubhasadmasamujjvalayāvṛṣagiriśṛṅgavāsipuruṣottamasaṃśritayā |akhilajagaddhitaikaparayā kṛpayā parayāmama śubhamastu nityamanayā'naghayā ramayā || 19||

कमलकुहर दीव्यद्दिव्यरूपां श्रयन्तःपुनरपि पुरुहूतोऽन्ये च यां प्राप्तसत्ताः ।वृषगिरिवरवासी यद्वशे विश्रुतोऽसौसविनयमयमस्यै साधु बद्धोऽञ्जलिर्मे ॥ २०॥

kamalakuhara dīvyaddivyarūpāṃ śrayantaḥpunarapi puruhūto'nye ca yāṃ prāptasattāḥ |vṛṣagirivaravāsī yadvaśe viśruto'sausavinayamayamasyai sādhu baddho'ñjalirme || 20||

त्रायस्व मामखिलरक्षणजागरूकेनारायणस्य हृदये विहिताधिवासे ।पाथोजवासरसिके पदपङ्कजं तेकारुण्यदुग्धजलधे शरणं भजामि ॥ २१॥

trāyasva māmakhilarakṣaṇajāgarūkenārāyaṇasya hṛdaye vihitādhivāse |pāthojavāsarasike padapaṅkajaṃ tekāruṇyadugdhajaladhe śaraṇaṃ bhajāmi || 21||

श्रीस्त्वं श्रिता शरणमीप्सुभिरमार्तरावंश्रुत्वा श्रिता वृषगिरीशभुजान्तरालम् ।तं श्रावयस्यथ शृणासि समस्तमेनःश्रीणासि सर्वमपि शेषजनोचितं नः ॥ २२॥

śrīstvaṃ śritā śaraṇamīpsubhiramārtarāvaṃśrutvā śritā vṛṣagirīśabhujāntarālam |taṃ śrāvayasyatha śṛṇāsi samastamenaḥśrīṇāsi sarvamapi śeṣajanocitaṃ naḥ || 22||

मध्ये समस्तजगदीशितुरब्जगेहेमातश्चितश्च भवती प्रणवे विभान्ती ।सत्यं व्यनक्ति घटनां सरसैर्वचोभिःशेषाद्रिगस्य चरणे शरणार्थिनां न: ॥ २३॥

madhye samastajagadīśiturabjagehemātaścitaśca bhavatī praṇave vibhāntī |satyaṃ vyanakti ghaṭanāṃ sarasairvacobhiḥśeṣādrigasya caraṇe śaraṇārthināṃ na: || 23||

शुकपत्तनवासतत्परां जगतां भाग्यमनुग्रहात्मिकाम् ।सरसीरुहवासिनीमिमां शरणं याभ्यहमन्वहं श्रियम् ॥ २४॥

śukapattanavāsatatparāṃ jagatāṃ bhāgyamanugrahātmikām |sarasīruhavāsinīmimāṃ śaraṇaṃ yābhyahamanvahaṃ śriyam || 24||

अतिशाय्यनुरूपदिव्यरूपा सततं त्वं श्रितरक्षकस्थ शौरेः ।दयया वृषशैलमाश्रितेऽस्मिन् कमलेऽधः कमले यदाविरासीः ॥ २५॥

atiśāyyanurūpadivyarūpā satataṃ tvaṃ śritarakṣakastha śaureḥ |dayayā vṛṣaśailamāśrite'smin kamale'dhaḥ kamale yadāvirāsīḥ || 25||

वृषपर्वततुङ्गशृङ्गभाजानिहिता मादृशनीचरक्षणार्थे ।यग्रीवकटशकाव्यकलापंकमले करुणारसैकसान्द्रास्वकसंवीक्षणसंहतिर्ध्रुवं त्वम ॥ २६॥

vṛṣaparvatatuṅgaśṛṅgabhājānihitā mādṛśanīcarakṣaṇārthe |yagrīvakaṭaśakāvyakalāpaṃkamale karuṇārasaikasāndrāsvakasaṃvīkṣaṇasaṃhatirdhruvaṃ tvama || 26||

निकटेऽत्र गिरौ समागतोऽसौतनयाः! मैवभितो विधत्त पापम् ।इति दुःखनिराचिकीर्षुरस्मत्प्रतिबोधार्थमिहैत्य भासि मातः ॥ २७॥

nikaṭe'tra girau samāgato'sautanayāḥ! maivabhito vidhatta pāpam |iti duḥkhanirācikīrṣurasmatpratibodhārthamihaitya bhāsi mātaḥ || 27||

पतिरेष परं पदं विहायप्रथितं वेङ्कटशैलमाश्रितस्सन् ।उपतिष्ठति मे गुणीभवस्तत्न भयं वः श्रयतेति वक्षि मातः ॥ २८॥

patireṣa paraṃ padaṃ vihāyaprathitaṃ veṅkaṭaśailamāśritassan |upatiṣṭhati me guṇībhavastatna bhayaṃ vaḥ śrayateti vakṣi mātaḥ || 28||

नानारूपाण्यधिगतवती नाथमेनं श्रयन्तीनाकित्वं त्वं जननि तनुषे नारकिष्वप्यरं यत् ।तत्किं चित्रं जगति हतकाः कष्टगत्या तवेदंप्राप्ताः पादाम्बुजमिह लसन्त्येव लब्धेष्टवर्गाः ॥ २९॥

nānārūpāṇyadhigatavatī nāthamenaṃ śrayantīnākitvaṃ tvaṃ janani tanuṣe nārakiṣvapyaraṃ yat |tatkiṃ citraṃ jagati hatakāḥ kaṣṭagatyā tavedaṃprāptāḥ pādāmbujamiha lasantyeva labdheṣṭavargāḥ || 29||

(टिप्पणी अरं भृशं, रेफशून्यमित्यप्यर्थः ।नारकिणां रेफशून्यत्वे नाकित्वम् ।हतकाः हतककारा इत्यर्थान्तरम् । इदं इकारदम्कष्टगतौ ककारहानौ इकारे सति इष्टगतिर्भवति)त्वदाश्लिष्टोरस्के स्वकचरणयुग्मं प्रणयतःप्रपत्तव्यं देवे प्रकटयति नारायण इह ।त्वमम्ब श्रीः स्वस्मिन् श्रुतिमितमुपायत्वमभयस्फुटीकृत्या पत्या तुलितमनुकम्प्य प्रथयसि ॥ ३०॥

(ṭippaṇī araṃ bhṛśaṃ, rephaśūnyamityapyarthaḥ |nārakiṇāṃ rephaśūnyatve nākitvam |hatakāḥ hatakakārā ityarthāntaram | idaṃ ikāradamkaṣṭagatau kakārahānau ikāre sati iṣṭagatirbhavati)tvadāśliṣṭoraske svakacaraṇayugmaṃ praṇayataḥprapattavyaṃ deve prakaṭayati nārāyaṇa iha |tvamamba śrīḥ svasmin śrutimitamupāyatvamabhayasphuṭīkṛtyā patyā tulitamanukampya prathayasi || 30||

तपसा श्रीनिवासेन प्राप्तां शुकपुरे पुरा ।श्रियं पद्मावतीमित्थं प्रणतो वीरराघवः ॥ ३१॥

tapasā śrīnivāsena prāptāṃ śukapure purā |śriyaṃ padmāvatīmitthaṃ praṇato vīrarāghavaḥ || 31||

इति तर्कार्णवश्च पण्डितरत्न वात्स्यश्रीवीरराघवविरचितं पद्मावतीस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

iti tarkārṇavaśca paṇḍitaratna vātsyaśrīvīrarāghavaviracitaṃ padmāvatīstotraṃ sampūrṇam ||