कैलासदर्शनम् २ दिव्यालयावर्णनम् कैलासक्षेत्रस्थितम् Kailasakshetrasthitam Divyalayavarnanam

॥ हिमावन्प्रति नन्दीश्वरप्रोक्तं कैलासक्षेत्रस्थितं दिव्यालयावर्णनम् ॥(शिवरहस्यान्तर्गते कैलासदर्शनम् २)नन्दीश्वरःगणेश्वरस्य सदनं पश्य कुम्भविराजितम् ।हरसौधमिमं पश्य चा(अ)त्यर्कच्छदसुन्दरम् ॥ २३\।१॥पाटलीनां वनं पश्य बहुधामोदगन्धितम् ।पाटलीशागारमेतत्पापपाटनचञ्चुरम् ॥ २३\।२॥स्वर्णतालीवनं पश्य पश्य यत्र घर्घरमारुतम् ।तालेशशिखरं भाति दधिकल्लोलिनीन्तिम् ॥ २३\।३/? ॥मुञ्जिकेशक्षयं पश्य पश्य नागेश्वरालयम् ।विद्येशस्य निवेशञ्च पश्य सोमेश्वरालयम् ॥ २३\।४/? ॥शरणं शरणं शम्भो पुन्नगवनमध्यगम् ।बिल्वेश्वरस्य शिखरं पश्य बिल्ववनान्तरे ॥ २३\।५/? ॥गन्धवर्णेशशिखरं पश्य सालवनं महत् ।दशसाहस्रगम्भीररत्नस्तम्भोरुमण्टपः ॥ २३\।६/? ॥सिह्मेश्वरालयं पश्य पश्य रुद्राक्षकाननम् ।रुद्ररूपमहावृक्षैर्युतं पापभयापहम् ॥ २३\।७/? ॥भस्मधा(सा)रसरश्चापि पश्याद्य(त्र) कुसुमोज्व(ज्ज)लम् ।भस्मेश्वरालयं पश्य दर्शनात्पापभस्मकृत् ॥ २३\।८/४॥गन्धशैलोरुशिखरे पश्य गन्धेश्वरालयम् ।चन्दनानां वनं पश्य नयनानन्ददायकम् ॥ २३\।९/५॥घृतकुल्यामिमां पश्य तप्ताच्छघृतगन्धिताम् ।घृतेशधाम पश्यात्र नगेश्वर दृशोर्द्वयम् ॥ २३\।१०/६॥त्वं कृतार्थीकुरु क्षिप्रं क्षिप्रेशालयलोकनात् ।उत्तरं गोपुरं पश्य महावृषभशेखरम् ॥ २३\।११/७॥गारुडोद्गारि(द्भासि)रत्नाच्छमण्टपं पश्य भूधर ।पुष्परागोत्थ(गेश)शिखरं पश्यागरुवनं महत् ॥ २३\।१२/८॥देवदारुवनं पश्य देवदारेश्वरालयम् ।कालाग्निरुद्रसदनं पश्याद्य(त्र) सुमनोहरम् ॥ २३\।१३/९॥गन्धर्वेशालयं पश्य देवेशशिखरं महत् ।तरणीशालयं पश्य पद्मगर्भेश्वरालयम् ॥ २३\।१४/१०॥सुधाविपिनमप्यत्र पश्य खर्जूरकाव(न)नम् ।पूगीवनमिदं पश्य देवा(देश)पर्णालयं नग ॥ २३\।१५/११॥भैरवेशालयं पश्य मणिखण्डेश्वरालयम् ।सुधावापीयमतुला सुधया पूरितात्र तु ॥ २३\।१६/१२॥श्रीमहेशेन करुणाकटाक्षरसवीक्षणात् ।तत्तीरे पश्य सुभगं सुधाधामेश्वरालयम् ॥ २३\।१७/१३॥अमृतेशालयं पश्य कूपः पापविनाशनः ।जटेश्वरस्य शिखरं पश्य नन्दनकाननम् ॥ २३\।१८/१४॥पश्याम्रवन(ण)मेतद्वै तरुणारुणपल्लवम् ।आम्रेश्वरालयं पश्य पश्य लिङ्गशताष्टकम् ॥ २३\।१९/१५॥बिल्वमन्दारसन्मौलिफणीफणविराजितम् ।मणिगर्भगृहान्तस्थं(न्तःस्थ) त्रिपुण्ड्रोज्जवलभालकम् ॥ २३\।२०/१६॥उद्यदर्ककरप्रख्यं शिवप्रासादमीक्षय ।कुरुविन्दमणिस्तम्भमणिमण्टपमीक्षय ॥ २३\।२१/९७॥पिप्पलेशालयं पश्य पश्याशोकवनं महत् ।विशोकेशस्य सदनं पश्य मन्दारकाननम् ॥ २३\।२२/१८॥शुकेश्वरस्य सदनं पश्याद्य वरभूधर ।दृशेशस्य महासद्म पश्य प्रासादकेश्वरम् ॥ २३\।२३/१९॥उरगेशालयं पश्य चेशानसदनं महत् ।रुद्रेशस्यालयं पश्य पारिजातवनं महत् ॥ २३\।२४/२०॥रत्नप्रासादशिखरं पश्यात्र सुमनोहरम् ।गिरिकेशालयं पश्य हरिकेशवनं नग ॥ २३\।२५/२१॥सरोवरं तु पश्याद्य सागराख्यमिदं नग ।सागरेशस्य शिखरं पश्यात्र सुमनोहरम् ॥ २३\।२६/२२॥उत्पलेशालयं पश्य कुमुदेशालयं ततः ।हंसेश्वरमहाधाम धाम भद्रेश्वरस्य च ॥ २३\।२७/२३॥तत्प्रासादस्य सौधाग्रं पश्यैतद्वृषलाच्छितम् ।मणिज्योतीश्वरं पश्य मौलिं कामेश्वरस्य च ॥ २३\।२८/२४॥मधूकखण्डमप्यत्र द्राक्षावल्लीवनं ततः ।कैलासगङ्गां(ङ्गा) तत्रैव वीक्षयाद्य नगोत्तम ॥ २३\।२९/२५॥तत्प्रान्तार्बुदलिङ्गानां सौधमालां विलोकय ।कुम्भावलीमिमां पश्य दर्शनात्पापनाशिनीम् ॥ २३\।३०/२६॥तमालवनमध्यस्थं मालीशशिखरं दृशा ।पश्य त्वं सुन्दरेशस्य कपर्दीशालयं तथा ॥ २३\।३१/२७॥यक्षेश्वरस्याभयदं पापभक्षेश्वरस्य च ।वनेशोऽयं मतङ्गेशः प्लक्षेशोऽयं द्रुतीश्वरः ॥ २३\।३२/२८॥शिखरं विनतेशस्य वसतीशस्य लोकय ।एलावनमिदं पश्य रत्नगुच्छैर्विराजितम् ॥ २३\।३३/२९॥कुलाचलानां सौधोरुलिङ्गकुम्भान्विलोकय ।तवधाम महामौलिलिङ्गं च हिमभूधर ॥ २३\।३४/३०॥तत्पुरस्ताद्रत्नभूमिस्सुधासिन्धर्विराजते ।तरङ्गमालाविततो सुधापिण्डोरुफेनवान् ॥ २३\।३५/३१॥तन्मध्ये च मणिद्वीपश्चाकचक्यैश्चकास्ति वै ।मणिद्वीपोऽयमतुलश्श्रीपुरं तत्र राजते ॥ २३\।३६/?? ॥मणिद्वीपेशशिखरं मध्ये पश्य नगोत्तम ।मणिगङ्गातटं पश्य मणिगङ्गा सुधाब्धिगा ॥ २३\।३७/३३॥करञ्जवनमध्यस्थं करञ्जेश(शं)शिवालयम् ।एवं शताष्टौ प्रकाराश्श्रीमहेशेन कल्पिताः ॥ २३\।३८/३४॥कैलासमौलो(लि)वितता(ताः) रत्नलिङ्गालयैस्सह ।तत्रान्तरे च भवनं स्कन्दस्य गणपस्य च ॥ २३\।३९/३५॥स्कन्देश्वरस्य शिखरं पश्य विघ्नेश्वरस्य च ।देव्या(य)न्तः सदनं तत्र मणिसौधं विलोकय ॥ २३\।४०/३६॥नानास्कन्दगणास्तत्र विघ्नेशस्य महागणाः ।शक्तिपाशाङ्कुशक(ध)रास्तत्र प्राकाररक्षकाः ॥ २३\।४१/३७॥नवलक्षं पञ्चलक्षं ताभ्यां तत्रैव रक्षितम् ।सद्योजातो वामदेवस्तत्पूर्षोऽघोर एव च ॥ २३\।४२/३८॥ईशानस्तत्र चान्तर्हि प्राकारपरिरक्षकः ।स्वगणैस्तादृशैरेव प्रत्येकं लक्षसङ्ख्यया ॥ २३\।४३/३९॥स्वनाम्ना स्थाप्यलिङ्गानि दिव्यधामगतानि ते ।सदा(ऽ)पचितिभिस्तत्र पूजयन्ति विलोकय ॥ २३\।४४/४०॥तन्मौलिकुम्भजालानि वीक्ष्य तानि (तच्च) नमस्कुरु ।एवं तत्रान्तरेऽप्यन्याः पञ्चविंशतिमूर्तयः ॥ २३\।४५/४१॥पञ्च पञ्चान्त(पञ्चोत्त)रास्तत्र प्राकारपरिरक्षकाः ।स्वनाम्ना स्थाप्य लिङ्गानि कैलासामलपर्वते ॥ २३\।४६/४२॥तत्रान्तरे महादेव्या वसतिश्शिवकल्पिता ।नास्माकं प्रसरस्तत्र नानामणिगृहान्तरे ॥ २३\।४७/४३॥सख्यस्ततत्र (सख्यस्तस्या) महादेव्याःसञ्चरन्ति निरीक्ष्यतां (गृहान्तरे) ।तत्र लिङ्गोरुसद्मानि मणिकुम्भोज्ज्वलानि च ॥ २३\।४८/४४॥रुद्राण्यः पूजयन्त्येव तत्र लिङ्गायुतं नग ।तत्रान्तरे महेशस्य मण्टपानां चतुष्टयम् ॥ २३\।??/४५॥ललामराजद्वृषभं मणिकुम्भोज्जवलच्छ्रियम् ।तत्र देव्या महादेवो विहरत्येव निश्चितम् ॥ २३\।४९/४६॥

|| himāvanprati nandīśvaraproktaṃ kailāsakṣetrasthitaṃ divyālayāvarṇanam ||(śivarahasyāntargate kailāsadarśanam 2)nandīśvaraḥgaṇeśvarasya sadanaṃ paśya kumbhavirājitam |harasaudhamimaṃ paśya cā(a)tyarkacchadasundaram || 23\|1||pāṭalīnāṃ vanaṃ paśya bahudhāmodagandhitam |pāṭalīśāgārametatpāpapāṭanacañcuram || 23\|2||svarṇatālīvanaṃ paśya paśya yatra ghargharamārutam |tāleśaśikharaṃ bhāti dadhikallolinīntim || 23\|3/? ||muñjikeśakṣayaṃ paśya paśya nāgeśvarālayam |vidyeśasya niveśañca paśya someśvarālayam || 23\|4/? ||śaraṇaṃ śaraṇaṃ śambho punnagavanamadhyagam |bilveśvarasya śikharaṃ paśya bilvavanāntare || 23\|5/? ||gandhavarṇeśaśikharaṃ paśya sālavanaṃ mahat |daśasāhasragambhīraratnastambhorumaṇṭapaḥ || 23\|6/? ||sihmeśvarālayaṃ paśya paśya rudrākṣakānanam |rudrarūpamahāvṛkṣairyutaṃ pāpabhayāpaham || 23\|7/? ||bhasmadhā(sā)rasaraścāpi paśyādya(tra) kusumojva(jja)lam |bhasmeśvarālayaṃ paśya darśanātpāpabhasmakṛt || 23\|8/4||gandhaśailoruśikhare paśya gandheśvarālayam |candanānāṃ vanaṃ paśya nayanānandadāyakam || 23\|9/5||ghṛtakulyāmimāṃ paśya taptācchaghṛtagandhitām |ghṛteśadhāma paśyātra nageśvara dṛśordvayam || 23\|10/6||tvaṃ kṛtārthīkuru kṣipraṃ kṣipreśālayalokanāt |uttaraṃ gopuraṃ paśya mahāvṛṣabhaśekharam || 23\|11/7||gāruḍodgāri(dbhāsi)ratnācchamaṇṭapaṃ paśya bhūdhara |puṣparāgottha(geśa)śikharaṃ paśyāgaruvanaṃ mahat || 23\|12/8||devadāruvanaṃ paśya devadāreśvarālayam |kālāgnirudrasadanaṃ paśyādya(tra) sumanoharam || 23\|13/9||gandharveśālayaṃ paśya deveśaśikharaṃ mahat |taraṇīśālayaṃ paśya padmagarbheśvarālayam || 23\|14/10||sudhāvipinamapyatra paśya kharjūrakāva(na)nam |pūgīvanamidaṃ paśya devā(deśa)parṇālayaṃ naga || 23\|15/11||bhairaveśālayaṃ paśya maṇikhaṇḍeśvarālayam |sudhāvāpīyamatulā sudhayā pūritātra tu || 23\|16/12||śrīmaheśena karuṇākaṭākṣarasavīkṣaṇāt |tattīre paśya subhagaṃ sudhādhāmeśvarālayam || 23\|17/13||amṛteśālayaṃ paśya kūpaḥ pāpavināśanaḥ |jaṭeśvarasya śikharaṃ paśya nandanakānanam || 23\|18/14||paśyāmravana(ṇa)metadvai taruṇāruṇapallavam |āmreśvarālayaṃ paśya paśya liṅgaśatāṣṭakam || 23\|19/15||bilvamandārasanmauliphaṇīphaṇavirājitam |maṇigarbhagṛhāntasthaṃ(ntaḥstha) tripuṇḍrojjavalabhālakam || 23\|20/16||udyadarkakaraprakhyaṃ śivaprāsādamīkṣaya |kuruvindamaṇistambhamaṇimaṇṭapamīkṣaya || 23\|21/97||pippaleśālayaṃ paśya paśyāśokavanaṃ mahat |viśokeśasya sadanaṃ paśya mandārakānanam || 23\|22/18||śukeśvarasya sadanaṃ paśyādya varabhūdhara |dṛśeśasya mahāsadma paśya prāsādakeśvaram || 23\|23/19||urageśālayaṃ paśya ceśānasadanaṃ mahat |rudreśasyālayaṃ paśya pārijātavanaṃ mahat || 23\|24/20||ratnaprāsādaśikharaṃ paśyātra sumanoharam |girikeśālayaṃ paśya harikeśavanaṃ naga || 23\|25/21||sarovaraṃ tu paśyādya sāgarākhyamidaṃ naga |sāgareśasya śikharaṃ paśyātra sumanoharam || 23\|26/22||utpaleśālayaṃ paśya kumudeśālayaṃ tataḥ |haṃseśvaramahādhāma dhāma bhadreśvarasya ca || 23\|27/23||tatprāsādasya saudhāgraṃ paśyaitadvṛṣalācchitam |maṇijyotīśvaraṃ paśya mauliṃ kāmeśvarasya ca || 23\|28/24||madhūkakhaṇḍamapyatra drākṣāvallīvanaṃ tataḥ |kailāsagaṅgāṃ(ṅgā) tatraiva vīkṣayādya nagottama || 23\|29/25||tatprāntārbudaliṅgānāṃ saudhamālāṃ vilokaya |kumbhāvalīmimāṃ paśya darśanātpāpanāśinīm || 23\|30/26||tamālavanamadhyasthaṃ mālīśaśikharaṃ dṛśā |paśya tvaṃ sundareśasya kapardīśālayaṃ tathā || 23\|31/27||yakṣeśvarasyābhayadaṃ pāpabhakṣeśvarasya ca |vaneśo'yaṃ mataṅgeśaḥ plakṣeśo'yaṃ drutīśvaraḥ || 23\|32/28||śikharaṃ vinateśasya vasatīśasya lokaya |elāvanamidaṃ paśya ratnagucchairvirājitam || 23\|33/29||kulācalānāṃ saudhoruliṅgakumbhānvilokaya |tavadhāma mahāmauliliṅgaṃ ca himabhūdhara || 23\|34/30||tatpurastādratnabhūmissudhāsindharvirājate |taraṅgamālāvitato sudhāpiṇḍoruphenavān || 23\|35/31||tanmadhye ca maṇidvīpaścākacakyaiścakāsti vai |maṇidvīpo'yamatulaśśrīpuraṃ tatra rājate || 23\|36/?? ||maṇidvīpeśaśikharaṃ madhye paśya nagottama |maṇigaṅgātaṭaṃ paśya maṇigaṅgā sudhābdhigā || 23\|37/33||karañjavanamadhyasthaṃ karañjeśa(śaṃ)śivālayam |evaṃ śatāṣṭau prakārāśśrīmaheśena kalpitāḥ || 23\|38/34||kailāsamaulo(li)vitatā(tāḥ) ratnaliṅgālayaissaha |tatrāntare ca bhavanaṃ skandasya gaṇapasya ca || 23\|39/35||skandeśvarasya śikharaṃ paśya vighneśvarasya ca |devyā(ya)ntaḥ sadanaṃ tatra maṇisaudhaṃ vilokaya || 23\|40/36||nānāskandagaṇāstatra vighneśasya mahāgaṇāḥ |śaktipāśāṅkuśaka(dha)rāstatra prākārarakṣakāḥ || 23\|41/37||navalakṣaṃ pañcalakṣaṃ tābhyāṃ tatraiva rakṣitam |sadyojāto vāmadevastatpūrṣo'ghora eva ca || 23\|42/38||īśānastatra cāntarhi prākāraparirakṣakaḥ |svagaṇaistādṛśaireva pratyekaṃ lakṣasaṅkhyayā || 23\|43/39||svanāmnā sthāpyaliṅgāni divyadhāmagatāni te |sadā(')pacitibhistatra pūjayanti vilokaya || 23\|44/40||tanmaulikumbhajālāni vīkṣya tāni (tacca) namaskuru |evaṃ tatrāntare'pyanyāḥ pañcaviṃśatimūrtayaḥ || 23\|45/41||pañca pañcānta(pañcotta)rāstatra prākāraparirakṣakāḥ |svanāmnā sthāpya liṅgāni kailāsāmalaparvate || 23\|46/42||tatrāntare mahādevyā vasatiśśivakalpitā |nāsmākaṃ prasarastatra nānāmaṇigṛhāntare || 23\|47/43||sakhyastatatra (sakhyastasyā) mahādevyāḥsañcaranti nirīkṣyatāṃ (gṛhāntare) |tatra liṅgorusadmāni maṇikumbhojjvalāni ca || 23\|48/44||rudrāṇyaḥ pūjayantyeva tatra liṅgāyutaṃ naga |tatrāntare maheśasya maṇṭapānāṃ catuṣṭayam || 23\|??/45||lalāmarājadvṛṣabhaṃ maṇikumbhojjavalacchriyam |tatra devyā mahādevo viharatyeva niścitam || 23\|49/46||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते भवाख्ये हिमावन्प्रति नन्दीश्वरप्रोक्तंकैलासक्षेत्रस्थितं दिव्यालयावर्णनम् ॥

|| iti śivarahasyāntargate bhavākhye himāvanprati nandīśvaraproktaṃkailāsakṣetrasthitaṃ divyālayāvarṇanam ||

॥ श्रीशिवरहस्यम् ।भवाख्यः द्वितीयांशः ।अध्यायः २३ ॥

|| śrīśivarahasyam |bhavākhyaḥ dvitīyāṃśaḥ |adhyāyaḥ 23 ||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।भवाख्यः द्वितीयांशः ।अध्यायः २३ ॥

– || śrīśivarahasyam |bhavākhyaḥ dvitīyāṃśaḥ |adhyāyaḥ 23 ||