शिवार्चनमाहात्म्यम् ईश्वरप्रोक्तम् Ishvaraproktam Shivarchanamahatmayam

ईश्वरःशृणु वक्ष्यामि ते देवि हितमात्यन्तिकं शिवे ।यत्प्रोक्तं पूजनं देवि सुराणाञ्च नृणां सदा ॥ १॥

īśvaraḥśṛṇu vakṣyāmi te devi hitamātyantikaṃ śive |yatproktaṃ pūjanaṃ devi surāṇāñca nṛṇāṃ sadā || 1||

सा प्रजानन्तफलदा जन्मकर्यप्रणाशिनी ।संविदेव परा पूजा सा तु तस्यां मनोलयः ॥ २॥

sā prajānantaphaladā janmakaryapraṇāśinī |saṃvideva parā pūjā sā tu tasyāṃ manolayaḥ || 2||

साधारणानां सा पूजा ह्यव्यक्तातीव दुर्घटा ।मत्प्रसादेन देवेशि पचेलिमतपःफलैः ॥ ३॥

sādhāraṇānāṃ sā pūjā hyavyaktātīva durghaṭā |matprasādena deveśi pacelimatapaḥphalaiḥ || 3||

योगर्यागैश्च तपसा महानन्दकदम्बकैः ।भस्मनिष्ठस्य सततं रुद्रावर्तनशीलिनः ॥ ४॥

yogaryāgaiśca tapasā mahānandakadambakaiḥ |bhasmaniṣṭhasya satataṃ rudrāvartanaśīlinaḥ || 4||

भस्मत्रिपुण्ड्रयुक्तस्य सदा रुद्राक्षधारिणः ।पञ्चाक्षरपरस्यैव सदा लिङ्गार्चकस्य च ॥ ५॥

bhasmatripuṇḍrayuktasya sadā rudrākṣadhāriṇaḥ |pañcākṣaraparasyaiva sadā liṅgārcakasya ca || 5||

बिल्वपत्रैर्महादेवि प्रदोषे पूजकस्य माम् ।नक्ताशनार्चनध्यानचतुर्दश्यष्टमीषु च ॥ ६॥

bilvapatrairmahādevi pradoṣe pūjakasya mām |naktāśanārcanadhyānacaturdaśyaṣṭamīṣu ca || 6||

सोमवारव्रताचारयुक्तस्य नियतस्य च ।मत्क्षेत्रवासिनो देवि ह्यविमुक्तरतस्य च ॥ ७॥

somavāravratācārayuktasya niyatasya ca |matkṣetravāsino devi hyavimuktaratasya ca || 7||

विश्वेश्वरार्चकस्यास्य सुरस्य च नरस्य च ।तथा महालये पुण्ये रुद्रकोटौ महेश्वरि ॥ ८॥

viśveśvarārcakasyāsya surasya ca narasya ca |tathā mahālaye puṇye rudrakoṭau maheśvari || 8||

कालञ्जरे प्रभासेऽपि पुष्करेऽमरकण्टके ।पिण्डारके कुरुक्षेत्रे महाकाले महेश्वरे ॥ ९॥

kālañjare prabhāse'pi puṣkare'marakaṇṭake |piṇḍārake kurukṣetre mahākāle maheśvare || 9||

देवदारुवने पुण्ये नैमिषे चित्रकूटके ।केदारे कामदे पुण्ये वैद्यनाथे महेश्वरि ॥ १०॥

devadāruvane puṇye naimiṣe citrakūṭake |kedāre kāmade puṇye vaidyanāthe maheśvari || 10||

श्रीशैले च तथोङ्कारे तथा वेणुवने शिवे ।आवटङ्के सोमनाथे गोकर्णे त्र्यम्बके गिरौ ॥ ११॥

śrīśaile ca tathoṅkāre tathā veṇuvane śive |āvaṭaṅke somanāthe gokarṇe tryambake girau || 11||

श्रीमद्दक्षिणकैलासे तथैकाम्रवने मम ।वृद्धाद्रावरुणाद्रौ च तथा गोपर्वते शिवे ॥ १२॥

śrīmaddakṣiṇakailāse tathaikāmravane mama |vṛddhādrāvaruṇādrau ca tathā goparvate śive || 12||

हृत्पुण्डरीके गूढे च जप्येशे श्वेतकानने ।गजारण्ये रत्नगिरौ श्रीकण्ठे मातृपर्वते ॥ १३॥

hṛtpuṇḍarīke gūḍhe ca japyeśe śvetakānane |gajāraṇye ratnagirau śrīkaṇṭhe mātṛparvate || 13||

कोटिकायां मङ्गले च पुण्ये द्रुतिवनेऽपि च ।कुम्भघोणेऽर्जुने चैव श्रीसुन्दर गिरौ तथा ॥ १६॥

koṭikāyāṃ maṅgale ca puṇye drutivane'pi ca |kumbhaghoṇe'rjune caiva śrīsundara girau tathā || 16||

माधवीतेजिनीदेवीक्षीरिणीकानने तथा ।शमीवने बिल्ववने घटेशे ब्रह्मकानने ॥ १५॥

mādhavītejinīdevīkṣīriṇīkānane tathā |śamīvane bilvavane ghaṭeśe brahmakānane || 15||

छायावने च श्रीवाञ्छ्ये तथा वेदवने शिवे ।वल्मीके वातपुर्याञ्च सेतो वै गन्धमादने ॥ १६॥

chāyāvane ca śrīvāñchye tathā vedavane śive |valmīke vātapuryāñca seto vai gandhamādane || 16||

हालास्ये शालिकवने गजशैले महेन्द्रके ।वसतः पुण्यशीलस्य नक्ताशनरतस्य च ॥ १७॥

hālāsye śālikavane gajaśaile mahendrake |vasataḥ puṇyaśīlasya naktāśanaratasya ca || 17||

संवसद्द्वादशाब्दं तु भस्मनोद्धूलितस्य च ।कस्यचिद्भाग्यनिवहैर्ज्ञानन्तल्लभ्यते मम ॥ १८॥

saṃvasaddvādaśābdaṃ tu bhasmanoddhūlitasya ca |kasyacidbhāgyanivahairjñānantallabhyate mama || 18||

बहुभिर्जन्मभिर्देवि मत्प्रसादयुतस्य च ।वैराग्यभक्तियुक्तस्य चात्मलिङ्गार्चने मतिः ॥ १९॥

bahubhirjanmabhirdevi matprasādayutasya ca |vairāgyabhaktiyuktasya cātmaliṅgārcane matiḥ || 19||

जायते पुण्यपाकेन चित्तशुद्ध्यनुसारतः ।जायते जन्मनाशाय नृणामत्यन्तदुर्लभम् ॥ २०॥

jāyate puṇyapākena cittaśuddhyanusārataḥ |jāyate janmanāśāya nṛṇāmatyantadurlabham || 20||

नानाचारविहाराणां विषयासक्तचेतसाम् ।वाञ्छा न जायते देवि कस्यचित्कचिदेव हि ॥ २१॥

nānācāravihārāṇāṃ viṣayāsaktacetasām |vāñchā na jāyate devi kasyacitkacideva hi || 21||

बहुजन्मसहस्रेषु तिर्यक्स्थावरजङ्गमैः ।जन्मभिः पुण्यनिचयैर्युक्तस्य पुरुषस्य च ॥ २२॥

bahujanmasahasreṣu tiryaksthāvarajaṅgamaiḥ |janmabhiḥ puṇyanicayairyuktasya puruṣasya ca || 22||

मत्प्रसादेन विज्ञानं जायते नान्यधा(नान्यथा) शिवे ।मध्यानधारामोदादियुक्तस्य निरतस्य च ॥ २३॥

matprasādena vijñānaṃ jāyate nānyadhā(nānyathā) śive |madhyānadhārāmodādiyuktasya niratasya ca || 23||

अथर्वशिरसोऽध्यायशिखाजपयुतस्य च ।जावालश्रुतिनिष्टस्य शाम्भवस्य विशेषतः ॥ २४॥

atharvaśiraso'dhyāyaśikhājapayutasya ca |jāvālaśrutiniṣṭasya śāmbhavasya viśeṣataḥ || 24||

कैवल्यकालरुद्रादिजापिनो ब्राह्मणस्य च ।रुद्रावर्तनशीलस्य भस्मनिष्ठस्य मे सदा ॥ २५॥

kaivalyakālarudrādijāpino brāhmaṇasya ca |rudrāvartanaśīlasya bhasmaniṣṭhasya me sadā || 25||

ज्ञानं विजायते गौरि कस्यचिच्छिवयोगिनः ।यततामपि शैवानां कश्चिन्मां वेत्ति तत्त्वतः ॥ २६॥

jñānaṃ vijāyate gauri kasyacicchivayoginaḥ |yatatāmapi śaivānāṃ kaścinmāṃ vetti tattvataḥ || 26||

मज्ज्ञानसाधनं देवि नृणमत्यन्तदुर्लभम् ।मां ध्यायेद्धृदयागारपद्मसंस्थं चतुर्भुजम् ॥ २७॥

majjñānasādhanaṃ devi nṛṇamatyantadurlabham |māṃ dhyāyeddhṛdayāgārapadmasaṃsthaṃ caturbhujam || 27||

मृगटङ्कधरं सौम्यं सञ्चिदानन्दविग्रहम् ।शुद्धकर्पूरसाराच्छकुन्देन्दुधवलप्रभम् ॥ २८॥

mṛgaṭaṅkadharaṃ saumyaṃ sañcidānandavigraham |śuddhakarpūrasārācchakundendudhavalaprabham || 28||

मुकुटोद्भासिचन्द्राङ्कं गङ्गामलकपर्दकम् ।भुजङ्गराजवलय महार्हमणिभूषणम् ॥ २९॥

mukuṭodbhāsicandrāṅkaṃ gaṅgāmalakapardakam |bhujaṅgarājavalaya mahārhamaṇibhūṣaṇam || 29||

दिव्यानेकमणिव्रातचितसिह्मासनस्थितम् ।त्रिणेत्रं नीलकण्ठञ्चापीन्दुधामसमाननम् ॥ ३०॥

divyānekamaṇivrātacitasihmāsanasthitam |triṇetraṃ nīlakaṇṭhañcāpīndudhāmasamānanam || 30||

उमया सहितं ध्यायेत्क्षणं वाथ क्षणार्धकम् ।सोऽहमीशश्शिवस्साक्षादहं रुद्रो हरिर्विधिः ॥ ३१॥

umayā sahitaṃ dhyāyetkṣaṇaṃ vātha kṣaṇārdhakam |so'hamīśaśśivassākṣādahaṃ rudro harirvidhiḥ || 31||

अहमिन्द्रोऽनलो वायुर्यमोऽहं वरुणोऽर्यमा ।चन्द्रः कुबेरो मरुतो ह्यश्विनौ मरुतोऽर्ककाः ॥ ३२॥

ahamindro'nalo vāyuryamo'haṃ varuṇo'ryamā |candraḥ kubero maruto hyaśvinau maruto'rkakāḥ || 32||

स्कन्दो विघ्नेश्वरश्चैव नन्दिकेशादयो गणाः ।सर्वेषां जनिता चाहं मत्त एवाद्य निर्गताः ॥ ३३॥

skando vighneśvaraścaiva nandikeśādayo gaṇāḥ |sarveṣāṃ janitā cāhaṃ matta evādya nirgatāḥ || 33||

मयैव विधये दत्ता वेदास्सर्वे सनातनाः ।मयैव विष्णवे दत्तं सहस्रारं सुदर्शनम् ॥ ३४॥

mayaiva vidhaye dattā vedāssarve sanātanāḥ |mayaiva viṣṇave dattaṃ sahasrāraṃ sudarśanam || 34||

अहमेवेति विज्ञाय ध्यायेन्मद्रूपमैश्वरम् ।एवं हि ध्यायतां देवि मज्ज्ञानं जायते नृणाम् ॥ ३५॥

ahameveti vijñāya dhyāyenmadrūpamaiśvaram |evaṃ hi dhyāyatāṃ devi majjñānaṃ jāyate nṛṇām || 35||

अथवा देवमीशानं मां ध्यायेत्सूर्यमण्डले ।हिरण्यबहुमाशास्यं हिरण्यश्मश्रुमीश्वरम् ॥ ३६॥

athavā devamīśānaṃ māṃ dhyāyetsūryamaṇḍale |hiraṇyabahumāśāsyaṃ hiraṇyaśmaśrumīśvaram || 36||

हिरण्यवर्णं देवेशि ह्यम्बिकापतिमीश्वरम् ।सर्वग्रन्थिविमोक्षाय तज्ज्ञानं जायते नृणाम् ॥ ३७॥

hiraṇyavarṇaṃ deveśi hyambikāpatimīśvaram |sarvagranthivimokṣāya tajjñānaṃ jāyate nṛṇām || 37||

योगेन वापि नियमयमासनयुतस्य च ।रेचके पूरयेद्वायुं पूरकेणाथ पूरयेत् ॥ ३८॥

yogena vāpi niyamayamāsanayutasya ca |recake pūrayedvāyuṃ pūrakeṇātha pūrayet || 38||

कुम्भके कुम्भवद्धीमान्धारयेद्धटिकात्रयम् ।योगाग्निदग्धकायोत्थमलस्यामलचेतसः ॥ ३९॥

kumbhake kumbhavaddhīmāndhārayeddhaṭikātrayam |yogāgnidagdhakāyotthamalasyāmalacetasaḥ || 39||

नीहारधूमसंविद्युत्स्फटिकोज्वलदीपवत् ।ज्योतिर्विभासते देवि हृदि पूरितवायुभिः ॥ ४०॥

nīhāradhūmasaṃvidyutsphaṭikojvaladīpavat |jyotirvibhāsate devi hṛdi pūritavāyubhiḥ || 40||

प्राणायामेन सततं तन्नीवारशिखेव हि ।सोऽहं ज्योतिर्महानात्मा ह्यसङ्गः पुरुषश्शिवः ॥ ४१॥

prāṇāyāmena satataṃ tannīvāraśikheva hi |so'haṃ jyotirmahānātmā hyasaṅgaḥ puruṣaśśivaḥ || 41||

आपादमस्तकं देहं व्याप्य सर्वेष्वस्थितः ।यो मां योगेन जानाति स्वात्मारामं महेश्वरम् ॥ ४२॥

āpādamastakaṃ dehaṃ vyāpya sarveṣvasthitaḥ |yo māṃ yogena jānāti svātmārāmaṃ maheśvaram || 42||

तस्य सिद्ध्यन्ति नियतं सिद्धयोऽष्टौ महेश्वरि ।तस्य मूर्ध्नि महानात्मासहस्रदलपङ्कजे ॥ ४३॥

tasya siddhyanti niyataṃ siddhayo'ṣṭau maheśvari |tasya mūrdhni mahānātmāsahasradalapaṅkaje || 43||

गोस्तनाकारवद्धारा ह्यमृतैकरसस्रवा ।व्यपोह्य तत्कपालन्तु चेडायां सन्ततस्रवा ॥ ४४॥

gostanākāravaddhārā hyamṛtaikarasasravā |vyapohya tatkapālantu ceḍāyāṃ santatasravā || 44||

पिङ्गलाकुण्डलीमध्यात्पतन्तीशिखिमस्तके ।वैश्वानरोऽयं सर्वेषु मद्रूपो देहिषु स्थितः ॥ ४५॥

piṅgalākuṇḍalīmadhyātpatantīśikhimastake |vaiśvānaro'yaṃ sarveṣu madrūpo dehiṣu sthitaḥ || 45||

तत्र चन्द्रामृतकरैः पिङ्गलायां महेश्वरि ।स आत्मज्योतिरानन्दो नित्यमुक्तो महेश्वरः ॥ ४६॥

tatra candrāmṛtakaraiḥ piṅgalāyāṃ maheśvari |sa ātmajyotirānando nityamukto maheśvaraḥ || 46||

सदा क्रीडन्नभोमध्यं दहराकाशगस्सदा ।चेतयामीन्द्रियगणं वाचा च मनसा सह ॥ ४७॥

sadā krīḍannabhomadhyaṃ daharākāśagassadā |cetayāmīndriyagaṇaṃ vācā ca manasā saha || 47||

परापश्यावैखरीषु प्रणवादिरसस्त्वहम् ।सोऽहमावसथातीतः पुरुषोऽहं पुरीशयः ॥ ४८॥

parāpaśyāvaikharīṣu praṇavādirasastvaham |so'hamāvasathātītaḥ puruṣo'haṃ purīśayaḥ || 48||

अलिङ्गोऽस्म्यहमात्मा च सुरतिर्यङ्नरेषु च ।नामरूपातिगस्साक्षादहङ्कारविवर्जितः ॥ ४९॥

aliṅgo'smyahamātmā ca suratiryaṅnareṣu ca |nāmarūpātigassākṣādahaṅkāravivarjitaḥ || 49||

रस्यस्तत्कृतकर्माणिविषयान्वैषिकंसुखम् ।षोडशाख्यकला देविह्ययेकोजानामिसर्वशः ॥ ५०॥

rasyastatkṛtakarmāṇiviṣayānvaiṣikaṃsukham |ṣoḍaśākhyakalā devihyayekojānāmisarvaśaḥ || 50||

तास्सर्वापि कला देविमयिद्योतन्तिनित्यशः ।मन्ताबोद्धारसयिताज्ञाताविज्ञानईश्वरः ॥ ५१॥

tāssarvāpi kalā devimayidyotantinityaśaḥ |mantāboddhārasayitājñātāvijñānaīśvaraḥ || 51||

श्रुतेश्श्रोता तथाघ्राता दृग्दृष्ट्याद्यहमेव हि ।(श्रुतेश्श्रोता तथाघ्राता दृष्टेर्द्रष्टाद्यहमेव हि) ।यथा कूर्ममहाग्रीवा ह्रस्वदीर्घा भवेच्छिवे ॥ ५२॥

śruteśśrotā tathāghrātā dṛgdṛṣṭyādyahameva hi |(śruteśśrotā tathāghrātā dṛṣṭerdraṣṭādyahameva hi) |yathā kūrmamahāgrīvā hrasvadīrghā bhavecchive || 52||

यथा नद्यस्स्यन्दमाना नामरूपगुणातिगाः ।समुद्रेऽस्तं प्रयान्तीशे यथा ते भानुदीप्तयः ॥ ५३॥

yathā nadyassyandamānā nāmarūpaguṇātigāḥ |samudre'staṃ prayāntīśe yathā te bhānudīptayaḥ || 53||

पुनर्यथोदयं प्राप्ते सूर्यस्येव मरीचयः ।प्रसरन्ति महादेवि तथा मत्सन्निधौ जगत् ॥ ५४॥

punaryathodayaṃ prāpte sūryasyeva marīcayaḥ |prasaranti mahādevi tathā matsannidhau jagat || 54||

पद्मं मित्रकरैर्यद्वद्विकसत्यब्जिनीकुलम् ।यथा मणिजसान्निध्याच्चेष्टन्ते लोहसूचयः ॥ ५५॥

padmaṃ mitrakarairyadvadvikasatyabjinīkulam |yathā maṇijasānnidhyācceṣṭante lohasūcayaḥ || 55||

कालकर्मविपाकेन तथा मत्सन्निधौ जगत् ।चेष्टते नितरां देवि स्थितिसंहारजन्मतः ॥ ५६॥

kālakarmavipākena tathā matsannidhau jagat |ceṣṭate nitarāṃ devi sthitisaṃhārajanmataḥ || 56||

सोऽहं सृष्ट्वा प्रविश्यैव तन्नामगुणरूपतः ।ब्रह्मविष्णुहराख्याभिर्यथापूर्वंयुगेयुगे ॥ ५७॥

so'haṃ sṛṣṭvā praviśyaiva tannāmaguṇarūpataḥ |brahmaviṣṇuharākhyābhiryathāpūrvaṃyugeyuge || 57||

सृजाम्यात्मानमेवाग्रे ततो नानाविधं जगत् ।यथाग्नेर्विस्फुलिङ्गा वैक्षुद्रास्सम्भवतिप्रिये ॥ ५८॥

sṛjāmyātmānamevāgre tato nānāvidhaṃ jagat |yathāgnervisphuliṅgā vaikṣudrāssambhavatipriye || 58||

इन्द्रो मित्रोऽथ वरुणः पूषा सोमोऽहमेवहि ।मनवः पितरोविप्रास्ताराजालङ्ग्रहास्तथा ॥ ५९॥

indro mitro'tha varuṇaḥ pūṣā somo'hamevahi |manavaḥ pitaroviprāstārājālaṅgrahāstathā || 59||

स्थावरं जङ्गमं चैतदहमेव सनातनः ।सर्वस्सर्वशरीरेषु सर्वेन्द्रियगुणातिगः ॥ ६०॥

sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caitadahameva sanātanaḥ |sarvassarvaśarīreṣu sarvendriyaguṇātigaḥ || 60||

सर्वभोक्ताहमेवास्मि सर्वकार्यकृतास्पदः ।नाहं तज्जन्ममरणैस्स्थितिसङ्गेष्वसज्जकः ॥ ६१॥

sarvabhoktāhamevāsmi sarvakāryakṛtāspadaḥ |nāhaṃ tajjanmamaraṇaissthitisaṅgeṣvasajjakaḥ || 61||

असङ्गोनैवलिप्तोऽस्मिसर्वबाह्यान्तरस्त्वहम् ।एकस्तथान्तरस्सर्वदुःखहीनोऽस्मिशङ्करि ॥ ६२॥

asaṅgonaivalipto'smisarvabāhyāntarastvaham |ekastathāntarassarvaduḥkhahīno'smiśaṅkari || 62||

एवं मां यो विजानाति सोहंसो मे हृदन्तरः ।तस्याहं न प्रणश्यामि सचमेनप्रणश्यति ॥ ६३॥

evaṃ māṃ yo vijānāti sohaṃso me hṛdantaraḥ |tasyāhaṃ na praṇaśyāmi sacamenapraṇaśyati || 63||

योगसाङ्ख्यौ महादेवि तथोक्तौ मम हृत्तमौ ।(योगसाङ्ख्यौ मया देवि तवोक्तौ मम हृत्तमौ) ।सर्वसाधारणं देवि कथयिष्येऽप्युपासनम् ॥ ६४॥

yogasāṅkhyau mahādevi tathoktau mama hṛttamau |(yogasāṅkhyau mayā devi tavoktau mama hṛttamau) |sarvasādhāraṇaṃ devi kathayiṣye'pyupāsanam || 64||

अलिङ्गोऽस्म्यहमीशानो लिङ्गे तिष्ठामि सर्वदा ।यथा गवि गतङ्क्षीरंविषाणादौनदृश्यते ॥ ६७॥

aliṅgo'smyahamīśāno liṅge tiṣṭhāmi sarvadā |yathā gavi gataṅkṣīraṃviṣāṇādaunadṛśyate || 67||

ऊधस्येव प्रदृश्येत तथाहं सर्ववास्यपि ।हृदिद्ध्यात्मशक्तानां ज्ञानयोगेन वै शिवे ॥ ६८॥

ūdhasyeva pradṛśyeta tathāhaṃ sarvavāsyapi |hṛdiddhyātmaśaktānāṃ jñānayogena vai śive || 68||

लिङ्गे कृतां परां पूजां शाम्भवैर्भस्मधारिभिः ।मत्पुण्ड्रनिरतैरेव रुद्राक्षवरकङ्कणैः ॥ ६९॥

liṅge kṛtāṃ parāṃ pūjāṃ śāmbhavairbhasmadhāribhiḥ |matpuṇḍranirataireva rudrākṣavarakaṅkaṇaiḥ || 69||

रुद्राध्यायाध्ययनतः पञ्चाक्षरजपेन च ।एकं वा बिल्वपत्रं यैर्निक्षिप्तं मम मस्तके ॥ ७०॥

rudrādhyāyādhyayanataḥ pañcākṣarajapena ca |ekaṃ vā bilvapatraṃ yairnikṣiptaṃ mama mastake || 70||

भक्तैर्गृह्णामि तद्दैवि तस्मै ज्ञानं ददामि च ।तं ज्ञानभाजनं कुर्यां प्रतिज्ञा मम शङ्करि ॥ ७१॥

bhaktairgṛhṇāmi taddaivi tasmai jñānaṃ dadāmi ca |taṃ jñānabhājanaṃ kuryāṃ pratijñā mama śaṅkari || 71||

नान्यवर्णाश्रमैधर्मैर्विविधैरपि मे शिवे ।नैव तुष्टिर्मम परा जायते कर्मकोटिभिः ॥ ७०॥

nānyavarṇāśramaidharmairvividhairapi me śive |naiva tuṣṭirmama parā jāyate karmakoṭibhiḥ || 70||

न षोडशमहादानैरेकाहाहीनसत्रकैः ।प्रपावापीप्रदानैर्वा कन्यान्नादिप्रदानतः ॥ ७१॥

na ṣoḍaśamahādānairekāhāhīnasatrakaiḥ |prapāvāpīpradānairvā kanyānnādipradānataḥ || 71||

कथञ्चिज्जायते देवि मदर्चायाम्पतिर्भवेत् ।पुण्ड्रान्तरेषु विषेषु मस्करीणां गणेषुच ॥ ७२॥

kathañcijjāyate devi madarcāyāmpatirbhavet |puṇḍrāntareṣu viṣeṣu maskarīṇāṃ gaṇeṣuca || 72||

नैव प्रीतिर्महादेवि यथा मत्पुण्ड्रधारिषु ।भस्मधार्येव सततं मद्ज्ञानस्यैव भाजनम् ॥ ७३॥

naiva prītirmahādevi yathā matpuṇḍradhāriṣu |bhasmadhāryeva satataṃ madjñānasyaiva bhājanam || 73||

शिवलिङ्गार्चनध्यानरुद्राध्यायजपेषु च ।पञ्चाक्षरजपैश्चैव मम क्षेत्रनिवासकः ॥ ७४॥

śivaliṅgārcanadhyānarudrādhyāyajapeṣu ca |pañcākṣarajapaiścaiva mama kṣetranivāsakaḥ || 74||

भस्मत्रिपुण्ड्रधार्येव स्वीकार्यानान्य उच्यते ।ऊर्ध्वपुण्ड्र भ्रमेणापि नकुर्यान्मोहतोद्विजः ॥ ७५॥

bhasmatripuṇḍradhāryeva svīkāryānānya ucyate |ūrdhvapuṇḍra bhrameṇāpi nakuryānmohatodvijaḥ || 75||

प्रत्युतो नरकायैव तस्य सर्वमनुष्ठितम् ।यदि कुर्यात्प्रमादेन पितृभिस्सपतेदधः ॥ ७६॥

pratyuto narakāyaiva tasya sarvamanuṣṭhitam |yadi kuryātpramādena pitṛbhissapatedadhaḥ || 76||

ऊर्ध्वपुण्ड्राङ्कितं दृष्ट्वा मीलयाम्यद्य लोचने ।मत्प्रसादालोकनेन तज्ज्ञानं जायते शिवे ॥ ७७॥

ūrdhvapuṇḍrāṅkitaṃ dṛṣṭvā mīlayāmyadya locane |matprasādālokanena tajjñānaṃ jāyate śive || 77||

यन्नेत्रे मीलिते देवि कथं ज्ञानं भविष्यति ।(यन्निमीलनतः देवि कथं ज्ञानं भविष्यति) ।लिङ्गं कैलासमौलौ मे कैलासेश्वरसञ्ज्ञितम् ॥ ७८॥

yannetre mīlite devi kathaṃ jñānaṃ bhaviṣyati |(yannimīlanataḥ devi kathaṃ jñānaṃ bhaviṣyati) |liṅgaṃ kailāsamaulau me kailāseśvarasañjñitam || 78||

देवतिर्यङ्मनुष्याद्यैरदृश्यमपि कामदम् ।स्मरणादेव सान्निध्यं यत्र कुत्रापि सिद्धिदम् ॥ ७९॥

devatiryaṅmanuṣyādyairadṛśyamapi kāmadam |smaraṇādeva sānnidhyaṃ yatra kutrāpi siddhidam || 79||

एतल्लिङ्गस्य महिमा वेदैर्नज्ञात एव हि ।सुरासुरैश्च मनुभिर्गणेन्द्रैरपि शङ्करि ॥ ८०॥

etalliṅgasya mahimā vedairnajñāta eva hi |surāsuraiśca manubhirgaṇendrairapi śaṅkari || 80||

कैलासेश्वरसञ्ज्ञं तु लिङ्गं मुक्तिप्रदायकम् ।लिङ्गराजमिदं देवि ब्रह्मैवेदं सनातनम् ॥ ८१॥

kailāseśvarasañjñaṃ tu liṅgaṃ muktipradāyakam |liṅgarājamidaṃ devi brahmaivedaṃ sanātanam || 81||

ममैव हृदयानन्ददायकं स्वर्गमोक्षदम् ।संसारसागरापारतारकं भवभेषजम् ॥ ८२॥

mamaiva hṛdayānandadāyakaṃ svargamokṣadam |saṃsārasāgarāpāratārakaṃ bhavabheṣajam || 82||

वेदान्तसारसर्वस्वमेतलिङ्गवरं शिवे ।न कस्यचिन्मया ख्यातं नाख्येयं यस्य कस्यचित् ॥ ८३॥

vedāntasārasarvasvametaliṅgavaraṃ śive |na kasyacinmayā khyātaṃ nākhyeyaṃ yasya kasyacit || 83||

एतल्लिङ्गप्रभावेन जगत्सृष्टिं वितन्वते ।विधातारस्सर्वएव कल्पेकल्पे स्वसूनुभिः ॥ ८४॥

etalliṅgaprabhāvena jagatsṛṣṭiṃ vitanvate |vidhātārassarvaeva kalpekalpe svasūnubhiḥ || 84||

देवतिर्यङनराकारसमुर्वीसरितो वनम् ।लोका लोक्याश्च देवेशि विधाताद्यं तनोति च ॥ ८५॥

devatiryaṅanarākārasamurvīsarito vanam |lokā lokyāśca deveśi vidhātādyaṃ tanoti ca || 85||

(लोका लोक्याश्च देवेशि विधाताद्यन्तनेऽपि च) ॥ ८५॥

(lokā lokyāśca deveśi vidhātādyantane'pi ca) || 85||

विष्णवः प्रतिकल्पं वै चैतल्लिङ्गप्रभावतः ।दैत्येश्वरान्निहन्तारो महतामलचक्रतः ॥ ८६॥

viṣṇavaḥ pratikalpaṃ vai caitalliṅgaprabhāvataḥ |daityeśvarānnihantāro mahatāmalacakrataḥ || 86||

वैकुण्ठवासिनस्सर्वे ते लक्ष्याः पतयश्शिवे ।प्रतिकल्पं तथा रुद्रास्ते गौर्याः पतयोऽम्बिके ॥ ८७॥

vaikuṇṭhavāsinassarve te lakṣyāḥ patayaśśive |pratikalpaṃ tathā rudrāste gauryāḥ patayo'mbike || 87||

एतल्लिङ्गप्रभावेन प्रलये संहरन्त्यपि ।जगज्जालं तथा शूलैर्वृक्णं सासुरमानुषम् ॥ ८८॥

etalliṅgaprabhāvena pralaye saṃharantyapi |jagajjālaṃ tathā śūlairvṛkṇaṃ sāsuramānuṣam || 88||

सेन्द्राश्च मनवश्चैव ऋषिभिः पितृभिश्शिवे ।एतल्लिङ्गे लयं यान्ति प्रतिकल्पं सुरासुराः ॥ ८९॥

sendrāśca manavaścaiva ṛṣibhiḥ pitṛbhiśśive |etalliṅge layaṃ yānti pratikalpaṃ surāsurāḥ || 89||

जगद्ब्रह्माण्डजालैश्च सर्वाधारमिदं शिवे ।रूपं सङ्कोच्य मे दिव्यं महान्ते प्रलये शिवे ॥ ९०॥

jagadbrahmāṇḍajālaiśca sarvādhāramidaṃ śive |rūpaṃ saṅkocya me divyaṃ mahānte pralaye śive || 90||

त्वया गणवरैर्देवि स्कन्दहेरम्बपूर्वकैः ।निवसामि सदा लिङ्गे कैलासेश्वरसञ्ज्ञिते ॥ ९१॥

tvayā gaṇavarairdevi skandaherambapūrvakaiḥ |nivasāmi sadā liṅge kailāseśvarasañjñite || 91||

अलिङ्गोलिङ्गसंस्थोऽहंसृजामिविसृजामिच ।जगज्जालमिदं देवि ब्रह्मविष्ण्वीशपूर्वकम् ॥ ९२॥

aliṅgoliṅgasaṃstho'haṃsṛjāmivisṛjāmica |jagajjālamidaṃ devi brahmaviṣṇvīśapūrvakam || 92||

संहरामि तथैवान्ते लीलेयं मम शङ्करि ।आत्मक्रीड आत्मरतिस्सृष्टिस्थित्यन्तकारकः ॥ ९३॥

saṃharāmi tathaivānte līleyaṃ mama śaṅkari |ātmakrīḍa ātmaratissṛṣṭisthityantakārakaḥ || 93||

कारणं कारणानाञ्च पतीनां पतिरीश्वरः ।चेतनश्चेतनानां च नित्योऽहं परमेश्वरि ॥ ९४॥

kāraṇaṃ kāraṇānāñca patīnāṃ patirīśvaraḥ |cetanaścetanānāṃ ca nityo'haṃ parameśvari || 94||

सकारणोऽहं कारणाधिपाधिपो ममैव कश्चिज्जनको नहीश्वरि ।कालात्मयुक्तान्यधितिष्ठतीशो गुणी सर्वज्ञस्सर्वभूताधिवासः ॥ ९५॥

sakāraṇo'haṃ kāraṇādhipādhipo mamaiva kaścijjanako nahīśvari |kālātmayuktānyadhitiṣṭhatīśo guṇī sarvajñassarvabhūtādhivāsaḥ || 95||

(कालात्मयुक्तान्यधितप्यामीशो गुणी सर्वज्ञस्सर्वभूताधिवासः) ॥ ९५॥

(kālātmayuktānyadhitapyāmīśo guṇī sarvajñassarvabhūtādhivāsaḥ) || 95||

एतत्ते कथितं देवि रहस्यार्थप्रकाशकम् ।न देयं गुह्यमप्येतद्भक्तेषु प्रतिपादय ॥ ९६॥

etatte kathitaṃ devi rahasyārthaprakāśakam |na deyaṃ guhyamapyetadbhakteṣu pratipādaya || 96||

रहस्यांशमिदं शैवमादिमं परमेश्वरि ।गुह्यज्ञानमिदं सुभ्रु रहस्यज्ञानसङ्ग्रहम् ॥ ९७॥

rahasyāṃśamidaṃ śaivamādimaṃ parameśvari |guhyajñānamidaṃ subhru rahasyajñānasaṅgraham || 97||

न प्रकाश्यमिदं भद्रे कस्यचिद्धेलयाम्बिके ।इदं रहस्यं वेदानामनन्तानां सनातनम् ॥ ९८॥

na prakāśyamidaṃ bhadre kasyaciddhelayāmbike |idaṃ rahasyaṃ vedānāmanantānāṃ sanātanam || 98||

देवादीनां मुनीनां च गणानाञ्चप्रकाशितम् ।तव हार्देन देवेशि रहस्यं कथितं मया ॥ ९९॥

devādīnāṃ munīnāṃ ca gaṇānāñcaprakāśitam |tava hārdena deveśi rahasyaṃ kathitaṃ mayā || 99||

हृदि धार्यं सदा देवि गोप्याद्गोप्यमनुत्तमम् ।प्रथमश्शिवरत्नाब्धिरहस्यस्यांश उत्तमः ॥ १००॥

hṛdi dhāryaṃ sadā devi gopyādgopyamanuttamam |prathamaśśivaratnābdhirahasyasyāṃśa uttamaḥ || 100||

कर्णभूषामणिस्तेऽद्य कथितस्तु सुगोप्यताम् ।सत्यं सत्यं पुनस्सत्यमुद्धृत्य भुजमुच्यते ॥ १०१॥

karṇabhūṣāmaṇiste'dya kathitastu sugopyatām |satyaṃ satyaṃ punassatyamuddhṛtya bhujamucyate || 101||

स्कन्दःइत्युक्त्वा गिरिजां देवस्समालिङ्ग्य महेश्वरः ।कैलासमौलौ शिवया विजहार यथासुखम् ॥ १०२॥

skandaḥityuktvā girijāṃ devassamāliṅgya maheśvaraḥ |kailāsamaulau śivayā vijahāra yathāsukham || 102||

देव्युवाचवस्त्राधौतविधौ सहस्रकरता पुष्पार्पणे विष्णुतागन्धे गन्धवता महान्नपचने बर्हिर्मुखाध्यक्षता ।(गन्धे गन्धवहाप्ततान्नपचने बर्हिर्मुखाध्यक्षता) ।पात्रे काञ्चनगर्ततास्ति भगवन्कारुण्यवारान्निधेशुश्रूषां करवाणि ते पशुपते स्वामिन्स्त्रिलोकीगुरो ॥ १०३॥

devyuvācavastrādhautavidhau sahasrakaratā puṣpārpaṇe viṣṇutāgandhe gandhavatā mahānnapacane barhirmukhādhyakṣatā |(gandhe gandhavahāptatānnapacane barhirmukhādhyakṣatā) |pātre kāñcanagartatāsti bhagavankāruṇyavārānnidheśuśrūṣāṃ karavāṇi te paśupate svāminstrilokīguro || 103||

गण्डूषाम्बुनिमज्जनाय हृदभूद्गङ्गावतंसस्य ते(गण्डूषाम्बुनिमज्जनाय यदभूद्गङ्गावतंसस्य ते)चूडालङ्कृतिकल्पनाय विधृतं ज्योतिस्मुधाधाम ते ।तृप्त्यै भक्षितशेषमामिषमपि त्रैलोक्यकुक्षिम्भरेविद्याधीशमृते तव स्तुतिरियं वाणी लघिष्ठापि मे ॥ १०४॥

gaṇḍūṣāmbunimajjanāya hṛdabhūdgaṅgāvataṃsasya te(gaṇḍūṣāmbunimajjanāya yadabhūdgaṅgāvataṃsasya te)cūḍālaṅkṛtikalpanāya vidhṛtaṃ jyotismudhādhāma te |tṛptyai bhakṣitaśeṣamāmiṣamapi trailokyakukṣimbharevidyādhīśamṛte tava stutiriyaṃ vāṇī laghiṣṭhāpi me || 104||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते माहेश्वराख्ये ईश्वरप्रोक्तं शिवार्चनमहात्मयम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । माहेश्वराख्यः प्रथमांशः । अध्यायः ६० स्कन्दस्तुतिः । ११०४॥

|| iti śivarahasyāntargate māheśvarākhye īśvaraproktaṃ śivārcanamahātmayam |||| śrīśivarahasyam | māheśvarākhyaḥ prathamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 60 skandastutiḥ | 1104||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।माहेश्वराख्यः प्रथमांशः ।अध्यायः ६० – स्कन्दस्तुतिः ।१-१०४॥

– || śrīśivarahasyam |māheśvarākhyaḥ prathamāṃśaḥ |adhyāyaḥ 60 – skandastutiḥ | 1-104||