शिवभक्त्युत्कर्षवर्णनम् Chitraguptaproktamam Shivabhaktyutkarshavarnanam

चित्रगुप्तःशृणु शाम्भवसङ्घानां वार्तां श्रोत्रमनोहराम् ।यद्वार्ताश्रवणेनापि शिवभक्तिर्दृढा भवेत् ॥ ६१॥

citraguptaḥśṛṇu śāmbhavasaṅghānāṃ vārtāṃ śrotramanoharām |yadvārtāśravaṇenāpi śivabhaktirdṛḍhā bhavet || 61||

शाम्भवानामयं सङ्घः सुधाराशिरिवाधुना ।दृष्टोऽध्यानन्दपीयूषमयूखान् जनयत्यहो ॥ ६२॥

śāmbhavānāmayaṃ saṅghaḥ sudhārāśirivādhunā |dṛṣṭo'dhyānandapīyūṣamayūkhān janayatyaho || 62||

क्षणमप्यायुषो नास्य वैयर्थ्यं शिवपूजया ।आयुः क्षीणमभूदस्य प्रतिक्षणशिवार्चनात् ॥ ६३॥

kṣaṇamapyāyuṣo nāsya vaiyarthyaṃ śivapūjayā |āyuḥ kṣīṇamabhūdasya pratikṣaṇaśivārcanāt || 63||

सुधाधाराभिषेकेण शिवपूजा प्रतिक्षणम् ।तया क्षणसहस्त्रांशोऽप्यस्य नाभूत् वृथा यम ॥ ६४॥

sudhādhārābhiṣekeṇa śivapūjā pratikṣaṇam |tayā kṣaṇasahastrāṃśo'pyasya nābhūt vṛthā yama || 64||

तेन पुण्येन महता नृत्यन्ति प्रहसन्ति च ।लिङ्गपूजां च कुर्वन्ति पुनः पुनरिहान्तक ॥ ६५॥

tena puṇyena mahatā nṛtyanti prahasanti ca |liṅgapūjāṃ ca kurvanti punaḥ punarihāntaka || 65||

एतत्सङ्गाश्रयाणां तु धनानि विविधानि च ।जानाति शिवपूजार्थं तेन गायन्ति कोटिशः ॥ ६६॥

etatsaṅgāśrayāṇāṃ tu dhanāni vividhāni ca |jānāti śivapūjārthaṃ tena gāyanti koṭiśaḥ || 66||

एतत्सङ्गसमाश्रयामितधनैरभ्यर्चितः शङ्करोनित्यं चन्दनबिल्वपल्लवलसन्मन्दारकुन्दादिभिः ।नैवेद्यैरमितैर्मनोहर महाकर्पूरदीपावलीसङ्घैरप्यमिते रनुक्षणमतो नृत्यन्ति गायन्ति च ॥ ६७॥

etatsaṅgasamāśrayāmitadhanairabhyarcitaḥ śaṅkaronityaṃ candanabilvapallavalasanmandārakundādibhiḥ |naivedyairamitairmanohara mahākarpūradīpāvalīsaṅghairapyamite ranukṣaṇamato nṛtyanti gāyanti ca || 67||

(सङ्घैरप्यमिते अनुक्षणमित्यारभ्य धनैरित्यन्तं)॥ ६७॥

(saṅghairapyamite anukṣaṇamityārabhya dhanairityantaṃ)|| 67||

तेषामेव धनैः शिवार्चनमभूत् पञ्चामृतैः शोधितैःशुद्वैस्तैः कपिलाघृतैरपि सदा धारापि लिङ्गे मुदा ।विच्छिन्ना न भवत्यनन्तविभवा सा मुक्तिधारा परागोक्षीरादिकधारयापि गिरिशः सन्तुष्ट एवान्वहम् ॥ ६८॥

teṣāmeva dhanaiḥ śivārcanamabhūt pañcāmṛtaiḥ śodhitaiḥśudvaistaiḥ kapilāghṛtairapi sadā dhārāpi liṅge mudā |vicchinnā na bhavatyanantavibhavā sā muktidhārā parāgokṣīrādikadhārayāpi giriśaḥ santuṣṭa evānvaham || 68||

रत्नागारविशेषनिर्मितमहालिङ्गप्रभापूरकैःतद्द्रव्यैरमितः शिवार्चनफलैः साङ्गैरमोघैरपि ।तेनैते शिवपूजनोत्सवरसाः स्वानन्दधारावृताःकल्याणाश्रयपूजनाय सततं नृत्यन्ति गायन्ति च ॥ ६९॥

ratnāgāraviśeṣanirmitamahāliṅgaprabhāpūrakaiḥtaddravyairamitaḥ śivārcanaphalaiḥ sāṅgairamoghairapi |tenaite śivapūjanotsavarasāḥ svānandadhārāvṛtāḥkalyāṇāśrayapūjanāya satataṃ nṛtyanti gāyanti ca || 69||

तत्सङ्घाश्रितवित्तपूजनफलैः तावत्प्रनृत्यन्त्यहोगायन्त्येव वहन्ति सन्ततममी श्रीरुद्रवीणादराः ।शम्भो शङ्कर चन्द्रशेखर महादेवेति सप्तस्वरव्यापारप्रकरप्रचारनखव्यापारसारादरैः ॥ ७०॥

tatsaṅghāśritavittapūjanaphalaiḥ tāvatpranṛtyantyahogāyantyeva vahanti santatamamī śrīrudravīṇādarāḥ |śambho śaṅkara candraśekhara mahādeveti saptasvaravyāpāraprakarapracāranakhavyāpārasārādaraiḥ || 70||

स्वप्नेऽप्यम्बुजबिल्वपल्लवरसैरभ्यर्चयन्तीश्वरंनिद्रायामपि चित्रमेतदपरं निद्राऽपि तेषां क्षणम् ।आयुर्वृद्धिमुपैति शङ्करपदाम्भोजार्चनादन्वहंतस्य क्षीणदशा कदापि न भवत्यर्धेन्दुमौलिस्मृतेः ॥ ७१॥

svapne'pyambujabilvapallavarasairabhyarcayantīśvaraṃnidrāyāmapi citrametadaparaṃ nidrā'pi teṣāṃ kṣaṇam |āyurvṛddhimupaiti śaṅkarapadāmbhojārcanādanvahaṃtasya kṣīṇadaśā kadāpi na bhavatyardhendumaulismṛteḥ || 71||

तेषां तावदपारशङ्करकथापीयूषपानात् तनुःपीना पीनतराऽपि ते मुहुरुमाकान्ताम्बिकानायकम् ।स्मृत्वा चेतसि सन्ततं कथमपि त्वामेव देवोत्तमंमत्वा शङ्करनामधेयसुसुधापानैर्नयामो दिनम् ॥ ७२॥

teṣāṃ tāvadapāraśaṅkarakathāpīyūṣapānāt tanuḥpīnā pīnatarā'pi te muhurumākāntāmbikānāyakam |smṛtvā cetasi santataṃ kathamapi tvāmeva devottamaṃmatvā śaṅkaranāmadheyasusudhāpānairnayāmo dinam || 72||

तेषामायुरनुक्षणं पणगणैर्वेश्यामुखालोकनैःमद्यस्त्रीपरिसेवनेन चरितं पण्याङ्गणालापनैः ।तेनाश्राव्यतया नयन्ति दिवसांस्ते मेचकाकारतांसम्प्राप्यापि मुहुर्मुहुः शिवकथालापोऽपि तैर्न श्रुतः ॥ ७३॥

teṣāmāyuranukṣaṇaṃ paṇagaṇairveśyāmukhālokanaiḥmadyastrīparisevanena caritaṃ paṇyāṅgaṇālāpanaiḥ |tenāśrāvyatayā nayanti divasāṃste mecakākāratāṃsamprāpyāpi muhurmuhuḥ śivakathālāpo'pi tairna śrutaḥ || 73||

हा हन्तामितवित्तनाशनकरव्यापारभारादरैःनीतं तद्दिनमन्धकारिविमुखैः दुःखोपकारादरैः ।आराध्यः शिव इत्यपारविभवो नैवानुभूतो भवोभावैः साकमभाषणं च कृतमित्यज्ञः परं क्लिश्यति ॥ ७४॥

hā hantāmitavittanāśanakaravyāpārabhārādaraiḥnītaṃ taddinamandhakārivimukhaiḥ duḥkhopakārādaraiḥ |ārādhyaḥ śiva ityapāravibhavo naivānubhūto bhavobhāvaiḥ sākamabhāṣaṇaṃ ca kṛtamityajñaḥ paraṃ kliśyati || 74||

अज्ञानाद्गिरिशार्चनं न च कृतं लिङ्गं च नालोकितंलिङ्गागारमहोत्सवोऽपि न कृतो दृष्टा न दीपावली ।लिङ्गागारविनिर्मिता विधिवशाद् धूपप्रधूपावलीदृष्टा नृत्यति चिन्तया परमयं सङ्घः परं (सद्यः स्वयं)क्लिश्यति ॥ ७५॥

ajñānādgiriśārcanaṃ na ca kṛtaṃ liṅgaṃ ca nālokitaṃliṅgāgāramahotsavo'pi na kṛto dṛṣṭā na dīpāvalī |liṅgāgāravinirmitā vidhivaśād dhūpapradhūpāvalīdṛṣṭā nṛtyati cintayā paramayaṃ saṅghaḥ paraṃ (sadyaḥ svayaṃ)kliśyati || 75||

नानापापविनाशिनी शिवकथा नाकर्णिता न श्रुतंनामापि स्मरवैरिणः सकरुणः श्रीशूलपाणिः स्वयम् ।नैवान्तःकरणाम्बुजे स्मृत इति व्यर्थं वयो निर्गतंहा हा हन्त वयो वृथा गतमिति व्यर्थं रुदन्त्यद्य ते ॥ ७६॥

nānāpāpavināśinī śivakathā nākarṇitā na śrutaṃnāmāpi smaravairiṇaḥ sakaruṇaḥ śrīśūlapāṇiḥ svayam |naivāntaḥkaraṇāmbuje smṛta iti vyarthaṃ vayo nirgataṃhā hā hanta vayo vṛthā gatamiti vyarthaṃ rudantyadya te || 76||

आयुर्व्यर्थमिदं गतं शिवपदं न ध्यातमेवादरात्लिङ्गे बिल्वदलं प्रसूनममलं गङ्गाजलं वा मुदा ।न क्षिप्तं न च वीक्षितं च नगरं विश्वेश्वरस्यादरात्इत्थं ते प्रलपन्ति हन्त बत ते ते तेऽपि ते तेऽपि ते ॥ ७७॥

āyurvyarthamidaṃ gataṃ śivapadaṃ na dhyātamevādarātliṅge bilvadalaṃ prasūnamamalaṃ gaṅgājalaṃ vā mudā |na kṣiptaṃ na ca vīkṣitaṃ ca nagaraṃ viśveśvarasyādarātitthaṃ te pralapanti hanta bata te te te'pi te te'pi te || 77||

श्रीविश्वेश्वरलिङ्गमुत्तमतमं श्रीचन्दनेनानर्घैःपुष्पैर्बिल्वदलैश्च नार्चितमहो क्षीणं वयः सर्वथा ।हा हन्तामितपातकार्जनरतं चित्तं वयो निर्गतंकिं कर्तव्यमिति प्रतिक्षणममी दुःखातुराः कातराः ॥ ७८॥

śrīviśveśvaraliṅgamuttamatamaṃ śrīcandanenānarghaiḥpuṣpairbilvadalaiśca nārcitamaho kṣīṇaṃ vayaḥ sarvathā |hā hantāmitapātakārjanarataṃ cittaṃ vayo nirgataṃkiṃ kartavyamiti pratikṣaṇamamī duḥkhāturāḥ kātarāḥ || 78||

श्रीविश्वेश्वरपूजनं च न कृतं द्वित्रैः पवित्रैर्नवैःबिल्वैः कोमलपल्लवैः जलरुहैर्दूर्वाङ्कुरैर्भस्मना ।(बिल्वैः कोमलपल्लवैः अभिनवैर्दूर्वाङ्कुरैर्भस्मना)।नो दृष्टं निकटापदाम्बुजयुगं नाराधितं चन्दनैःमल्लीमालिकया दुकूलकलिकैरित्यन्वहं दुःखिताः ॥ ७९॥

śrīviśveśvarapūjanaṃ ca na kṛtaṃ dvitraiḥ pavitrairnavaiḥbilvaiḥ komalapallavaiḥ jalaruhairdūrvāṅkurairbhasmanā |(bilvaiḥ komalapallavaiḥ abhinavairdūrvāṅkurairbhasmanā)|no dṛṣṭaṃ nikaṭāpadāmbujayugaṃ nārādhitaṃ candanaiḥmallīmālikayā dukūlakalikairityanvahaṃ duḥkhitāḥ || 79||

न स्नातं मणिकर्णिकाम्भसि च वै नोद्धूलितेयं तनुःभूत्या फालमपि त्रिपुण्ड्ररचनैर्नालङ्कृतं भस्मना ।रुद्राक्षैश्च न भूषिता तनुरहो व्यर्थं गतं जीवनंहा हन्तेति बतेति दैवहतमित्येते रुदन्ति स्वतः ॥ ८०॥

na snātaṃ maṇikarṇikāmbhasi ca vai noddhūliteyaṃ tanuḥbhūtyā phālamapi tripuṇḍraracanairnālaṅkṛtaṃ bhasmanā |rudrākṣaiśca na bhūṣitā tanuraho vyarthaṃ gataṃ jīvanaṃhā hanteti bateti daivahatamityete rudanti svataḥ || 80||

वीरेशाय न कल्पितातिरुचिता सा नीरधारा मुहुःश्रीवीरेश्वरतङ्गलिङ्गमसकृन्नाभ्यर्चितं चन्दनैः ।सायं न प्रणतं च नेक्षितमहो भूतोपवासैर्निशानीता नेति रुदन्ति हन्त सततं ते काल भीत्या तव ॥ ८१॥

vīreśāya na kalpitātirucitā sā nīradhārā muhuḥśrīvīreśvarataṅgaliṅgamasakṛnnābhyarcitaṃ candanaiḥ |sāyaṃ na praṇataṃ ca nekṣitamaho bhūtopavāsairniśānītā neti rudanti hanta satataṃ te kāla bhītyā tava || 81||

काश्यामेव न कालभैरवदिने कालाष्टमीनामकेकृत्वा जागरणं मुहुर्मुहुरयं दृष्टो मया भैरवः ।कालेशोऽपि न वीक्षितो मुहुरहो हा हन्त हन्तेत्यमीदुःखेनैव नयन्त्यनुक्षणमहो ते काल भीत्या तव ॥ ८२॥

kāśyāmeva na kālabhairavadine kālāṣṭamīnāmakekṛtvā jāgaraṇaṃ muhurmuhurayaṃ dṛṣṭo mayā bhairavaḥ |kāleśo'pi na vīkṣito muhuraho hā hanta hantetyamīduḥkhenaiva nayantyanukṣaṇamaho te kāla bhītyā tava || 82||

इति तद्वचनं श्रुत्वा यमो विस्मयमानसः ।शिवभक्तगणं दृष्ट्वा पूजयामास संस्तुवन् ॥ ८३॥

iti tadvacanaṃ śrutvā yamo vismayamānasaḥ |śivabhaktagaṇaṃ dṛṣṭvā pūjayāmāsa saṃstuvan || 83||

धन्यं कुलमिदं दृष्टं शिवभक्तायुषां मया ।धन्यं धन्यमिदं तावत् जीवनं नयनाम्बुजम् ॥ ८४॥

dhanyaṃ kulamidaṃ dṛṣṭaṃ śivabhaktāyuṣāṃ mayā |dhanyaṃ dhanyamidaṃ tāvat jīvanaṃ nayanāmbujam || 84||

एतदालोकनेनैव विनेयः समयो मया ।अपूर्वोऽयं शिवगणः शिवनाममहोत्सवः ॥ ८५॥

etadālokanenaiva vineyaḥ samayo mayā |apūrvo'yaṃ śivagaṇaḥ śivanāmamahotsavaḥ || 85||

कथं गायन्ति दिव्यानि शिवनामानि कोटिशः ।आनन्दोद्बोधकान्येव मुहुर्मुहुरतन्द्रिताः ॥ ८६॥

kathaṃ gāyanti divyāni śivanāmāni koṭiśaḥ |ānandodbodhakānyeva muhurmuhuratandritāḥ || 86||

एते धन्याः परं धन्याः सर्वे तद्वीक्षणादराः ।धन्यस्तदङ्गवासोऽपि मुक्तिकान्तानुकर्षकः ॥ ८७॥

ete dhanyāḥ paraṃ dhanyāḥ sarve tadvīkṣaṇādarāḥ |dhanyastadaṅgavāso'pi muktikāntānukarṣakaḥ || 87||

सङ्गोऽपि तावत् कर्तव्यः तावदेतैः सहान्वहम् ।एतत्सङ्गानुषङ्गोऽपि भुक्तिमुक्तिप्रदो भवेत् ॥ ८८॥

saṅgo'pi tāvat kartavyaḥ tāvadetaiḥ sahānvaham |etatsaṅgānuṣaṅgo'pi bhuktimuktiprado bhavet || 88||

धन्यं धन्यमिदं शरीरमधुना धन्याङ्गसङ्गादयंधन्यः शाङ्करसङ्ग इत्यनुगतो ब्रह्मादिदेवस्तुतः ।अस्माकं गिरिजामनोहरपदाम्भोजार्चनं जायतेबुद्धिः शाङ्करतोत्तमोत्तमतमा मुक्तिप्रदानोद्यमा ॥ ८९॥

dhanyaṃ dhanyamidaṃ śarīramadhunā dhanyāṅgasaṅgādayaṃdhanyaḥ śāṅkarasaṅga ityanugato brahmādidevastutaḥ |asmākaṃ girijāmanoharapadāmbhojārcanaṃ jāyatebuddhiḥ śāṅkaratottamottamatamā muktipradānodyamā || 89||

(बुद्धिः सिद्धिकरोत्तमोत्तमतमा मुक्तिप्रदानोद्यता)॥ ८९॥

(buddhiḥ siddhikarottamottamatamā muktipradānodyatā)|| 89||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते चित्रगुप्तप्रोक्तमं शिवभक्त्युत्कर्षवर्णनं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । हराख्यः तृतीयांशः । उत्तरार्धम् । अध्यायः ८आयुमूर्तिशिवभक्त्युत्कर्षवर्णनम् । ६१-८९॥

|| iti śivarahasyāntargate citraguptaproktamaṃ śivabhaktyutkarṣavarṇanaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | harākhyaḥ tṛtīyāṃśaḥ | uttarārdham | adhyāyaḥ 8āyumūrtiśivabhaktyutkarṣavarṇanam | 61-89||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् । हराख्यः तृतीयांशः । उत्तरार्धम् । अध्यायः ८ –आयुमूर्तिशिवभक्त्युत्कर्षवर्णनम् । ६१-८९॥

– || śrīśivarahasyam | harākhyaḥ tṛtīyāṃśaḥ | uttarārdham | adhyāyaḥ 8 –āyumūrtiśivabhaktyutkarṣavarṇanam | 61-89||