स्वसङ्कल्पप्रकाशस्तोत्रम् Svasankalpaprakashastotram

अनाराध्य राधापदाम्भोजरेणुंअनाश्रित्य वृन्दाटवीं तत्पदाङ्काम् ।असम्भाष्य तद्भावगम्भीरचित्तान्कुतः श्यामसिन्धौ रस्यस्यावगाहः ॥ १॥

anārādhya rādhāpadāmbhojareṇuṃanāśritya vṛndāṭavīṃ tatpadāṅkām |asambhāṣya tadbhāvagambhīracittānkutaḥ śyāmasindhau rasyasyāvagāhaḥ || 1||

नवं दिव्यं काव्यं स्वकृतमतुलं नाटककुलंप्रहेलीर्गूढार्थाः सखि रुचिरवीणाध्वनिगतीः ।कदा स्नेहोल्लासैर्ललितललिताप्रेरणबलात्सलज्जं गान्धर्वा सरसमसकृच्छिक्षयति माम् ॥ २॥

navaṃ divyaṃ kāvyaṃ svakṛtamatulaṃ nāṭakakulaṃprahelīrgūḍhārthāḥ sakhi ruciravīṇādhvanigatīḥ |kadā snehollāsairlalitalalitāpreraṇabalātsalajjaṃ gāndharvā sarasamasakṛcchikṣayati mām || 2||

अलं मानग्रन्थेर्निभृतचटुमोक्षाय निभृतंमुकुन्दे हा हेति प्रथयति नितान्तं मयि जने ।तदर्थं गान्धर्वाचरणपतितं प्रेक्ष्य कुटिलंकदा प्रेमक्रौर्यात्प्रखरललिता भर्त्सयति माम् ॥ ३॥

alaṃ mānagranthernibhṛtacaṭumokṣāya nibhṛtaṃmukunde hā heti prathayati nitāntaṃ mayi jane |tadarthaṃ gāndharvācaraṇapatitaṃ prekṣya kuṭilaṃkadā premakrauryātprakharalalitā bhartsayati mām || 3||

मुदा वैदग्ध्यान्तर्ललितनवकर्पूरमिलनस्फुरन्नानानर्मोत्करमधुरमाध्वीकरचने ।सगर्वं गान्धर्वागिरिधरकृते प्रेमविवशाविशाखा मे शिक्षां वितरतु गुरुस्तद्युतसखी ॥ ४॥

mudā vaidagdhyāntarlalitanavakarpūramilanasphurannānānarmotkaramadhuramādhvīkaracane |sagarvaṃ gāndharvāgiridharakṛte premavivaśāviśākhā me śikṣāṃ vitaratu gurustadyutasakhī || 4||

कुहूकण्ठीकण्ठादपि कमनकण्ठी मयि पुनर्विशाखा गानस्यापि च रुचिरशिक्षां प्रणयतु ।यथाहं तेनैतद्युवयुगलमुल्लास्य सगणाल्लेभे रासे तस्मान्मणिपदकहारानिह मुहुः ॥ ५॥

kuhūkaṇṭhīkaṇṭhādapi kamanakaṇṭhī mayi punarviśākhā gānasyāpi ca ruciraśikṣāṃ praṇayatu |yathāhaṃ tenaitadyuvayugalamullāsya sagaṇāllebhe rāse tasmānmaṇipadakahārāniha muhuḥ || 5||

क्वचित्कुञ्जे कुञ्जे छलमिलित्गोपालमनु तांमदीशां मध्याह्ने प्रियतरसखीवृन्दवलिताम् ।सुधाजैत्रैरन्नैः पचनरसविच्चम्पकलताकृतोद्यच्छिक्षोऽहं जन इह कदा भोजयति भोः ॥ ६॥

kvacitkuñje kuñje chalamilitgopālamanu tāṃmadīśāṃ madhyāhne priyatarasakhīvṛndavalitām |sudhājaitrairannaiḥ pacanarasaviccampakalatākṛtodyacchikṣo'haṃ jana iha kadā bhojayati bhoḥ || 6||

क्वचित्कुञ्जक्षेत्रे स्मरविषमसङ्ग्रामगरिमक्षरच्चित्रश्रेणीं व्रजयुवयुगस्योत्कटमदैः ।विधत्ते सोल्लासं पुनरसमयं पर्णकचयैर्विचित्रं चित्रातः सखि कलितशिक्षोऽप्यनु जनः ॥ ७॥

kvacitkuñjakṣetre smaraviṣamasaṅgrāmagarimakṣaraccitraśreṇīṃ vrajayuvayugasyotkaṭamadaiḥ |vidhatte sollāsaṃ punarasamayaṃ parṇakacayairvicitraṃ citrātaḥ sakhi kalitaśikṣo'pyanu janaḥ || 7||

परं तुङ्गाद्या यौवतसदसि विद्याद्भुतगुणैःस्फुटं जित्वा पद्माप्रभृतिनवनारीर्भ्रमति या ।जनोऽयं सम्पाद्य सखि विविधविद्यास्पदतयातया किं श्रीनाथाच्छलनिहितनेत्रेङ्गितलवैः ॥ ८॥

paraṃ tuṅgādyā yauvatasadasi vidyādbhutaguṇaiḥsphuṭaṃ jitvā padmāprabhṛtinavanārīrbhramati yā |jano'yaṃ sampādya sakhi vividhavidyāspadatayātayā kiṃ śrīnāthācchalanihitanetreṅgitalavaiḥ || 8||

स्फुरन्मुक्तागुञ्जामणिसुमनसां हाररचनेमुदेन्दोर्लेखा मे रचयतु तथा शिक्षणविधिम् ।यथा तैः सङ्कॢप्तैर्दयितसरसीमध्यसदनेस्फुटं राधाकृष्णावयमपि जनो भूषयति तौ ॥ ९॥

sphuranmuktāguñjāmaṇisumanasāṃ hāraracanemudendorlekhā me racayatu tathā śikṣaṇavidhim |yathā taiḥ saṅkḷptairdayitasarasīmadhyasadanesphuṭaṃ rādhākṛṣṇāvayamapi jano bhūṣayati tau || 9||

अये पूर्वं रङ्गेत्यमृतमयवर्णद्वयरसस्फुरद्देवीप्रार्थ्यं नटनपटलं शिक्षयति चेत् ।तदा रासे दृश्यं रसवलितलास्यं विदधतोस्तयोर्वक्त्रे युञ्जे नटनपटुवीटिं सखि मुहुः ॥ १०॥

aye pūrvaṃ raṅgetyamṛtamayavarṇadvayarasasphuraddevīprārthyaṃ naṭanapaṭalaṃ śikṣayati cet |tadā rāse dṛśyaṃ rasavalitalāsyaṃ vidadhatostayorvaktre yuñje naṭanapaṭuvīṭiṃ sakhi muhuḥ || 10||

सदक्षक्रीडानां विधिमिह तथा शिक्षयितुं सासुदेवी मे दिव्यं सदसि सुदृशां गोकुलभुवाम् ।तयोर्द्वन्द्वे खेलामथ विदधतोः स्फूर्जति तथाकरोमि श्रीनाथां सखि विजयिनीं नेत्रकथनैः ॥ ११॥

sadakṣakrīḍānāṃ vidhimiha tathā śikṣayituṃ sāsudevī me divyaṃ sadasi sudṛśāṃ gokulabhuvām |tayordvandve khelāmatha vidadhatoḥ sphūrjati tathākaromi śrīnāthāṃ sakhi vijayinīṃ netrakathanaiḥ || 11||

रहः कीरद्वाराप्यतिविषमगूडार्थरचनंदले पाद्मे पद्यं प्रहितमुदयच्चाटुहरिणा ।समग्रं विज्ञायाचलपतिवलत्कन्दरपदेतदभ्यर्णे नेष्ये द्रुतमति मदीशां निशि कदा ॥ १२॥

rahaḥ kīradvārāpyativiṣamagūḍārtharacanaṃdale pādme padyaṃ prahitamudayaccāṭuhariṇā |samagraṃ vijñāyācalapativalatkandarapadetadabhyarṇe neṣye drutamati madīśāṃ niśi kadā || 12||

अदभ्रं बिभ्राणौ स्मररणभरं कन्दरखलेमिथो जेतुं विद्धावपि निशितनेत्राञ्चलशरैः ।अपि क्लिद्यद्गात्रौ नखदशनशस्त्रैरपि दरात्यजन्तौ द्रष्टुं तौ किमु तमसि वत्स्यामि समये ॥ १३॥

adabhraṃ bibhrāṇau smararaṇabharaṃ kandarakhalemitho jetuṃ viddhāvapi niśitanetrāñcalaśaraiḥ |api klidyadgātrau nakhadaśanaśastrairapi darātyajantau draṣṭuṃ tau kimu tamasi vatsyāmi samaye || 13||

समानं निर्वाह्य स्मरसदसि सङ्ग्राममतुलंतदाज्ञातः स्थित्वा मिलिततनु निद्रां गतवतोः ।तयोर्युग्मं युक्त्या त्वरितमभिसङ्गम्य कुतुकात्कदाहं सेविष्ये सखि कुसुमपुञ्जव्यजनभाक् ॥ १४॥

samānaṃ nirvāhya smarasadasi saṅgrāmamatulaṃtadājñātaḥ sthitvā militatanu nidrāṃ gatavatoḥ |tayoryugmaṃ yuktyā tvaritamabhisaṅgamya kutukātkadāhaṃ seviṣye sakhi kusumapuñjavyajanabhāk || 14||

मुदा कुञ्जे गुञ्जद्भ्रमरनिकरे पुष्पशयनंविधायारान्मालाघुसृणमधुवीटीविरचनम् ।पुनः कर्तुं तस्मिन्स्मरविलसितान्युत्कमनसोस्तयोस्तोषायालं विधुमुखि विधास्यामि किमहम् ॥ १५॥

mudā kuñje guñjadbhramaranikare puṣpaśayanaṃvidhāyārānmālāghusṛṇamadhuvīṭīviracanam |punaḥ kartuṃ tasminsmaravilasitānyutkamanasostayostoṣāyālaṃ vidhumukhi vidhāsyāmi kimaham || 15||

जितोन्मीलन्नीलोत्पलरुचिनि कान्त्योरसि हरेर्निकुञ्जे निद्राणां द्युतिविजितगाङ्गेयगुरुताम् ।कदा दृष्ट्वा राधां नभसि नवमेघे स्थिरतयावलद्विद्युल्लक्ष्म्यां मुहुरिह दधे थुत्कृतिमहम् ॥ १६॥

jitonmīlannīlotpalarucini kāntyorasi harernikuñje nidrāṇāṃ dyutivijitagāṅgeyagurutām |kadā dṛṣṭvā rādhāṃ nabhasi navameghe sthiratayāvaladvidyullakṣmyāṃ muhuriha dadhe thutkṛtimaham || 16||

विलासे विस्मृत्य स्खलितमुरुरङ्गैर्मणिसरंद्रुतं भीत्यागत्य प्रियतमसखीसंसदि ह्रिया ।तमानेतुं स्मित्वा तदविदितनेत्रान्तनटनैःकदा श्रीमन्नाथा स्वजनमचिरात्प्रेरयति माम् ॥ १७॥

vilāse vismṛtya skhalitamururaṅgairmaṇisaraṃdrutaṃ bhītyāgatya priyatamasakhīsaṃsadi hriyā |tamānetuṃ smitvā tadaviditanetrāntanaṭanaiḥkadā śrīmannāthā svajanamacirātprerayati mām || 17||

क्वचित्पद्माशैव्यादिकवलितचन्द्रावलिमुरुप्रियालापोल्लासैरतुलमपि धिन्वन्नघहरः ।कदा वा मत्प्रेक्षालवकलितवैलक्ष्यभरतःक्व राधेत्याजल्पन्मलिनयति सर्वाः परमिमाः ॥ १८॥

kvacitpadmāśaivyādikavalitacandrāvalimurupriyālāpollāsairatulamapi dhinvannaghaharaḥ |kadā vā matprekṣālavakalitavailakṣyabharataḥkva rādhetyājalpanmalinayati sarvāḥ paramimāḥ || 18||

सगर्वाः संरुद्।ह्ध्य प्रखरललिताद्याः सहचरीस्ततो दानं दर्पात्सखि मृगयता स्वं गिरिभृता ।विशाखा मन्नाथानयननटनप्रेरणबलाद्विधृत्यारान्नीता रुषमिह दधाना क्षिपतु नः ॥ १९॥

sagarvāḥ saṃrud|hdhya prakharalalitādyāḥ sahacarīstato dānaṃ darpātsakhi mṛgayatā svaṃ giribhṛtā |viśākhā mannāthānayananaṭanapreraṇabalādvidhṛtyārānnītā ruṣamiha dadhānā kṣipatu naḥ || 19||

स्तनौ शैलप्रायावपि तव नितम्बो रथसमःस्फुटं जीर्णा नौर्मे कलय तटिनीं वातविषमाम् ।कथं पारं गच्छेरिह निवस रात्राविति हरेर्वचः श्रुत्वा राधा कपटकुपिता स्मेरयतु माम् ॥ २०॥

stanau śailaprāyāvapi tava nitambo rathasamaḥsphuṭaṃ jīrṇā naurme kalaya taṭinīṃ vātaviṣamām |kathaṃ pāraṃ gaccheriha nivasa rātrāviti harervacaḥ śrutvā rādhā kapaṭakupitā smerayatu mām || 20||

इदं स्वान्ते भुञ्जे कदलमपि यद्रङ्गणलताभिधैकस्वर्वल्लीपवनलभनेनैव फलितम् ।तदभ्यासे स्फूर्जन्मदनसुभगं तद्युवयुगंभजिष्ये सोल्लासं प्रियजनगणैरित्थमिह किम् ॥ २१॥

idaṃ svānte bhuñje kadalamapi yadraṅgaṇalatābhidhaikasvarvallīpavanalabhanenaiva phalitam |tadabhyāse sphūrjanmadanasubhagaṃ tadyuvayugaṃbhajiṣye sollāsaṃ priyajanagaṇairitthamiha kim || 21||

इति श्रीरघुनाथदासगोस्वामिविरचितस्तवावल्यांस्वसङ्कल्पप्रकाशस्तोत्रं सम्पूर्णम् ।

iti śrīraghunāthadāsagosvāmiviracitastavāvalyāṃsvasaṅkalpaprakāśastotraṃ sampūrṇam |