गङ्गास्तुतिः तीर्थगणैः कृता Ganga Stuti by Tirthagana

तीर्थान्यूचुः ।ॐ नमो विमलवदनायै भूर्भुवःस्वःपरमहःकलायै केवलपरमानन्दसन्दोहरूपायै लोकत्रयामीववलाकातिमिरापसारकपरमज्योतिरूपायै असदपलापतिक्तरसदूषितरसनादोषापसारणपरमामृतरसरसायनामृतरूपायै । मूर्त्तिमत्यै कोटिकोटिचन्द्रधवलायै मकरासनायै ते ॥ गङ्गे देवि स्वर्धुनि विष्णुपादोद्भवे द्रवमयनारायणतैजसशीरद्रवशरीरे परमात्मन् प्रसीद प्रसीद ते नमो नमः ॥नमस्ते देवदेवेशि गङ्गे त्रिपथगामिनि ।त्रिलोचने श्वेतरूपे ब्रह्मविष्णुशिवार्च्चिते ॥ १॥

tīrthānyūcuḥ |oṃ namo vimalavadanāyai bhūrbhuvaḥsvaḥparamahaḥkalāyai kevalaparamānandasandoharūpāyai lokatrayāmīvavalākātimirāpasārakaparamajyotirūpāyai asadapalāpatiktarasadūṣitarasanādoṣāpasāraṇaparamāmṛtarasarasāyanāmṛtarūpāyai | mūrttimatyai koṭikoṭicandradhavalāyai makarāsanāyai te || gaṅge devi svardhuni viṣṇupādodbhave dravamayanārāyaṇataijasaśīradravaśarīre paramātman prasīda prasīda te namo namaḥ ||namaste devadeveśi gaṅge tripathagāmini |trilocane śvetarūpe brahmaviṣṇuśivārccite || 1||

वेगखण्डितब्रह्माण्डकटाहे दोषखण्डिनि ।रत्नकोटिकिरीटेन मण्डितामलमस्तके ॥ २॥

vegakhaṇḍitabrahmāṇḍakaṭāhe doṣakhaṇḍini |ratnakoṭikirīṭena maṇḍitāmalamastake || 2||

देवेदेव्यादिकैरीटस्पृष्टपादाम्बुजद्वये ।कामदे कामरूपासि तीर्थानाञ्च प्रसूरसि ॥ ३॥

devedevyādikairīṭaspṛṣṭapādāmbujadvaye |kāmade kāmarūpāsi tīrthānāñca prasūrasi || 3||

श्यामे श्यामलसच्चारुकुञ्चितामलकुन्तले ।शिवप्रिये शिवाराध्ये शिवशीर्षकृतालये ॥ ४॥

śyāme śyāmalasaccārukuñcitāmalakuntale |śivapriye śivārādhye śivaśīrṣakṛtālaye || 4||

शिवे शिवप्रदे शैवं कुर्वाणा निखिलं जगत् ।अच्युतेऽच्युतभूषाढ्ये अच्युताङ्घ्रिसमुद्भवे ॥ ५॥

śive śivaprade śaivaṃ kurvāṇā nikhilaṃ jagat |acyute'cyutabhūṣāḍhye acyutāṅghrisamudbhave || 5||

अच्युतात्मकदाब्जे धरागमनपावने ।अच्युतप्रेमधाराढ्या ब्रह्माणी ब्रह्मरूपिणी ॥ ६॥

acyutātmakadābje dharāgamanapāvane |acyutapremadhārāḍhyā brahmāṇī brahmarūpiṇī || 6||

ब्रह्मानन्दमयी ब्रह्मप्रसूर्ब्रह्मरसामृता ।ब्रह्मत्वदायिनी ब्रह्मनदी सुरधुनी सुरा ॥ ७॥

brahmānandamayī brahmaprasūrbrahmarasāmṛtā |brahmatvadāyinī brahmanadī suradhunī surā || 7||

भेदशून्याऽभेदकारीभेदकप्राणहारिणी ।अभेदबुद्धिरूपासि अभेदबुद्धिमत्प्रिये ॥ ८॥

bhedaśūnyā'bhedakārībhedakaprāṇahāriṇī |abhedabuddhirūpāsi abhedabuddhimatpriye || 8||

सत्यप्रपञ्चरहिते अनिन्द्येदोषवर्ज्जिते ।कमले विमले शुद्धे तत्त्वब्रह्मपरात्मिके ॥ ९॥

satyaprapañcarahite anindyedoṣavarjjite |kamale vimale śuddhe tattvabrahmaparātmike || 9||

वेगाधारे वेगगमे स्थिरवायुप्रभेदिनि ।सूर्यमण्डलसम्भिन्ने मन्दाकिनि महेश्वरि ॥ १०॥

vegādhāre vegagame sthiravāyuprabhedini |sūryamaṇḍalasambhinne mandākini maheśvari || 10||

सुरार्चिते महामल्ले कोकामुखि रणप्रिये ।वलिमांसप्रिये कालि मत्स्यासवसुखग्रहे ॥ ११॥

surārcite mahāmalle kokāmukhi raṇapriye |valimāṃsapriye kāli matsyāsavasukhagrahe || 11||

जवारक्ताक्षि लोलाक्षि रक्तवस्त्रपिधायिनि ।निःशङ्कसेव्ये निःसेव्ये निष्किञ्चनजनप्रिये ॥ १२॥

javāraktākṣi lolākṣi raktavastrapidhāyini |niḥśaṅkasevye niḥsevye niṣkiñcanajanapriye || 12||

दिगम्बरप्रिये दिव्ये वीररूपे मनोहरे ।आकाशनिलये देवि सदा पर्वतवासिनि ॥ १३॥

digambarapriye divye vīrarūpe manohare |ākāśanilaye devi sadā parvatavāsini || 13||

धरालये च पातालनिलये खेचरे चरे ।सदा खड्गकरे भीमे महाभैरवसाधिते ॥ १४॥

dharālaye ca pātālanilaye khecare care |sadā khaḍgakare bhīme mahābhairavasādhite || 14||

भयहारे भयाधारे भवपत्रि भवानले ।भावज्ञे भावरसिके गिरिजे गिरिशृङ्गगे ॥ १५॥

bhayahāre bhayādhāre bhavapatri bhavānale |bhāvajñe bhāvarasike girije giriśṛṅgage || 15||

शृङ्गाटकगते कान्ते शृङ्गाररसशोभने ।कामरूपे कामभवे कामनाभवमन्मथे ॥ १६॥

śṛṅgāṭakagate kānte śṛṅgārarasaśobhane |kāmarūpe kāmabhave kāmanābhavamanmathe || 16||

दुर्गमे दुर्गतिहरे दुःखहन्त्रि सुखालये ।हंसकारण्डवक्रौञ्चमण्डिकूलद्वये शुभे ॥ १७॥

durgame durgatihare duḥkhahantri sukhālaye |haṃsakāraṇḍavakrauñcamaṇḍikūladvaye śubhe || 17||

देवानीसेविततटे स्मृतिपापविनाशिनि ।ब्रह्महत्यादिपापेषु नाममात्रहमहाशने ॥ १८॥

devānīsevitataṭe smṛtipāpavināśini |brahmahatyādipāpeṣu nāmamātrahamahāśane || 18||

सुखदे मोक्षदे मातः सर्वेषां जगतामपि ।चाण्डालगृहिसन्न्यासियोगिसेव्या च योगिनी ॥ १९॥

sukhade mokṣade mātaḥ sarveṣāṃ jagatāmapi |cāṇḍālagṛhisannyāsiyogisevyā ca yoginī || 19||

विषयाख्यविषज्वालाहरे विषहरे हरे ।हारे दशहरे गङ्गे कलिपापहरे परे ॥ २०॥

viṣayākhyaviṣajvālāhare viṣahare hare |hāre daśahare gaṅge kalipāpahare pare || 20||

हुङ्काररूपे प्रणवस्वरूपे ह्रींस्वरूपिणि ।अम्बिके भगवत्यम्ब भीष्मसूस्ते नमो नमः ॥ २१॥

huṅkārarūpe praṇavasvarūpe hrīṃsvarūpiṇi |ambike bhagavatyamba bhīṣmasūste namo namaḥ || 21||

इष्टसिद्धिकरे स्फें स्फौं ह्रौं ह्रां स्वाहास्वरूपिणी ।विमलमुखि चन्द्रमुखि कोलाहले सर्वे प्रसीद ॥ २२॥

iṣṭasiddhikare spheṃ sphauṃ hrauṃ hrāṃ svāhāsvarūpiṇī |vimalamukhi candramukhi kolāhale sarve prasīda || 22||

राजलक्ष्मीश्च भूपानां गृहिणां गृहिणी शुभा ।योगिनां योग एव त्वं मतिः सन्न्यासिनामपि ॥ २३॥

rājalakṣmīśca bhūpānāṃ gṛhiṇāṃ gṛhiṇī śubhā |yogināṃ yoga eva tvaṃ matiḥ sannyāsināmapi || 23||

कवीनां विश्वतोदृष्टिर्बुद्धिस्त्वं राजसेविनाम् ।लज्जाऽसि च कुलस्त्रीणां वालानां मधुरा च गीः ॥ २४॥

kavīnāṃ viśvatodṛṣṭirbuddhistvaṃ rājasevinām |lajjā'si ca kulastrīṇāṃ vālānāṃ madhurā ca gīḥ || 24||

भवती समरे स्पर्द्धा साधूनाञ्च क्षमा खलु ।सरस्वतीं च वाल्मीके व्यासे वाचालता तथा ॥ २५॥

bhavatī samare sparddhā sādhūnāñca kṣamā khalu |sarasvatīṃ ca vālmīke vyāse vācālatā tathā || 25||

श्रुतिः स्मृतिश्च संज्ञा च कवितालहरी तथा ।गतिस्त्वमेव भूतानां मत्स्यानामुदकं यथा ॥ २६॥

śrutiḥ smṛtiśca saṃjñā ca kavitālaharī tathā |gatistvameva bhūtānāṃ matsyānāmudakaṃ yathā || 26||

जाड्यहन्त्री मन्त्ररूपा कालरूपा कपालिनी ।कुमारी तरुणी वृद्धा रसज्ञा रससुन्दरी ॥ २७॥

jāḍyahantrī mantrarūpā kālarūpā kapālinī |kumārī taruṇī vṛddhā rasajñā rasasundarī || 27||

स्वर्गे मन्दाकिनी त्वं हि देवदेवीनिषेविता ।क्षितावलकनन्दा त्वं कृतार्थान् कुरुषे नरान् ॥ २८॥

svarge mandākinī tvaṃ hi devadevīniṣevitā |kṣitāvalakanandā tvaṃ kṛtārthān kuruṣe narān || 28||

पाताले नागलोकाद्यैर्भोगवत्यसि सेविता ।पूर्वस्यां दिशि सीता त्वं भद्राख्या चोत्तरत्र वै ॥ २९॥

pātāle nāgalokādyairbhogavatyasi sevitā |pūrvasyāṃ diśi sītā tvaṃ bhadrākhyā cottaratra vai || 29||

पश्चिमस्यां हि वङ्क्षुस्त्वमलकनन्दा च दक्षिणे ।ब्राह्मी त्वं वैष्णवी शैवी कुमारी युवती तथा ॥ ३०॥

paścimasyāṃ hi vaṅkṣustvamalakanandā ca dakṣiṇe |brāhmī tvaṃ vaiṣṇavī śaivī kumārī yuvatī tathā || 30||

कपालमालिनी च त्वं विकटाक्षा सरस्वती ।श्मशानवासिनी च त्वं चिताङ्गारास्थिसञ्चया ॥ ३१॥

kapālamālinī ca tvaṃ vikaṭākṣā sarasvatī |śmaśānavāsinī ca tvaṃ citāṅgārāsthisañcayā || 31||

सरस्वती जाह्नवी च गङ्गा भागीरथी शुभे ।हंसी पद्ममुखी पद्मसहस्त्रदलवासिनी ॥ ३२॥

sarasvatī jāhnavī ca gaṅgā bhāgīrathī śubhe |haṃsī padmamukhī padmasahastradalavāsinī || 32||

वयं तु मातः परममङ्गलायनवासावगाहदर्शनस्मरणेन विश्वानि तीर्थानि किलेतरथा ये पुनस्त्वयि भक्तास्तान्वयं पुनीमहे तद्विभूतिविशेषदिदृक्षया तत्र तत्र भ्रमतः । त्वय्यभक्तांस्तु दूरतस्त्यजामहे । त्वं पुनस्तत्तन्मयत्वाद्देवानां तीर्थानां धर्माणां माता सर्वसाक्षिणी प्रणम्यसे शतशः । प्रादुर्भावप्रलयौ नस्त्वत्त इति परमम् । किम्ब्रूमस्तव महिमा नास्ति यतो ब्रह्महत्यास्त्रीहत्यागुरुहत्यादिमहापातकातिपातकानामेकाधिकरणञ्च । जनस्तज्जलकणसम्बन्धादिनैव पूतो भवतीति । तद्दर्शनादेव परमब्रह्मपदप्राप्तिः फलमिति च यो महिमपरमाह स तत्तत्पापभागिति यथार्थवादः ॥॥ इति बृहद्धर्मपुराणान्तर्गते तीर्थगणैः कृता गङ्गास्तुतिः सम्पूर्णा ॥॥ बृहद्धर्मपुराणम् । पूर्वखण्डः । गुणनिर्णय अध्यायः ५। ६०९१॥

vayaṃ tu mātaḥ paramamaṅgalāyanavāsāvagāhadarśanasmaraṇena viśvāni tīrthāni kiletarathā ye punastvayi bhaktāstānvayaṃ punīmahe tadvibhūtiviśeṣadidṛkṣayā tatra tatra bhramataḥ | tvayyabhaktāṃstu dūratastyajāmahe | tvaṃ punastattanmayatvāddevānāṃ tīrthānāṃ dharmāṇāṃ mātā sarvasākṣiṇī praṇamyase śataśaḥ | prādurbhāvapralayau nastvatta iti paramam | kimbrūmastava mahimā nāsti yato brahmahatyāstrīhatyāguruhatyādimahāpātakātipātakānāmekādhikaraṇañca | janastajjalakaṇasambandhādinaiva pūto bhavatīti | taddarśanādeva paramabrahmapadaprāptiḥ phalamiti ca yo mahimaparamāha sa tattatpāpabhāgiti yathārthavādaḥ |||| iti bṛhaddharmapurāṇāntargate tīrthagaṇaiḥ kṛtā gaṅgāstutiḥ sampūrṇā |||| bṛhaddharmapurāṇam | pūrvakhaṇḍaḥ | guṇanirṇaya adhyāyaḥ 5| 6091||