गुह्यकाल्युपानिषत् Guhyakali Upanishad

अथर्ववेदमध्ये तु शाखा मुख्यतमा हि षट् ।स्वयम्भुवा याः कथिताः पुत्रायाथर्वणे पुरा ॥ १॥

atharvavedamadhye tu śākhā mukhyatamā hi ṣaṭ |svayambhuvā yāḥ kathitāḥ putrāyātharvaṇe purā || 1||

तासु गुह्योपनिषदस्तिष्ठन्ति वरवर्णिनि ।नामानि शृणु शाखानां तत्राद्या वारतन्तवी ॥ २॥

tāsu guhyopaniṣadastiṣṭhanti varavarṇini |nāmāni śṛṇu śākhānāṃ tatrādyā vāratantavī || 2||

मौञ्जायनी द्वितीया तु तृतीया तार्णबैन्दवी ।चतुर्थी शौनकी प्रोक्ता पञ्चमी पैप्पलादिका ॥ ३॥

mauñjāyanī dvitīyā tu tṛtīyā tārṇabaindavī |caturthī śaunakī proktā pañcamī paippalādikā || 3||

षष्ठी सौमन्तवी ज्ञेया सारात् सारतमा इमाः ।गुह्योपनिषदो गृढाः सन्ति शाखासु षट्स्वपि ॥ ४॥

ṣaṣṭhī saumantavī jñeyā sārāt sāratamā imāḥ |guhyopaniṣado gṛḍhāḥ santi śākhāsu ṣaṭsvapi || 4||

ता एकीकृत्य सर्वास्तु मयाऽस्यां विनिवेशिताः ।संहितायां साधकानामुद्धाराय वरानने ॥ ५॥

tā ekīkṛtya sarvāstu mayā'syāṃ viniveśitāḥ |saṃhitāyāṃ sādhakānāmuddhārāya varānane || 5||

तास्ते वदामि यत प्रोक्तं ध्यानं कुर्वन्ति देवताः ।विराट्ध्यानं हि तज्ज्ञेयं महापातकनाशनम् ॥ ६॥

tāste vadāmi yata proktaṃ dhyānaṃ kurvanti devatāḥ |virāṭdhyānaṃ hi tajjñeyaṃ mahāpātakanāśanam || 6||

ब्रह्माण्डाद्बहिरूर्ध्वं हि महत्तत्त्वमहङ्कृतिः ।रूपाणि पञ्च तन्मात्राः पुरुषः प्रकृरतिर्नव ॥ ७॥

brahmāṇḍādbahirūrdhvaṃ hi mahattattvamahaṅkṛtiḥ |rūpāṇi pañca tanmātrāḥ puruṣaḥ prakṛratirnava || 7||

महापातालपादान्तलम्बा तस्या जयं स्मरेत् ।व्ब्रह्माण्डार्धं कपालं हि शिरस्तम्या विभावयेत् ॥ ८॥

mahāpātālapādāntalambā tasyā jayaṃ smaret |vbrahmāṇḍārdhaṃ kapālaṃ hi śirastamyā vibhāvayet || 8||

देवलोको ललाटं च पट्विंशल्लक्षयोजनम् ।मेरुः समिन्तदण्डोऽम्या ग्रहरत्नसमाकुलः ॥ ९॥

devaloko lalāṭaṃ ca paṭviṃśallakṣayojanam |meruḥ samintadaṇḍo'myā graharatnasamākulaḥ || 9||

अन्तर्वीथी नागवीथी भ्रुवावम्याः प्रकीर्तिते ।शिवलोकश्च वैकुण्ठलोकः कर्णावुभौ मतौ ॥ १०॥

antarvīthī nāgavīthī bhruvāvamyāḥ prakīrtite |śivalokaśca vaikuṇṭhalokaḥ karṇāvubhau matau || 10||

लोहितं तिलकं ध्यायेन्नासा मन्दाकिनी तथा ।चक्षुषी चन्द्रसूर्यौ च पक्ष्माणि किरणास्तथा ॥ ११॥

lohitaṃ tilakaṃ dhyāyennāsā mandākinī tathā |cakṣuṣī candrasūryau ca pakṣmāṇi kiraṇāstathā || 11||

गण्डौ न्यातां तपोलोकसत्यलोकौ यथाक्रमम् ।जनोलोकमहर्लोकौ कपोलौ परिकीर्तितौ ॥ १२॥

gaṇḍau nyātāṃ tapolokasatyalokau yathākramam |janolokamaharlokau kapolau parikīrtitau || 12||

स्यातां हिमाद्रिकौमासौ तम्यां देव्यास्तु कृण्डले ।स्वर्लोकश्च भुवर्लोको देव्या ओष्ठाधरौ मतौ ॥ १३॥

syātāṃ himādrikaumāsau tamyāṃ devyāstu kṛṇḍale |svarlokaśca bhuvarloko devyā oṣṭhādharau matau || 13||

दिक्पतीनां ग्रहाणां च लोकाश्चाथ रदावली ।गन्धर्वसिद्धसाध्यानां पितृरकिन्नररक्षसाम् ॥ १४॥

dikpatīnāṃ grahāṇāṃ ca lokāścātha radāvalī |gandharvasiddhasādhyānāṃ pitṛrakinnararakṣasām || 14||

पिशाचयक्षाप्सरसां मरीचीयायिनां तथा ।विद्याधराणामाज्योष्मपाणां सोमैकपायिनाम् ॥ १५॥

piśācayakṣāpsarasāṃ marīcīyāyināṃ tathā |vidyādharāṇāmājyoṣmapāṇāṃ somaikapāyinām || 15||

सप्तर्षीणां ध्रुवस्यापि लोका ऊर्ध्वरदावली ।मुखं च रोदसी ज्ञेयं द्यौर्लोकश्चिबुकं तथा ॥ १६॥

saptarṣīṇāṃ dhruvasyāpi lokā ūrdhvaradāvalī |mukhaṃ ca rodasī jñeyaṃ dyaurlokaścibukaṃ tathā || 16||

ब्रह्मलोको गलः प्रोक्तो वायव प्राणरूपिणः ।वनस्पतय ओषध्यो लोमानि परिचक्षते ॥ १७॥

brahmaloko galaḥ prokto vāyava prāṇarūpiṇaḥ |vanaspataya oṣadhyo lomāni paricakṣate || 17||

विद्युद्दृष्टिरहोरात्रं निमेषोन्मेषसंज्ञकम् ।विश्वं तु हृदयं प्रोक्तं पृथिवी पाद उच्यते ॥ १८॥

vidyuddṛṣṭirahorātraṃ nimeṣonmeṣasaṃjñakam |viśvaṃ tu hṛdayaṃ proktaṃ pṛthivī pāda ucyate || 18||

तलं तलातलं चैव पातालं सुतलं तथा ।रसातलं नागलोकाः पादाङ्गुल्यः प्रकीर्तिताः ॥ १९॥

talaṃ talātalaṃ caiva pātālaṃ sutalaṃ tathā |rasātalaṃ nāgalokāḥ pādāṅgulyaḥ prakīrtitāḥ || 19||

वेदा वाचः स्यन्दमाना नदा नद्योऽमिता मताः ।कलाः काष्ठा मुहूर्ताश्च ऋतवोऽयनमेव च ॥ २०॥

vedā vācaḥ syandamānā nadā nadyo'mitā matāḥ |kalāḥ kāṣṭhā muhūrtāśca ṛtavo'yanameva ca || 20||

पक्षा मासास्तथा चाब्दाश्चत्वारोऽपि युगाः प्रिये ।कफोणिर्मणिबन्धश्च तदूरुकटिबन्धनाः ॥ २१॥

pakṣā māsāstathā cābdāścatvāro'pi yugāḥ priye |kaphoṇirmaṇibandhaśca tadūrukaṭibandhanāḥ || 21||

प्रपदाश्च स्फिचश्चैव सर्वाङ्गानि प्रचक्षते ।वैश्वानरः कालमृत्युर्जिह्वात्रयमिदं स्मृतम् ॥ २२॥

prapadāśca sphicaścaiva sarvāṅgāni pracakṣate |vaiśvānaraḥ kālamṛtyurjihvātrayamidaṃ smṛtam || 22||

आब्रह्मस्तम्बपर्यन्तं तनुमस्याः प्रचक्षते ।प्रलयो भोजने कालस्तृप्तिस्तेन च नासिका ॥ २३॥

ābrahmastambaparyantaṃ tanumasyāḥ pracakṣate |pralayo bhojane kālastṛptistena ca nāsikā || 23||

ज्ञेयः पार्श्वपरीवर्तो महाकल्पान्तरोद्भवः ।विराड्रूपवोस्य ते ध्यानमिति संक्षेपतोऽर्पितम् ॥ २४॥

jñeyaḥ pārśvaparīvarto mahākalpāntarodbhavaḥ |virāḍrūpavosya te dhyānamiti saṃkṣepato'rpitam || 24||

तस्याः स्वरूपविज्ञानं सपर्या परिकीर्तिता ।तदेव हि श्रुतिप्रोक्तमवधारय पार्वति ॥ २५॥

tasyāḥ svarūpavijñānaṃ saparyā parikīrtitā |tadeva hi śrutiproktamavadhāraya pārvati || 25||

यथोर्णनाभिः सूत्राणि सृजत्यपि गिलत्यपि ।यथा पृथिव्यामोषध्यः सम्भवन्ति गिलन्त्यपि ॥ २६॥

yathorṇanābhiḥ sūtrāṇi sṛjatyapi gilatyapi |yathā pṛthivyāmoṣadhyaḥ sambhavanti gilantyapi || 26||

पुरुषात् केशलोमानि जायन्ते च क्षरनत्यपि ।उत्पद्यन्ते विलीयन्ते तथा तस्यां जगत्यपि ॥ २७॥

puruṣāt keśalomāni jāyante ca kṣaranatyapi |utpadyante vilīyante tathā tasyāṃ jagatyapi || 27||

ज्वलतः पावकाद्यद्वत् स्फुलिङ्गाः कोटिकोटिशः ।निर्गत्य च विनश्यन्ति विश्वं तस्यास्तथा प्रिये ॥ २८॥

jvalataḥ pāvakādyadvat sphuliṅgāḥ koṭikoṭiśaḥ |nirgatya ca vinaśyanti viśvaṃ tasyāstathā priye || 28||

ऋचो यजूंषि सामानि दीक्षा यज्ञाः सदक्षिणाः ।अध्वर्युर्यजमानश्च भुवनानि चतुर्दश ॥ २९॥

ṛco yajūṃṣi sāmāni dīkṣā yajñāḥ sadakṣiṇāḥ |adhvaryuryajamānaśca bhuvanāni caturdaśa || 29||

ब्रह्मविष्ण्वादिका देवा मनुष्याः पशवो यतः ।प्राणापानौ व्रीहयश्च सत्यं श्रद्धा विधिस्तपः ॥ ३०॥

brahmaviṣṇvādikā devā manuṣyāḥ paśavo yataḥ |prāṇāpānau vrīhayaśca satyaṃ śraddhā vidhistapaḥ || 30||

समुद्रा गिरयो नद्यः सर्वे स्थावरजङ्गमाः ।विसृज्येमानि सर्गादौ त्वं प्रकाशयसे ततः ॥ ३१॥

samudrā girayo nadyaḥ sarve sthāvarajaṅgamāḥ |visṛjyemāni sargādau tvaṃ prakāśayase tataḥ || 31||

जङ्गमानि विधायान्धे विशत्यप्रतिभूतकम् ।नवद्वारं पुरं कृत्वा गवाक्षाणीन्द्रियाण्यपि ॥ ३२॥

jaṅgamāni vidhāyāndhe viśatyapratibhūtakam |navadvāraṃ puraṃ kṛtvā gavākṣāṇīndriyāṇyapi || 32||

सा पश्यत्यत्ति वहति स्पृशति क्रीडतीच्छति ।शृणोति जिघ्रति तथा रमते विरमत्यपि ॥ ३३॥

sā paśyatyatti vahati spṛśati krīḍatīcchati |śṛṇoti jighrati tathā ramate viramatyapi || 33||

तया मुक्तं पुरं तद्धि मतमित्यभिधीयते ॥ ३४॥

tayā muktaṃ puraṃ taddhi matamityabhidhīyate || 34||

ये तपः क्षीणदोषास्ते नैव पश्यन्ति भाविताम् ।ज्योतिर्मयीं शरीरेऽन्तिर्ध्यायमानां महात्मभिः ॥ ३५॥

ye tapaḥ kṣīṇadoṣāste naiva paśyanti bhāvitām |jyotirmayīṃ śarīre'ntirdhyāyamānāṃ mahātmabhiḥ || 35||

बृहच्च तद्दिव्यमचिन्त्यरूपं सूक्ष्माच्च तत् सूक्ष्मतरं विभाति ।दूरात् सुदूरे तदिहास्ति किञ्चित् पश्येत्त्विहैतन्निहितं गुहायाम् ॥ ३६॥

bṛhacca taddivyamacintyarūpaṃ sūkṣmācca tat sūkṣmataraṃ vibhāti |dūrāt sudūre tadihāsti kiñcit paśyettvihaitannihitaṃ guhāyām || 36||

न चक्षुषा गृह्यते नापि वाचा नान्यैर्योगैर्न हि सा कर्मणा वा ।ज्ञानप्रसादेन विशुद्धसत्त्वः ततस्तु तां पश्यति निष्कलां च ॥ ३७॥

na cakṣuṣā gṛhyate nāpi vācā nānyairyogairna hi sā karmaṇā vā |jñānaprasādena viśuddhasattvaḥ tatastu tāṃ paśyati niṣkalāṃ ca || 37||

यथा नद्यः स्यन्दमानाः समुद्रे गच्छन्त्यस्तं नामरूपे विहाय ।तथा विद्वान् नामरूपाद्विमुक्तः परात् परां जगदम्बामुपैति ॥ ३८॥

yathā nadyaḥ syandamānāḥ samudre gacchantyastaṃ nāmarūpe vihāya |tathā vidvān nāmarūpādvimuktaḥ parāt parāṃ jagadambāmupaiti || 38||

सर्वे वेदा यत्पदमामनन्ति तपांसि सर्वाणि च यद्वदन्ति ।यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति तत्ते पदं सङ्ग्रहेण ब्रवीमि ॥ ३९॥

sarve vedā yatpadamāmananti tapāṃsi sarvāṇi ca yadvadanti |yadicchanto brahmacaryaṃ caranti tatte padaṃ saṅgraheṇa bravīmi || 39||

सैवैतत् ।एषैवालम्बनं श्रेष्ठं सैषैवालम्बनं परम् ।एषैवालम्बनं ज्ञात्वा ब्रह्मलोके महीयते ॥ ४०॥

saivaitat |eṣaivālambanaṃ śreṣṭhaṃ saiṣaivālambanaṃ param |eṣaivālambanaṃ jñātvā brahmaloke mahīyate || 40||

इन्द्रियेभ्यः परा ह्यर्था ह्यर्थेभ्यश्च परं मनः ।मनसस्तु परा बुद्धिर्बुद्धेरात्मा महान् परः ॥ ४१॥

indriyebhyaḥ parā hyarthā hyarthebhyaśca paraṃ manaḥ |manasastu parā buddhirbuddherātmā mahān paraḥ || 41||

महतः परमव्यक्तमव्यक्तात् पुरुषः परः ।पुरुषात्तु परा देवी सा काष्ठा सा परा गतिः ॥ ४२॥

mahataḥ paramavyaktamavyaktāt puruṣaḥ paraḥ |puruṣāttu parā devī sā kāṣṭhā sā parā gatiḥ || 42||

यथोदकं गिरौ सृष्टं समुद्रेषु विधावति ।एवं धर्मान् पृथक पश्यंस्तामेवानुविधावति ॥ ४३॥

yathodakaṃ girau sṛṣṭaṃ samudreṣu vidhāvati |evaṃ dharmān pṛthaka paśyaṃstāmevānuvidhāvati || 43||

एका गुह्या सर्वभूतान्तरात्मा एक रूपं बहुधा या करोति ।तामात्मस्थां येऽनुपश्यन्ति धीराः तेषां सुखं शाश्वतं नेतरेषाम् ॥ ४४॥

ekā guhyā sarvabhūtāntarātmā eka rūpaṃ bahudhā yā karoti |tāmātmasthāṃ ye'nupaśyanti dhīrāḥ teṣāṃ sukhaṃ śāśvataṃ netareṣām || 44||

न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं नेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमग्निः ।तामेव भान्तीमनुभाति सर्वं तस्या भासा सर्वमिदं विभाति ॥ ४५॥

na tatra sūryo bhāti na candratārakaṃ nemā vidyuto bhānti kuto'yamagniḥ |tāmeva bhāntīmanubhāti sarvaṃ tasyā bhāsā sarvamidaṃ vibhāti || 45||

यस्याः परं नापरमस्ति किञ्चित् यस्या नाणीयो न ज्यायोऽस्ति किञ्चित् ।वृक्ष इव स्तब्धा दिवि तिष्ठत्येका यदन्तः पूर्णामवगत्य पूर्णः ॥ ४६॥

yasyāḥ paraṃ nāparamasti kiñcit yasyā nāṇīyo na jyāyo'sti kiñcit |vṛkṣa iva stabdhā divi tiṣṭhatyekā yadantaḥ pūrṇāmavagatya pūrṇaḥ || 46||

सर्वाननशिरोग्रीवा सर्वभूतगुहाशया ।सर्वत्रस्था भगवती तस्मात् सर्वगता शिवा ॥ ४७॥

sarvānanaśirogrīvā sarvabhūtaguhāśayā |sarvatrasthā bhagavatī tasmāt sarvagatā śivā || 47||

सर्वतः पाणिपादान्ता सर्वतोऽक्षिशिरोमुखा ।सर्वतः श्रुतिमत्येषा सर्वमावृत्य तिष्ठति ॥ ४८॥

sarvataḥ pāṇipādāntā sarvato'kṣiśiromukhā |sarvataḥ śrutimatyeṣā sarvamāvṛtya tiṣṭhati || 48||

सर्वेन्द्रियगुणाभासा सर्वेन्द्रियविवर्जिता ।सर्वेषां प्रभुरीशानी सर्वेषां शरणं सुहृत् ॥ ४९॥

sarvendriyaguṇābhāsā sarvendriyavivarjitā |sarveṣāṃ prabhurīśānī sarveṣāṃ śaraṇaṃ suhṛt || 49||

नवद्वारे पुरे देवी हंसी लीलायतां बहिः ।ध्येया सर्वस्य लोकस्य स्थावरस्य चरस्य च ॥ ५०॥

navadvāre pure devī haṃsī līlāyatāṃ bahiḥ |dhyeyā sarvasya lokasya sthāvarasya carasya ca || 50||

अपाणिपादा जननी ग्रहीत्री पश्यत्यचक्षुः सा श्रुणोत्यर्णा ।सा वेत्ति वेद्यं न च तस्यास्तु वेत्ता तामाहुरग्र्यां महतीं महीयसीम् ॥ ५१॥

apāṇipādā jananī grahītrī paśyatyacakṣuḥ sā śruṇotyarṇā |sā vetti vedyaṃ na ca tasyāstu vettā tāmāhuragryāṃ mahatīṃ mahīyasīm || 51||

सा चैवाग्निः सा च सूर्यः सा वायुः सा च चन्द्रमा ।सा चैव शुकः सा ब्रह्म सा चापः सा प्रजापतिः ।सा चैव स्त्री सा च पुमान् सा कुमारः कुमारिका ॥ ५२॥

sā caivāgniḥ sā ca sūryaḥ sā vāyuḥ sā ca candramā |sā caiva śukaḥ sā brahma sā cāpaḥ sā prajāpatiḥ |sā caiva strī sā ca pumān sā kumāraḥ kumārikā || 52||

ऋचो अक्षरे परमे व्योमन् यस्यां देवा अधिरुद्रा निषेदुः ।यस्तां न वेद किमृचा करिष्यति ये तां विदुस्तु इमे समासते ॥ ५३॥

ṛco akṣare parame vyoman yasyāṃ devā adhirudrā niṣeduḥ |yastāṃ na veda kimṛcā kariṣyati ye tāṃ vidustu ime samāsate || 53||

छन्दांसि यज्ञाः क्रतवो व्रतानि भृतं भव्यं यच्च वेदा वदन्ति ।सर्वं देवी सृजते विश्वमेतत् तस्याश्चान्यो मायया सन्निरुद्धः ॥ ५४॥

chandāṃsi yajñāḥ kratavo vratāni bhṛtaṃ bhavyaṃ yacca vedā vadanti |sarvaṃ devī sṛjate viśvametat tasyāścānyo māyayā sanniruddhaḥ || 54||

मायां तु प्रकृतिं विद्यात् प्रभुं तस्या महेश्वरीम् ।अस्या अवयवैः सूक्ष्मैर्व्याप्तं सर्वमिदं जगत् ॥ ५५॥

māyāṃ tu prakṛtiṃ vidyāt prabhuṃ tasyā maheśvarīm |asyā avayavaiḥ sūkṣmairvyāptaṃ sarvamidaṃ jagat || 55||

या देवानां प्रभवा चोद्भवा च विश्वाधिपा सर्वभूतेषु गूढा ।हिरण्यगर्भं जनयामास पूर्वं सा नो बुद्।ह्ध्या शुभया संयुनक्तुम् ॥ ५६॥

yā devānāṃ prabhavā codbhavā ca viśvādhipā sarvabhūteṣu gūḍhā |hiraṇyagarbhaṃ janayāmāsa pūrvaṃ sā no bud|hdhyā śubhayā saṃyunaktum || 56||

सूक्ष्मातिसूक्ष्मं सलिलस्य मध्ये विश्वस्य स्रष्ट्रीमनेकाननाख्याम् ।विश्वस्य चैकां परिवेष्टयित्रीं ज्ञात्वा गुह्यां शान्तिमत्यन्तमेति ॥ ५७॥

sūkṣmātisūkṣmaṃ salilasya madhye viśvasya sraṣṭrīmanekānanākhyām |viśvasya caikāṃ pariveṣṭayitrīṃ jñātvā guhyāṃ śāntimatyantameti || 57||

सा ह्येव काले भुवनस्य गोप्त्री विश्वाधिपा सर्वभूतेषु गूढा ।यम्यां मुक्ता ब्रद्मर्षयोऽपि देवाः ज्ञात्वा तां मुत्युपाशाञ्छिनत्ति ॥ ५८॥

sā hyeva kāle bhuvanasya goptrī viśvādhipā sarvabhūteṣu gūḍhā |yamyāṃ muktā bradmarṣayo'pi devāḥ jñātvā tāṃ mutyupāśāñchinatti || 58||

घृतात् परं मण्डमिवातिसूक्ष्मं ज्ञात्वा कालीं सर्वभूतेषु गूढाम् ।कल्पान्ते वै सर्वसंहारकत्रीं ज्ञात्वा गुह्यां मुच्यते सर्वपापैः ॥ ५९॥

ghṛtāt paraṃ maṇḍamivātisūkṣmaṃ jñātvā kālīṃ sarvabhūteṣu gūḍhām |kalpānte vai sarvasaṃhārakatrīṃ jñātvā guhyāṃ mucyate sarvapāpaiḥ || 59||

एषा देवी विश्वयोनिर्महात्मा सदा जनानां हृदि सन्निविष्टा ।हृदा मनीषा मनसाभिकॢप्ता ये तां विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ ६०॥

eṣā devī viśvayonirmahātmā sadā janānāṃ hṛdi sanniviṣṭā |hṛdā manīṣā manasābhikḷptā ye tāṃ viduramṛtāste bhavanti || 60||

यदा तमस्तत्र दिवा न रात्रिः न सन्न चासद्भगवत्येव गुह्या ।तदक्षरं तत्सवितुर्वरेण्यं प्रज्ञा च तस्याः प्रसृता परा सा ॥ ६१॥

yadā tamastatra divā na rātriḥ na sanna cāsadbhagavatyeva guhyā |tadakṣaraṃ tatsaviturvareṇyaṃ prajñā ca tasyāḥ prasṛtā parā sā || 61||

नैनामूर्ध्वं न तिर्यक् च न मध्यं परिजग्रभत् ।न तस्याः प्रतिमाभिश्च तस्या नाम महद्यशः ॥ ६२॥

naināmūrdhvaṃ na tiryak ca na madhyaṃ parijagrabhat |na tasyāḥ pratimābhiśca tasyā nāma mahadyaśaḥ || 62||

न सन्दृशे तिष्ठति ल्रूपमस्याः न चक्षुषा पश्यति कश्चिदेनाम् ।हृदा मनीषा मनसाभिकॢप्तां य एनां विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ ६३॥

na sandṛśe tiṣṭhati lrūpamasyāḥ na cakṣuṣā paśyati kaścidenām |hṛdā manīṣā manasābhikḷptāṃ ya enāṃ viduramṛtāste bhavanti || 63||

भूयश्च सृष्ट्वा त्रिदशानथेशी सर्वाधिपत्यं कुरुते भवानी ।सर्वा दिशश्चोर्ध्वमधश्च तिर्यक् प्रकाशयन्ती भ्राजते गुह्यकाली ॥ ६४॥

bhūyaśca sṛṣṭvā tridaśānatheśī sarvādhipatyaṃ kurute bhavānī |sarvā diśaścordhvamadhaśca tiryak prakāśayantī bhrājate guhyakālī || 64||

नैव स्त्री न पुमानेषा नैव चेयं नपुंसका ।यद्यच्छरीरमादत्ते तेन तेनैव युज्यते ॥ ६५॥

naiva strī na pumāneṣā naiva ceyaṃ napuṃsakā |yadyaccharīramādatte tena tenaiva yujyate || 65||

धर्मावहां पापनुदां भगेशीं ज्ञात्वात्मस्थाममृतां विश्वमातरम् ।तामीश्वराणां परमां महेश्वरीं तां देवतानां परदेवतां च ।पतिं पतीनां परमां पुरस्तात् विद्यावतां गुह्यकालीं मनीषाम् ॥ ६६॥

dharmāvahāṃ pāpanudāṃ bhageśīṃ jñātvātmasthāmamṛtāṃ viśvamātaram |tāmīśvarāṇāṃ paramāṃ maheśvarīṃ tāṃ devatānāṃ paradevatāṃ ca |patiṃ patīnāṃ paramāṃ purastāt vidyāvatāṃ guhyakālīṃ manīṣām || 66||

तस्या न कार्यं करणं च विद्यते न तत्समा चाप्यधिका च दृश्यते ।परास्याः शक्तिर्विविधैव श्रूयते स्वाभाविकी ज्ञानबलक्रिया च ॥ ६७॥

tasyā na kāryaṃ karaṇaṃ ca vidyate na tatsamā cāpyadhikā ca dṛśyate |parāsyāḥ śaktirvividhaiva śrūyate svābhāvikī jñānabalakriyā ca || 67||

कश्चिन्न तस्याः पतिरस्ति लोके न चेशिता नैव तस्याश्च लिङ्गम् ।सा कारणं कारणकारणाधिपा नास्याश्च कश्चिज्जनिता न चाधिपः ॥ ६८॥

kaścinna tasyāḥ patirasti loke na ceśitā naiva tasyāśca liṅgam |sā kāraṇaṃ kāraṇakāraṇādhipā nāsyāśca kaścijjanitā na cādhipaḥ || 68||

एका देवी सर्वभूतेषु गूढा व्याप्नोत्येतत् सर्वभूतान्तरस्था ।कर्माध्यक्षा सर्वभूताधिवासा साक्षिण्येपा केवला निर्गुणा च ॥ ६९॥

ekā devī sarvabhūteṣu gūḍhā vyāpnotyetat sarvabhūtāntarasthā |karmādhyakṣā sarvabhūtādhivāsā sākṣiṇyepā kevalā nirguṇā ca || 69||

वशिन्येका निष्कियाणां बहूनां एकं बीजं बहुधा या करोति ।नानारूपा दशवक्त्रं विधत्ते नानारूपान् या च बाहून् बिभर्ति ॥ ७०॥

vaśinyekā niṣkiyāṇāṃ bahūnāṃ ekaṃ bījaṃ bahudhā yā karoti |nānārūpā daśavaktraṃ vidhatte nānārūpān yā ca bāhūn bibharti || 70||

नित्या नित्यानां चेतना चेतनानां एका बहूनां विदधाति कामान् ।तत्कारणं साङ्ख्ययोगाधिगम्यं ज्ञात्वा देवीं मुच्यते सर्वपाशैः ॥ ७१॥

nityā nityānāṃ cetanā cetanānāṃ ekā bahūnāṃ vidadhāti kāmān |tatkāraṇaṃ sāṅkhyayogādhigamyaṃ jñātvā devīṃ mucyate sarvapāśaiḥ || 71||

या वै विष्णुं पालने सन्नियुङ्क्ते रुद्रं देवं संहृतौ चापि गुह्या ।तां वै देवीमात्मबुद्धिप्रकाशां मुमुक्षुर्वै शरणमहं प्रपद्ये ॥ ७२॥

yā vai viṣṇuṃ pālane sanniyuṅkte rudraṃ devaṃ saṃhṛtau cāpi guhyā |tāṃ vai devīmātmabuddhiprakāśāṃ mumukṣurvai śaraṇamahaṃ prapadye || 72||

निष्कला निष्क्रियां शान्तां निरवद्यां निरञ्जनाम् ।बह्वाननकरां देवीं गुह्यामेकां समाश्रये ॥ ७३॥

niṣkalā niṣkriyāṃ śāntāṃ niravadyāṃ nirañjanām |bahvānanakarāṃ devīṃ guhyāmekāṃ samāśraye || 73||

इयं हि गुह्योपनिषत् सुगृढा यस्या ब्रह्मा देवता विश्वयोनिः ।एतां जपंश्चान्वहं भक्तियुक्तः सत्यं सत्यं ह्यमृरतः सम्बभूव ॥ ७४॥

iyaṃ hi guhyopaniṣat sugṛḍhā yasyā brahmā devatā viśvayoniḥ |etāṃ japaṃścānvahaṃ bhaktiyuktaḥ satyaṃ satyaṃ hyamṛrataḥ sambabhūva || 74||

वेदवेदान्तयोर्गुह्यं पुराकल्पे प्रचोदितम् ।नाप्रशान्ताय दातव्यं नाशिष्याय च वै पुनः ॥ ७५॥

vedavedāntayorguhyaṃ purākalpe pracoditam |nāpraśāntāya dātavyaṃ nāśiṣyāya ca vai punaḥ || 75||

यस्य देव्यां परा भक्तिर्यथा देव्यां तथा गुरौ ।तस्यैते कथिता ह्यर्थाः प्रकाशन्ते महात्मनः ॥ ७६॥

yasya devyāṃ parā bhaktiryathā devyāṃ tathā gurau |tasyaite kathitā hyarthāḥ prakāśante mahātmanaḥ || 76||

महाकाल उवाचगुह्योपनिषदित्येषा गोप्यात् गोप्यतरा सदा ।चतुर्भ्यश्चापि वेदेम्य एकीकृत्यात्र योजिता ॥ ७७॥

mahākāla uvācaguhyopaniṣadityeṣā gopyāt gopyatarā sadā |caturbhyaścāpi vedemya ekīkṛtyātra yojitā || 77||

उपदिष्टा च सर्गादौ सर्वानेव दिवौकसः ।एवंविधं च यद्।ह्ध्यानमेवंरूपं च कीर्तितम् ॥ ७८॥

upadiṣṭā ca sargādau sarvāneva divaukasaḥ |evaṃvidhaṃ ca yad|hdhyānamevaṃrūpaṃ ca kīrtitam || 78||

सा सपर्या परिज्ञेया विधानमधुना शृणु ।सोऽहमस्मीति प्रथमं सोऽहमस्मि द्वितीयकम् ॥ ७९॥

sā saparyā parijñeyā vidhānamadhunā śṛṇu |so'hamasmīti prathamaṃ so'hamasmi dvitīyakam || 79||

तदस्स्यहं तृतीयं च महावाक्यत्रयं भवेत् ।आद्यान्येतानि वाक्यानि छन्दांसि परिचक्षते ॥ ८०॥

tadassyahaṃ tṛtīyaṃ ca mahāvākyatrayaṃ bhavet |ādyānyetāni vākyāni chandāṃsi paricakṣate || 80||

देवता गुह्यकाली च रजःसत्त्वतमोगुणाः ।सर्वेषां प्रणवो बीजं हंसः शक्तिः प्रकीर्तिता ॥ ८१॥

devatā guhyakālī ca rajaḥsattvatamoguṇāḥ |sarveṣāṃ praṇavo bījaṃ haṃsaḥ śaktiḥ prakīrtitā || 81||

मकारश्चाप्यकारश्च ह्युकारश्चेति कीलकम् ।एभिर्वाक्यत्रयैः सर्वं कर्म प्रोतं विधानतः ॥ ८२॥

makāraścāpyakāraśca hyukāraśceti kīlakam |ebhirvākyatrayaiḥ sarvaṃ karma protaṃ vidhānataḥ || 82||

अनुक्षणं जपंश्चैव निश्चयः परिकीर्तितः ।द्वितीयोपासकानां हि परिपाटीयमीरिता ॥ ८३॥

anukṣaṇaṃ japaṃścaiva niścayaḥ parikīrtitaḥ |dvitīyopāsakānāṃ hi paripāṭīyamīritā || 83||

एवं चाप्यातुरो यस्तु मनुष्यो भक्तिभावितः ।विमुक्तः सर्वपापेभ्यः कैवल्यायोपकल्पते ।सर्वाभिः सिद्धिभिस्तस्य किं कार्यं कमलानने ॥ ८४॥

evaṃ cāpyāturo yastu manuṣyo bhaktibhāvitaḥ |vimuktaḥ sarvapāpebhyaḥ kaivalyāyopakalpate |sarvābhiḥ siddhibhistasya kiṃ kāryaṃ kamalānane || 84||

(शाक्तौपनिषदः)इति श्रीमहाकालसंहितायां गुह्यकाल्युपनिषत् समाप्ता ।

(śāktaupaniṣadaḥ)iti śrīmahākālasaṃhitāyāṃ guhyakālyupaniṣat samāptā |