ओप्पिलिअप्पन् सुप्रभातं अथवा आकाशनगरीशसुप्रभातम् Shri Oppiliappan or Akashanagarisha Suprabhatam

श्रीमान् वेङ्कटनाथार्यः कवितार्किककेसरी ।वेदान्ताचारवर्यो मे सनिधत्ताम् सदा हृदि ॥उद्यत्कोटिदिवाकरेन्दुसुभगं पीताम्बरालङ्कृतंनानाभूषणभूषितं नवघनश्यामं प्रसन्नाननम् ।लावण्याम्बुनिधिं निरस्तलवणं श्रीशङ्खचक्राञ्चितंश्रीवैकुण्ठपुराधिपं शुभतनुं भूम्याः पतिं संश्रये ॥ १॥

śrīmān veṅkaṭanāthāryaḥ kavitārkikakesarī |vedāntācāravaryo me sanidhattām sadā hṛdi ||udyatkoṭidivākarendusubhagaṃ pītāmbarālaṅkṛtaṃnānābhūṣaṇabhūṣitaṃ navaghanaśyāmaṃ prasannānanam |lāvaṇyāmbunidhiṃ nirastalavaṇaṃ śrīśaṅkhacakrāñcitaṃśrīvaikuṇṭhapurādhipaṃ śubhatanuṃ bhūmyāḥ patiṃ saṃśraye || 1||

मार्कण्डेयमहातपः फलतया श्रीव्योमपुर्यां पुरासञ्जाता परिणीय तत्पुरपतिं त्यक्त्वा रसं सैन्धवम् ।भक्तानामभयप्रदाननिरता फुल्लारविन्देक्षणासेयं पुष्यतु मङ्गलान्यनुदिनं सर्वाणि सर्वंसहा ॥ २॥

mārkaṇḍeyamahātapaḥ phalatayā śrīvyomapuryāṃ purāsañjātā pariṇīya tatpurapatiṃ tyaktvā rasaṃ saindhavam |bhaktānāmabhayapradānaniratā phullāravindekṣaṇāseyaṃ puṣyatu maṅgalānyanudinaṃ sarvāṇi sarvaṃsahā || 2||

कौसल्यासुप्रजा राम पूर्वा सन्ध्या प्रवर्तते ।उत्तिष्ठ नरशार्दूल कर्तव्यं दैवमाह्निकम् ॥ ३॥

kausalyāsuprajā rāma pūrvā sandhyā pravartate |uttiṣṭha naraśārdūla kartavyaṃ daivamāhnikam || 3||

उत्तिष्ठोत्तिष्ठ सर्वेश उत्तिष्ठ धरणीपते ।उत्तिष्ठाभ्रपुराधीश लोकानां मङ्गलं कुरु ॥ ४॥

uttiṣṭhottiṣṭha sarveśa uttiṣṭha dharaṇīpate |uttiṣṭhābhrapurādhīśa lokānāṃ maṅgalaṃ kuru || 4||

तव सुप्रभातममलायतेक्षणेभगवन्मृकण्डुसुतपुत्रि शोभने ।करुणामयैस्तव कटाक्षतल्लजैःअभिरक्ष नो धरणिदेवि तावकान् ॥ ५॥

tava suprabhātamamalāyatekṣaṇebhagavanmṛkaṇḍusutaputri śobhane |karuṇāmayaistava kaṭākṣatallajaiḥabhirakṣa no dharaṇidevi tāvakān || 5||

मातर्महीश्वरि मृकण्डुकुलावतीर्णेस्वायत्तकान्तविभवे सरसीरुहाक्षि ।त्वं जागृहि श्रुतिसुखस्तुतिगीतवाद्यैःश्रीश्रीनिवासदयिते तव सुप्रभातम् ॥ ६॥

mātarmahīśvari mṛkaṇḍukulāvatīrṇesvāyattakāntavibhave sarasīruhākṣi |tvaṃ jāgṛhi śrutisukhastutigītavādyaiḥśrīśrīnivāsadayite tava suprabhātam || 6||

प्राच्यामुदेति दिशि दीपशिखेव भानुःविप्राः स्वकर्मनिरताः प्रणमन्ति सन्ध्याम् ।उत्तिष्ठ भूस्तनतटद्वयमध्यसुप्तवैकुण्ठपुर्यधिपते तव सुप्रभातम् ॥ ७॥

prācyāmudeti diśi dīpaśikheva bhānuḥviprāḥ svakarmaniratāḥ praṇamanti sandhyām |uttiṣṭha bhūstanataṭadvayamadhyasuptavaikuṇṭhapuryadhipate tava suprabhātam || 7||

भृङ्गाञ्चितानि मधुमन्ति विकस्वराणिपुष्पाणि पूजयितुमर्च्यमुपाहरन्तः ।द्वारान्तिके विधिमुखाः प्रतिपालयन्तिश्रीव्योमपत्तनपते तव सुप्रभातम् ॥ ८॥

bhṛṅgāñcitāni madhumanti vikasvarāṇipuṣpāṇi pūjayitumarcyamupāharantaḥ |dvārāntike vidhimukhāḥ pratipālayantiśrīvyomapattanapate tava suprabhātam || 8||

गेयं भवन्तमुपवीणयितुं प्रवृत्तान्कासारभूकलिविरोधिमहच्छठारीन् ।द्वारि स्थिताननुगृहाण शुभैः कटाक्षैःआकाशपत्तनपते तव सुप्रभातम् ॥ ९॥

geyaṃ bhavantamupavīṇayituṃ pravṛttānkāsārabhūkalivirodhimahacchaṭhārīn |dvāri sthitānanugṛhāṇa śubhaiḥ kaṭākṣaiḥākāśapattanapate tava suprabhātam || 9||

वैकुण्ठनाथ इति सूरिनुतोऽसि शुद्धंआनन्दमालयविमानमुदैरयंस्ते ।निद्राऽपि ते निखिलरक्षणचिन्तनैवदासान् विलोकय विभो तव सुप्रभातम् ॥ १०॥

vaikuṇṭhanātha iti sūrinuto'si śuddhaṃānandamālayavimānamudairayaṃste |nidrā'pi te nikhilarakṣaṇacintanaivadāsān vilokaya vibho tava suprabhātam || 10||

क्षेत्रे मृकण्डुसुतदिव्यतपस्समृद्ध्यैत्वं सन्निधाय तुलसीविपिनेऽवतीर्णाम् ।भूमिं प्रियामनघ यां परिरभ्य शेषेबुध्यस्व भोः सह तया तव सुप्रभातम् ॥ ११॥

kṣetre mṛkaṇḍusutadivyatapassamṛddhyaitvaṃ sannidhāya tulasīvipine'vatīrṇām |bhūmiṃ priyāmanagha yāṃ parirabhya śeṣebudhyasva bhoḥ saha tayā tava suprabhātam || 11||

भूदारतामुपगतो जलधेर्धरित्रींप्रागुद्दधार हि भवान् किमु तच्छ्रमेण ।भूदार एव शयितोऽत्र भुवः कुचाद्रौशान्तश्रमो नु भगवन् तव सुप्रभातम् ॥ १२॥

bhūdāratāmupagato jaladherdharitrīṃprāguddadhāra hi bhavān kimu tacchrameṇa |bhūdāra eva śayito'tra bhuvaḥ kucādrauśāntaśramo nu bhagavan tava suprabhātam || 12||

पुण्यं तवावतरणात् श्रवणं वनं चत्याज्यं बभूव लवणं परिणेतुमुर्वीम् ।भव्येक्षणेन भवतः कृतिनो भवेमस्वापं विमुञ्च धरणीश्वर सुप्रभातम् ॥ १३॥

puṇyaṃ tavāvataraṇāt śravaṇaṃ vanaṃ catyājyaṃ babhūva lavaṇaṃ pariṇetumurvīm |bhavyekṣaṇena bhavataḥ kṛtino bhavemasvāpaṃ vimuñca dharaṇīśvara suprabhātam || 13||

मुक्तामयो मणिमयः कनकस्वरूपोवैकुण्ठदिव्यनगरीनिलयो निजश्च ।स्वामीति पञ्चविधमेष शठारिसूरिःत्वामुद्गृणाति भगवन् तव सुप्रभातम् ॥ १४॥

muktāmayo maṇimayaḥ kanakasvarūpovaikuṇṭhadivyanagarīnilayo nijaśca |svāmīti pañcavidhameṣa śaṭhārisūriḥtvāmudgṛṇāti bhagavan tava suprabhātam || 14||

श्रीनाथयामुनयतीन्द्रमुखा महान्तःअहोरात्रपुष्करिणिकाविहितावगाहाः ।धामान्तिकेऽञ्जलिभृतः प्रतिपालयन्तित्वां व्योमपत्तनपते तव सुप्रभातम् ॥ १५॥

śrīnāthayāmunayatīndramukhā mahāntaḥahorātrapuṣkariṇikāvihitāvagāhāḥ |dhāmāntike'ñjalibhṛtaḥ pratipālayantitvāṃ vyomapattanapate tava suprabhātam || 15||

वेदान्तदेशिकमणिर्गुणरत्नसिन्धुःभक्त्योद्गृणन् अघटितं घटयन्तमत्र ।त्वां सेवितुं श्रितजनैः सह सन्निधत्तेश्रीव्योमपुर्यधिपते तव सुप्रभातम् ॥ १६॥

vedāntadeśikamaṇirguṇaratnasindhuḥbhaktyodgṛṇan aghaṭitaṃ ghaṭayantamatra |tvāṃ sevituṃ śritajanaiḥ saha sannidhatteśrīvyomapuryadhipate tava suprabhātam || 16||

वैखानसेन विधिनाऽर्चितपादपद्मवैकुण्ठपुर्यधिपते विनतार्तिहारिन् ।त्वद्वैश्वरूप्यविभवानुभवोत्सुकान् नःधन्यान् विधेहि धरणिप्रिय सुप्रभातम् ॥ १७॥

vaikhānasena vidhinā'rcitapādapadmavaikuṇṭhapuryadhipate vinatārtihārin |tvadvaiśvarūpyavibhavānubhavotsukān naḥdhanyān vidhehi dharaṇipriya suprabhātam || 17||

श्रेयोनिदानमिदमेव समस्तजन्तोःइत्याशयं करुणया स्वपदारविन्दम् ।निर्दिश्य दर्शयसि भूमिपते करेणत्वं दक्षिणेन भगवन् तव सुप्रभातम् ॥ १८॥

śreyonidānamidameva samastajantoḥityāśayaṃ karuṇayā svapadāravindam |nirdiśya darśayasi bhūmipate kareṇatvaṃ dakṣiṇena bhagavan tava suprabhātam || 18||

बध्वाऽञ्जलिं दुरितकृद्गतिरत्र केतिपार्श्वस्थया वसुधया कृपयाऽनुयुक्तः ।एषेति दक्षिणकरेण पदारविन्दंनैजं प्रदर्शयसि भूप्रिय सुप्रभातम् ॥ १९॥

badhvā'ñjaliṃ duritakṛdgatiratra ketipārśvasthayā vasudhayā kṛpayā'nuyuktaḥ |eṣeti dakṣiṇakareṇa padāravindaṃnaijaṃ pradarśayasi bhūpriya suprabhātam || 19||

मामाश्रितस्य सुमतेरतिभीषणोऽपिसंसारसागर इयान् भवतीति नूनम् ।हस्तेन सूचयसि नाथ कटिस्थितेनवामेन भूमिकमितस्तव सुप्रभातम् ॥ २०॥

māmāśritasya sumateratibhīṣaṇo'pisaṃsārasāgara iyān bhavatīti nūnam |hastena sūcayasi nātha kaṭisthitenavāmena bhūmikamitastava suprabhātam || 20||

मद्विप्रयोगपरिखिन्नशठारिसूरिसंश्लेषदं गगनपत्तनमेतदासीत् ।हातुं तदेतदुचितं न कदाचनेतित्वं नित्यवासमिह वाञ्छसि सुप्रभातम् ॥ २१॥

madviprayogaparikhinnaśaṭhārisūrisaṃśleṣadaṃ gaganapattanametadāsīt |hātuṃ tadetaducitaṃ na kadācanetitvaṃ nityavāsamiha vāñchasi suprabhātam || 21||

आकाशदिव्यनगरीश शुभां त्वदीयांमूर्तिं भजेय सततं दयतां भवान् मे ।पश्चाद्भवं प्रतिभयं न हि कामयेतिआचष्ट ते कलिरिपुस्तव सुप्रभातम् ॥ २२॥

ākāśadivyanagarīśa śubhāṃ tvadīyāṃmūrtiṃ bhajeya satataṃ dayatāṃ bhavān me |paścādbhavaṃ pratibhayaṃ na hi kāmayetiācaṣṭa te kaliripustava suprabhātam || 22||

अल्पाऽस्थिरं वितरतः फलमीश्वरादीन्नाहं स्मरामि दिवि तेऽनुभवादि लिप्से ।भूवल्लभेत्यकथयत्तव सन्निधानेषट्सूक्तिकारकलिजित्तव सुप्रभातम् ॥ २३॥

alpā'sthiraṃ vitarataḥ phalamīśvarādīnnāhaṃ smarāmi divi te'nubhavādi lipse |bhūvallabhetyakathayattava sannidhāneṣaṭsūktikārakalijittava suprabhātam || 23||

कुक्षौ स्थितिं तदनु जन्मजरामृतीश्चत्वद्विस्मृतेर्मुहुरगां खपुराधिनाथ ।इत्यभ्यधान्निजदशां भवतः समीपेभूम्याः पते कलिरिपुस्तव सुप्रभातम् ॥ २४॥

kukṣau sthitiṃ tadanu janmajarāmṛtīścatvadvismṛtermuhuragāṃ khapurādhinātha |ityabhyadhānnijadaśāṃ bhavataḥ samīpebhūmyāḥ pate kaliripustava suprabhātam || 24||

त्वं श्रीश्च दिव्यभुवने समयं विधायप्राप्तौ पृथग्वनमिदं जगतो विभूत्यै ।व्याजो मृकण्डुतनयस्य तपोऽवतारेतस्याश्च ते च वसुधाधव सुप्रभातम् ॥ २५॥

tvaṃ śrīśca divyabhuvane samayaṃ vidhāyaprāptau pṛthagvanamidaṃ jagato vibhūtyai |vyājo mṛkaṇḍutanayasya tapo'vatāretasyāśca te ca vasudhādhava suprabhātam || 25||

निर्निद्रपद्मसुभगं नयनाम्बुजं तेवैकुण्ठसीमनि निषेव्य वियत्पुरेऽस्मिन् ।नित्याः सुषुप्तिसुषमामनुभूय तृप्ताःनिद्रां विमुञ्च धरणीश्वर सुप्रभातम् ॥ २६॥

nirnidrapadmasubhagaṃ nayanāmbujaṃ tevaikuṇṭhasīmani niṣevya viyatpure'smin |nityāḥ suṣuptisuṣamāmanubhūya tṛptāḥnidrāṃ vimuñca dharaṇīśvara suprabhātam || 26||

भाग्येन केनचन किङ्करताधिराज्यंभक्ता जना भुवि भवत्कृपया प्रपन्नाः ।भोगैः समर्चयितुमीश भवत्प्रतीक्षाःभूमीश जागृहि विभो तव सुप्रभातम् ॥ २७॥

bhāgyena kenacana kiṅkaratādhirājyaṃbhaktā janā bhuvi bhavatkṛpayā prapannāḥ |bhogaiḥ samarcayitumīśa bhavatpratīkṣāḥbhūmīśa jāgṛhi vibho tava suprabhātam || 27||

रूपेषु पञ्चसु परं तव दिव्यमाद्यंव्यूहस्तथा विभवसंज्ञमथान्तरं च ।अर्चेति तेषु चरमे कृतिनो रमन्तेये तान् विलोकय महीश्वर सुप्रभातम् ॥ २८॥

rūpeṣu pañcasu paraṃ tava divyamādyaṃvyūhastathā vibhavasaṃjñamathāntaraṃ ca |arceti teṣu carame kṛtino ramanteye tān vilokaya mahīśvara suprabhātam || 28||

सूरीश्वरैर्बहुमते शठकोपमुख्यैःअष्टोत्तरे सति शते भगवत्स्थलानाम् ।सौलभ्यमभ्यधिकमत्र पुरे वितन्वन्वीक्षस्व नः क्षितिपते तव सुप्रभातम् ॥ २९॥

sūrīśvarairbahumate śaṭhakopamukhyaiḥaṣṭottare sati śate bhagavatsthalānām |saulabhyamabhyadhikamatra pure vitanvanvīkṣasva naḥ kṣitipate tava suprabhātam || 29||

त्वत्सेवया तव गुणावलिकीर्तनेनत्वद्भुक्तभोगरसतस्त्वदनन्यभक्त्या ।कालं समस्तमिह नः सफलं चिकीर्षून्प्रीत्याऽवलोकय महीश्वर सुप्रभातम् ॥ ३०॥

tvatsevayā tava guṇāvalikīrtanenatvadbhuktabhogarasatastvadananyabhaktyā |kālaṃ samastamiha naḥ saphalaṃ cikīrṣūnprītyā'valokaya mahīśvara suprabhātam || 30||

अप्राकृतं श्रुतिशतोक्तमकालकाल्यंआनन्दसान्द्रमनघं परमं पदं तत् ।त्यक्त्वाऽऽगतस्त्वमवनेरवनाय देवसर्वंसहेश भगवन् तव सुप्रभातम् ॥ ३१॥

aprākṛtaṃ śrutiśatoktamakālakālyaṃānandasāndramanaghaṃ paramaṃ padaṃ tat |tyaktvā''gatastvamavaneravanāya devasarvaṃsaheśa bhagavan tava suprabhātam || 31||

शारीरकाधिकरणद्रमिडप्रबन्धदुग्धाब्धिनिर्मथनजैर्गुणदिव्यरत्नैः ।वेदान्तदेशिकगुरुग्रथितां सुमालांकण्ठे कुरु क्षितिपते तव सुप्रभातम् ॥ ३२॥

śārīrakādhikaraṇadramiḍaprabandhadugdhābdhinirmathanajairguṇadivyaratnaiḥ |vedāntadeśikagurugrathitāṃ sumālāṃkaṇṭhe kuru kṣitipate tava suprabhātam || 32||

एलादिसंस्कृतसुगन्धिनदीजलाढ्यैःहैमैर्घटैर्निजशिरोविधृतैर्लसन्तः ।त्वत्किङ्करास्त्वदभिषेककृते समेताःतानादिशावनिपते तव सुप्रभातम् ॥ ३३॥

elādisaṃskṛtasugandhinadījalāḍhyaiḥhaimairghaṭairnijaśirovidhṛtairlasantaḥ |tvatkiṅkarāstvadabhiṣekakṛte sametāḥtānādiśāvanipate tava suprabhātam || 33||

कालोचिता गुणनिधे विविधाः सपर्याःभक्ता यथाऽधिकरणं प्रविधातुकामाः ।उत्थानमत्र भवतः प्रतिपालयन्तिवैकुण्ठपुर्यधिपते तव सुप्रभातम् ॥ ३४॥

kālocitā guṇanidhe vividhāḥ saparyāḥbhaktā yathā'dhikaraṇaṃ pravidhātukāmāḥ |utthānamatra bhavataḥ pratipālayantivaikuṇṭhapuryadhipate tava suprabhātam || 34||

त्वत्तोऽधिका पुरुषकारतया धरित्रीतुल्या त्वया ह फलताफलदातृताभ्याम् ।उक्ताकृतित्रयविशिष्टगृहिण्युपेतवैकुण्ठपुर्यधिपते तव सुप्रभातम्॥ ३५॥

tvatto'dhikā puruṣakāratayā dharitrītulyā tvayā ha phalatāphaladātṛtābhyām |uktākṛtitrayaviśiṣṭagṛhiṇyupetavaikuṇṭhapuryadhipate tava suprabhātam|| 35||

आकाशपत्तनपते तव सुप्रभातंएतज्जनाः प्रतिदिनं भवतस्समीपे ।प्रातः पठन्तु सकलं शुभमाप्नुवन्तुत्वत्पादपद्ममधुपानरता भवन्तु ॥ ३६॥

ākāśapattanapate tava suprabhātaṃetajjanāḥ pratidinaṃ bhavatassamīpe |prātaḥ paṭhantu sakalaṃ śubhamāpnuvantutvatpādapadmamadhupānaratā bhavantu || 36||

इति वैकुण्ठवासि श्री यु वे रामदेशिकाचार्य स्वामि विरचितंश्री ओप्पिलिअप्पन् सुप्रभातं अथवा आकाशनगरीशसुप्रभातं सम्पूर्णम् ॥श्री भूमिदेवीसमेत श्री ओप्पिलिअप्पन् तिरुवडिगले आकाशनगरीशपादपद्मौ शरणम् ।

iti vaikuṇṭhavāsi śrī yu ve rāmadeśikācārya svāmi viracitaṃśrī oppiliappan suprabhātaṃ athavā ākāśanagarīśasuprabhātaṃ sampūrṇam ||śrī bhūmidevīsameta śrī oppiliappan tiruvaḍigale ākāśanagarīśapādapadmau śaraṇam |