नारायणस्तोत्रम् २ Shri Narayana Stotram

स्वं चिद्रत्नं चिरनं यदि समुदयते नष्टमन्वेष्टुमिच्छाश्रेयःपात्रे तदा स्वं हृदि मिलदमलस्नेहपूरस्य पूर्णे ।आसाद्य द्योतमानं भृशमकृशदशासंहृतांहःपतङ्गंदध्यादध्यात्मदीपं दलिततमतमःस्तोममीशस्य धाम ॥ १॥

svaṃ cidratnaṃ ciranaṃ yadi samudayate naṣṭamanveṣṭumicchāśreyaḥpātre tadā svaṃ hṛdi miladamalasnehapūrasya pūrṇe |āsādya dyotamānaṃ bhṛśamakṛśadaśāsaṃhṛtāṃhaḥpataṅgaṃdadhyādadhyātmadīpaṃ dalitatamatamaḥstomamīśasya dhāma || 1||

रुग्णक्लेशाटवीकं रिपुविसरसरःक्षोभवेतण्डशुण्डादण्डाभं सक्थिकाण्डं कलयतु मनसा पुण्डरीकेक्षणस्य ।बाहुः संवाहयन्त्या जलनिधिदुहितुर्यत्र गाङ्गेयगौरीस्वर्गङ्गाम्भोजिनीव स्फुरति विकसता पाणिपाथोरहेण ॥ २॥

rugṇakleśāṭavīkaṃ ripuvisarasaraḥkṣobhavetaṇḍaśuṇḍādaṇḍābhaṃ sakthikāṇḍaṃ kalayatu manasā puṇḍarīkekṣaṇasya |bāhuḥ saṃvāhayantyā jalanidhiduhituryatra gāṅgeyagaurīsvargaṅgāmbhojinīva sphurati vikasatā pāṇipāthoraheṇa || 2||

अम्भोजाक्षस्य जम्भाहितमणिरुचिरौ पीवरावूरुरम्भास्तम्भौ सन्तापशान्त्यै हृदयभुवि समारोप्य सम्भावनीयौ ।आ लब्ध्वा यौ भवाब्धिप्लवघटनपटू पुण्यलावण्यपूराप्लावे पारिप्लवात्मा स्पृहयति न जनस्तस्य पाराय दूरात् ॥ ३॥

ambhojākṣasya jambhāhitamaṇirucirau pīvarāvūrurambhāstambhau santāpaśāntyai hṛdayabhuvi samāropya sambhāvanīyau |ā labdhvā yau bhavābdhiplavaghaṭanapaṭū puṇyalāvaṇyapūrāplāve pāriplavātmā spṛhayati na janastasya pārāya dūrāt || 3||

स्थूलत्वाद्योगयोग्यौपयिकतनुगृहस्थूणसौभाग्ययोग्यंध्यायेदस्योरुकाण्डं निगमनिभमहाशाखिशाखाप्रकाण्डम् ।यस्मिन् व्यायच्छमाना मुनिहृदयभिषग्वर्धमानप्रभावाःप्रायेण प्रौढकामादरिचयविजये सांयुगीना भवन्ति ॥ ४॥

sthūlatvādyogayogyaupayikatanugṛhasthūṇasaubhāgyayogyaṃdhyāyedasyorukāṇḍaṃ nigamanibhamahāśākhiśākhāprakāṇḍam |yasmin vyāyacchamānā munihṛdayabhiṣagvardhamānaprabhāvāḥprāyeṇa prauḍhakāmādaricayavijaye sāṃyugīnā bhavanti || 4||

मध्ये लावण्यपूरं घनजघनतटच्छद्मना पद्मनाभस्योञ्चैरुद्भासमानं पुलिनममलिनं चिन्त्यतां चक्रचारु ।यस्मिन् विश्रम्य सम्यङ्मतिरतिचतुरा पारकाङ् क्षीश्वराणांपारं संसारसिन्धोः करकमलपरिप्राप्तकल्पं विवेद ॥ ५॥

madhye lāvaṇyapūraṃ ghanajaghanataṭacchadmanā padmanābhasyoñcairudbhāsamānaṃ pulinamamalinaṃ cintyatāṃ cakracāru |yasmin viśramya samyaṅmatiraticaturā pārakāṅ kṣīśvarāṇāṃpāraṃ saṃsārasindhoḥ karakamalapariprāptakalpaṃ viveda || 5||

सज्जं सिंहासनं तज्जघनमनु मनः शान्तिसाम्राज्यसुस्थंस्थाप्यं यस्योपरिष्टाल्लसति सिततमस्पष्टरोमालिदण्डम् ।श्रीवत्सच्छत्र(धा) रादपि मणिरशनाहारिहीराश्मरश्मिश्रेणिः प्रेङ्घन्मराली?? विसमरसुषमोड्डामरा चामराली ॥ ६॥

sajjaṃ siṃhāsanaṃ tajjaghanamanu manaḥ śāntisāmrājyasusthaṃsthāpyaṃ yasyopariṣṭāllasati sitatamaspaṣṭaromālidaṇḍam |śrīvatsacchatra(dhā) rādapi maṇiraśanāhārihīrāśmaraśmiśreṇiḥ preṅghanmarālī?? visamarasuṣamoḍḍāmarā cāmarālī || 6||

सारं सन्नाभिशोभं द्युमणिगणलसत्तेजसा भ्राजमानंश्रीकान्तस्यान्तरङ्गं जघनमिति मतं चक्रमन्यद्विचिन्त्यम् ।धारा सौदर्शनी सा जरठरिपुघटादुःसहा यत्सहायाग्रीवाग्राव्णि छिदायै भिदुरमदभिदि प्राभवकैटभेये ॥ ७॥

sāraṃ sannābhiśobhaṃ dyumaṇigaṇalasattejasā bhrājamānaṃśrīkāntasyāntaraṅgaṃ jaghanamiti mataṃ cakramanyadvicintyam |dhārā saudarśanī sā jaraṭharipughaṭāduḥsahā yatsahāyāgrīvāgrāvṇi chidāyai bhiduramadabhidi prābhavakaiṭabheye || 7||

स्फीतं पीताम्बरस्याम्बरमपि मनसासंस्तुवीतास्त्र(स्त) साम्यम् ।यत्तेजःपीतभावादितरकनकरुग्वन्तुनः पीतनाम ।यत्याभ्यर्णे सुवर्णक्षितिधरशिखरक्षेपदेक्षे समित्यांवेपेते म्लान्युपेते बत पतगपतेः स्थास्नुनी किं पतत्रे ॥ ८॥

sphītaṃ pītāmbarasyāmbaramapi manasāsaṃstuvītāstra(sta) sāmyam |yattejaḥpītabhāvāditarakanakarugvantunaḥ pītanāma |yatyābhyarṇe suvarṇakṣitidharaśikharakṣepadekṣe samityāṃvepete mlānyupete bata patagapateḥ sthāsnunī kiṃ patatre || 8||

जम्बूजाम्बुस्रवन्तीतटकनककनत्पङ्कशङ्कां दधानंसिद्धानां दानवारेर्वसनमनुसरेद्यत्सकाशे चकास्ति ।काञ्चीमाणिक्य भौधो जघननिहितयोः प्राङ्मधोः कैटभस्यप्रायस्तादृक्छिरोजाम्बवयुगलगलल्लोहिताम्बुप्रवाहः ॥ ९॥

jambūjāmbusravantītaṭakanakakanatpaṅkaśaṅkāṃ dadhānaṃsiddhānāṃ dānavārervasanamanusaredyatsakāśe cakāsti |kāñcīmāṇikya bhaudho jaghananihitayoḥ prāṅmadhoḥ kaiṭabhasyaprāyastādṛkchirojāmbavayugalagalallohitāmbupravāhaḥ || 9||

विस्पष्टं तद्वपुष्यावरणमनुगुणे नीचि नीलाभ्रलीलेविक्षेपं चामरीचामरमृदुपवनेनात्मनाप्याददाने ।स्वध्यातॄणां नृणां तद्द्वयमपनुदती जीवभावे निदानंविद्युद्विद्योतहृद्ये हृदि विहर हरेरन्तरीयोत्तरीये ॥ १०॥

vispaṣṭaṃ tadvapuṣyāvaraṇamanuguṇe nīci nīlābhralīlevikṣepaṃ cāmarīcāmaramṛdupavanenātmanāpyādadāne |svadhyātṝṇāṃ nṛṇāṃ taddvayamapanudatī jīvabhāve nidānaṃvidyudvidyotahṛdye hṛdi vihara harerantarīyottarīye || 10||

मध्यं चामुष्य काञ्चीमणिगणकिरणस्पष्टगम्भीरनाभीशोभं तद्गर्भगर्तोत्थितशितिभुभ(ज)गीभ्रान्तिभृद्रोमलेखम् ।कालिन्दीभङ्गभङ्गीप्रवलदलिकुलासन्नराजीवराजीपांशू (सु)(स्तू)(सोमो)पमत्विड्वसननिवसितं चिन्तनीयं तनीयः ॥ ११॥

madhyaṃ cāmuṣya kāñcīmaṇigaṇakiraṇaspaṣṭagambhīranābhīśobhaṃ tadgarbhagartotthitaśitibhubha(ja)gībhrāntibhṛdromalekham |kālindībhaṅgabhaṅgīpravaladalikulāsannarājīvarājīpāṃśū (su)(stū)(somo)pamatviḍvasananivasitaṃ cintanīyaṃ tanīyaḥ || 11||

उन्मीलल्लोमलेखामृदुलनवलतामूलबद्धालवालंधत्तां सिद्धादिमस्यासुनियमनबिलं भूलपद्मालयस्य ।सङ्क्षिप्तानां स्वकुक्षौ (किस)(प्रवि)लयसमये विष्टपानां प्रवेशद्वारं नाभिं गभीरां भुवनभयभिदश्चिन्तयेच्चेतसोऽन्तः ॥ १२॥

unmīlallomalekhāmṛdulanavalatāmūlabaddhālavālaṃdhattāṃ siddhādimasyāsuniyamanabilaṃ bhūlapadmālayasya |saṅkṣiptānāṃ svakukṣau (kisa)(pravi)layasamaye viṣṭapānāṃ praveśadvāraṃ nābhiṃ gabhīrāṃ bhuvanabhayabhidaścintayeccetaso'ntaḥ || 12||

धत्तां चित्तेऽस्य नाभिह्रदमतिहृदयाह्लादनं यत्र पुण्यैःस्नाता लावण्यतोयैर्भजति मुनिसतिः पूततां यन्निगूढम् ।स्रष्टुश्वावेशनं सन्मधुपजनमनोरञ्जनायै च गञ्जाकञ्जं रोमालिमालानुसरति मधुनः सौरभे बद्धबुद्धिः ॥ १३॥

dhattāṃ citte'sya nābhihradamatihṛdayāhlādanaṃ yatra puṇyaiḥsnātā lāvaṇyatoyairbhajati munisatiḥ pūtatāṃ yannigūḍham |sraṣṭuśvāveśanaṃ sanmadhupajanamanorañjanāyai ca gañjākañjaṃ romālimālānusarati madhunaḥ saurabhe baddhabuddhiḥ || 13||

संसारक्षारवारानिधितरणविधौ बद्धरामालिलीलारोमाली तुष्टियष्टिर्घनवृजिनवनीलाविनी भावनीया ।पश्यामः श्यामसूत्रं निहितमिव समं भूमिसीमाविभागंकर्तु भर्तुः शरीरे किल कलहजुषायां कलत्रद्वयेन ॥ १४॥

saṃsārakṣāravārānidhitaraṇavidhau baddharāmālilīlāromālī tuṣṭiyaṣṭirghanavṛjinavanīlāvinī bhāvanīyā |paśyāmaḥ śyāmasūtraṃ nihitamiva samaṃ bhūmisīmāvibhāgaṃkartu bhartuḥ śarīre kila kalahajuṣāyāṃ kalatradvayena || 14||

मीनैः स्वान्तर्निलीनैर्मुनिहृदयमयैः श्लाघ्यगम्भीरिमश्रीर्भाव्या कीर्तिप्रसूनैः सुरभिरभिनवैरब्जनाभस्य नाभिः ।रोमालीकालियोऽसौ भजति गतिभिदः सौभरेः शापपाशात्दुःसर्पं सर्पहन्त्रा ह्रदमिव कलयन् यं (यां) कलिन्दात्मजायाः ॥ १५॥

mīnaiḥ svāntarnilīnairmunihṛdayamayaiḥ ślāghyagambhīrimaśrīrbhāvyā kīrtiprasūnaiḥ surabhirabhinavairabjanābhasya nābhiḥ |romālīkāliyo'sau bhajati gatibhidaḥ saubhareḥ śāpapāśātduḥsarpaṃ sarpahantrā hradamiva kalayan yaṃ (yāṃ) kalindātmajāyāḥ || 15||

नाभ्याः सारोजनाभ्या विलसदिव बहिर्भूय गर्भाज्जनन्याबालत्वान्नीलरोमावलिनिभनिभृतं तन्नभोऽन्तर्निभाल्यम् ।जाने यस्यौचिती सा कविभिरभिमता श्यामता खड्गलेखोपझं सद्यःप्रसूतार्भकभृशशिशुतोपक्रमं या गता च ॥ १६॥

nābhyāḥ sārojanābhyā vilasadiva bahirbhūya garbhājjananyābālatvānnīlaromāvalinibhanibhṛtaṃ tannabho'ntarnibhālyam |jāne yasyaucitī sā kavibhirabhimatā śyāmatā khaḍgalekhopajhaṃ sadyaḥprasūtārbhakabhṛśaśiśutopakramaṃ yā gatā ca || 16||

वक्षोऽधिक्षोभपक्षं नगरिपुनगरीनागरीणां गरीयःसौन्दर्योद्गारहृद्यं स्वहृदि भगवतो भावयेद्भक्तियुक्तः ।विद्युल्लोलापि यस्मिन् सलिलघनघने श्यामले प्रेमवश्यापश्याप्तस्थेमसीमाकषदृषदि लसद्धेमलेखेव लक्ष्मीः ॥ १७॥

vakṣo'dhikṣobhapakṣaṃ nagaripunagarīnāgarīṇāṃ garīyaḥsaundaryodgārahṛdyaṃ svahṛdi bhagavato bhāvayedbhaktiyuktaḥ |vidyullolāpi yasmin salilaghanaghane śyāmale premavaśyāpaśyāptasthemasīmākaṣadṛṣadi lasaddhemalekheva lakṣmīḥ || 17||

श्रीवत्साङ्कस्य वक्षः स्मरतु चिरतरं भ्रातरावब्धिपुत्रौबिभ्रद्यत्नेन रत्ने वरमणिरमणीवर्गयुग्मप्रधाने ।लक्ष्मीसम्भोगलक्ष्मस्तनयुगललगत्कुङ्कुमं कौस्तुभोऽस्यालज्जालोपाय यस्मिंस्तिरयति तरुणार्कांशुसङ्काशभासा ॥ १८॥

śrīvatsāṅkasya vakṣaḥ smaratu cirataraṃ bhrātarāvabdhiputraubibhradyatnena ratne varamaṇiramaṇīvargayugmapradhāne |lakṣmīsambhogalakṣmastanayugalalagatkuṅkumaṃ kaustubho'syālajjālopāya yasmiṃstirayati taruṇārkāṃśusaṅkāśabhāsā || 18||

धौतं लावण्यनीरैः शिशिरमपि रमाश्वाससंज्ञैः समीरैःसान्द्रीभूतेन्द्रनीलैः सपटिमघटितं कुट्टिमं स्निग्धमुग्धम् ।ध्यातव्यं माधवोरःसुरतरुसुमनःस्रक्स्फुरत्पुष्पतल्पेयस्मिन्नानन्दनिद्रां भजति मुनिमनो विस्मृताशेषतापम् ॥ १९॥

dhautaṃ lāvaṇyanīraiḥ śiśiramapi ramāśvāsasaṃjñaiḥ samīraiḥsāndrībhūtendranīlaiḥ sapaṭimaghaṭitaṃ kuṭṭimaṃ snigdhamugdham |dhyātavyaṃ mādhavoraḥsuratarusumanaḥsraksphuratpuṣpatalpeyasminnānandanidrāṃ bhajati munimano vismṛtāśeṣatāpam || 19||

दुर्धर्षं वैरिवर्गौर्विततमतिदृढं पुण्डरीकाक्षवक्षोवीक्षेत ध्यानदृष्ट्यामरनगरमहाद्वाररक्षाकवाटम् ।चित्रं यत्पार्श्वयोस्ता धनमपि घटिता अर्गला दोर्गणाख्यागर्वेणानर्गलानां समिति दितिभुवां स्वर्गमार्गं दिशन्ति ॥ २०॥

durdharṣaṃ vairivargaurvitatamatidṛḍhaṃ puṇḍarīkākṣavakṣovīkṣeta dhyānadṛṣṭyāmaranagaramahādvārarakṣākavāṭam |citraṃ yatpārśvayostā dhanamapi ghaṭitā argalā dorgaṇākhyāgarveṇānargalānāṃ samiti ditibhuvāṃ svargamārgaṃ diśanti || 20||

उद्यत्प्रद्योतनाभो मणिरुरसि लसन् पद्मनाभस्य भाव्योयद्दीप्तिव्याप्तिलुप्ता द्युतिरमणिशिरोरत्नखद्योतराशेः ।किं वान्यद्दैन्यमागादहह (?) महर्दीपवद्यत्समीपेजैत्रं नेत्रं स्फुटं धूर्जटिनिटिलतटे शोचनीयस्वशोचिः ॥ २१॥

udyatpradyotanābho maṇirurasi lasan padmanābhasya bhāvyoyaddīptivyāptiluptā dyutiramaṇiśiroratnakhadyotarāśeḥ |kiṃ vānyaddainyamāgādahaha (?) mahardīpavadyatsamīpejaitraṃ netraṃ sphuṭaṃ dhūrjaṭiniṭilataṭe śocanīyasvaśociḥ || 21||

उद्यन्तं भानुमन्तं जननयनमुदे कौस्तुभाह्वां वहन्तंतद्वक्षोदेशभाजं भजतु निजहृदा पद्मरागाधिराजम् ।तेजोजालानि बालातपपटलयता दिङ्मुखोद् द्योतहेतोर्येन क्षीरोदशायी हरिरधिशयितोऽबोध्यसृक्सिन्धुमध्यम ॥ २१॥

udyantaṃ bhānumantaṃ jananayanamude kaustubhāhvāṃ vahantaṃtadvakṣodeśabhājaṃ bhajatu nijahṛdā padmarāgādhirājam |tejojālāni bālātapapaṭalayatā diṅmukhod dyotahetoryena kṣīrodaśāyī hariradhiśayito'bodhyasṛksindhumadhyama || 21||

श्रीविष्णोः कृष्णकान्त्या मरक्तहरिणीं स्वर्गवर्णां स्वमूर्तिंभर्तुर्वक्षःस्थलस्था क्षितिरिति विदती श्रीर्यदन्तः स्फुरन्तीम् ।रुष्टा तुष्टा च तस्यामरुणरूचिरुषा वर्णसाम्यावृतायांच्छव्या नव्यार्कमित्रं माणिरियममला ध्यायतामायतास्थैः ॥ २३॥

śrīviṣṇoḥ kṛṣṇakāntyā maraktahariṇīṃ svargavarṇāṃ svamūrtiṃbharturvakṣaḥsthalasthā kṣitiriti vidatī śrīryadantaḥ sphurantīm |ruṣṭā tuṣṭā ca tasyāmaruṇarūciruṣā varṇasāmyāvṛtāyāṃcchavyā navyārkamitraṃ māṇiriyamamalā dhyāyatāmāyatāsthaiḥ || 23||

अर्केन्द्वक्षस्य वक्षस्यधिगतसुषमं श्यामरोमालिमौलौश्रीवत्सं वत्सलात्मा स्मरतु धवलिमस्मेररोमाङ्कुराङ्कम् ।ये केलीबालवीरुच्छिरसि विकसितं दोहदस्य प्रदानाद्दर्शं दर्शं प्रसूनस्तबकमिव नवं मोदते पद्मसद्मा ॥ २४॥

arkendvakṣasya vakṣasyadhigatasuṣamaṃ śyāmaromālimaulauśrīvatsaṃ vatsalātmā smaratu dhavalimasmeraromāṅkurāṅkam |ye kelībālavīrucchirasi vikasitaṃ dohadasya pradānāddarśaṃ darśaṃ prasūnastabakamiva navaṃ modate padmasadmā || 24||

कुर्वत्पाथोधिमाथोद्यमसमयपयःफेनसम्पर्कतर्कंतादृक्पीताम्बरोरोऽम्बरचरशरदच्छोदभृच्छेदहृद्यम् ।चिन्त्यं श्रीवत्सचिह्नं चिरमुरसि कृतं रक्षणाय प्रजानांजाले श्रीजानिना यद्गुणमतिगुणितं सात्वतैः सत्वसंज्ञम् ॥ २५॥

kurvatpāthodhimāthodyamasamayapayaḥphenasamparkatarkaṃtādṛkpītāmbaroro'mbaracaraśaradacchodabhṛcchedahṛdyam |cintyaṃ śrīvatsacihnaṃ ciramurasi kṛtaṃ rakṣaṇāya prajānāṃjāle śrījāninā yadguṇamatiguṇitaṃ sātvataiḥ satvasaṃjñam || 25||

भावं भावं स्वचेतः कुमुदमुदुदयो वीतसोमावदातोरोमावर्तो मुरारेरुरसिचररमाहासहृद्योऽनुमोऽदः ।लावण्याम्भोनिधौ (धाने)वपुषि विपुषितोत्फेनिलावर्तमूर्तौन प्रत्यावर्तनाय प्रभवति पतितं यत्र नेत्रं मुनीनाम् ॥ २६॥

bhāvaṃ bhāvaṃ svacetaḥ kumudamududayo vītasomāvadātoromāvarto murārerurasicararamāhāsahṛdyo'numo'daḥ |lāvaṇyāmbhonidhau (dhāne)vapuṣi vipuṣitotphenilāvartamūrtauna pratyāvartanāya prabhavati patitaṃ yatra netraṃ munīnām || 26||

कस्तूरीकर्दमं श्रीकुचकलशपरीरम्भसंरम्भलग्नंमग्नं सान्द्रेन्द्रनीलद्युतिजितनिजरुर्निङ्झरे निह्नुवानान् ।ध्यायेद्दोष्णोऽथ विष्णोर्मधुकरनिकरैर्वर्णगन्धेन दूरादाकृष्टैः सन्निकृष्टैः पुनरनधिगतो हन्त यद्वर्णगन्धः ॥ २७॥

kastūrīkardamaṃ śrīkucakalaśaparīrambhasaṃrambhalagnaṃmagnaṃ sāndrendranīladyutijitanijarurniṅjhare nihnuvānān |dhyāyeddoṣṇo'tha viṣṇormadhukaranikarairvarṇagandhena dūrādākṛṣṭaiḥ sannikṛṣṭaiḥ punaranadhigato hanta yadvarṇagandhaḥ || 27||

सानन्दं मन्दराद्रेः क्षितियुवतिकुचोत्तुङ्गमालिङ्ग्य शृङ्गंनानाधात्वङ्गरागच्छुरणशबलिताः शूरशृङ्गारिवेषम् ।रोमाञ्चैनिर्विशेषं व्यदधुरुदधिजोद्वाहकाले पुरा येतान् भूषाभोगभाजो भुजगशयभुजान् भावनाभिर्भजेति ॥ २८॥

sānandaṃ mandarādreḥ kṣitiyuvatikucottuṅgamāliṅgya śṛṅgaṃnānādhātvaṅgarāgacchuraṇaśabalitāḥ śūraśṛṅgāriveṣam |romāñcainirviśeṣaṃ vyadadhurudadhijodvāhakāle purā yetān bhūṣābhogabhājo bhujagaśayabhujān bhāvanābhirbhajeti || 28||

आजानाजानुलम्बान् श्रुतिपथपथिकज्ञानवृद्धावलम्बान्राहुद्विड्बाहुदण्डान् कलयतु चतुरः कृष्णपाषण्डदण्डान् ।यानुज्झित्वा विवादं विषयविषरसोदन्यया धावितानांसंरोधार्थं गवामाश्रयति यतिजनः सत्रिदण्डैकदण्डः ॥ २९॥

ājānājānulambān śrutipathapathikajñānavṛddhāvalambānrāhudviḍbāhudaṇḍān kalayatu caturaḥ kṛṣṇapāṣaṇḍadaṇḍān |yānujjhitvā vivādaṃ viṣayaviṣarasodanyayā dhāvitānāṃsaṃrodhārthaṃ gavāmāśrayati yatijanaḥ satridaṇḍaikadaṇḍaḥ || 29||

दृष्यद्दुर्दान्तदैत्यर्षभदमनसहं भूरिभारातुरायास्तद्वद्विश्वम्भराया द्रढिमबलमवष्टम्भयोग्यं दधानान् ।ध्यायेद्योगर्धिसिद्धयै त्रियुगभुजयुगान् सांयुगीनारिहन्तुःकिं वा कालात्मनोऽस्यावयवयुग (भुज)द्वन्द्वरूपानुरूपान् ॥ ३०॥

dṛṣyaddurdāntadaityarṣabhadamanasahaṃ bhūribhārāturāyāstadvadviśvambharāyā draḍhimabalamavaṣṭambhayogyaṃ dadhānān |dhyāyedyogardhisiddhayai triyugabhujayugān sāṃyugīnārihantuḥkiṃ vā kālātmano'syāvayavayuga (bhuja)dvandvarūpānurūpān || 30||

कम्बुश्चक्रं च पाथोरुमथ च गदा तेषु चिन्त्यानि कान्ताकम्बुग्रीवानितम्बाननपृथुलतरोरुप्रकाण्डाकृतीनि ।जानीमो यान्यजस्त्रं निजकरजलजैस्तत्तदङ्गे प्रियायाश्चित्तासङ्गं दधानः कलयति कमलाकामुकः कामतातः ॥ ३१॥

kambuścakraṃ ca pāthorumatha ca gadā teṣu cintyāni kāntākambugrīvānitambānanapṛthulataroruprakāṇḍākṛtīni |jānīmo yānyajastraṃ nijakarajalajaistattadaṅge priyāyāścittāsaṅgaṃ dadhānaḥ kalayati kamalākāmukaḥ kāmatātaḥ || 31||

निष्कम्पं कैटभस्याप्यतिविकटभुवो वज्रगाढप्रहारान्??सोदारो भूयसोऽब्दांस्त्रिभुवनभवनस्तम्भसम्भावनार्हान् ।पर्याप्तं पारिहार्याङ्गदमयक्लयै रत्नकीलानुविद्धैर्दार्ढ्याढ्यम्भावुकास्ते दनुजमदभिदो बाहवो भावनीयाः ॥ ३२॥

niṣkampaṃ kaiṭabhasyāpyativikaṭabhuvo vajragāḍhaprahārān??sodāro bhūyaso'bdāṃstribhuvanabhavanastambhasambhāvanārhān |paryāptaṃ pārihāryāṅgadamayaklayai ratnakīlānuviddhairdārḍhyāḍhyambhāvukāste danujamadabhido bāhavo bhāvanīyāḥ || 32||

दिक्पालानां प्रधानं वपुरसुवधे दीक्षितान् क्षत्रियाणांजन्मक्षेत्राणि बाहून वहत हृदि बहूकृत्य भृत्यप्रियस्य ।लोकानां पालनायै नियममुपयतां शात्रवत्रासकानांज्ञातं राज्ञां स्वकीयप्रभवगुणभवो लोकपालानुभावः ॥ ३३॥

dikpālānāṃ pradhānaṃ vapurasuvadhe dīkṣitān kṣatriyāṇāṃjanmakṣetrāṇi bāhūna vahata hṛdi bahūkṛtya bhṛtyapriyasya |lokānāṃ pālanāyai niyamamupayatāṃ śātravatrāsakānāṃjñātaṃ rājñāṃ svakīyaprabhavaguṇabhavo lokapālānubhāvaḥ || 33||

चिन्त्यं चक्रं प्रपीतामृतरससहितं लोहितं राहुकर्णात्पीत्वेवाकुण्ठितायुः स्फुरति च न जराजर्जरा यस्य धारा ।यन्मध्यं वाहिनीनां न्यविशत शतशः स्पर्धमानारिमूर्धच्छद्मन्याच्छिद्य पद्मान्यमरजनमुदे स्राक् स्त्रजःस्रक्ष्यमाणम् ॥ ३४॥

cintyaṃ cakraṃ prapītāmṛtarasasahitaṃ lohitaṃ rāhukarṇātpītvevākuṇṭhitāyuḥ sphurati ca na jarājarjarā yasya dhārā |yanmadhyaṃ vāhinīnāṃ nyaviśata śataśaḥ spardhamānārimūrdhacchadmanyācchidya padmānyamarajanamude srāk strajaḥsrakṣyamāṇam || 34||

चक्रं शक्रारिशत्रोर्विमृशतु मनसा लालसौल्लासलोलैर्ज्वालाजिह्वासहस्रै प्रकटितविकटाटोपतर्षप्रकर्षम् ।दैत्यासृक्सिन्धुपूरैः किल कलशभुवं जेतुमापीयमानैर्यस्याल्पाप्यार्द्रता नाभ्युदयति हृदये रोषशुष्मोपशुष्के ॥ ३५॥

cakraṃ śakrāriśatrorvimṛśatu manasā lālasaullāsalolairjvālājihvāsahasrai prakaṭitavikaṭāṭopatarṣaprakarṣam |daityāsṛksindhupūraiḥ kila kalaśabhuvaṃ jetumāpīyamānairyasyālpāpyārdratā nābhyudayati hṛdaye roṣaśuṣmopaśuṣke || 35||

शङ्खं तं खल्वधीयात् प्रलयघनघटागर्जितौजरिवघोषैर्यः कृत्वानेककृत्वोऽनुसमरमसुहृद्नर्भिणभ्रूणहत्याम् ।प्रायश्चित्तं विधत्ते विधिविहितमरुत्पूरणेन प्रयत्नात्प्राणायामप्रयसी प्रणवगुणनिकासादरः सूक्ष्मनादैः ॥ ३६॥

śaṅkhaṃ taṃ khalvadhīyāt pralayaghanaghaṭāgarjitaujarivaghoṣairyaḥ kṛtvānekakṛtvo'nusamaramasuhṛdnarbhiṇabhrūṇahatyām |prāyaścittaṃ vidhatte vidhivihitamarutpūraṇena prayatnātprāṇāyāmaprayasī praṇavaguṇanikāsādaraḥ sūkṣmanādaiḥ || 36||

सौरभ्यारभ्यमाणर्धि भिरधरसुधासाधुमाधुर्यधुर्यैःपीतैः पीताम्बरस्यास्यवनजपवनैर्निर्भरं पूर्णगर्भः ।रूक्षासृग्विस्ररक्षोऽसुपवनपिबता(?) पीवरां बर्बरीं वाकामं कौमोदकीं यो हसति स मनसा कम्बुरालम्बनीयः ॥ ३७॥

saurabhyārabhyamāṇardhi bhiradharasudhāsādhumādhuryadhuryaiḥpītaiḥ pītāmbarasyāsyavanajapavanairnirbharaṃ pūrṇagarbhaḥ |rūkṣāsṛgvisrarakṣo'supavanapibatā(?) pīvarāṃ barbarīṃ vākāmaṃ kaumodakīṃ yo hasati sa manasā kamburālambanīyaḥ || 37||

चक्रं वृक्णारिचक्रं परिचरत धिया चण्डरुङ्मण्डलाभंकम्बुं चाडम्बरेणानिभृतममृतरूग्बिम्बसंवावदूकम् ।ये कालिन्द्योधकल्पे हरिरुचिनिचये तस्य चक्षूभवन्तौस्नेहेन स्वानुबिम्बाविति किमुभयतः पश्यतः पुष्पवन्तौ ॥ ३८॥

cakraṃ vṛkṇāricakraṃ paricarata dhiyā caṇḍaruṅmaṇḍalābhaṃkambuṃ cāḍambareṇānibhṛtamamṛtarūgbimbasaṃvāvadūkam |ye kālindyodhakalpe harirucinicaye tasya cakṣūbhavantausnehena svānubimbāviti kimubhayataḥ paśyataḥ puṣpavantau || 38||

ध्यातव्यं दिव्यमब्जं दितिजविजयिनो यत्सदेशस्पृशोऽब्जश्रीसर्वस्वच्छिदोऽदोवदनपदजुषो भीतमम्भोजराजात् ।नित्यं निद्रादरिद्रं विसृजति मधुनो विप्रषोऽश्रूदबिन्दून्बन्धुस्नेहानुबन्धात्करसरसिरहाश्लिष्यताश्वास्यते च ॥ ३९॥

dhyātavyaṃ divyamabjaṃ ditijavijayino yatsadeśaspṛśo'bjaśrīsarvasvacchido'dovadanapadajuṣo bhītamambhojarājāt |nityaṃ nidrādaridraṃ visṛjati madhuno vipraṣo'śrūdabindūnbandhusnehānubandhātkarasarasirahāśliṣyatāśvāsyate ca || 39||

कञ्जं युञ्जीत चेतस्यजितकरसरोजाधिराजेन जित्वाजीवग्राहं गृहीतं दलितमतितरां बाहुजप्रौढि भाजा ।पुष्टाः सर्वस्वपोषं मधुरमधुभृतेरक्षमा बन्धमोक्षेयस्यादूरे रुवत्यो भ्रमरपरिषदः सम्भ्रमेण भ्रमन्ति ॥ ४०॥

kañjaṃ yuñjīta cetasyajitakarasarojādhirājena jitvājīvagrāhaṃ gṛhītaṃ dalitamatitarāṃ bāhujaprauḍhi bhājā |puṣṭāḥ sarvasvapoṣaṃ madhuramadhubhṛterakṣamā bandhamokṣeyasyādūre ruvatyo bhramarapariṣadaḥ sambhrameṇa bhramanti || 40||

पीत्वा मांसोपदंशं युधि रुधिरसुधां पाट्यमानासुरोरःपट्टव्याघट्टघोषाट्टहसितविकटं क्षीबभावान्नटन्ती ।या प्रीतिं प्रेतभर्तुव्यधित धृतवसालेपनेपथ्यरौद्रीतस्या ध्यायेदसाध्याहितहृदयगदाभोगदाया गदायाः ॥ ४१॥

pītvā māṃsopadaṃśaṃ yudhi rudhirasudhāṃ pāṭyamānāsuroraḥpaṭṭavyāghaṭṭaghoṣāṭṭahasitavikaṭaṃ kṣībabhāvānnaṭantī |yā prītiṃ pretabhartuvyadhita dhṛtavasālepanepathyaraudrītasyā dhyāyedasādhyāhitahṛdayagadābhogadāyā gadāyāḥ || 41||

भ्राम्यन्ती दिष्टगत्या हतवृषपिशितं प्राश्य मातङ्गकुम्भात्पीत्वा चाजौ मदाम्भस्तदनुशययुता या नखांशुच्छलेषु ।स्नान्ती गङ्गाजलेषु व्रतयितुमिव तद्योषितां गोपयोधुक्प्रायश्चित्तं वहन्ती महयत महतीं तां गदां धर्मसेतोः ॥ ४२॥

bhrāmyantī diṣṭagatyā hatavṛṣapiśitaṃ prāśya mātaṅgakumbhātpītvā cājau madāmbhastadanuśayayutā yā nakhāṃśucchaleṣu |snāntī gaṅgājaleṣu vratayitumiva tadyoṣitāṃ gopayodhukprāyaścittaṃ vahantī mahayata mahatīṃ tāṃ gadāṃ dharmasetoḥ || 42||

दोर्वृन्देन्दीवरस्रक्चयचरमरचराम्भोजचातुर्यभाजांध्यायेच्चातुर्भुजानां विधिनिटिललिपेरुत्किराणां कराणाम् ।क्ष्मालक्ष्म्योश्चारूगारूत्मतकनकघटाटोपवत्सु स्तनेषुन्यस्ता ये भद्रकुम्भोपरिपरिविलसत्पल्लवत्वं भजन्ते ॥ ४३॥

dorvṛndendīvarasrakcayacaramaracarāmbhojacāturyabhājāṃdhyāyeccāturbhujānāṃ vidhiniṭilaliperutkirāṇāṃ karāṇām |kṣmālakṣmyoścārūgārūtmatakanakaghaṭāṭopavatsu staneṣunyastā ye bhadrakumbhopariparivilasatpallavatvaṃ bhajante || 43||

दातुं मुक्तीश्चतस्रः स्वरुचिसमुचितं योगिने यौगपद्ये ।नोद्यच्छन्तः पुमर्थापणिकविपणयः पाणयोऽजस्य भाब्याः ।यैर्मुष्टीमुष्टि रुष्टैरपि युधि मधुना कैटभेनापि सार्धंताभ्यां स्रष्टुं शिरोभ्यो वितरितुमभयं बद्धमुष्टित्वमौज्झि ॥ ३४॥

dātuṃ muktīścatasraḥ svarucisamucitaṃ yogine yaugapadye |nodyacchantaḥ pumarthāpaṇikavipaṇayaḥ pāṇayo'jasya bhābyāḥ |yairmuṣṭīmuṣṭi ruṣṭairapi yudhi madhunā kaiṭabhenāpi sārdhaṃtābhyāṃ sraṣṭuṃ śirobhyo vitaritumabhayaṃ baddhamuṣṭitvamaujjhi || 34||

या बद्धा यानधोऽधो भृशमनिशमपां रत्नरोचिर्मयीनांपूर्णा स्वर्णालवालावलिरिव कलिता भार्मणी सोर्मिकाली ।विद्वत्पूज्यस्य रज्यन्नखमृदुलतलानङ्गुलीभक्तियुक्तानारक्तान भक्तवाञ्छाघटनसुरविटप्यङ्कुरान संस्मरेत्तान् ॥ ४५॥

yā baddhā yānadho'dho bhṛśamaniśamapāṃ ratnarocirmayīnāṃpūrṇā svarṇālavālāvaliriva kalitā bhārmaṇī sormikālī |vidvatpūjyasya rajyannakhamṛdulatalānaṅgulībhaktiyuktānāraktāna bhaktavāñchāghaṭanasuraviṭapyaṅkurāna saṃsmarettān || 45||

सोत्कर्षं कङ्कणाङ्कैः सरसिजवसतेरश्लथाशेषाग्नैर्वैकुण्ठाधीशकण्ठः स्फुटदरसुषमानादरो भावनीयः ।यत्सौभाग्याभिभूतो निजनिकटचरः पाञ्चजन्योऽपि चिन्ताजन्यं शून्यान्तरत्वं प्रकटयतितरां पाण्डुभूयं च भूयः ॥ ४६॥

sotkarṣaṃ kaṅkaṇāṅkaiḥ sarasijavasateraślathāśeṣāgnairvaikuṇṭhādhīśakaṇṭhaḥ sphuṭadarasuṣamānādaro bhāvanīyaḥ |yatsaubhāgyābhibhūto nijanikaṭacaraḥ pāñcajanyo'pi cintājanyaṃ śūnyāntaratvaṃ prakaṭayatitarāṃ pāṇḍubhūyaṃ ca bhūyaḥ || 46||

त्रय्याः सञ्चारपद्या इव निजवचसस्तां त्रिरेखां दधाने (नः)सोत्कण्ठं कण्ठदेशे (शो) दशतु कलिमतिं केलिकण्ठीरवस्य ।अध्वन्यासिन्धुकन्यादृगधिरुचितया यत्र चित्रीयमाणेचित्रायां प्राप्य यात्रामिव न हि पुनरावर्तते मोदमाना ॥ ४७॥

trayyāḥ sañcārapadyā iva nijavacasastāṃ trirekhāṃ dadhāne (naḥ)sotkaṇṭhaṃ kaṇṭhadeśe (śo) daśatu kalimatiṃ kelikaṇṭhīravasya |adhvanyāsindhukanyādṛgadhirucitayā yatra citrīyamāṇecitrāyāṃ prāpya yātrāmiva na hi punarāvartate modamānā || 47||

अर्चिर्बिम्बाध्वनीनावरवचनमयान्यध्वनीनात्मनीनानीहन्तं ये पवित्रं विरचयति जनो दीर्घदर्श्यर्घपात्रम् ।स्तस्यादः कण्ठकम्बोः शुभविभवभुवोऽध्येतु मध्येसमाधि ॥ ४८॥

arcirbimbādhvanīnāvaravacanamayānyadhvanīnātmanīnānīhantaṃ ye pavitraṃ viracayati jano dīrghadarśyarghapātram |stasyādaḥ kaṇṭhakamboḥ śubhavibhavabhuvo'dhyetu madhyesamādhi || 48||

मोक्षश्रीवैजयन्तीं मुनिनयनमुषः षड्द्विषस्तर्जयन्तीमन्तःस्वान्तं दधीतोदधिमधिशयितुर्वैजयन्तीं जयन्तीम् ।लब्घश्रीणाङ्गसङ्गां मधुपृषतशतस्वेदसन्दोहसान्द्रांयां वाजव्याजधूतव्यजनमलिमधूराजयो वीजयन्ति ॥ ४९॥

mokṣaśrīvaijayantīṃ muninayanamuṣaḥ ṣaḍdviṣastarjayantīmantaḥsvāntaṃ dadhītodadhimadhiśayiturvaijayantīṃ jayantīm |labghaśrīṇāṅgasaṅgāṃ madhupṛṣataśatasvedasandohasāndrāṃyāṃ vājavyājadhūtavyajanamalimadhūrājayo vījayanti || 49||

माला वैकुण्ठकण्ठग्रहमहबहलामोदमभ्युल्लसन्तीस्मर्या सिन्धोः कुमार्यास्तुलयितुमिव दोःसौकुमार्यं प्रगल्भम् ।यां पद्मासद्मपुष्टाः कलितकलकलाः पक्षलक्षेण पाणीन्वारं वारं धुवत्यो मधुपयुवतयः साहसाद्वारयन्ति ॥ ५०॥

mālā vaikuṇṭhakaṇṭhagrahamahabahalāmodamabhyullasantīsmaryā sindhoḥ kumāryāstulayitumiva doḥsaukumāryaṃ pragalbham |yāṃ padmāsadmapuṣṭāḥ kalitakalakalāḥ pakṣalakṣeṇa pāṇīnvāraṃ vāraṃ dhuvatyo madhupayuvatayaḥ sāhasādvārayanti || 50||

भूतग्रामं चतुर्धा विरचयितुमलं पञ्चमूतस्वरूपांपूज्यां दण्डैश्चतुभिः स्थितिचतुरतरैः पञ्चवर्णात्मिकां च ।भेत्तुं चित्तं रमाया रतिरमणकृतां बाणसम्पूर्णतूणींमालां ध्यायेत्तमामुत्तमकुसुममयीमप्रमेयात्मशक्तेः ॥ ५१॥

bhūtagrāmaṃ caturdhā viracayitumalaṃ pañcamūtasvarūpāṃpūjyāṃ daṇḍaiścatubhiḥ sthiticaturataraiḥ pañcavarṇātmikāṃ ca |bhettuṃ cittaṃ ramāyā ratiramaṇakṛtāṃ bāṇasampūrṇatūṇīṃmālāṃ dhyāyettamāmuttamakusumamayīmaprameyātmaśakteḥ || 51||

स्मर्तव्यः सादरं स्वे मुकुटपरिसरे स्थापितः शार्ङ्गिणापिभ्रूचापो रूपदर्पाद्रतिपति(शरधिं) मन्यमानस्तृणाय ।संहर्तुं वैरिणः षण्मुनिहृदि गुणितं योगतः प्रस्फुरन्तंयं पश्यन् पुष्पचापोऽपसरति चपलं ह्रीभयन्यस्तशस्त्रः ॥ ५२॥

smartavyaḥ sādaraṃ sve mukuṭaparisare sthāpitaḥ śārṅgiṇāpibhrūcāpo rūpadarpādratipati(śaradhiṃ) manyamānastṛṇāya |saṃhartuṃ vairiṇaḥ ṣaṇmunihṛdi guṇitaṃ yogataḥ prasphurantaṃyaṃ paśyan puṣpacāpo'pasarati capalaṃ hrībhayanyastaśastraḥ || 52||

त्रातुं तापत्रयार्तान् स्वचरणशरणान् छाययोच्छायभाजाकारुण्योदञ्चिकिञ्चिद्वलितललितया संज्ञयाश्वासयन्तीम् ।आम्नायस्वर्द्रुमाणां स्थगितशिखमुपस्कुर्वतीं तां त्रिधाम्नोभ्रूनाम्नीं कल्पवल्लीं विपुलबहुफलां पालयेच्चित्तसीम्नि ॥ ५३॥

trātuṃ tāpatrayārtān svacaraṇaśaraṇān chāyayocchāyabhājākāruṇyodañcikiñcidvalitalalitayā saṃjñayāśvāsayantīm |āmnāyasvardrumāṇāṃ sthagitaśikhamupaskurvatīṃ tāṃ tridhāmnobhrūnāmnīṃ kalpavallīṃ vipulabahuphalāṃ pālayeccittasīmni || 53||

संयोक्तुं भोगियोगिद्वयमपि युगपद्भक्तिमुक्त्यङ्गनाभ्यामिष्वभ्यासार्थसज्जीकृतवितनुधनुर्युग्मकार्योद्यतेन ।प्रत्याक्रष्टुं यथेष्टं विषयजनजुषं चित्तमत्तेभमिष्टंचेष्टेत क्रूरभेदामसृणघृणियुजा त्रैयुगभ्रूयुगेन ॥ ५४॥

saṃyoktuṃ bhogiyogidvayamapi yugapadbhaktimuktyaṅganābhyāmiṣvabhyāsārthasajjīkṛtavitanudhanuryugmakāryodyatena |pratyākraṣṭuṃ yatheṣṭaṃ viṣayajanajuṣaṃ cittamattebhamiṣṭaṃceṣṭeta krūrabhedāmasṛṇaghṛṇiyujā traiyugabhrūyugena || 54||

अग्रेरग्र्यारणिं भूषणमणिकिरणोद्दामसौदामिनीनांराज्या नीराज्यमानं नयनपदकृतार्थीकृतार्कामृतांशुम् ।आदित्यैर्दुर्भिदस्यान्तरचरतमसो ध्वंसकार्याय चित्तेकुर्याद्देदीप्यमानं द्युतिमुखमखिलज्योतिषां भासकस्य ॥ ५५॥

agreragryāraṇiṃ bhūṣaṇamaṇikiraṇoddāmasaudāminīnāṃrājyā nīrājyamānaṃ nayanapadakṛtārthīkṛtārkāmṛtāṃśum |ādityairdurbhidasyāntaracaratamaso dhvaṃsakāryāya cittekuryāddedīpyamānaṃ dyutimukhamakhilajyotiṣāṃ bhāsakasya || 55||

चन्दन्मन्दस्मितेन स्फुरदधरपुटं किञ्चिदुत्फुल्लगण्डाभोगं भूयो विकासीक्षणकमलयुगं सान्द्रचन्द्रर्द्धिबाधि ।श्वासामोदानुमोदानुसरदलिगणैर्गीतनासागुणोघंस्वालेख्यालेख (सु) भ्रलतमथ वदनं दानवारेर्विभाव्यम् ॥ ५६॥

candanmandasmitena sphuradadharapuṭaṃ kiñcidutphullagaṇḍābhogaṃ bhūyo vikāsīkṣaṇakamalayugaṃ sāndracandrarddhibādhi |śvāsāmodānumodānusaradaligaṇairgītanāsāguṇoghaṃsvālekhyālekha (su) bhralatamatha vadanaṃ dānavārervibhāvyam || 56||

स्वःसोमो देवतास्मै हरिरपि हृदयं पुम्प्रवृत्तिं सृजन्तीसायातायातसंज्ञाच्छलभृदभिधया श्वासमूर्तिः श्रुतिश्च ।तस्मा (द) क्षालिमालास्वनितनुतिपरा सन्निधिस्थार्थवादःकुर्वीतादोमुखस्य स्मरणमखमतो मुक्तिकामाधिकारी ॥ ५७॥

svaḥsomo devatāsmai harirapi hṛdayaṃ pumpravṛttiṃ sṛjantīsāyātāyātasaṃjñācchalabhṛdabhidhayā śvāsamūrtiḥ śrutiśca |tasmā (da) kṣālimālāsvanitanutiparā sannidhisthārthavādaḥkurvītādomukhasya smaraṇamakhamato muktikāmādhikārī || 57||

रुद्रेण द्रुह्यमाणः किल कुसुमशरस्तत्प्रतीकारहेतोरस्मादुत्पत्स्यमानः सुहृदि निहितवान् जैत्रशस्त्राणि यत्र ।राजीवे बन्धुजीवे दृगधरयुगले वज्रपुष्पं च नासांपञ्चेषून् भ्रूधनुश्चार्पयतु मतिमिह श्रीमुकुन्दाननेन्दौ ॥ ५८॥

rudreṇa druhyamāṇaḥ kila kusumaśarastatpratīkārahetorasmādutpatsyamānaḥ suhṛdi nihitavān jaitraśastrāṇi yatra |rājīve bandhujīve dṛgadharayugale vajrapuṣpaṃ ca nāsāṃpañceṣūn bhrūdhanuścārpayatu matimiha śrīmukundānanendau || 58||

स्वस्वान्तादेव देवो यमजनयदयं वेधसो कल्पशिल्पंभक्तानुक्रोशगर्भान्मुनिजनमनसां लीनता यत्र मु (क्तौ) ।(व्यक्तं) यस्यानुबिम्बा हिमकरनिकराः पू (र्णि)मापूर्णबिम्बास्तं सेवेतामृतीयन्नमृतकरमृतं चेतसा तन्मुखाख्यम् ॥ ५९॥

svasvāntādeva devo yamajanayadayaṃ vedhaso kalpaśilpaṃbhaktānukrośagarbhānmunijanamanasāṃ līnatā yatra mu (ktau) |(vyaktaṃ) yasyānubimbā himakaranikarāḥ pū (rṇi)māpūrṇabimbāstaṃ sevetāmṛtīyannamṛtakaramṛtaṃ cetasā tanmukhākhyam || 59||

विभ्रद्बर्हिर्मुखानां मुखमिति जनकस्यानुरुपं स्वरूपंयद्भूर्ज्वालाह्वजिह्वः कबलयति हविर्जुह्वतां सप्तजिह्वः ।वप्रः कव्यप्रियाणामपि लपनतया तृप्तये न्युप्तभोजीन्यस्येदास्ये मनोऽस्मिन्नखिलमखभुजस्तस्य विश्वम्भरस्य ॥ ६०॥

vibhradbarhirmukhānāṃ mukhamiti janakasyānurupaṃ svarūpaṃyadbhūrjvālāhvajihvaḥ kabalayati havirjuhvatāṃ saptajihvaḥ |vapraḥ kavyapriyāṇāmapi lapanatayā tṛptaye nyuptabhojīnyasyedāsye mano'sminnakhilamakhabhujastasya viśvambharasya || 60||

दुग्धस्निग्धस्मिताभामिषविषदकृतोन्मेषपीयूषवर्षैःस्वेषां (?)दधाने धृतमधुरपरिस्पन्दने (दी)नबन्धोः ।मन्दश्वासानिले(ङ्गा)त्तरलकिसलयश्रीगरिष्ठेऽधरोष्ठेचिन्तां दन्तांशुसङ्गस्फुटकुसुमरजः सुप्रतिष्ठेऽनुतिष्ठेत् ॥ ६१॥

dugdhasnigdhasmitābhāmiṣaviṣadakṛtonmeṣapīyūṣavarṣaiḥsveṣāṃ (?)dadhāne dhṛtamadhuraparispandane (dī)nabandhoḥ |mandaśvāsānile(ṅgā)ttaralakisalayaśrīgariṣṭhe'dharoṣṭhecintāṃ dantāṃśusaṅgasphuṭakusumarajaḥ supratiṣṭhe'nutiṣṭhet || 61||

माधुर्यो द्रेकहृद्यं विपरिणतफलं रूपसम्पल्लतायाःश्रीप्रेष्ठस्योष्ठबिम्बं स्मरतु रुचिमदाहूतबालार्कबिम्बम् ।यन्मृष्टत्वस्य तुष्टा निजरमणभुजापञ्जरान्तश्चरन्तीसोत्सेकं सेकभावं कलयति कमला नारिकालीरकन्या (?) ॥ ६२॥

mādhuryo drekahṛdyaṃ vipariṇataphalaṃ rūpasampallatāyāḥśrīpreṣṭhasyoṣṭhabimbaṃ smaratu rucimadāhūtabālārkabimbam |yanmṛṣṭatvasya tuṣṭā nijaramaṇabhujāpañjarāntaścarantīsotsekaṃ sekabhāvaṃ kalayati kamalā nārikālīrakanyā (?) || 62||

आस्येन्दुस्यन्दमानामृतविततसिराद्वारचातुर्यचौर्याचर्या स्मर्या चिरायारुणरुचिरुचिरा श्रीधरस्याधरश्रीः ।योगीन्द्रास्वाद्यमानामृतरसजननी या त्रिलोकीजनन्योःकामं कामं दुहानात्यहह दहति तं बिभ्यतां देहबन्धात् ॥ ६३॥

āsyendusyandamānāmṛtavitatasirādvāracāturyacauryācaryā smaryā cirāyāruṇarucirucirā śrīdharasyādharaśrīḥ |yogīndrāsvādyamānāmṛtarasajananī yā trilokījananyoḥkāmaṃ kāmaṃ duhānātyahaha dahati taṃ bibhyatāṃ dehabandhāt || 63||

पङ्क्तिद्वैधानुबन्धिश्रुतियुवतिशिरश्चारुसीमन्तसीमाप्रव्यक्ताव्यक्तमुक्तागुणगुणनिपुणाश्चित्तमारोपणीयाः ।वेदान्तार्थस्य दन्ताधवलिमबलिनः सान्द्रसिन्दूरधारासौन्दर्यं धारयन्त्यारभत यदभितः सौष्ठवं सौष्ठलेखा ॥ ६४॥

paṅktidvaidhānubandhiśrutiyuvatiśiraścārusīmantasīmāpravyaktāvyaktamuktāguṇaguṇanipuṇāścittamāropaṇīyāḥ |vedāntārthasya dantādhavalimabalinaḥ sāndrasindūradhārāsaundaryaṃ dhārayantyārabhata yadabhitaḥ sauṣṭhavaṃ sauṣṭhalekhā || 64||

राजानं या द्विजानामजमुखजतया विश्रुता (?)स्वजातंभक्त्योपास्ते च किञ्चित्स्फुरदरुणरुचं साधु सन्ध्यायमानम् ।साधिष्ठां वर्णनिष्ठां वहति तदधरं या पुरस्कृत्य नित्यंपूज्या राजी द्विजानां प्रणिहितमनसा सा द्विजेन्द्रध्वजस्य ॥ ६५॥

rājānaṃ yā dvijānāmajamukhajatayā viśrutā (?)svajātaṃbhaktyopāste ca kiñcitsphuradaruṇarucaṃ sādhu sandhyāyamānam |sādhiṣṭhāṃ varṇaniṣṭhāṃ vahati tadadharaṃ yā puraskṛtya nityaṃpūjyā rājī dvijānāṃ praṇihitamanasā sā dvijendradhvajasya || 65||

स्वच्छन्दं बन्धुरत्वं दधदधरदलद्वन्धुजीवानुबन्धान्मौकुन्दं दन्तवृन्दं मुदितमुनिहृदिन्दीवरं दाम कौन्दम ।वारं वारं विभाव्यं भुवि वररसनाध्यासनौजायितायाःपूजायै जायते यत्किल कलुषमुषः शारदादेवतायाः ॥ ६६॥

svacchandaṃ bandhuratvaṃ dadhadadharadaladvandhujīvānubandhānmaukundaṃ dantavṛndaṃ muditamunihṛdindīvaraṃ dāma kaundama |vāraṃ vāraṃ vibhāvyaṃ bhuvi vararasanādhyāsanaujāyitāyāḥpūjāyai jāyate yatkila kaluṣamuṣaḥ śāradādevatāyāḥ || 66||

सम्मृष्टे भूतिजुष्टेश्चलकरनिकरैः कुण्डलोद्यन्मणीनांयच्छेदच्छेऽस्य गण्डस्थलमुकुरतले मानसं सम्मुखीने ।चित्रं यत्राभिमुख्ये प्रसरति परमानन्दसन्दोहसान्द्रंयोगीन्द्रास्ते स्वरूपं किमपि विरहिताकारमालोकयन्ति ॥ ६७॥

sammṛṣṭe bhūtijuṣṭeścalakaranikaraiḥ kuṇḍalodyanmaṇīnāṃyacchedacche'sya gaṇḍasthalamukuratale mānasaṃ sammukhīne |citraṃ yatrābhimukhye prasarati paramānandasandohasāndraṃyogīndrāste svarūpaṃ kimapi virahitākāramālokayanti || 67||

आकीर्णौ कर्णिकाग्रोचितखचितलसत्पद्मरागांशुरागैर्लाक्षालिप्तन्द्ननीलस्थलकलिकुपितौ तौ कृपालोः कपोलौ ।ध्येयौ ताम्बूलपङ्कैः शबलितवपुषौ च(चु)म्बनाडम्बरोत्थैर्मत्वा यौ लाञ्छनं प्रोञ्छतु मुदितह्रियौ व्याप्रियेते प्रिये ते ॥ ६०॥

ākīrṇau karṇikāgrocitakhacitalasatpadmarāgāṃśurāgairlākṣāliptandnanīlasthalakalikupitau tau kṛpāloḥ kapolau |dhyeyau tāmbūlapaṅkaiḥ śabalitavapuṣau ca(cu)mbanāḍambarotthairmatvā yau lāñchanaṃ proñchatu muditahriyau vyāpriyete priye te || 60||

स्निग्धश्यामामलेन्द्रोपलविपुलतरादर्शदृश्यं क्षतारिव्राताटोपं कोलस्थलफलकयुगं धर्मपालस्य भाव्यम् ।सद्यः प्रच्छाद्य गात्रे स्थितिचतुरतया यत्र (?) मौ सकामाकामौ भ्रूखड्गलेखे खलु मिलितशिखे युध्यमानौ दधाते ॥ ६९॥

snigdhaśyāmāmalendropalavipulatarādarśadṛśyaṃ kṣatārivrātāṭopaṃ kolasthalaphalakayugaṃ dharmapālasya bhāvyam |sadyaḥ pracchādya gātre sthiticaturatayā yatra (?) mau sakāmākāmau bhrūkhaḍgalekhe khalu militaśikhe yudhyamānau dadhāte || 69||

नस्यैरुद्यत्कषायैः कषितुमिव जगत्प्राणरूपैरुपायैःपुंसां दोषत्रिकोद्यद्भवगविपदं योगतोऽन्तर्विशन्तीम् ।नासां नासत्यरूपाममृतकरतया विश्रुतामाश्रयेत्तांश्रीसंज्ञा सैन्धवी बह्वमनुत चलिताधिश्रियं यत्प्रसूताम् ॥ ७०॥

nasyairudyatkaṣāyaiḥ kaṣitumiva jagatprāṇarūpairupāyaiḥpuṃsāṃ doṣatrikodyadbhavagavipadaṃ yogato'ntarviśantīm |nāsāṃ nāsatyarūpāmamṛtakaratayā viśrutāmāśrayettāṃśrīsaṃjñā saindhavī bahvamanuta calitādhiśriyaṃ yatprasūtām || 70||

ध्यायेद्धोणां घृणाब्धेस्तिलसमतुलया सर्जयाप्यर्जयन्तीमाकृत्यामोदमुञ्चैः सकलसुमनसामुत्तमामोदकामः ।यातायातैर्यदीयाः श्वसितसततगा वारिधारालरोलान्रोलम्बा (?)र्थसार्थाकनिशमुपगतास्तादृशास्तोषयन्ति(?) ॥ ७१॥

dhyāyeddhoṇāṃ ghṛṇābdhestilasamatulayā sarjayāpyarjayantīmākṛtyāmodamuñcaiḥ sakalasumanasāmuttamāmodakāmaḥ |yātāyātairyadīyāḥ śvasitasatatagā vāridhārālarolānrolambā (?)rthasārthākaniśamupagatāstādṛśāstoṣayanti(?) || 71||

सर्वेशघ्राणवंशं समभिनिविशतां ब्राह्मधामारुरुक्षोरुचं निश्रेणिकाग्र्यां यमपि च सुषमा नाम शैलूषयोषा ।अध्यारूढा गुणैरुच्छ्रितमतिविततैर्बिभ्रती विभ्रमर्द्धिलोकस्यालोकगृध्नोरपहरति चिरोपार्जितापूर्वलक्ष्मीम् ॥ ७२॥

sarveśaghrāṇavaṃśaṃ samabhiniviśatāṃ brāhmadhāmārurukṣorucaṃ niśreṇikāgryāṃ yamapi ca suṣamā nāma śailūṣayoṣā |adhyārūḍhā guṇairucchritamativitatairbibhratī vibhramarddhilokasyālokagṛdhnorapaharati ciropārjitāpūrvalakṣmīm || 72||

अभ्यर्णे कर्णयोः किं स्खलितमतिभरान्नुत्तमुत्तंसपद्मद्वन्द्वं भ्राम्यन्मिलिन्दभ्रमकरतरलश्यामलस्निग्धतारे ।दैत्यौघे धर्ममर्माविधि विरुधि क्रुद्धवच्छोणकोणेत्रैलोक्यत्रातृनेत्रे बहिरनवहितस्वान्तमन्तर्विलोक्ये ॥ ७३॥

abhyarṇe karṇayoḥ kiṃ skhalitamatibharānnuttamuttaṃsapadmadvandvaṃ bhrāmyanmilindabhramakarataralaśyāmalasnigdhatāre |daityaughe dharmamarmāvidhi virudhi kruddhavacchoṇakoṇetrailokyatrātṛnetre bahiranavahitasvāntamantarvilokye || 73||

विष्णोरक्ष्णोरभीक्ष्णं स्मरतु सुमधुरः प्रोच्चलत्प्रेमधाराव्यात्युक्षीकेलयोऽनुक्षणसुभगतमश्रीकटाक्षच्छटाभिः ।याभ्यां नातिस्वदन्ते भवदवविधुरान्मूर्छितात्मीयसेचंसिञ्चद्भ्यां भक्तलोकान् स्फुरदुरुकरुणाशीतवीक्षाभिरद्भिः ॥ ७४॥

viṣṇorakṣṇorabhīkṣṇaṃ smaratu sumadhuraḥ proccalatpremadhārāvyātyukṣīkelayo'nukṣaṇasubhagatamaśrīkaṭākṣacchaṭābhiḥ |yābhyāṃ nātisvadante bhavadavavidhurānmūrchitātmīyasecaṃsiñcadbhyāṃ bhaktalokān sphuradurukaruṇāśītavīkṣābhiradbhiḥ || 74||

वक्त्रेन्दाविन्दिरायाः शिथिलरसमिव ब्रह्मशर्वावकाण्डेकुर्वद्दौर्भाग्यदुःस्थावितरसुरगणप्रेक्षणेऽन्धं भविष्णू ।एकौरस्याधिकेष्टान् शुकसनकमुखान् द्रष्टृसम्मर्दनष्टान्अन्वेष्टुं तातचारं चरदभिककुभं चक्रिचक्षुर्विचिन्त्यम् ॥ ७५॥

vaktrendāvindirāyāḥ śithilarasamiva brahmaśarvāvakāṇḍekurvaddaurbhāgyaduḥsthāvitarasuragaṇaprekṣaṇe'ndhaṃ bhaviṣṇū |ekaurasyādhikeṣṭān śukasanakamukhān draṣṭṛsammardanaṣṭānanveṣṭuṃ tātacāraṃ caradabhikakubhaṃ cakricakṣurvicintyam || 75||

वृन्दैरिन्दीवराणां जलजकुलयुजां स्वरवपादप्रसादात्कादाचित्कीं श्रयद्भिः श्रियमनिशशुभा दुर्लभा यस्य सा श्रीः ।साक्षाल्लक्ष्म्या यदीक्षा समुदयति मुदे ब्रह्मणापीष्यमाणाचेतस्यालोचनीयं नयनयुगमदः पुष्पवल्लोचनस्य ॥ ७६॥

vṛndairindīvarāṇāṃ jalajakulayujāṃ svaravapādaprasādātkādācitkīṃ śrayadbhiḥ śriyamaniśaśubhā durlabhā yasya sā śrīḥ |sākṣāllakṣmyā yadīkṣā samudayati mude brahmaṇāpīṣyamāṇācetasyālocanīyaṃ nayanayugamadaḥ puṣpavallocanasya || 76||

यत्सत्यं सत्यवद्यव्यवसितिविदिताख्यैकसख्यात्स्वकीयाद्यां सर्वाशां सवित्रीं श्रुतिरुदितवती विश्वविश्वासपात्रम् ।भक्तेच्छापूर्तिकैर्म (?) कनियमवशा (?) त कर्णप्रसिद्धिःशुश्रूषेत श्रियाढ्यां हृदि मुदितमले तां श्रुतिं श्रीप्रियस्य ॥ ७७॥

yatsatyaṃ satyavadyavyavasitividitākhyaikasakhyātsvakīyādyāṃ sarvāśāṃ savitrīṃ śrutiruditavatī viśvaviśvāsapātram |bhaktecchāpūrtikairma (?) kaniyamavaśā (?) ta karṇaprasiddhiḥśuśrūṣeta śriyāḍhyāṃ hṛdi muditamale tāṃ śrutiṃ śrīpriyasya || 77||

अन्तः संयन्तुकामेन्द्रियगणगजतायूथनाथं मदर्थे (र्द्ध)रुद्दामानं मनोनामकमृषिजनतापेक्षते यावपाशा (?) ।याभ्यां बद्धात्मनां न प्रभवति भवतो दुस्त्यजोऽप्यस्तजन्माभूयोबन्धस्य बद्धोक्षजित इव हरेस्तौ स्मरेच्छ्रोत्रपाशौ ॥ ७८॥

antaḥ saṃyantukāmendriyagaṇagajatāyūthanāthaṃ madarthe (rddha)ruddāmānaṃ manonāmakamṛṣijanatāpekṣate yāvapāśā (?) |yābhyāṃ baddhātmanāṃ na prabhavati bhavato dustyajo'pyastajanmābhūyobandhasya baddhokṣajita iva harestau smarecchrotrapāśau || 78||

योगाध्वप्रौढतृष्णस्त्रुटितगुणपुटो जुष्टतीर्थोऽमृतर्थींधर्मद्धर्थै कूपकर्तुर्विशतु दृढपदं कर्णकूपे कृपालोः ।यद्भूषाश्मांशुपूरं निजनिकटचरा दर्शिता हावभावंदिव्यर्षीणां दिदृक्षाभरपरितृषिताः पश्य धावन्ति गावः ॥ ७९॥

yogādhvaprauḍhatṛṣṇastruṭitaguṇapuṭo juṣṭatīrtho'mṛtarthīṃdharmaddharthai kūpakarturviśatu dṛḍhapadaṃ karṇakūpe kṛpāloḥ |yadbhūṣāśmāṃśupūraṃ nijanikaṭacarā darśitā hāvabhāvaṃdivyarṣīṇāṃ didṛkṣābharaparitṛṣitāḥ paśya dhāvanti gāvaḥ || 79||

त्रस्तौ वैधुन्तुदारुन्तुदरदकदनात्स्वाभयं याचमानौयौ नूनं वेपमानावुडुपतितपनौ कर्णजाहं जिहानौ ।प्रीत्या प्रत्युद्गतौ चायतनयनयुगेनात्ममूर्त्यन्तरत्वात्ध्यायेद्रादहस्ते रुचिभररुचिरे कुण्डले गण्डलोके ॥ ८०॥

trastau vaidhuntudāruntudaradakadanātsvābhayaṃ yācamānauyau nūnaṃ vepamānāvuḍupatitapanau karṇajāhaṃ jihānau |prītyā pratyudgatau cāyatanayanayugenātmamūrtyantaratvātdhyāyedrādahaste rucibhararucire kuṇḍale gaṇḍaloke || 80||

स्थाप्यः सङ्कल्पकल्पे मणिमकरमुखाकारशिल्पोऽस्य कर्णाकल्पोऽम्भोयन्त्रकल्पः कलयत सुधियो कल्परत्नांशुवंशः ।त्रैलोक्यावासयोग्यामपि विपुलवपुर्वापिकां पूरयित्वाधावल्लावण्यपूरः परिवहति बहिः साध्वनेन ध्वनेति ॥ ८१॥

sthāpyaḥ saṅkalpakalpe maṇimakaramukhākāraśilpo'sya karṇākalpo'mbhoyantrakalpaḥ kalayata sudhiyo kalparatnāṃśuvaṃśaḥ |trailokyāvāsayogyāmapi vipulavapurvāpikāṃ pūrayitvādhāvallāvaṇyapūraḥ parivahati bahiḥ sādhvanena dhvaneti || 81||

द्रुह्यन्तौ मह्यमस्य श्रवणमलभवौ भाविनौ दानवौ तौ ।निद्रां गन्तुर्युगान्ते द्रुहिणहृदि समुत्त्रासमुत्थास्नुमित्थम् ।साक्षात्प्रक्षालयन्त्यावपि मणिकिरणैर्निर्मलं निर्मिमाणेकर्णान्तः कर्णभूषे प्रतिभवभिषजः प्रोतचेतीबुभूषेत् ॥ ८२॥

druhyantau mahyamasya śravaṇamalabhavau bhāvinau dānavau tau |nidrāṃ ganturyugānte druhiṇahṛdi samuttrāsamutthāsnumittham |sākṣātprakṣālayantyāvapi maṇikiraṇairnirmalaṃ nirmimāṇekarṇāntaḥ karṇabhūṣe pratibhavabhiṣajaḥ protacetībubhūṣet || 82||

वक्त्राच्छासङ्गभृङ्गीभवदलककुलाकारकालाक्षराणांबिभ्राणां धोरणीं हृद्भुवि भुवनगुरोर्भावयेद्भालपट्टीम् ।अभ्यस्यन्तीव यस्यां पटुमुनिवटवोऽध्येतुमध्यात्मविद्यां(?) श्रद्धावधाना अपरिचिततरीं मातृकां कामपीमाम् ॥ ८३॥

vaktrācchāsaṅgabhṛṅgībhavadalakakulākārakālākṣarāṇāṃbibhrāṇāṃ dhoraṇīṃ hṛdbhuvi bhuvanagurorbhāvayedbhālapaṭṭīm |abhyasyantīva yasyāṃ paṭumunivaṭavo'dhyetumadhyātmavidyāṃ(?) śraddhāvadhānā aparicitatarīṃ mātṛkāṃ kāmapīmām || 83||

धीशैलूषां विशाले सममसृणतलेय दीपिकाभिःकैरीटाश्मच्छटाभिर्नटयतु निटिलोत्सङ्गरङ्गे त्रिसूर्तेः ।यस्य त्रैलोचनं लोचनमनलमयं बाधमानस्य (भासा)त्रासार्थं शर्वशत्रोस्तुलयति तिलको निस्तलो रोचनायाः ॥ ८४॥

dhīśailūṣāṃ viśāle samamasṛṇataleya dīpikābhiḥkairīṭāśmacchaṭābhirnaṭayatu niṭilotsaṅgaraṅge trisūrteḥ |yasya trailocanaṃ locanamanalamayaṃ bādhamānasya (bhāsā)trāsārthaṃ śarvaśatrostulayati tilako nistalo rocanāyāḥ || 84||

कोटीराबद्धनानाविधमणिकिरणैरुल्बणालेख्यलक्ष्मीःश्रीभर्तुर्भालभित्तिः स्वलवणिमसुधास्निग्धमूर्तिर्विभाव्या ।प्रत्याहारोपवासादनुदनुजरिपुध्यानपीयूष (यू) षैस्तन्द्रालुः पारयित्वा श्रयति यतिमतिर्यामुपघ्नां चिराय ॥ ८५॥

koṭīrābaddhanānāvidhamaṇikiraṇairulbaṇālekhyalakṣmīḥśrībharturbhālabhittiḥ svalavaṇimasudhāsnigdhamūrtirvibhāvyā |pratyāhāropavāsādanudanujaripudhyānapīyūṣa (yū) ṣaistandrāluḥ pārayitvā śrayati yatimatiryāmupaghnāṃ cirāya || 85||

सान्द्रैरुद्भासिहासान् सुरतरुकुसुमैरिन्द्रनीलाधिनीलानन्तः प्राप्तप्रकाशान् रचयतु रुचिरान् श्रीहृषीकेशकेशान् ।सार्धं स्पर्धानुबन्धादिव समुदयते व्योमकेशस्य केशैर्येषामभ्रान्तशुभ्रोडुनिवहतिबिडाकाशनीकाशभावः ॥ ८६॥

sāndrairudbhāsihāsān suratarukusumairindranīlādhinīlānantaḥ prāptaprakāśān racayatu rucirān śrīhṛṣīkeśakeśān |sārdhaṃ spardhānubandhādiva samudayate vyomakeśasya keśairyeṣāmabhrāntaśubhroḍunivahatibiḍākāśanīkāśabhāvaḥ || 86||

हस्तीन्द्रस्यार्ति सिन्धूद्धरणमभिहतताभीतिहस्तस्य दूरादार्तत्राणस्य दूरप्रसृमरमहिमा केशहस्तो विचिन्त्यः ।यं हस्तीकृत्य भक्त्या भवदवदहनज्वालजालैर्विहस्ताःकुर्वन्ति स्वान्तदूरामपि दुरधिगमां हस्तसान्मोक्षलक्ष्मीम् ॥ ८७॥

hastīndrasyārti sindhūddharaṇamabhihatatābhītihastasya dūrādārtatrāṇasya dūraprasṛmaramahimā keśahasto vicintyaḥ |yaṃ hastīkṛtya bhaktyā bhavadavadahanajvālajālairvihastāḥkurvanti svāntadūrāmapi duradhigamāṃ hastasānmokṣalakṣmīm || 87||

कौटिल्यं दुष्टलोके किल सुजनजने मार्दवं वर्षुकाब्दोत्कर्षक्लेशार्कतप्ते विभजदिव विभोः कैश्यमन्तर्विचिन्त्यम् ।किं नाधिस्निग्धतायास्तदुचितमुचितं मोचयद्यस्वबन्धून्भक्तान् संसारबन्धात्स्वयमपि सुचिरं बन्धमङ्गीकरोति ॥ ८८॥

kauṭilyaṃ duṣṭaloke kila sujanajane mārdavaṃ varṣukābdotkarṣakleśārkatapte vibhajadiva vibhoḥ kaiśyamantarvicintyam |kiṃ nādhisnigdhatāyāstaducitamucitaṃ mocayadyasvabandhūnbhaktān saṃsārabandhātsvayamapi suciraṃ bandhamaṅgīkaroti || 88||

शुभ्रैरभ्रंलिहैरुन्मुखमणिकिरणैर्ब्रह्मरन्ध्रोपरिष्टदर्चिर्मार्गं सुदुर्गं निजभजनमृते दर्शयद्भक्तपान्थान् ।पश्यन्नश्यनिमेषं मणिमयनयनैविस्मयेनास्य सृष्टिंस्मर्तव्यं प्रत्नपुंसः स्फुटरुचिमुकुटं कूटवद्रत्नसानोः ॥ ८९॥

śubhrairabhraṃlihairunmukhamaṇikiraṇairbrahmarandhropariṣṭadarcirmārgaṃ sudurgaṃ nijabhajanamṛte darśayadbhaktapānthān |paśyannaśyanimeṣaṃ maṇimayanayanaivismayenāsya sṛṣṭiṃsmartavyaṃ pratnapuṃsaḥ sphuṭarucimukuṭaṃ kūṭavadratnasānoḥ || 89||

रत्नौघोद्यत्कराग्रैर्मुखमपि ककुभां पत्रलेखालिखन्तंबघ्नन्तं सान्द्रचन्द्रातपततिमभितो भक्तमुक्त्युत्सवाय ।अग्रीयोग्रभावाद्गगनतरुशिरःस्मेरताराप्रसूनान्युच्चानुच्चेतुकामं स्वमनसि कुरुतां कैटभारेः किरीटम् ॥ ९०॥

ratnaughodyatkarāgrairmukhamapi kakubhāṃ patralekhālikhantaṃbaghnantaṃ sāndracandrātapatatimabhito bhaktamuktyutsavāya |agrīyograbhāvādgaganataruśiraḥsmeratārāprasūnānyuccānuccetukāmaṃ svamanasi kurutāṃ kaiṭabhāreḥ kirīṭam || 90||

रत्नौघोद्यत्कराग्रैर्मुखमपि ककुभां नीलरत्नांशुधाराकारान्नाराचसारानपि हरिधनुषो हीररोचिःप्ररोहान् ।तद्वीराशंसनं संसरणमभि रणे दारूणे वैरिमुख्यैःकामाद्यारख्यैर्मुनीनामुपकरणकरं संस्मरेत्तत्किरीटम् ॥ ९१॥

ratnaughodyatkarāgrairmukhamapi kakubhāṃ nīlaratnāṃśudhārākārānnārācasārānapi haridhanuṣo hīrarociḥprarohān |tadvīrāśaṃsanaṃ saṃsaraṇamabhi raṇe dārūṇe vairimukhyaiḥkāmādyārakhyairmunīnāmupakaraṇakaraṃ saṃsmarettatkirīṭam || 91||

योगीन्द्राणां द्विषः षडिषधरविषमानिच्छतां रोद्धमद्धावोत्रौघोत्थैर्मधोनो(??) धनुर्भिरगणितैश्चित्र (?)द्गणैश्च (?) ।निर्वाणीभूय भूयः सफलयति मतिं यो भिया भावमूलंनश्यद्दोषां विभूषां महयतु महितं मौलिमाम्नायमौलेः ॥ ९२॥

yogīndrāṇāṃ dviṣaḥ ṣaḍiṣadharaviṣamānicchatāṃ roddhamaddhāvotraughotthairmadhono(??) dhanurbhiragaṇitaiścitra (?)dgaṇaiśca (?) |nirvāṇībhūya bhūyaḥ saphalayati matiṃ yo bhiyā bhāvamūlaṃnaśyaddoṣāṃ vibhūṣāṃ mahayatu mahitaṃ maulimāmnāyamauleḥ || 92||

इति श्रीजीवदासवंशावतंसश्रीविद्याकरपुरोहितमहापात्रकृतंश्रीमन्नारायणप्रत्यङ्गवर्णनाशतकं सम्पूर्णम् ।

iti śrījīvadāsavaṃśāvataṃsaśrīvidyākarapurohitamahāpātrakṛtaṃśrīmannārāyaṇapratyaṅgavarṇanāśatakaṃ sampūrṇam |