हयग्रीवपञ्जरम् २ Shri Hayagriva Panjaram 2

दुग्धाब्धीन्दुहराद्रिकुन्दवपुषं रक्ताम्बुजाक्षं हरिंराकापूर्णशशाङ्कबिम्बविलसच्छुभ्राब्जपीठस्थितम् ।हेषावेदघनध्वनद्ध्वनिरवं बालार्करक्ताम्बरंमुद्रापुस्तकशङ्खचक्रविलसद्बाहुं भजेऽश्वाननम् ॥ १॥

dugdhābdhīnduharādrikundavapuṣaṃ raktāmbujākṣaṃ hariṃrākāpūrṇaśaśāṅkabimbavilasacchubhrābjapīṭhasthitam |heṣāvedaghanadhvanaddhvaniravaṃ bālārkaraktāmbaraṃmudrāpustakaśaṅkhacakravilasadbāhuṃ bhaje'śvānanam || 1||

प्रणम्य शिरसा देवं नारायणमशेषगम् ।रमावक्षोजकस्तूरीपङ्कमुद्रितवक्षसम् ॥ २॥

praṇamya śirasā devaṃ nārāyaṇamaśeṣagam |ramāvakṣojakastūrīpaṅkamudritavakṣasam || 2||

सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञः पाराशर्यस्तपोधनः ।हिताय सर्वजगतां नारदं मुनिमब्रवीत् ॥ ३॥

sarvaśāstrārthatattvajñaḥ pārāśaryastapodhanaḥ |hitāya sarvajagatāṃ nāradaṃ munimabravīt || 3||

नादविद्याविशेषज्ञं कर्पूरधवलाकृतिम् ।महतीनादसन्तुष्टमानसं महितं परम् ॥ ४॥

nādavidyāviśeṣajñaṃ karpūradhavalākṛtim |mahatīnādasantuṣṭamānasaṃ mahitaṃ param || 4||

हिरण्यगर्भसम्भूतं हिरण्याक्षारिसेविनम् ।पुण्यराशिं पुराणज्ञं पावनीकृतदिक्तटम् ॥ ५॥

hiraṇyagarbhasambhūtaṃ hiraṇyākṣārisevinam |puṇyarāśiṃ purāṇajñaṃ pāvanīkṛtadiktaṭam || 5||

व्यास उवाचदेवर्षे नारद श्रीमन् साक्षाद्ब्रह्माङ्गसम्भव ।भवानशेषविज्ञानपारगस्तपसां निधिः ॥ ६॥

vyāsa uvācadevarṣe nārada śrīman sākṣādbrahmāṅgasambhava |bhavānaśeṣavijñānapāragastapasāṃ nidhiḥ || 6||

वेदान्तपारगस्सर्वशास्रार्थप्रतिभोज्ज्वलः ।परब्रह्मणि निष्णातस्सच्चिदानन्दविग्रहः ॥ ७॥

vedāntapāragassarvaśāsrārthapratibhojjvalaḥ |parabrahmaṇi niṣṇātassaccidānandavigrahaḥ || 7||

जगद्धिताय जनितस्साक्षादिव चतुर्मुखः ।हन्यन्ते भवता दैत्याः दैत्यारिभुजविक्रमैः ॥ ८॥

jagaddhitāya janitassākṣādiva caturmukhaḥ |hanyante bhavatā daityāḥ daityāribhujavikramaiḥ || 8||

लोकानुग्रहकर्ता त्वं त्रैलोक्यं तद्वदानघ ।मनुष्या ऋषयो देवाः त्वय्येव परिसत्तम ॥ ९॥

lokānugrahakartā tvaṃ trailokyaṃ tadvadānagha |manuṣyā ṛṣayo devāḥ tvayyeva parisattama || 9||

कर्ता त्वं लोककार्याणां परत्र परिनिष्ठितः ।पृच्छामि त्वामशेषज्ञ निदानं सर्वसम्पदाम् ॥ १०॥

kartā tvaṃ lokakāryāṇāṃ paratra pariniṣṭhitaḥ |pṛcchāmi tvāmaśeṣajña nidānaṃ sarvasampadām || 10||

सर्वसंसारनिर्मुक्तं आपद्घ्नं शान्तमानसम् ।यत्सर्वलोकहितकृत् यत्प्रशंसन्ति योगिनः ॥ ११॥

sarvasaṃsāranirmuktaṃ āpadghnaṃ śāntamānasam |yatsarvalokahitakṛt yatpraśaṃsanti yoginaḥ || 11||

यतश्चराचरं विश्वं धृतं येन महामुने ।स्पृहयन्त्युन्नतप्राप्तिं यस्मिन्ब्रह्मादिदेवताः ॥ १२॥

yataścarācaraṃ viśvaṃ dhṛtaṃ yena mahāmune |spṛhayantyunnataprāptiṃ yasminbrahmādidevatāḥ || 12||

निर्माणावनसंहारा यतो विश्वस्य सत्तम ।यस्य प्रभावाद्ब्रह्माद्याः लभन्ते वाञ्छितं फलम् ॥ १३॥

nirmāṇāvanasaṃhārā yato viśvasya sattama |yasya prabhāvādbrahmādyāḥ labhante vāñchitaṃ phalam || 13||

दारिद्र्यनाशो जायेत यस्मिन्श्रुतिपथं गते ।विवक्षितार्थनिर्वाहो मुरवान्निस्सरते च गीः ॥ १४॥

dāridryanāśo jāyeta yasminśrutipathaṃ gate |vivakṣitārthanirvāho muravānnissarate ca gīḥ || 14||

नृपाणां राज्यहीनानां येन राज्यं भविष्यति ।अपुत्रः पुत्रवान् येन वन्ध्या पुत्रवती भवेत् ॥ १५॥

nṛpāṇāṃ rājyahīnānāṃ yena rājyaṃ bhaviṣyati |aputraḥ putravān yena vandhyā putravatī bhavet || 15||

शत्रूणामचिरान्नाशो ज्ञानं ज्ञानेप्सुनामपि ।चतुर्वर्गफलं यस्य जपाद्भवति सुव्रत ॥ १६॥

śatrūṇāmacirānnāśo jñānaṃ jñānepsunāmapi |caturvargaphalaṃ yasya japādbhavati suvrata || 16||

भूतप्रेतपिशाचाद्याः यक्षराक्षसपन्नगाः ।ज्वरादिवातरोगाश्च यस्य स्मरणमात्रतः ॥ १७॥

bhūtapretapiśācādyāḥ yakṣarākṣasapannagāḥ |jvarādivātarogāśca yasya smaraṇamātrataḥ || 17||

मुच्यन्तेऽरिवलशार्दूल यद्वाखिलजगद्धितम् ।तदेतदिति निश्चित्य ब्रूहि मे सकलं गुरो ॥ १८॥

mucyante'rivalaśārdūla yadvākhilajagaddhitam |tadetaditi niścitya brūhi me sakalaṃ guro || 18||

इत्युक्तस्तेन मुनिना व्यासेनामिततेजसा ।बद्धाञ्जलिपुटो भूत्वा सादरं वैणिको मुनिः ॥ १९॥

ityuktastena muninā vyāsenāmitatejasā |baddhāñjalipuṭo bhūtvā sādaraṃ vaiṇiko muniḥ || 19||

नमस्कृत्य जगन्मूलं लक्ष्मीकान्तं परात्परम् ।नमोवाक्यैः पुरश्चक्रे मन्त्रेणानेन विष्णवे ॥ २०ओङ्कारोद्गीथरूपाय ऋग्यजुस्साममूर्तये ।नमो हयोत्तमाङ्गाय वाञ्छितार्थं प्रयच्छ मे ॥ २१॥

namaskṛtya jaganmūlaṃ lakṣmīkāntaṃ parātparam |namovākyaiḥ puraścakre mantreṇānena viṣṇave || 20oṅkārodgītharūpāya ṛgyajussāmamūrtaye |namo hayottamāṅgāya vāñchitārthaṃ prayaccha me || 21||

अज्ञानतिमिरं छिन्धि ज्ञानमाशु प्रयच्छ मे ।देहि मे सम्पदं देव हयशीर्ष नमोऽस्तु ते ॥ २२॥

ajñānatimiraṃ chindhi jñānamāśu prayaccha me |dehi me sampadaṃ deva hayaśīrṣa namo'stu te || 22||

भूतप्रेतपिशाचादीन् छिन्धि देव जनार्दन ।ज्वरादीन्सकलान् रोगान् नाशयाशु रमापते ॥ २३॥

bhūtapretapiśācādīn chindhi deva janārdana |jvarādīnsakalān rogān nāśayāśu ramāpate || 23||

दारिद्र्यं सकलं छिन्धि कुरु सौभाग्यभाजनम् ।शत्रून्नाशय देवेश हयशीर्ष नमोऽस्तु ते ॥ २४॥

dāridryaṃ sakalaṃ chindhi kuru saubhāgyabhājanam |śatrūnnāśaya deveśa hayaśīrṣa namo'stu te || 24||

मेधां विद्यां बलं प्रज्ञां सम्पदं पुत्रपौत्रकान् ।देहि मे सकलं देव हयशीर्ष नमोऽस्तु ते ॥ २५॥

medhāṃ vidyāṃ balaṃ prajñāṃ sampadaṃ putrapautrakān |dehi me sakalaṃ deva hayaśīrṣa namo'stu te || 25||

कर्कोटकमुखान् सर्पान् सविषान्विलयं नय ।अमृतं कुरु मां देव हयशीर्ष नमोऽस्तु ते ॥ २६॥

karkoṭakamukhān sarpān saviṣānvilayaṃ naya |amṛtaṃ kuru māṃ deva hayaśīrṣa namo'stu te || 26||

स्त्रीवश्यं जनवश्यं च राजवश्यं परात्परम् ।कुरु देवाङ्गनावृन्दसेव्यमानपदाम्बुज ॥ २७॥

strīvaśyaṃ janavaśyaṃ ca rājavaśyaṃ parātparam |kuru devāṅganāvṛndasevyamānapadāmbuja || 27||

हंसाय परमेशाय चन्द्रमण्डलवासिने ।नमो हयोत्तमाङ्गाय वाञ्छितार्थं प्रयच्छ मे ॥ २८॥

haṃsāya parameśāya candramaṇḍalavāsine |namo hayottamāṅgāya vāñchitārthaṃ prayaccha me || 28||

ऋयजुस्सामरूपाय ऋताय महसे नमः ।ऋक्षेश बिम्बमध्यस्थराजीवासनभाजिने ॥ २९॥

ṛyajussāmarūpāya ṛtāya mahase namaḥ |ṛkṣeśa bimbamadhyastharājīvāsanabhājine || 29||

वेदवेदान्तवेद्याय वेदाहरणकर्मणे ।वादाहव महाबाहो भ्रंशिने ब्रह्मणे नमः ॥ ३०॥

vedavedāntavedyāya vedāharaṇakarmaṇe |vādāhava mahābāho bhraṃśine brahmaṇe namaḥ || 30||

प्रज्ञाप्रदायिने नित्यं भजतां भावितात्मनाम् ।प्रणवोद्गीथवपुषे प्रणतिं प्रतिपादये ॥ ३१॥

prajñāpradāyine nityaṃ bhajatāṃ bhāvitātmanām |praṇavodgīthavapuṣe praṇatiṃ pratipādaye || 31||

मन्दारकुन्दस्फटिकमहनीयोरुवक्षसे ।मनीषाप्रददेवाय महाश्वशिरसे नमः ॥ ३२॥

mandārakundasphaṭikamahanīyoruvakṣase |manīṣāpradadevāya mahāśvaśirase namaḥ || 32||

इति द्वादशमन्त्रेण नमस्कृत्य जनार्दनम् ।प्राह प्रसन्नवदनः पाराशर्यमनिन्दितम् ॥ ३३॥

iti dvādaśamantreṇa namaskṛtya janārdanam |prāha prasannavadanaḥ pārāśaryamaninditam || 33||

नारद उवाच ।साधु साधु त्वया पृष्टः मुने सत्यवतीसुत ।कृत्स्नाध्वरात्समुद्धत्य विलोक्य निखिलागमान् ॥ ३४॥

nārada uvāca |sādhu sādhu tvayā pṛṣṭaḥ mune satyavatīsuta |kṛtsnādhvarātsamuddhatya vilokya nikhilāgamān || 34||

संशोध्य सर्वशास्त्राणि समालोक्येतिहासकान् ।पुराणमन्त्रशास्त्राणि मथित्वा दर्शनान्यपि ॥ ३५॥

saṃśodhya sarvaśāstrāṇi samālokyetihāsakān |purāṇamantraśāstrāṇi mathitvā darśanānyapi || 35||

सर्वतस्सारमुद्धृत्य तव वक्ष्ये यथार्थतः ।अवधाने मनः कृत्वा शृणु सत्यवतीसुत ॥ ३६॥

sarvatassāramuddhṛtya tava vakṣye yathārthataḥ |avadhāne manaḥ kṛtvā śṛṇu satyavatīsuta || 36||

अशेषलोकहितकृदज्ञानतिमिरापहम् ।अणिमादिगुणोपेतं हयग्रीवस्य पञ्जरम् ॥ ३७॥

aśeṣalokahitakṛdajñānatimirāpaham |aṇimādiguṇopetaṃ hayagrīvasya pañjaram || 37||

अर्च्यं ब्रह्मादिभिर्देवैरनन्ताद्वैतकारणम् ।उपास्यमानं सततं उमाजानिमुखैस्सुरैः ॥ ३८॥

arcyaṃ brahmādibhirdevairanantādvaitakāraṇam |upāsyamānaṃ satataṃ umājānimukhaissuraiḥ || 38||

ब्रह्महत्यादिपापघ्नमपूर्वफलदायकम् ।सारस्वतादिसंसृष्टकारणं कवितावहम् ॥ ३९॥

brahmahatyādipāpaghnamapūrvaphaladāyakam |sārasvatādisaṃsṛṣṭakāraṇaṃ kavitāvaham || 39||

सङ्गीतविद्यानिलयं श्रुतिदं पुत्रदायकम् ।किमुच्यते महाभाग प्रभावस्तस्य शाश्वतः ॥ ४०॥

saṅgītavidyānilayaṃ śrutidaṃ putradāyakam |kimucyate mahābhāga prabhāvastasya śāśvataḥ || 40||

यस्य प्रभावाद्ब्रह्मापि ब्रह्मत्वमगमत्पुरा ।शम्भुश्शम्भुत्वमापन्नः शक्रश्शक्रत्वमागतः ॥ ४१॥

yasya prabhāvādbrahmāpi brahmatvamagamatpurā |śambhuśśambhutvamāpannaḥ śakraśśakratvamāgataḥ || 41||

जप्त्वा यक्षेशतां प्राप्तः कुबेरः पञ्जरोत्तमम् ।जप्त्वा बृहस्पतिस्सम्यग्धयग्रीवस्य पञ्जरम् ॥ ४२॥

japtvā yakṣeśatāṃ prāptaḥ kuberaḥ pañjarottamam |japtvā bṛhaspatissamyagdhayagrīvasya pañjaram || 42||

हयग्रीवप्रसादेन वाचस्पत्यमवाप्तवान् ।प्राचीदिक्पालतां यातः श्रुत्वेदं पञ्जरं पुरा ॥ ४३॥

hayagrīvaprasādena vācaspatyamavāptavān |prācīdikpālatāṃ yātaḥ śrutvedaṃ pañjaraṃ purā || 43||

अस्मादन्येऽ पि दिक्पाला तत्तत्स्थानं गता ध्रुवम् ।लब्ध्वोपदेशं गिरिराट्᳐सैनापत्यं गतो गुहः ॥ ४४॥

asmādanye' pi dikpālā tattatsthānaṃ gatā dhruvam |labdhvopadeśaṃ girirāṭ᳐saināpatyaṃ gato guhaḥ || 44||

सर्वक्षत्रवधं चक्रे रामश्चास्य जपान्मुने ।राजा बभूव सर्वेषां शशाङ्कोऽस्य प्रभावतः ॥ ४५॥

sarvakṣatravadhaṃ cakre rāmaścāsya japānmune |rājā babhūva sarveṣāṃ śaśāṅko'sya prabhāvataḥ || 45||

सूर्यस्तेजस्वितां प्राप्तो लब्ध्वेदं ब्रह्मणोऽन्तिकात् ।शुक्रस्य कवितासिद्धिं प्रायच्छच्चन्द्रशेरवरः ॥ ४६॥

sūryastejasvitāṃ prāpto labdhvedaṃ brahmaṇo'ntikāt |śukrasya kavitāsiddhiṃ prāyacchaccandraśeravaraḥ || 46||

प्रह्लादोऽस्य जपादेव तीर्त्वा बाधामहाम्बुधिम् ।भक्त्या परमया युक्तः कैवल्यं परमं ययौ ॥ ४७॥

prahlādo'sya japādeva tīrtvā bādhāmahāmbudhim |bhaktyā paramayā yuktaḥ kaivalyaṃ paramaṃ yayau || 47||

धर्मराज इति ख्यातिं यमोऽपि गतवान् ध्रुवम् ।रामो ददाति सर्वेभ्यो जपात्सकलसम्पदः ॥ ४८॥

dharmarāja iti khyātiṃ yamo'pi gatavān dhruvam |rāmo dadāti sarvebhyo japātsakalasampadaḥ || 48||

एतत्पञ्जरमाहात्म्यं अनुभूयोर्वशी चिरम् ।ख्यातिं जगाम वेदेषु बुधपुत्रः पुरूरवाः ॥ ४९॥

etatpañjaramāhātmyaṃ anubhūyorvaśī ciram |khyātiṃ jagāma vedeṣu budhaputraḥ purūravāḥ || 49||

लब्ध्वेदं पञ्जरप्राप्तिं मुक्तिं सम्मानतो जपात् ।धर्मार्थकाममोक्षाणामिदमेव परायणम् ॥ ५०॥

labdhvedaṃ pañjaraprāptiṃ muktiṃ sammānato japāt |dharmārthakāmamokṣāṇāmidameva parāyaṇam || 50||

पुरा सर्वासु विद्यासु नष्टासु प्रलये मुने ।नारायणो जगत्कर्ता रमाश्रितभुजान्तरः ॥ ५१॥

purā sarvāsu vidyāsu naṣṭāsu pralaye mune |nārāyaṇo jagatkartā ramāśritabhujāntaraḥ || 51||

निःस्वाध्यायवषट्कारं स्वधास्वाहाविवर्जितम् ।विलोक्य भुवनं कृत्स्नं किमिति व्याकुलोऽभवत् ॥ ५२॥

niḥsvādhyāyavaṣaṭkāraṃ svadhāsvāhāvivarjitam |vilokya bhuvanaṃ kṛtsnaṃ kimiti vyākulo'bhavat || 52||

अन्वीक्ष्य वेदशास्त्राणि नापश्यत्किमपि प्रभुः ।हयग्रीवतनुं प्राप्य सच्चित्सुखमयीं ततः ॥ ५३॥

anvīkṣya vedaśāstrāṇi nāpaśyatkimapi prabhuḥ |hayagrīvatanuṃ prāpya saccitsukhamayīṃ tataḥ || 53||

निष्कलङ्कशशिच्छायां निर्निद्रकमलेक्षणाम् ।नित्यामचिन्त्यविभवां नीराजितपदां सुरैः ॥ ५४॥

niṣkalaṅkaśaśicchāyāṃ nirnidrakamalekṣaṇām |nityāmacintyavibhavāṃ nīrājitapadāṃ suraiḥ || 54||

चन्द्रमपडलमध्यस्थपुण्डरीकनिषेदुषीम् ।शङ्खचक्राक्षवलयपुस्तकोज्ज्वलबाहुकाम् ॥ ५५॥

candramapaḍalamadhyasthapuṇḍarīkaniṣeduṣīm |śaṅkhacakrākṣavalayapustakojjvalabāhukām || 55||

पूरयित्रीं जगत्कृत्स्नं प्रभया देहजातया ।ऋषिभिः प्राक्तनैर्ध्येयां ज्ञानविज्ञानपूरिताम् ॥ ५६॥

pūrayitrīṃ jagatkṛtsnaṃ prabhayā dehajātayā |ṛṣibhiḥ prāktanairdhyeyāṃ jñānavijñānapūritām || 56||

मनोवाग्विषयातीतामागमान्तनिवासिनीम् ।शोकात्तीर्त्वा गुणोन्मुक्तामवस्थात्रयवर्जिताम् ॥ ५७॥

manovāgviṣayātītāmāgamāntanivāsinīm |śokāttīrtvā guṇonmuktāmavasthātrayavarjitām || 57||

सम्यग्वीरासनासीनस्साक्षाच्चिन्मात्रविग्रहः ।अध्यासीत्पञ्जरं स्वीयं वेदसारमचिन्तयन् ॥ ५८॥

samyagvīrāsanāsīnassākṣāccinmātravigrahaḥ |adhyāsītpañjaraṃ svīyaṃ vedasāramacintayan || 58||

अष्टवारमिदं ब्रह्मन्नष्टाविंशतिसङ्ख्यया ।आवर्तयन् ददर्शाग्रे प्रणवं पञ्जरोद्भवम् ॥ ५९॥

aṣṭavāramidaṃ brahmannaṣṭāviṃśatisaṅkhyayā |āvartayan dadarśāgre praṇavaṃ pañjarodbhavam || 59||

गायत्री प्रणवाज्जज्ञे ततस्साङ्गादयो मुखाः ।स्मृतयश्च पुराणानि सेतिहासानि सत्तम ॥ ६०॥

gāyatrī praṇavājjajñe tatassāṅgādayo mukhāḥ |smṛtayaśca purāṇāni setihāsāni sattama || 60||

तस्मादशेषविद्यानां निदानमिदमिष्यते ।उपादिशद्गिरीशाय हयग्रीवस्य पञ्जरम् ॥ ६१॥

tasmādaśeṣavidyānāṃ nidānamidamiṣyate |upādiśadgirīśāya hayagrīvasya pañjaram || 61||

अस्मादवाप्तवानेतद्ब्रह्मा लोकपितामहः ।ब्रह्मा मुनीनां सर्वेषां गुह्यं चोपादिशत्स्वयम् ॥ ६२॥

asmādavāptavānetadbrahmā lokapitāmahaḥ |brahmā munīnāṃ sarveṣāṃ guhyaṃ copādiśatsvayam || 62||

अहमिन्द्रादिदेवानां तत्तत्स्थानप्रसिद्धये ।उपदेशं तवाप्यद्य दास्यामि नियतव्रत ॥ ६३॥

ahamindrādidevānāṃ tattatsthānaprasiddhaye |upadeśaṃ tavāpyadya dāsyāmi niyatavrata || 63||

त्वया सर्वेषु लोकेषु ख्यातिमेतद्गमिष्यति ।शठायागुरुभक्ताय चलायानात्मवेदिने ॥ ६४॥

tvayā sarveṣu lokeṣu khyātimetadgamiṣyati |śaṭhāyāgurubhaktāya calāyānātmavedine || 64||

कृतघ्नायाभिशप्ताय कुलघ्नायाकृतात्मनेकथञ्चिदपि नो दद्याद्धयग्रीवस्य पञ्जरम् ॥ ६५॥

kṛtaghnāyābhiśaptāya kulaghnāyākṛtātmanekathañcidapi no dadyāddhayagrīvasya pañjaram || 65||

अस्य स्मरणमात्रेण सर्वं सिद्ध्यति भूतले ।श्रीवाक्कामी विशेषेण धारयेत्पञ्जरोत्तमम् ॥ ६६॥

asya smaraṇamātreṇa sarvaṃ siddhyati bhūtale |śrīvākkāmī viśeṣeṇa dhārayetpañjarottamam || 66||

एकैकमन्त्रं प्रत्येकं पठ्यं मन्त्रोऽपि इष्यते ।तस्मात्सर्वप्रयत्नेन धार्यमेतच्छुभेप्सुभिः ॥ ६७॥

ekaikamantraṃ pratyekaṃ paṭhyaṃ mantro'pi iṣyate |tasmātsarvaprayatnena dhāryametacchubhepsubhiḥ || 67||

ऋषिरस्य हयग्रीवो देवता तु स एव हि ।प्रोक्तमानुष्टुभं छन्दं सर्वदेवैर्नियुज्यते ॥ ६८॥

ṛṣirasya hayagrīvo devatā tu sa eva hi |proktamānuṣṭubhaṃ chandaṃ sarvadevairniyujyate || 68||

क्षीराम्भोनिधिसङ्काशं कमलायतलोचनम् ।कलानिधिकृतावासं कर्णिकापीठवासिनम् ॥ ६९॥

kṣīrāmbhonidhisaṅkāśaṃ kamalāyatalocanam |kalānidhikṛtāvāsaṃ karṇikāpīṭhavāsinam || 69||

ज्ञानमुद्राक्षवलयशङ्खचक्रलसत्करम् ।भूषाकिरणसदोहनीराजितदिगन्तरम् ॥ ७०॥

jñānamudrākṣavalayaśaṅkhacakralasatkaram |bhūṣākiraṇasadohanīrājitadigantaram || 70||

वक्त्राब्जनिर्गतोद्दामवाणीसन्तानशोभितम् ।देवतासार्वभौमं तं ध्यायेदिष्टार्थसिद्धये ॥ ७१॥

vaktrābjanirgatoddāmavāṇīsantānaśobhitam |devatāsārvabhaumaṃ taṃ dhyāyediṣṭārthasiddhaye || 71||

हयग्रीवः शिरः पातु ललाटं चन्द्रमध्यगः ।शास्त्रदृष्टिर्दृशौ पातु मुखं ब्रह्मात्मकः श्रुतीः ॥ ७२॥

hayagrīvaḥ śiraḥ pātu lalāṭaṃ candramadhyagaḥ |śāstradṛṣṭirdṛśau pātu mukhaṃ brahmātmakaḥ śrutīḥ || 72||

घ्राणं गन्धात्मकः पातु वदनं यज्ञसम्भवः ।जिह्वां वागीश्वरः पातु मुकुन्दो दन्तसंहतिम् ॥ ७३॥

ghrāṇaṃ gandhātmakaḥ pātu vadanaṃ yajñasambhavaḥ |jihvāṃ vāgīśvaraḥ pātu mukundo dantasaṃhatim || 73||

ओष्ठं ब्रह्मात्मकः पातु पातु नारायणोऽधरम् ।शिवात्मा चिबुकं पातु कपोलौ कमलाप्रभुः ॥ ७४॥

oṣṭhaṃ brahmātmakaḥ pātu pātu nārāyaṇo'dharam |śivātmā cibukaṃ pātu kapolau kamalāprabhuḥ || 74||

बिम्बात्मा पिठरं पातु कर्णौ नादात्मको मम ।भुजौ चतुर्भुजः पातु करौ दैत्येन्द्रमर्दनः ॥ ७५॥

bimbātmā piṭharaṃ pātu karṇau nādātmako mama |bhujau caturbhujaḥ pātu karau daityendramardanaḥ || 75||

ज्ञानात्मा हृदयं पातु विश्वात्मा कुचयुग्मकम् ।मध्यमं पातु सर्वात्मा पातु पीताम्बरः कटिम् ॥ ७६॥

jñānātmā hṛdayaṃ pātu viśvātmā kucayugmakam |madhyamaṃ pātu sarvātmā pātu pītāmbaraḥ kaṭim || 76||

कुक्षिं रक्षतु विश्वात्मा बलिभङ्गो वलित्रयम् ।नाभिं मे पद्मनाभोऽव्याद्गुह्यं गुह्यार्थबोधकः ॥ ७७॥

kukṣiṃ rakṣatu viśvātmā balibhaṅgo valitrayam |nābhiṃ me padmanābho'vyādguhyaṃ guhyārthabodhakaḥ || 77||

ऊरू दामोदरः पातु जानुनी मधुसूदनः ।पादौ त्रिविक्रमः पातु पातु पादाङ्गुलीर्हरिः ॥ ७८॥

ūrū dāmodaraḥ pātu jānunī madhusūdanaḥ |pādau trivikramaḥ pātu pātu pādāṅgulīrhariḥ || 78||

सर्वाङ्गं सर्वगः पातु पातु रोमाणि केशवः ।धातूनादिहितः पातु भार्यां लक्ष्मीपतिर्मम ॥ ७९॥

sarvāṅgaṃ sarvagaḥ pātu pātu romāṇi keśavaḥ |dhātūnādihitaḥ pātu bhāryāṃ lakṣmīpatirmama || 79||

पुत्रान् विश्वकुटुम्बी मे पातु बन्धून् सुरेश्वरः ।वित्तमिन्द्रात्मकः पातु वह्न्यात्मा शत्रुसंहतेः ॥ ८०॥

putrān viśvakuṭumbī me pātu bandhūn sureśvaraḥ |vittamindrātmakaḥ pātu vahnyātmā śatrusaṃhateḥ || 80||

प्राणान् वाय्वात्मकः पातु क्षेत्रं विश्वम्भरात्मकः ।वरुणात्मा रसान् पातु व्योमात्मा हृद्गुहान्तरम् ॥ ८१॥

prāṇān vāyvātmakaḥ pātu kṣetraṃ viśvambharātmakaḥ |varuṇātmā rasān pātu vyomātmā hṛdguhāntaram || 81||

दिवारात्रौ हृषीकेशः पातु सर्वं जगद्गुरुः ।विषमे सङ्कटे चैव पातु क्षेमङ्करो मम ॥ ८२॥

divārātrau hṛṣīkeśaḥ pātu sarvaṃ jagadguruḥ |viṣame saṅkaṭe caiva pātu kṣemaṅkaro mama || 82||

सच्चिदानन्दरूपो मे ज्ञानं रक्षतु सर्वदा ।प्राच्यां रक्षतु विश्वात्मा आग्नेय्यां ज्ञानदीपकः ॥ ८३॥

saccidānandarūpo me jñānaṃ rakṣatu sarvadā |prācyāṃ rakṣatu viśvātmā āgneyyāṃ jñānadīpakaḥ || 83||

याम्यां बोधप्रदः पातु नैरृत्यां चिद्घनप्रभुः ।विद्येशः पातु वारुण्यां वायव्यां चिन्मयो मम ॥ ८४॥

yāmyāṃ bodhapradaḥ pātu nairṛtyāṃ cidghanaprabhuḥ |vidyeśaḥ pātu vāruṇyāṃ vāyavyāṃ cinmayo mama || 84||

कौबेर्यां वित्तदः पातु पात्त्वैशान्यां जगद्गुरुः ।ऊर्ध्वं पातु जगत्स्वामी पात्वधस्तात् परात्परः ॥ ८५॥

kauberyāṃ vittadaḥ pātu pāttvaiśānyāṃ jagadguruḥ |ūrdhvaṃ pātu jagatsvāmī pātvadhastāt parātparaḥ || 85||

रक्षाहीनं तु मे स्थानं रक्षत्वखिलनायकः ।इतीदं कीर्तयेद्यस्तु कवचं देवपूजितम् ॥ ८६॥

rakṣāhīnaṃ tu me sthānaṃ rakṣatvakhilanāyakaḥ |itīdaṃ kīrtayedyastu kavacaṃ devapūjitam || 86||

भवेद्।ह्वादशमन्त्रेण पुरश्चर्या मुनीश्वर ।लक्षसङ्ख्या भवेत्सोऽपि आद्यन्तं पञ्जरं न्यसेत् ॥ ८७॥

bhaved|hvādaśamantreṇa puraścaryā munīśvara |lakṣasaṅkhyā bhavetso'pi ādyantaṃ pañjaraṃ nyaset || 87||

किं वा द्वादशमन्त्रेण सर्वस्य जनयिष्यति ।ऊरूदघ्नजले स्थित्वा हयग्रीवस्य पञ्जरम् ॥ ८८॥

kiṃ vā dvādaśamantreṇa sarvasya janayiṣyati |ūrūdaghnajale sthitvā hayagrīvasya pañjaram || 88||

जपेद्।ह्वादशमन्त्रेण मण्डलान्तं दृढव्रतः ।सहस्रं वा तदर्धं वा त्रिशतं वा शतं तथा ॥ ८९॥

japed|hvādaśamantreṇa maṇḍalāntaṃ dṛḍhavrataḥ |sahasraṃ vā tadardhaṃ vā triśataṃ vā śataṃ tathā || 89||

सर्वज्ञत्वं लभेत्सद्यः हयग्रीव इवापरः ।सत्यं सत्यमहं वक्ष्ये नासाध्यं तस्य विद्यते ॥ ९०॥

sarvajñatvaṃ labhetsadyaḥ hayagrīva ivāparaḥ |satyaṃ satyamahaṃ vakṣye nāsādhyaṃ tasya vidyate || 90||

आनन्दसान्द्रमाखिलात्मकमद्वितीयंविद्यानिधिं विविधशोभनहेतुभूम् ।आराधयेद्धृदयपङ्कजमध्यसंस्थंअश्वोत्तमाङ्गमखिलैरभिवन्द्यमानम् ॥ ९१॥

ānandasāndramākhilātmakamadvitīyaṃvidyānidhiṃ vividhaśobhanahetubhūm |ārādhayeddhṛdayapaṅkajamadhyasaṃsthaṃaśvottamāṅgamakhilairabhivandyamānam || 91||

हेषा यस्य त्रयीघोषो मन्दुरा चन्द्रमण्डलम् ।घासो महासुरप्राणाः हयराणामुपास्महे ॥ ९२॥

heṣā yasya trayīghoṣo mandurā candramaṇḍalam |ghāso mahāsuraprāṇāḥ hayarāṇāmupāsmahe || 92||

(श्रीनारदपुराणे)इति हयग्रीवपञ्जरं २ सम्पूर्णम् ।

(śrīnāradapurāṇe)iti hayagrīvapañjaraṃ 2 sampūrṇam |