प्रतिबिम्बलहरी Pratibimba Lahari

डेस्च्रिप्तिओन् :श्रीः॥ सर्वदिव्यप्रबन्धसाधारणमुखपद्यानि ॥रामानुजदयापात्रं ज्ञानवैराग्यभूषणम् ।श्रीमद्वेङ्कटनाथार्यं वन्दे वेदान्तदेशिकम् ॥ १॥

ḍescription :śrīḥ|| sarvadivyaprabandhasādhāraṇamukhapadyāni ||rāmānujadayāpātraṃ jñānavairāgyabhūṣaṇam |śrīmadveṅkaṭanāthāryaṃ vande vedāntadeśikam || 1||

लक्ष्मीनाथसमारम्भां नाथयामुनमध्यमांअस्मदाचार्यपर्यन्तां वन्दे गुरुपरम्पराम् ॥ २॥

lakṣmīnāthasamārambhāṃ nāthayāmunamadhyamāṃasmadācāryaparyantāṃ vande guruparamparām || 2||

यो नित्यमच्युतपदाम्बुजयुग्मरुक्मव्यामोहतस्दितराणि तृणाय मेने ।अस्मद्गुरोः भगवतोऽस्य दयैकसिन्धोःरामानुजस्य चरणौ शरणं प्रपद्ये ॥ ३॥

yo nityamacyutapadāmbujayugmarukmavyāmohatasditarāṇi tṛṇāya mene |asmadguroḥ bhagavato'sya dayaikasindhoḥrāmānujasya caraṇau śaraṇaṃ prapadye || 3||

माता पिता युवतयस्तनया विभूतिःसर्वं यदेव नियमेन मदन्वयानाम् ।आद्यस्य नः कुलपतेः वकुलाभिरामंश्रीमत्तदङ्घ्रियुगलं प्रणमामि मूर्ध्ना ॥ ४॥

mātā pitā yuvatayastanayā vibhūtiḥsarvaṃ yadeva niyamena madanvayānām |ādyasya naḥ kulapateḥ vakulābhirāmaṃśrīmattadaṅghriyugalaṃ praṇamāmi mūrdhnā || 4||

भूतं सरश्च महदाह्वयभट्टनाथश्रीभक्तिसारकुलशेखरयोगिवाहान् ।भक्ताङ्घ्रिरेणुपरकालयतीन्द्रमिश्रान्श्रीमत्पराङ्कुशमुनिं प्रणतोऽस्मि नित्यम् ॥ ५॥

bhūtaṃ saraśca mahadāhvayabhaṭṭanāthaśrībhaktisārakulaśekharayogivāhān |bhaktāṅghrireṇuparakālayatīndramiśrānśrīmatparāṅkuśamuniṃ praṇato'smi nityam || 5||

मङ्गलाशासनादिसूक्तप्रणेतुः श्रीभट्टनाथस्य

maṅgalāśāsanādisūktapraṇetuḥ śrībhaṭṭanāthasya

गुरुमुखमनधीत्य प्राहवेदानशेषान्नरपतिपरिक्लृप्तं शुल्कमादातुकामः ।श्वशुरममरवन्द्यं रङ्गनाथस्य साक्षात्द्विजकुलतिलकं तं विष्णुचित्तं नमामि ॥ १॥

gurumukhamanadhītya prāhavedānaśeṣānnarapatipariklṛptaṃ śulkamādātukāmaḥ |śvaśuramamaravandyaṃ raṅganāthasya sākṣātdvijakulatilakaṃ taṃ viṣṇucittaṃ namāmi || 1||

ज्वलता\* पृथुना चापि प्राकारेणाभिवेष्टितम् ।धन्विनव्यपुरं ब्रूते सकृद्यो मनुजोत्तमः ॥तस्याङ्घ्रिकमलं शीर्ष्णा वहामो; राजसंसदि ।पूर्वं दारितशुल्कं तं प्रशंसामो मनो! वयम् ॥इत्यधोगतिदं मार्गं दारयामस्समागताः ॥ २॥

jvalatā\* pṛthunā cāpi prākāreṇābhiveṣṭitam |dhanvinavyapuraṃ brūte sakṛdyo manujottamaḥ ||tasyāṅghrikamalaṃ śīrṣṇā vahāmo; rājasaṃsadi |pūrvaṃ dāritaśulkaṃ taṃ praśaṃsāmo mano! vayam ||ityadhogatidaṃ mārgaṃ dārayāmassamāgatāḥ || 2||

(\*अस्माभिः इमानि पद्यानि उपरिस्थितमुखद्रमिडगाथाविवर्तनतया कृतानि । परिशोधकः)प्रशंसेच्च यथा पाण्ड्यो शङ्खध्मानं जना यथा ।कुर्युः प्राप्त इहाद्यायं भट्टनाथो महानिति ॥तथा काङ्क्षितवेदानां पठन् वाक्यानि संसदि ।आददाराशु शुल्कं यः तस्याङ्घ्री शरणं हि नः ॥ ३॥

(\*asmābhiḥ imāni padyāni uparisthitamukhadramiḍagāthāvivartanatayā kṛtāni | pariśodhakaḥ)praśaṃsecca yathā pāṇḍyo śaṅkhadhmānaṃ janā yathā |kuryuḥ prāpta ihādyāyaṃ bhaṭṭanātho mahāniti ||tathā kāṅkṣitavedānāṃ paṭhan vākyāni saṃsadi |ādadārāśu śulkaṃ yaḥ tasyāṅghrī śaraṇaṃ hi naḥ || 3||

श्री विष्णुचित्तदिव्यसूरिश्रीसूक्ते प्रथमं दशकं

śrī viṣṇucittadivyasūriśrīsūkte prathamaṃ daśakaṃ

(संस्कृतविवर्तनम्)(बालकविविल्लूर्नडादूर्श्रीसुन्दरराजप्रणीतम्)विजयतां चिरं शाश्वतीस्समाः बहुसहस्रिणीः कोटिकोटिशः ।मल्लजिन्महास्कन्ध ! रत्न ! ते रक्तपद्प्रभा स्वस्तिशलिनी ॥ १॥

(saṃskṛtavivartanam)(bālakavivillūrnaḍādūrśrīsundararājapraṇītam)vijayatāṃ ciraṃ śāśvatīssamāḥ bahusahasriṇīḥ koṭikoṭiśaḥ |mallajinmahāskandha ! ratna ! te raktapadprabhā svastiśalinī || 1||

दासैस्समैररहितो विजयस्य नित्यं त्वद्दक्षिणोरसि चिरं जयतु स्थिता श्रीः ।भास्वच्चिरं जयतु दक्षिणवर्ति चक्रं घुष्यन् स दीव्यतु चिरं युधि पाञ्चजन्यः ॥ २॥

dāsaissamairarahito vijayasya nityaṃ tvaddakṣiṇorasi ciraṃ jayatu sthitā śrīḥ |bhāsvacciraṃ jayatu dakṣiṇavarti cakraṃ ghuṣyan sa dīvyatu ciraṃ yudhi pāñcajanyaḥ || 2||

शेषाः प्रभोर्यदि मृदं मुदमाप्नुतास्मद्यूथं प्रवेष्टुमुदरम्भरयो न योग्याः ।आसप्तपूर्वपुरुषादनघा हि रक्षोलङ्कां विनाशितवते जयमीरयामः ॥ ३॥

śeṣāḥ prabhoryadi mṛdaṃ mudamāpnutāsmadyūthaṃ praveṣṭumudarambharayo na yogyāḥ |āsaptapūrvapuruṣādanaghā hi rakṣolaṅkāṃ vināśitavate jayamīrayāmaḥ || 3||

अस्मद्गणं धरणिखेटनिवेशनात्प्राक्सीमावधीर्य समुपेत समेतुकामाः ।नारायणाय नम इत्यखिलेड्यरीत्या भक्ताः ! प्रभोर्जयमुदीरययताभ्युपेत्य ॥ ४॥

asmadgaṇaṃ dharaṇikheṭaniveśanātprāksīmāvadhīrya samupeta sametukāmāḥ |nārāyaṇāya nama ityakhileḍyarītyā bhaktāḥ ! prabhorjayamudīrayayatābhyupetya || 4||

दैतेयराक्षसकुलान्यखिलाण्डनाथं उन्मूल्य मूलहरमीश्वरमिन्द्रियाणाम् ।दासाः ! प्रणम्य शुभनामसहस्रमुक्त्वा त्यक्त्वा पुरातनकुलं विजयं ब्रवीध्वम् ॥ ५॥

daiteyarākṣasakulānyakhilāṇḍanāthaṃ unmūlya mūlaharamīśvaramindriyāṇām |dāsāḥ ! praṇamya śubhanāmasahasramuktvā tyaktvā purātanakulaṃ vijayaṃ bravīdhvam || 5||

मत्ताततातपितृकालत एत्य दास्यं वंशक्रमेण तनुमः श्रवणोत्सवेऽसौ ।भूत्वा प्रदोषसमयेऽरिमहन् हरिर्यः तं दृष्टिदोषविगमाय जयेति वच्मः ॥ ६॥

mattātatātapitṛkālata etya dāsyaṃ vaṃśakrameṇa tanumaḥ śravaṇotsave'sau |bhūtvā pradoṣasamaye'rimahan hariryaḥ taṃ dṛṣṭidoṣavigamāya jayeti vacmaḥ || 6||

अत्यग्निभास्वरसुदर्शनचक्रचिह्नाः दास्यं प्रभोरिह कुलक्रमशो दधानाः ।मायाविबाणभुजतः क्षतजं पुराजौ चक्रेण वाहितवते जयमीरयामः ॥ ७॥

atyagnibhāsvarasudarśanacakracihnāḥ dāsyaṃ prabhoriha kulakramaśo dadhānāḥ |māyāvibāṇabhujataḥ kṣatajaṃ purājau cakreṇa vāhitavate jayamīrayāmaḥ || 7||

अन्नं घृतादि सुभगं परमं च दास्यं ताम्बूलहारवरचन्दनकुण्डलानि ।दत्वा शुभानि मम शुद्धिकराय वच्मि नित्यं जयेति वचनं गरुडध्वजाय ॥ ८॥

annaṃ ghṛtādi subhagaṃ paramaṃ ca dāsyaṃ tāmbūlahāravaracandanakuṇḍalāni |datvā śubhāni mama śuddhikarāya vacmi nityaṃ jayeti vacanaṃ garuḍadhvajāya || 8||

धृत्वाऽम्बरं तव निषेव्य च भुक्तशेषं दासास्त्वदीयतुलसीस्रजमाभरन्तः ।कृत्वा निदिष्टमभिजिन्मह ईरयामः नागे फणावति शयान चिरं जयेति ॥ ९॥

dhṛtvā'mbaraṃ tava niṣevya ca bhuktaśeṣaṃ dāsāstvadīyatulasīsrajamābharantaḥ |kṛtvā nidiṣṭamabhijinmaha īrayāmaḥ nāge phaṇāvati śayāna ciraṃ jayeti || 9||

दासः प्रभोरभवमत्र यदा तदैव मोक्षं ममालभत नीचतरः कुटीरः ।पुण्याहजात मथुरापुरि भग्नचाप पञ्चास्यभोगिमकुटस्थ जयेति वच्मः ॥ १०॥

dāsaḥ prabhorabhavamatra yadā tadaiva mokṣaṃ mamālabhata nīcataraḥ kuṭīraḥ |puṇyāhajāta mathurāpuri bhagnacāpa pañcāsyabhogimakuṭastha jayeti vacmaḥ || 10||

निष्पापगोष्ठिपुरजन्यभिमानतुङ्गः श्रीमान् यथाहमहपि नाथ! तवास्मि दासः ।नारायणाय नम इत्यभिधाय पुण्यात् तुभ्यं पवित्र! बहुधा जयमीरयामि ॥ ११॥

niṣpāpagoṣṭhipurajanyabhimānatuṅgaḥ śrīmān yathāhamahapi nātha! tavāsmi dāsaḥ |nārāyaṇāya nama ityabhidhāya puṇyāt tubhyaṃ pavitra! bahudhā jayamīrayāmi || 11||

नित्यं जयेति परमेष्ठिनमूढशार्ङ्गं पुण्यं यथाऽस्तुत गिरा किल विष्णुचित्तः ।तं युक्तकाल इति येऽनुदिनं पठन्ति ते मूलमन्त्रमुखराः परमं परीयुः ॥ १२॥

nityaṃ jayeti parameṣṭhinamūḍhaśārṅgaṃ puṇyaṃ yathā'stuta girā kila viṣṇucittaḥ |taṃ yuktakāla iti ye'nudinaṃ paṭhanti te mūlamantramukharāḥ paramaṃ parīyuḥ || 12||

॥ श्रीमधुरकविदिव्यसूरिविरचितः ग्रन्थिमल्लघुगुणप्रबन्धः ॥(बालकवि विल्लूर् नडादूर् सुन्दरराजकृत संस्कृतविवर्तनयुतः)

|| śrīmadhurakavidivyasūriviracitaḥ granthimallaghuguṇaprabandhaḥ ||(bālakavi villūr naḍādūr sundararājakṛta saṃskṛtavivartanayutaḥ)

अविदितविषयान्तरश्शठारेः उपनिषदामुपगानमात्रभोगः ।अपि च गुणवशात्तदेकशेषी मधुरकविहृदये ममाविरस्तु ॥ १॥

aviditaviṣayāntaraśśaṭhāreḥ upaniṣadāmupagānamātrabhogaḥ |api ca guṇavaśāttadekaśeṣī madhurakavihṛdaye mamāvirastu || 1||

\*जानामि नान्यत् किल किञ्चनाहं वेदं घटोद्भूतगिरि प्रदाता ।मारश्शठारिः कुरुकावृषो नः जीवातुरित्यादि नुतीर्विधाय ।आस्ते कविर्यो मधुरः प्रशास्ता मान्यः सुरक्षा च स एव नोऽस्ति ॥ २॥

\*jānāmi nānyat kila kiñcanāhaṃ vedaṃ ghaṭodbhūtagiri pradātā |māraśśaṭhāriḥ kurukāvṛṣo naḥ jīvāturityādi nutīrvidhāya |āste kaviryo madhuraḥ praśāstā mānyaḥ surakṣā ca sa eva no'sti || 2||

(\*इदं परिशोधकैः अस्माभिः कृतं विवर्तनम् ।)लघीयसा ग्रन्थिमता गुणेनलघिष्ठसग्रन्थिगुणेन मायिनः प्रभोर्मम प्रापितबन्धनादपि ।जपेन नाम्ना कुरुकागुरोरितः मदीयजिह्वा मधुमत्तरा भवेत् ॥ १॥

(\*idaṃ pariśodhakaiḥ asmābhiḥ kṛtaṃ vivartanam |)laghīyasā granthimatā guṇenalaghiṣṭhasagranthiguṇena māyinaḥ prabhormama prāpitabandhanādapi |japena nāmnā kurukāguroritaḥ madīyajihvā madhumattarā bhavet || 1||

अवापमानन्दमुदीर्य जिह्वया शुभं तदीयं च पदं यदार्थतः ।त वेद्मि दैवं कुरुकेशतः परं चरामि गायन् मधुरा हि तत्कृतीः ॥ २॥

avāpamānandamudīrya jihvayā śubhaṃ tadīyaṃ ca padaṃ yadārthataḥ |ta vedmi daivaṃ kurukeśataḥ paraṃ carāmi gāyan madhurā hi tatkṛtīḥ || 2||

तथा चरन् रूपमवेक्षितुं क्षमे सितेतरं देवपतेः श्रिया युतम् ।उदारवृत्तेः कुरुकाप्रभोरहं समासदं श्रेय इदं सुसेवया ॥ ३॥

tathā caran rūpamavekṣituṃ kṣame sitetaraṃ devapateḥ śriyā yutam |udāravṛtteḥ kurukāprabhorahaṃ samāsadaṃ śreya idaṃ susevayā || 3||

समुन्नताः श्रेयसि वेदवित्तमाः विनिन्दितं विद्युरिमं जनं यतः ।पितेव मातेव च रक्षकस्ततः स नायकः श्रीशठकोप एव मे ॥ ४॥

samunnatāḥ śreyasi vedavittamāḥ vininditaṃ vidyurimaṃ janaṃ yataḥ |piteva māteva ca rakṣakastataḥ sa nāyakaḥ śrīśaṭhakopa eva me || 4||

परस्स्वविश्वासपरः पुराभवं विलासिनीः व्यश्वसमेवमेव च ।सहेमसौधां कुरुकामधिष्ठितं प्रभुं समाश्रित्य जयामि साम्प्रतम् ॥ ५॥

parassvaviśvāsaparaḥ purābhavaṃ vilāsinīḥ vyaśvasamevameva ca |sahemasaudhāṃ kurukāmadhiṣṭhitaṃ prabhuṃ samāśritya jayāmi sāmpratam || 5||

इतः परं सप्तसु जन्मसु स्वकं यशस्स गातुं कृतवाननुग्रहम् ।बृहद्गृहश्रीकुरुकापुरीप्रभुः उपेक्षिता मां न कदापि पश्यत ॥ ६॥

itaḥ paraṃ saptasu janmasu svakaṃ yaśassa gātuṃ kṛtavānanugraham |bṛhadgṛhaśrīkurukāpurīprabhuḥ upekṣitā māṃ na kadāpi paśyata || 6||

स कारिजो मामवलोक्य पार्श्वतः ममार्ज सर्वं मम पापसञ्चयम् ।प्रबोधयन्नष्टदिशोऽपि कीर्तये शठद्विषो द्राविडगायिनो दयाम् ॥ ७॥

sa kārijo māmavalokya pārśvataḥ mamārja sarvaṃ mama pāpasañcayam |prabodhayannaṣṭadiśo'pi kīrtaye śaṭhadviṣo drāviḍagāyino dayām || 7||

दयां श्रियः पत्युरवाप्य नन्दतां ददौ मुदे यो निगमार्थसंविदम् ।सहस्रगाथाः द्रमिडीयभाषया प्रणेतुरिन्धे करुणा शठद्विषः ॥ ८॥

dayāṃ śriyaḥ patyuravāpya nandatāṃ dadau mude yo nigamārthasaṃvidam |sahasragāthāḥ dramiḍīyabhāṣayā praṇeturindhe karuṇā śaṭhadviṣaḥ || 8||

द्विजातिगीतश्रुतिसारसम्पदं न्यधत्त सङ्गीय स मानसे मम ।यशस्विनो दास्यरुचिश्शठद्विषः परं फलं किङ्करजीवितस्य नः ॥ ९॥

dvijātigītaśrutisārasampadaṃ nyadhatta saṅgīya sa mānase mama |yaśasvino dāsyaruciśśaṭhadviṣaḥ paraṃ phalaṃ kiṅkarajīvitasya naḥ || 9||

अपक्वबुद्धेरपि निष्फलस्य च क्रियास्समीकृत्य मुदानुगृह्णतः ।पिकाढ्यगुल्मे कुरुकापुरे स्थित! प्रभो ! परं त्वत्पदयोः प्रियं यते ॥ १०॥

apakvabuddherapi niṣphalasya ca kriyāssamīkṛtya mudānugṛhṇataḥ |pikāḍhyagulme kurukāpure sthita! prabho ! paraṃ tvatpadayoḥ priyaṃ yate || 10||

प्रियं श्रियः कान्तमुपेयुषां सतां प्रियस्य दासः कुरुकाशठद्विषः ।कविर्यदूचे मधुरः प्रियोऽत्र तत् परं पदं विश्वसतां पदं ध्रुवम् ॥ ११॥

priyaṃ śriyaḥ kāntamupeyuṣāṃ satāṃ priyasya dāsaḥ kurukāśaṭhadviṣaḥ |kaviryadūce madhuraḥ priyo'tra tat paraṃ padaṃ viśvasatāṃ padaṃ dhruvam || 11||

॥ श्रीशठकोपसूरेः सहस्रगीतिप्रबन्धस्य मुखपद्यानि\* ॥(\* एतेषां द्रमिडमुखपद्यानां संस्कृतीकरणं अस्माभिः कृतं शोधकः)भक्तामृतं विश्वजनानुमोदनं सर्वार्थदं श्रीशठकोपवाङ्मयम् ।सहस्रशाखोपनिषत्समागमं नमाम्यहं द्राविडवेदसागरम् ॥ १॥

|| śrīśaṭhakopasūreḥ sahasragītiprabandhasya mukhapadyāni\* ||(\* eteṣāṃ dramiḍamukhapadyānāṃ saṃskṛtīkaraṇaṃ asmābhiḥ kṛtaṃ śodhakaḥ)bhaktāmṛtaṃ viśvajanānumodanaṃ sarvārthadaṃ śrīśaṭhakopavāṅmayam |sahasraśākhopaniṣatsamāgamaṃ namāmyahaṃ drāviḍavedasāgaram || 1||

देशं श्रीवलुदेः तथा च कुरुकां तां दक्षिणां श्रीपुरींगम्भीरां ललितां च ताम्रसरितं सङ्कीर्त्य चित्त ! स्फुटम् ।गम्भीरान् अतिदुर्लभान् निजगिरा त्वन्तादिरूपेऽकरोत्यो वेदान् सततं तदीयचरणावेव प्रचिन्त्यौ त्वया ॥ २॥

deśaṃ śrīvaludeḥ tathā ca kurukāṃ tāṃ dakṣiṇāṃ śrīpurīṃgambhīrāṃ lalitāṃ ca tāmrasaritaṃ saṅkīrtya citta ! sphuṭam |gambhīrān atidurlabhān nijagirā tvantādirūpe'karotyo vedān satataṃ tadīyacaraṇāveva pracintyau tvayā || 2||

वाचा हृदा वा कुरुकापुरीं तां समाश्रितानां गणतो बहिर्ये ।न तान् भजेयं धनतो न हीनः शठारिपादौ मम सर्वभूतौ ॥ ३॥

vācā hṛdā vā kurukāpurīṃ tāṃ samāśritānāṃ gaṇato bahirye |na tān bhajeyaṃ dhanato na hīnaḥ śaṭhāripādau mama sarvabhūtau || 3||

युक्तातिकीर्तेः यतिशेखरस्य रामानुजार्यस्य पदारविन्दे ।दिव्ये भजेऽहं निरवद्यदीव्यत्तादृक्षकीर्तेः शठकोपसूरेः ।लब्धुं हि चित्तं द्रमिडश्रुतीनां सन्धारणे पाटवदार्ढ्ययुक्तम् ॥ ४॥

yuktātikīrteḥ yatiśekharasya rāmānujāryasya padāravinde |divye bhaje'haṃ niravadyadīvyattādṛkṣakīrteḥ śaṭhakopasūreḥ |labdhuṃ hi cittaṃ dramiḍaśrutīnāṃ sandhāraṇe pāṭavadārḍhyayuktam || 4||

व्योमस्पृगुद्यानसुवप्रयुक्तरङ्गेशकल्याणगुणप्रशंसाः ।आतन्वतीनां द्रमिडश्रुतीनां माता सवित्री शठकोपसूरिः ॥सङ्ख्या सहस्रं भवतीह यासां तासां समारोहणतोऽतिमान्यात् ।संवर्धने नित्यरतोपमाता रामानुजार्यो यतिराज इन्धे ॥ ५॥

vyomaspṛgudyānasuvaprayuktaraṅgeśakalyāṇaguṇapraśaṃsāḥ |ātanvatīnāṃ dramiḍaśrutīnāṃ mātā savitrī śaṭhakopasūriḥ ||saṅkhyā sahasraṃ bhavatīha yāsāṃ tāsāṃ samārohaṇato'timānyāt |saṃvardhane nityaratopamātā rāmānujāryo yatirāja indhe || 5||

पत्युः प्रबन्धः कुरुकाजनानां वीणासनाभिः मधुरं प्रवक्ति ।प्राप्यं परं जीवमथास्य मार्गं विघ्नीभवत्कर्म च मुक्तिसौख्यम् ॥ ६॥

patyuḥ prabandhaḥ kurukājanānāṃ vīṇāsanābhiḥ madhuraṃ pravakti |prāpyaṃ paraṃ jīvamathāsya mārgaṃ vighnībhavatkarma ca muktisaukhyam || 6||

॥ श्रीः ॥रामानुजदयापात्रं ज्ञानवैराग्यभूषणम् ।श्रीमद्वेङ्कटनाथार्यं वन्दे वेदान्तदेशिकम् ॥

|| śrīḥ ||rāmānujadayāpātraṃ jñānavairāgyabhūṣaṇam |śrīmadveṅkaṭanāthāryaṃ vande vedāntadeśikam ||

सारस्सारस्वतानां शठरिपुभणितिः शान्तिशुद्धान्तसीमामायामायामिनीभिः स्वगुणविततिभिः बन्धयन्तीं धयन्ती ।पारम्पारम्परीतो भवजलधिभवन्मज्जनानां जनानांप्रत्यक् प्रत्यक्षयेन्नः प्रतिनियतरमासन्निधानं निधानम् ॥ १॥

sārassārasvatānāṃ śaṭharipubhaṇitiḥ śāntiśuddhāntasīmāmāyāmāyāminībhiḥ svaguṇavitatibhiḥ bandhayantīṃ dhayantī |pārampāramparīto bhavajaladhibhavanmajjanānāṃ janānāṃpratyak pratyakṣayennaḥ pratiniyataramāsannidhānaṃ nidhānam || 1||

प्रज्ञाख्ये मन्थशैले प्रथितगुणरुचिं नेत्रयन् सम्प्रदायंतत्तल्लब्धिप्रसक्तैः अनुपधि विबुधैः अर्थितो वेङ्कटेशः ।तल्पं कल्पान्तयूनः शठजिदुपनिषद्दुग्धसिन्धुं विमथ्नन्ग्रन्थाति स्वादुगाथालहरिदशशतीनिर्गतं रत्नजातम् ॥ २॥

prajñākhye manthaśaile prathitaguṇaruciṃ netrayan sampradāyaṃtattallabdhiprasaktaiḥ anupadhi vibudhaiḥ arthito veṅkaṭeśaḥ |talpaṃ kalpāntayūnaḥ śaṭhajidupaniṣaddugdhasindhuṃ vimathnangranthāti svādugāthālaharidaśaśatīnirgataṃ ratnajātam || 2||

पाञ्चालीगात्नशोभाहृतहृदयवधूवर्गपुम्भावनीत्यापत्यौ पद्मासहाये प्रणयिनि भजतः प्रेयसीपारतन्त्र्यम् ।भक्तिः शृङ्गारवृत्त्या परिणमति मुनेः भावबन्धप्रथिम्नायोगात् प्रागुत्तरावस्थितिरिह विरहो देशिकास्तत्र दूताः ॥ ३॥

pāñcālīgātnaśobhāhṛtahṛdayavadhūvargapumbhāvanītyāpatyau padmāsahāye praṇayini bhajataḥ preyasīpāratantryam |bhaktiḥ śṛṅgāravṛttyā pariṇamati muneḥ bhāvabandhaprathimnāyogāt prāguttarāvasthitiriha viraho deśikāstatra dūtāḥ || 3||

भाषागीतिः प्रशस्ता भगवति वचनात् राजवच्चोपचारात्सा चागस्त्यप्रसूता त्विति परिजगृहे भूमिकाभेदयोग्या ।यत्तत्कृत्यं श्रुतीनां मुनिगणविहितैः सेतिहासैः पुराणैःतत्रासौ सत्त्वसीम्नः शठमथनमुनेः संहिता सार्वभौमी ॥ ४॥

bhāṣāgītiḥ praśastā bhagavati vacanāt rājavaccopacārātsā cāgastyaprasūtā tviti parijagṛhe bhūmikābhedayogyā |yattatkṛtyaṃ śrutīnāṃ munigaṇavihitaiḥ setihāsaiḥ purāṇaiḥtatrāsau sattvasīmnaḥ śaṭhamathanamuneḥ saṃhitā sārvabhaumī || 4||

आदौ शरीरकार्थक्रममिह विशदं विंशतिर्वक्ति साग्रासङ्क्षेपोऽसौ विभागं प्रथयति च ऋचां चारुपाठोपपन्नम् ।संयग्गीतानुबद्धं सकलमनुगतं सामशाखासहस्रंसंलक्ष्यं साभिधेयैः यजुरपि दशकैः भात्यथर्वारसैश्च ॥ ५॥

ādau śarīrakārthakramamiha viśadaṃ viṃśatirvakti sāgrāsaṅkṣepo'sau vibhāgaṃ prathayati ca ṛcāṃ cārupāṭhopapannam |saṃyaggītānubaddhaṃ sakalamanugataṃ sāmaśākhāsahasraṃsaṃlakṣyaṃ sābhidheyaiḥ yajurapi daśakaiḥ bhātyatharvārasaiśca || 5||

प्राच्ये सेवानुगुण्यात् प्रभुमिह शतकेऽमंस्त मुक्तेरुपायंमुक्तप्राप्यं द्वितीये मुनिरनुबुबुधे भोग्यताविस्तरेण ।प्राप्यत्वोपायभावौ शुभसुभगतनोरित्यवादीत् तृतीयेऽनन्यप्राप्यश्चतुर्थे समभवदितरैरप्यनन्याद्युपायः ॥ ६॥

prācye sevānuguṇyāt prabhumiha śatake'maṃsta mukterupāyaṃmuktaprāpyaṃ dvitīye muniranububudhe bhogyatāvistareṇa |prāpyatvopāyabhāvau śubhasubhagatanorityavādīt tṛtīye'nanyaprāpyaścaturthe samabhavaditarairapyananyādyupāyaḥ || 6||

देवः श्रीमान् स्वसिद्धेः करणमिति वदन् एकमर्थं सहस्रेसेव्यत्वादीन् दशार्थान् पृथगिह शतकैः वक्ति तत्स्थापनार्थान् ।एकैकश्यात् परत्वादिषु दशकगुणेष्वायतन्ते तथा तेतत्तद्गाथागुणानामनुविदधति तत्पङ्क्तयः पङ्क्तिसङ्ख्याः ॥ ७॥

devaḥ śrīmān svasiddheḥ karaṇamiti vadan ekamarthaṃ sahasresevyatvādīn daśārthān pṛthagiha śatakaiḥ vakti tatsthāpanārthān |ekaikaśyāt paratvādiṣu daśakaguṇeṣvāyatante tathā tetattadgāthāguṇānāmanuvidadhati tatpaṅktayaḥ paṅktisaṅkhyāḥ || 7||