पाण्डुरङ्गस्तोत्रम् ३ Panduranga Stotram 3

(तृतीयम्)(द्रुतविलम्बितवृत्तं)व्रजपते ! । जपतेऽस्यभयप्रदः सुरसदो(१) रसदो महिमा तव ।अधनगे (२)घनगेयरुचेऽशनिस्त्वमव माऽभव मामकरोर्वराम् । (?) ॥ १॥

(tṛtīyam)(drutavilambitavṛttaṃ)vrajapate ! | japate'syabhayapradaḥ surasado(1) rasado mahimā tava |adhanage (2)ghanageyaruce'śanistvamava mā'bhava māmakarorvarām | (?) || 1||

सततमस्तु मयि प्रणतेऽखिलप्रणतवत्सल ! । भव्य यशोनिधे!चरणभक्तिरुदार! तव प्रभो! रविवराविवरासन! मुनिधिः ॥ २॥

satatamastu mayi praṇate'khilapraṇatavatsala ! | bhavya yaśonidhe!caraṇabhaktirudāra! tava prabho! ravivarāvivarāsana! munidhiḥ || 2||

इह कलावपि जन्तुमजामिलादधिकमच्युत! । नाम यदृच्छया ।सकृदथाप्यसमप्रमितं नु कं न समलं(३) समलङ्कुरुते भवान् ? ॥ ३॥

iha kalāvapi jantumajāmilādadhikamacyuta! | nāma yadṛcchayā |sakṛdathāpyasamapramitaṃ nu kaṃ na samalaṃ(3) samalaṅkurute bhavān ? || 3||

रुडपि ते शिवकृद्भगवन् ! । द्विषां प्रणमतां किमु युष्मदनुग्रहः ।परमदुर्लभमीश! सुनिर्भयं पदमिता दमिता भवता खलाः ॥ ४॥

ruḍapi te śivakṛdbhagavan ! | dviṣāṃ praṇamatāṃ kimu yuṣmadanugrahaḥ |paramadurlabhamīśa! sunirbhayaṃ padamitā damitā bhavatā khalāḥ || 4||

सपदि सम्प्रति भीमरथीतटे स्थितिमुपेत्य जडा अपि जन्तवः ।इह कृता निजकीर्त्यमृतेन के न भवता भवतापविवर्जिताः? ॥ ५॥

sapadi samprati bhīmarathītaṭe sthitimupetya jaḍā api jantavaḥ |iha kṛtā nijakīrtyamṛtena ke na bhavatā bhavatāpavivarjitāḥ? || 5||

(४)सितसरोरुहसाहमुनेः पितृव्रतवशाज्ञतमःप्रशमोद्यत ! ।प्रणतवत्सल ! विठ्ठल ! ते यशः कविशते विशते स्वयमादरात् ॥ ६॥

(4)sitasaroruhasāhamuneḥ pitṛvratavaśājñatamaḥpraśamodyata ! |praṇatavatsala ! viṭhṭhala ! te yaśaḥ kaviśate viśate svayamādarāt || 6||

श्रुतिनुतस्य जने कृपणे कृपा परमते ! । रमतेऽपि सदाशिवः ।तव यशस्यमले विपुले सुधासरसि को रसिको न निमज्जति ? ॥ ७॥

śrutinutasya jane kṛpaṇe kṛpā paramate ! | ramate'pi sadāśivaḥ |tava yaśasyamale vipule sudhāsarasi ko rasiko na nimajjati ? || 7||

बत कबीरमुखा यवनाः कृताः शुचितमा निजनामपरास्त्वया ।भवति पात्रमपि प्रजडः सतां द्युनग! ते न गतेरिह को हरे! ॥ ८॥

bata kabīramukhā yavanāḥ kṛtāḥ śucitamā nijanāmaparāstvayā |bhavati pātramapi prajaḍaḥ satāṃ dyunaga! te na gateriha ko hare! || 8||

वरदराज! । मुकुन्द ! तुकाभिधो वणिगतिप्रथितः स्तवनैस्तव ।सकलसाधुमनःपरितोषकृत्कविवरो (५)विवरोहितशुद्धवाक् ॥ ९॥

varadarāja! | mukunda ! tukābhidho vaṇigatiprathitaḥ stavanaistava |sakalasādhumanaḥparitoṣakṛtkavivaro (5)vivarohitaśuddhavāk || 9||

स्वकरुणां वदसि ध्रुवमन्त्यजः स्मरणकृयदि देवि न तं त्यज ।पतितपावन! नाम च तन्मृताववसरे वस रे ! वदने श्रुतौ ॥ १०॥

svakaruṇāṃ vadasi dhruvamantyajaḥ smaraṇakṛyadi devi na taṃ tyaja |patitapāvana! nāma ca tanmṛtāvavasare vasa re ! vadane śrutau || 10||

श्रुतकथे! । भवतः स्वजनापदामगदयागदया क्रियते न सा ।पितृशतैः करुणा करुणानिधे! तनुभवेऽनुभवेन सतामिदम् ॥ ११॥

śrutakathe! | bhavataḥ svajanāpadāmagadayāgadayā kriyate na sā |pitṛśataiḥ karuṇā karuṇānidhe! tanubhave'nubhavena satāmidam || 11||

दिश दयार्णव ! । चक्रमनर्थहृत्स्वशरणाङ्गतविघ्नविनाशकृत् ।त्वयि मनोऽस्तु मम प्रणतोद्धृतावनलसेऽनलसेवितसत्कथे ॥ १२॥

diśa dayārṇava ! | cakramanarthahṛtsvaśaraṇāṅgatavighnavināśakṛt |tvayi mano'stu mama praṇatoddhṛtāvanalase'nalasevitasatkathe || 12||

सुपतिसा अतितापसमाकुला अशरणाः शरणागतवत्सल ! ।तव मुकुन्द ! सकृच्छ्रुतसस्कथाः सुरगुरोरगुरोकसि सस्कृतिम् ॥ १३॥

supatisā atitāpasamākulā aśaraṇāḥ śaraṇāgatavatsala ! |tava mukunda ! sakṛcchrutasaskathāḥ suraguroragurokasi saskṛtim || 13||

जडसमुद्धरणं प्रथितं कलौ करुणविठ्ठल ! । तेऽद्य महाप्रभोः!अनुभवञ्श्रुतवांश्च सदुक्तितो नयमतो यमतोऽपभयोऽखिलः ॥ १४॥

jaḍasamuddharaṇaṃ prathitaṃ kalau karuṇaviṭhṭhala ! | te'dya mahāprabhoḥ!anubhavañśrutavāṃśca saduktito nayamato yamato'pabhayo'khilaḥ || 14||

सदयकोटिशताधिककर्मणे नतसमस्तजनाशनिर्वमणे(६)भगवते ननु तुभ्यमहं करोम्यज! नमो जनमोहहराभिध! ॥ १५॥

sadayakoṭiśatādhikakarmaṇe natasamastajanāśanirvamaṇe(6)bhagavate nanu tubhyamahaṃ karomyaja! namo janamohaharābhidha! || 15||

उदितहार्दभरैः कृतकीर्तनैस्त्वमिह विठ्ठल भीमरथीतटे ।लसदभङ्गगुणैस्तव सद्यशः सुरसिकैरसि कैर्न वशीकृतः ॥ १६॥

uditahārdabharaiḥ kṛtakīrtanaistvamiha viṭhṭhala bhīmarathītaṭe |lasadabhaṅgaguṇaistava sadyaśaḥ surasikairasi kairna vaśīkṛtaḥ || 16||

श्रुतिरहस्यविदः स्वपदं गता अपि भवन्तमुदारगुणं प्रभुम् ।परमकारुणिकं सुहृदं परं मुनिजना निजनाथमुपासते ॥ १७॥

śrutirahasyavidaḥ svapadaṃ gatā api bhavantamudāraguṇaṃ prabhum |paramakāruṇikaṃ suhṛdaṃ paraṃ munijanā nijanāthamupāsate || 17||

स्वपरिरम्भसुखातिशयोचितं प्रणतमाशु करोष्यखिलं जनम् ।अयि! वदान्यगुरो(७)! तव सोऽधिकं हनुमतोऽनुमतोऽप्यलसो जडः ॥ १८॥

svaparirambhasukhātiśayocitaṃ praṇatamāśu karoṣyakhilaṃ janam |ayi! vadānyaguro(7)! tava so'dhikaṃ hanumato'numato'pyalaso jaḍaḥ || 18||

तव पुमर्थदपुण्ययशःकथाश्रवणविस्मृतदेह इतस्ततः ।भवति विठ्ठल कोऽपि जनस्तपोवनमना न मनागपि तीर्थधीः ॥ १९॥

tava pumarthadapuṇyayaśaḥkathāśravaṇavismṛtadeha itastataḥ |bhavati viṭhṭhala ko'pi janastapovanamanā na manāgapi tīrthadhīḥ || 19||

य इह दृष्टभवच्चरणाम्बुजानपदमूनमुमेशवृतास्पदात् ।खलु लभन्त उदारशिरोमणेस्त्वदयि ते दयितेषदपि श्रियः! ॥ २०॥

ya iha dṛṣṭabhavaccaraṇāmbujānapadamūnamumeśavṛtāspadāt |khalu labhanta udāraśiromaṇestvadayi te dayiteṣadapi śriyaḥ! || 20||

निजयशोधिकमातरमादरं प्रकटयन्तमुदारगुणं प्रभुम् ।स्वजनसद्यशसः श्रवणे सदा कृतमहं तमहं शरणं गतः ॥ २१॥

nijayaśodhikamātaramādaraṃ prakaṭayantamudāraguṇaṃ prabhum |svajanasadyaśasaḥ śravaṇe sadā kṛtamahaṃ tamahaṃ śaraṇaṃ gataḥ || 21||

निजयशोमृतसेवनसक्तया सततसात्विकभावंसमृद्धया ।भगवता भवता बहवः कृताः स्वसभया समया भृशनिर्भयाः ॥ २२॥

nijayaśomṛtasevanasaktayā satatasātvikabhāvaṃsamṛddhayā |bhagavatā bhavatā bahavaḥ kṛtāḥ svasabhayā samayā bhṛśanirbhayāḥ || 22||

(अनुष्टव्वृत्तं)प्रियस्तुतेर्भगवतः पाण्डुरङ्गस्य पादयोः ।मयूरेणार्पिता भक्त्या या स्तुतिः सास्तु तीर्थवाः(८) ॥ ३३॥

(anuṣṭavvṛttaṃ)priyastuterbhagavataḥ pāṇḍuraṅgasya pādayoḥ |mayūreṇārpitā bhaktyā yā stutiḥ sāstu tīrthavāḥ(8) || 33||

इति श्रीरामनन्दनमयूरेश्वरकृतं पाण्डुरङ्गस्तोत्रं सम्पूर्णम् ।टिप्पणि१। सुराः सीदन्ति अस्यामिति सुरसत् तस्याः । देवसभाया इत्यर्थः ।२। धनबद् गेया वा रुचिः कान्तिर्यस्य तत्सम्बुद्धौ । त्वमघनगे पापपर्वते अशनिर्वज्रं तद्वत् पापानि नाशयसीति भावः । हे अभव अज । मा मां अव रक्षेति योजना ।३। समलं सपापम् ।४। पुण्डरीकमुनेः । सितसरोरुहं पुण्डरीकं सा आहा नाम यस्य तस्य मुनेः ।५। विवरं मुखबिलं तस्मादुज्झिता निर्गता शुद्धा वाग् यस्य सः ।६। वर्म कवचम् ।७। गुरोऽद्य तवाधिकं इति पाठान्तरम् ।८। तीर्थोदकम् । अस्मिन स्तोत्रे चित्रकाव्यपरायणस्य कवेर्बहवः श्लोका अतीव दुर्बोधाः सन्ति । महता प्रयत्नेनापि तेषामर्थो न ज्ञायत इति विदितमस्तु रसिकानाम् ।

iti śrīrāmanandanamayūreśvarakṛtaṃ pāṇḍuraṅgastotraṃ sampūrṇam |ṭippaṇi1| surāḥ sīdanti asyāmiti surasat tasyāḥ | devasabhāyā ityarthaḥ | 2| dhanabad geyā vā ruciḥ kāntiryasya tatsambuddhau | tvamaghanage pāpaparvate aśanirvajraṃ tadvat pāpāni nāśayasīti bhāvaḥ | he abhava aja | mā māṃ ava rakṣeti yojanā | 3| samalaṃ sapāpam | 4| puṇḍarīkamuneḥ | sitasaroruhaṃ puṇḍarīkaṃ sā āhā nāma yasya tasya muneḥ | 5| vivaraṃ mukhabilaṃ tasmādujjhitā nirgatā śuddhā vāg yasya saḥ | 6| varma kavacam | 7| guro'dya tavādhikaṃ iti pāṭhāntaram | 8| tīrthodakam | asmina stotre citrakāvyaparāyaṇasya kaverbahavaḥ ślokā atīva durbodhāḥ santi | mahatā prayatnenāpi teṣāmartho na jñāyata iti viditamastu rasikānām |