पाण्डुरङ्गस्तोत्रम् ५ Panduranga Stotram 5

(पञ्चमम्)(स्रग्विणीवृत्तम्)सख्यमापुर्यया बालगोपा वने भीमरथ्यास्तटे सत्यतः(१) पावने ।साधिता पुण्डरीकेण या साधुना सिद्धिरालिङ्ग्यते(२) सज्जनैः साऽधुना ॥ १॥

(pañcamam)(sragviṇīvṛttam)sakhyamāpuryayā bālagopā vane bhīmarathyāstaṭe satyataḥ(1) pāvane |sādhitā puṇḍarīkeṇa yā sādhunā siddhirāliṅgyate(2) sajjanaiḥ sā'dhunā || 1||

क्वापि(३) कस्मादपीषन्नदासादरं यान्त्विति त्यक्तनिद्रं सदासादरं ।तिष्ठते या कलौ सानुकम्पाऽवनौ श्यामलाहं तदङ्घी भजे पावनौ ॥ २॥

kvāpi(3) kasmādapīṣannadāsādaraṃ yāntviti tyaktanidraṃ sadāsādaraṃ |tiṣṭhate yā kalau sānukampā'vanau śyāmalāhaṃ tadaṅghī bhaje pāvanau || 2||

विठ्ठलाख्या भवाब्धौ तरिः(४) पारदा यां श्रिता (५)वज्रवेदेन्दुभृन्नारदाः ।स्थापयामास सद्धार्मिकः कोऽपि तां चेतसैवाश्रये साधुभिर्गोपिताम् ॥ ३॥

viṭhṭhalākhyā bhavābdhau tariḥ(4) pāradā yāṃ śritā (5)vajravedendubhṛnnāradāḥ |sthāpayāmāsa saddhārmikaḥ ko'pi tāṃ cetasaivāśraye sādhubhirgopitām || 3||

पाणिपद्मद्वयन्यासराजत्कटिं श्यामलां कोमलां पीतविद्युत्पटीं ।साधुभिर्नृत्यमानामुदारां नटीं सम्पिबामोद्भुताङ्गीं सुधाया घटीम् ॥ ४॥

pāṇipadmadvayanyāsarājatkaṭiṃ śyāmalāṃ komalāṃ pītavidyutpaṭīṃ |sādhubhirnṛtyamānāmudārāṃ naṭīṃ sampibāmodbhutāṅgīṃ sudhāyā ghaṭīm || 4||

गाढमालिङ्ग्यते या सदा पापिभी रम्यरूपा यया नेक्ष्यते कापि भीः ।स्वैर्गुणैर्मुग्धगीतैः सदा मोहितां तां विशङ्कं स्वमातुर्वदामो हिताम् ॥ ५॥

gāḍhamāliṅgyate yā sadā pāpibhī ramyarūpā yayā nekṣyate kāpi bhīḥ |svairguṇairmugdhagītaiḥ sadā mohitāṃ tāṃ viśaṅkaṃ svamāturvadāmo hitām || 5||

मय्यपत्ये स्वकर्मालसेऽलं क्रुधा चिन्तया साधुभिस्ताम्यते कीं मुधा ।भीमरथ्यास्तटे (६)स्वर्ग्यलभ्या बुधा भो मया पीयते साधुलब्धा सुधा ॥ ६॥

mayyapatye svakarmālase'laṃ krudhā cintayā sādhubhistāmyate kīṃ mudhā |bhīmarathyāstaṭe (6)svargyalabhyā budhā bho mayā pīyate sādhulabdhā sudhā || 6||

तापपापौषधं साधु यन्नाम या सन्मुखाच्च श्रुता सुप्रसन्नाभया(७)बल्लवीनां सखीं देवतादेवतां चिन्तये (८)चित्तमेत्युस्सवादेव ताम् ॥ ७॥

tāpapāpauṣadhaṃ sādhu yannāma yā sanmukhācca śrutā suprasannābhayā(7)ballavīnāṃ sakhīṃ devatādevatāṃ cintaye (8)cittametyussavādeva tām || 7||

त्यक्तसिंहासनाः साधवः केवलं प्राप्तुकामा हि यत्पादपांसुं दरीं ।ईयुरेवोत्सुकाः को न तो चिन्तयेन्निर्जितस्वर्गसत्पादपां सुन्दरीम् ॥ ८॥

tyaktasiṃhāsanāḥ sādhavaḥ kevalaṃ prāptukāmā hi yatpādapāṃsuṃ darīṃ |īyurevotsukāḥ ko na to cintayennirjitasvargasatpādapāṃ sundarīm || 8||

को न तां चिन्तयेच्छुद्धिकामः कलौ (९)यत्पदाम्भोजनिर्णेजनापां ततिः ।साधुनीराजिता (१०)साधुनीराऽजिता सा धुनी राजिता शम्भुमौलावपि ॥ ९॥

ko na tāṃ cintayecchuddhikāmaḥ kalau (9)yatpadāmbhojanirṇejanāpāṃ tatiḥ |sādhunīrājitā (10)sādhunīrā'jitā sā dhunī rājitā śambhumaulāvapi || 9||

सिद्धिरत्युत्तमा योग्यलभ्याऽसतस्त्रासदेवावरान्नित्यमभ्यासतः ।पुण्डरीकेण या साधुनीराऽजिता(११) भक्तवृन्दैः कलौ साधुनारं जिता ॥ १०॥

siddhiratyuttamā yogyalabhyā'satastrāsadevāvarānnityamabhyāsataḥ |puṇḍarīkeṇa yā sādhunīrā'jitā(11) bhaktavṛndaiḥ kalau sādhunāraṃ jitā || 10||

जीवनेनाप्यहोधीष्टकं(१२) तर्पितो भीमरथ्यास्तटे पुण्डरीकेण यः ।श्यामलः कोऽपि दीपः पतङ्गप्रियः(१३) श्लिष्यतां तापहा निर्मलः स्नेहकृत् ॥ ११॥

jīvanenāpyahodhīṣṭakaṃ(12) tarpito bhīmarathyāstaṭe puṇḍarīkeṇa yaḥ |śyāmalaḥ ko'pi dīpaḥ pataṅgapriyaḥ(13) śliṣyatāṃ tāpahā nirmalaḥ snehakṛt || 11||

इति श्रीरामनन्दनमयूरेश्वरकृतं पाण्डुरङ्गस्तोत्रं सम्पूर्णम् ।टिप्पणि\* अस्य कविलिखिता मातृकोपलभ्यते । किन्तु तस्यां समाप्तिद्योतको लेखो न दृश्यते न वात्रैवेतत्समाप्तमिति परिज्ञातुं पार्यते । इदं तु नामधेयमस्माभिः प्रकरणार्थमनुसृत्यैव विहितमित्यवधेयं सहृदयैः ।१। सत्यतः सत्यलोकादपि ।२। सिद्धिः श्रीविठ्ठलरूपा ।३। ईषदपि दासाद् अरं द्रुतं क्वचिदपि मा यात्वितीव याऽवनौ तिष्ठते तदङ्घी अहं भजे इत्यन्वयः । यान्त्विति इति तु बहुवचन प्रामादिकम् । तिष्ठते इत्यामनेपदमपाणिनीयम् ।४। तरिर्नौः ।५। वज्रभृदिन्द्रः, वेदभृद ब्रह्मा, इन्दुभृत् शङ्करः ।६। स्वर्गिणो देवास्तेषामलभ्या ।७। अविद्यमानं भयं यस्याः सा अभया ।८। चित्तं तामुत्सवादेवैति इत्यन्वयः ।९। यस्य पदाम्भोजयोर्निणेजनं क्षालनं तदर्थमुपयुक्तानामपां ततिः साधुभिनीराजिता स्तुता ।१०। साधुनीरा अजिता सा धुनी भीमरथी शम्भुमौलावपि राजिता इत्यन्वयः ।११। आदरान्नित्यमभ्यासतः सततमुपसेवनया असतो भावयतीति तादृशीति कथञ्चिद्योजनीयम् ।१२। अधीष्टकमिष्टकायाम् ।१३। पतङ्गस्य वैनतेयस्य प्रियः ।

iti śrīrāmanandanamayūreśvarakṛtaṃ pāṇḍuraṅgastotraṃ sampūrṇam |ṭippaṇi\* asya kavilikhitā mātṛkopalabhyate | kintu tasyāṃ samāptidyotako lekho na dṛśyate na vātraivetatsamāptamiti parijñātuṃ pāryate | idaṃ tu nāmadheyamasmābhiḥ prakaraṇārthamanusṛtyaiva vihitamityavadheyaṃ sahṛdayaiḥ | 1| satyataḥ satyalokādapi | 2| siddhiḥ śrīviṭhṭhalarūpā | 3| īṣadapi dāsād araṃ drutaṃ kvacidapi mā yātvitīva yā'vanau tiṣṭhate tadaṅghī ahaṃ bhaje ityanvayaḥ | yāntviti iti tu bahuvacana prāmādikam | tiṣṭhate ityāmanepadamapāṇinīyam | 4| tarirnauḥ | 5| vajrabhṛdindraḥ, vedabhṛda brahmā, indubhṛt śaṅkaraḥ | 6| svargiṇo devāsteṣāmalabhyā | 7| avidyamānaṃ bhayaṃ yasyāḥ sā abhayā | 8| cittaṃ tāmutsavādevaiti ityanvayaḥ | 9| yasya padāmbhojayorniṇejanaṃ kṣālanaṃ tadarthamupayuktānāmapāṃ tatiḥ sādhubhinīrājitā stutā | 10| sādhunīrā ajitā sā dhunī bhīmarathī śambhumaulāvapi rājitā ityanvayaḥ | 11| ādarānnityamabhyāsataḥ satatamupasevanayā asato bhāvayatīti tādṛśīti kathañcidyojanīyam | 12| adhīṣṭakamiṣṭakāyām | 13| pataṅgasya vainateyasya priyaḥ |