विष्णुमाहात्म्यवर्णनम् Bhishmaproktam Vishnumahatmyavarnanam

युधिष्ठिर उवाच ।पितामह महाप्राज्ञ पुण्डरीकाक्षमच्युतम् ।कर्तारमकृतं विष्णुं भूतानां प्रभवाप्ययम् ॥ १॥

yudhiṣṭhira uvāca |pitāmaha mahāprājña puṇḍarīkākṣamacyutam |kartāramakṛtaṃ viṣṇuṃ bhūtānāṃ prabhavāpyayam || 1||

नारायणं हृषीकेशं गोविन्दमपराजितम् ।तत्त्वेन भरतश्रेष्ठ श्रोतुमिच्छामि केशवम् ॥ २॥

nārāyaṇaṃ hṛṣīkeśaṃ govindamaparājitam |tattvena bharataśreṣṭha śrotumicchāmi keśavam || 2||

भीष्म उवाच ।श्रुतोऽयमर्थो रामस्य जामदग्न्यस्य जल्पतः ।नारदस्य च देवर्षेः कृष्णद्वैपायनस्य च ॥ ३॥

bhīṣma uvāca |śruto'yamartho rāmasya jāmadagnyasya jalpataḥ |nāradasya ca devarṣeḥ kṛṣṇadvaipāyanasya ca || 3||

असितो देवलस्तात वाल्मीकिश्च महातपाः ।मार्कण्डेयश्च गोविन्दे कथयत्यद्भुतं महत् ॥ ४॥

asito devalastāta vālmīkiśca mahātapāḥ |mārkaṇḍeyaśca govinde kathayatyadbhutaṃ mahat || 4||

केशवो भरतश्रेष्ठ भगवानीश्वरः प्रभुः ।पुरुषः सर्वमित्येव श्रूयते बहुधा विभुः ॥ ५॥

keśavo bharataśreṣṭha bhagavānīśvaraḥ prabhuḥ |puruṣaḥ sarvamityeva śrūyate bahudhā vibhuḥ || 5||

किं तु यानि विदुर्लोके ब्राह्मणाः शार्ङ्गधन्वनः ।माहात्म्यानि महाबाहो शृणु तानि युधिष्ठिर ॥ ६॥

kiṃ tu yāni vidurloke brāhmaṇāḥ śārṅgadhanvanaḥ |māhātmyāni mahābāho śṛṇu tāni yudhiṣṭhira || 6||

यानि चाहुर्मनुष्येन्द्र ये पुराणविदो जनाः ।अशेषेण हि गोविन्दे कीर्तयिष्यामि तान्यहम् ॥ ७॥

yāni cāhurmanuṣyendra ye purāṇavido janāḥ |aśeṣeṇa hi govinde kīrtayiṣyāmi tānyaham || 7||

महाभूतानि भूतात्मा महात्मा पुरुषोत्तमः ।वायुर्ज्योतिस्तथा चापः खं गां चैवान्वकल्पयत् ॥ ८॥

mahābhūtāni bhūtātmā mahātmā puruṣottamaḥ |vāyurjyotistathā cāpaḥ khaṃ gāṃ caivānvakalpayat || 8||

स दृष्ट्वा पृथिवीं चैव सर्वभूतेश्वरः प्रभुः ।अप्स्वेव शयनं चक्रे महात्मा पुरुषोत्तमः ॥ ९॥

sa dṛṣṭvā pṛthivīṃ caiva sarvabhūteśvaraḥ prabhuḥ |apsveva śayanaṃ cakre mahātmā puruṣottamaḥ || 9||

सर्वतेजोमयस्तस्मिञ्शयानः शयने शुभे ।सोऽग्रजं सर्वभूतानां सङ्कर्षणमचिन्तयत् ॥ १०॥

sarvatejomayastasmiñśayānaḥ śayane śubhe |so'grajaṃ sarvabhūtānāṃ saṅkarṣaṇamacintayat || 10||

आश्रयं सर्वभूतानां मनसेति विशुश्रुम ।स धारयति भूतात्मा उभे भूतभविष्यती ॥ ११॥

āśrayaṃ sarvabhūtānāṃ manaseti viśuśruma |sa dhārayati bhūtātmā ubhe bhūtabhaviṣyatī || 11||

ततस्तस्मिन्महाबाहो प्रादुर्भूते महात्मनि ।भास्करप्रतिमं दिव्यं नाभ्यां पद्ममजायत ॥ १२॥

tatastasminmahābāho prādurbhūte mahātmani |bhāskarapratimaṃ divyaṃ nābhyāṃ padmamajāyata || 12||

स तत्र भगवान्देवः पुष्करे भासयन्दिशः ।ब्रह्मा समभवत्तात सर्वभूतपितामहः ॥ १३॥

sa tatra bhagavāndevaḥ puṣkare bhāsayandiśaḥ |brahmā samabhavattāta sarvabhūtapitāmahaḥ || 13||

तस्मिन्नपि महाबाहो प्रादुर्भूते महात्मनि ।तमसः पूर्वजो जज्ञे मधुर्नाम महासुरः ॥ १४॥

tasminnapi mahābāho prādurbhūte mahātmani |tamasaḥ pūrvajo jajñe madhurnāma mahāsuraḥ || 14||

तमुग्रमुग्रकर्माणमुग्रां बुद्धिं समास्थितम् ।ब्रह्मणोऽपचितिं कुर्वञ्जघान पुरुषोत्तमः ॥ १५॥

tamugramugrakarmāṇamugrāṃ buddhiṃ samāsthitam |brahmaṇo'pacitiṃ kurvañjaghāna puruṣottamaḥ || 15||

तस्य तात वधात्सर्वे देवदानवमानवाः ।मधुसूदनमित्याहुर्वृषभं सर्वसात्वताम् ॥ १६॥

tasya tāta vadhātsarve devadānavamānavāḥ |madhusūdanamityāhurvṛṣabhaṃ sarvasātvatām || 16||

इति महाभारते शान्तिपर्वणि २०० अध्यायान्तर्गतंभीष्मप्रोक्तं विष्णुमाहात्म्यवर्णनं सम्पूर्णम् ।महाभारत । शान्तिपर्व । अध्याय २००/२१६॥महाभारत । शान्तिपर्व । अध्याय २००/२-१६॥

iti mahābhārate śāntiparvaṇi 200 adhyāyāntargataṃbhīṣmaproktaṃ viṣṇumāhātmyavarṇanaṃ sampūrṇam |mahābhārata | śāntiparva | adhyāya 200/216||mahābhārata | śāntiparva | adhyāya 200/2-16||