विष्णुस्तोत्रम् (भीष्मकृतं महाभारतान्तर्गतम् वासुदेवो महद्भूतं सम्भूतं सह दैवतैः) Bhishmakritam Vishnu Stotram

भीष्म उवाच ।वासुदेवो महद्भूतं सम्भूतं सह दैवतैः ।न परं पुण्डरीकाक्षाद्दृश्यते भरतर्षभ ।मार्कण्डेयश्च गोविन्दं कथयत्यद्भुतं महत् ॥ २॥

bhīṣma uvāca |vāsudevo mahadbhūtaṃ sambhūtaṃ saha daivataiḥ |na paraṃ puṇḍarīkākṣāddṛśyate bharatarṣabha |mārkaṇḍeyaśca govindaṃ kathayatyadbhutaṃ mahat || 2||

सर्वभूतानि भूतात्मा महात्मा पुरुषोत्तमः ।आपो वायुश्च तेजश्च त्रयमेतदकल्पयत् ॥ ३॥

sarvabhūtāni bhūtātmā mahātmā puruṣottamaḥ |āpo vāyuśca tejaśca trayametadakalpayat || 3||

स सृष्ट्वा पृथिवीं देवः सर्वलोकेश्वरः प्रभुः ।अप्सु वै शयनं चक्रे महात्मा पुरुषोत्तमः ।सर्वतोयमयो देवो योगात्सुष्वाप तत्र ह ॥ ४॥

sa sṛṣṭvā pṛthivīṃ devaḥ sarvalokeśvaraḥ prabhuḥ |apsu vai śayanaṃ cakre mahātmā puruṣottamaḥ |sarvatoyamayo devo yogātsuṣvāpa tatra ha || 4||

मुखतः सोऽग्निमसृजत्प्राणाद्वायुमथापि च ।सरस्वतीं च वेदांश्च मनसः ससृजेऽच्युतः ॥ ५॥

mukhataḥ so'gnimasṛjatprāṇādvāyumathāpi ca |sarasvatīṃ ca vedāṃśca manasaḥ sasṛje'cyutaḥ || 5||

एष लोकान्ससर्जादौ देवांश्चर्षिगणैः सह ।निधनं चैव मृत्युं च प्रजानां प्रभवोऽव्ययः ॥ ६॥

eṣa lokānsasarjādau devāṃścarṣigaṇaiḥ saha |nidhanaṃ caiva mṛtyuṃ ca prajānāṃ prabhavo'vyayaḥ || 6||

एष धर्मश्च धर्मज्ञो वरदः सर्वकामदः ।एष कर्ता च कार्यं च पूर्वदेवः स्वयम्प्रभुः ॥ ७॥

eṣa dharmaśca dharmajño varadaḥ sarvakāmadaḥ |eṣa kartā ca kāryaṃ ca pūrvadevaḥ svayamprabhuḥ || 7||

भूतं भव्यं भविष्यच्च पूर्वमेतदकल्पयत् ।उभे सन्ध्ये दिशः खं च नियमं च जनार्दनः ॥ ८॥

bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyacca pūrvametadakalpayat |ubhe sandhye diśaḥ khaṃ ca niyamaṃ ca janārdanaḥ || 8||

ऋषींश्चैव हि गोविन्दस्तपश्चैवानुकल्पयत् ।स्रष्टारं जगतश्चापि महात्मा प्रभुरव्ययः ॥ ९॥

ṛṣīṃścaiva hi govindastapaścaivānukalpayat |sraṣṭāraṃ jagataścāpi mahātmā prabhuravyayaḥ || 9||

अग्रजं सर्वभूतानां सङ्कर्षणमकल्पयत् ।शेषं चाकल्पयद्देवमनन्तमिति यं विदुः ॥ १०॥

agrajaṃ sarvabhūtānāṃ saṅkarṣaṇamakalpayat |śeṣaṃ cākalpayaddevamanantamiti yaṃ viduḥ || 10||

यो धारयति भूतानि धरां चेमां सपर्वताम् ।ध्यानयोगेन विप्राश्च तं वदन्ति महौजसम् ॥ ११॥

yo dhārayati bhūtāni dharāṃ cemāṃ saparvatām |dhyānayogena viprāśca taṃ vadanti mahaujasam || 11||

कर्णस्रोतोद्भवं चापि मधुं नाम महासुरम् ।तमुग्रमुग्रकर्माणमुग्रां बुद्धिं समास्थितम् ।ब्रह्मणोऽपचितिं कुर्वञ्जघान पुरुषोत्तमः ॥ १२॥

karṇasrotodbhavaṃ cāpi madhuṃ nāma mahāsuram |tamugramugrakarmāṇamugrāṃ buddhiṃ samāsthitam |brahmaṇo'pacitiṃ kurvañjaghāna puruṣottamaḥ || 12||

तस्य तात वधादेव देवदानवमानवाः ।मधुसूदनमित्याहुरृषयश्च जनार्दनम् ।वराहश्चैव सिंहश्च त्रिविक्रमगतिः प्रभुः ॥ १३॥

tasya tāta vadhādeva devadānavamānavāḥ |madhusūdanamityāhurṛṣayaśca janārdanam |varāhaścaiva siṃhaśca trivikramagatiḥ prabhuḥ || 13||

एष माता पिता चैव सर्वेषां प्राणिनां हरिः ।परं हि पुण्डरीकाक्षान्न भूतं न भविष्यति ॥ १४॥

eṣa mātā pitā caiva sarveṣāṃ prāṇināṃ hariḥ |paraṃ hi puṇḍarīkākṣānna bhūtaṃ na bhaviṣyati || 14||

मुखतोऽसृजद्ब्राह्मणान्बाहुभ्यां क्षत्रियांस्तथा ।वैश्यांश्चाप्यूरुतो राजञ्शूद्रान्पद्भ्यां तथैव च ।तपसा नियतो देवो निधानं सर्वदेहिनाम् ॥ १५॥

mukhato'sṛjadbrāhmaṇānbāhubhyāṃ kṣatriyāṃstathā |vaiśyāṃścāpyūruto rājañśūdrānpadbhyāṃ tathaiva ca |tapasā niyato devo nidhānaṃ sarvadehinām || 15||

ब्रह्मभूतममावास्यां पौर्णमास्यां तथैव च ।योगभूतं परिचरन्केशवं महदाप्नुयात् ॥ १६॥

brahmabhūtamamāvāsyāṃ paurṇamāsyāṃ tathaiva ca |yogabhūtaṃ paricarankeśavaṃ mahadāpnuyāt || 16||

केशवः परमं तेजः सर्वलोकपितामहः ।एवमाहुर्हृषीकेशं मुनयो वै नराधिप ॥ १७॥

keśavaḥ paramaṃ tejaḥ sarvalokapitāmahaḥ |evamāhurhṛṣīkeśaṃ munayo vai narādhipa || 17||

एवमेनं विजानीहि आचार्यं पितरं गुरुम् ।कृष्णो यस्य प्रसीदेत लोकास्तेनाक्षया जिताः ॥ १८॥

evamenaṃ vijānīhi ācāryaṃ pitaraṃ gurum |kṛṣṇo yasya prasīdeta lokāstenākṣayā jitāḥ || 18||

यश्चैवैनं भयस्थाने केशवं शरणं व्रजेत् ।सदा नरः पठंश्चेदं स्वस्तिमान्स सुखी भवेत् ॥ १९॥

yaścaivainaṃ bhayasthāne keśavaṃ śaraṇaṃ vrajet |sadā naraḥ paṭhaṃścedaṃ svastimānsa sukhī bhavet || 19||

ये च कृष्णं प्रपद्यन्ते ते न मुह्यन्ति मानवाः ।भये महति ये मग्नाः पाति नित्यं जनार्दनः ॥ २०॥

ye ca kṛṣṇaṃ prapadyante te na muhyanti mānavāḥ |bhaye mahati ye magnāḥ pāti nityaṃ janārdanaḥ || 20||

इति महाभारते भीष्मपर्वणि ६३ अध्यायान्तर्गतंभीष्मकृतं विष्णुस्तोत्रं सम्पूर्णम् ।महाभारत । भीष्मपर्व । अध्याय ६३/२२०॥महाभारत । भीष्मपर्व । अध्याय ६३/२-२०॥

iti mahābhārate bhīṣmaparvaṇi 63 adhyāyāntargataṃbhīṣmakṛtaṃ viṣṇustotraṃ sampūrṇam |mahābhārata | bhīṣmaparva | adhyāya 63/220||mahābhārata | bhīṣmaparva | adhyāya 63/2-20||