बदरीशस्तवनम् Badarisha Stavanam Hymn to the Lord of Badari

ॐ श्रीगणेशाय नमः ।॥ अथ बदरीशस्तवनम् ॥कृत्वा पुराऽखिलजगत् खलु मूर्तिमद् वैमूर्तेर्मुहुः स्वयमभूदपि मूर्तिमान्यः ।अद्यावधि कृतयुगाद् बदरीवनेऽस्मिन्श्रेयो दधाति भगवान् स तु मद्विधानाम् ॥ १॥

oṃ śrīgaṇeśāya namaḥ ||| atha badarīśastavanam ||kṛtvā purā'khilajagat khalu mūrtimad vaimūrtermuhuḥ svayamabhūdapi mūrtimānyaḥ |adyāvadhi kṛtayugād badarīvane'sminśreyo dadhāti bhagavān sa tu madvidhānām || 1||

कल्याण कर रहे हो ॥ १॥

kalyāṇa kara rahe ho || 1||

वेदा हि प्राणप्रभवा भवतो भवन्तिधर्मात्पुनः स्वयमभूद् यतिधर्मधारी ।सोऽयं तपस्तपति वा उपरामवृत्तिर्विष्णुर्विहाय कमलां कमलासनस्थः ॥ २॥

vedā hi prāṇaprabhavā bhavato bhavantidharmātpunaḥ svayamabhūd yatidharmadhārī |so'yaṃ tapastapati vā uparāmavṛttirviṣṇurvihāya kamalāṃ kamalāsanasthaḥ || 2||

आपने धर्म से उत्पन्न होकर यतिधर्म धारण किया ।वे भगवान् विष्णु

āpane dharma se utpanna hokara yatidharma dhāraṇa kiyā |ve bhagavān viṣṇu

हास्याय ते स्तव इतो मनसोऽतिगोऽसिकामादयस्तु हसितात् स्वमदं त्यजन्ति ।युक्ता हि कीर्तिरिति वै किल देवदेवदीनं विहीनदयितं कुरु मां सनाथम् ॥ ३॥

hāsyāya te stava ito manaso'tigo'sikāmādayastu hasitāt svamadaṃ tyajanti |yuktā hi kīrtiriti vai kila devadevadīnaṃ vihīnadayitaṃ kuru māṃ sanātham || 3||

कीजिए ॥ ३॥

kījie || 3||

आत्मा त्वमेव जगतः प्रणयाऽऽस्पदो(१)ऽतःतृप्ताऽखिला स्वतनुषु त्वनुरागयुक्ता ।जानन्ति ते न मृगवन् निजनाभिगन्धंमायाचमत्कृतिरियं भवतो विचित्रा ॥ ४॥

ātmā tvameva jagataḥ praṇayā''spado(1)'taḥtṛptā'khilā svatanuṣu tvanurāgayuktā |jānanti te na mṛgavan nijanābhigandhaṃmāyācamatkṛtiriyaṃ bhavato vicitrā || 4||

पहचान पाता उसी प्रकार सबके हृदय रूपी गुफा में स्थित आपको लोग नहीं

pahacāna pātā usī prakāra sabake hṛdaya rūpī guphā meṃ sthita āpako loga nahīṃ

१\। प्रणयास्पदं च (पाठान्तर)।दैत्यास्तु भीतिविकला भवतः स्वरूपंदृष्ट्वा द्रवन्ति विमुखास्तमसः स्वभावात् ।सिद्धास्तु शुद्धमतयो मुनयो नमन्तिसर्वेऽपि कौशिकसमाः सवितुः प्रकाशम् ॥ ५॥

1\| praṇayāspadaṃ ca (pāṭhāntara)|daityāstu bhītivikalā bhavataḥ svarūpaṃdṛṣṭvā dravanti vimukhāstamasaḥ svabhāvāt |siddhāstu śuddhamatayo munayo namantisarve'pi kauśikasamāḥ savituḥ prakāśam || 5||

रहते हैं ॥ ५॥

rahate haiṃ || 5||

(१)भोक्ताऽसि भावितगतिः पतिरिन्द्रियाणांचैतन्यमिष्टघनवत् स्वयमेव भोगः ।सर्वत्र वा मधुरता भवतां भवद्वत्कर्मादिविकृतिवतां न तु सा विभाति ॥ ६॥

(1)bhoktā'si bhāvitagatiḥ patirindriyāṇāṃcaitanyamiṣṭaghanavat svayameva bhogaḥ |sarvatra vā madhuratā bhavatāṃ bhavadvatkarmādivikṛtivatāṃ na tu sā vibhāti || 6||

कारण भोक्ता, भोग तथा भोग्य तीनों आप ही हैं ॥ ६॥

kāraṇa bhoktā, bhoga tathā bhogya tīnoṃ āpa hī haiṃ || 6||

१\। भोक्ताऽस्ति (पाठान्तर)।नामाऽपि ते च मधुरं मधुरं स्वरूपंकर्माऽपि ते च मधुरं मधुरा स्मृतिश्च ।बुद्धिं प्रबोधय प्रभो मधुबोधशक्तिभक्तिं प्रयच्छ परमां परिभावयामि ॥ ७॥

1\| bhoktā'sti (pāṭhāntara)|nāmā'pi te ca madhuraṃ madhuraṃ svarūpaṃkarmā'pi te ca madhuraṃ madhurā smṛtiśca |buddhiṃ prabodhaya prabho madhubodhaśaktibhaktiṃ prayaccha paramāṃ paribhāvayāmi || 7||

कर्मादिदोषदहनो दुरिताय चाग्निःअन्तःप्रमादप्रभवे तमसेऽस्ति सूर्यः ।ज्ञानोष्णताप्रशमनः परमो हिमांशुःसोऽसौ प्रकाशयतु वै हृदयेऽस्मदीये ॥ ८॥

karmādidoṣadahano duritāya cāgniḥantaḥpramādaprabhave tamase'sti sūryaḥ |jñānoṣṇatāpraśamanaḥ paramo himāṃśuḥso'sau prakāśayatu vai hṛdaye'smadīye || 8||

प्रकाशित हों ॥ ८॥

prakāśita hoṃ || 8||

नाशादिशून्यवदनं(१) किल कीर्तिमन्तंकृष्णं परन्तु परमं सुभगं शरीरम् ।लक्ष्यादिसेवितपदं प्रथितं निरीहवन्दे विनीतशिरसा बदरीविशालम् ॥ ९॥

nāśādiśūnyavadanaṃ(1) kila kīrtimantaṃkṛṣṇaṃ parantu paramaṃ subhagaṃ śarīram |lakṣyādisevitapadaṃ prathitaṃ nirīhavande vinītaśirasā badarīviśālam || 9||

बदरीविशाल को नतमस्तक होकर प्रणाम करता हूँ ॥ ९॥

badarīviśāla ko natamastaka hokara praṇāma karatā hūm̐ || 9||

१\। पाठान्तर नासादिशून्यवदनं ।दुष्टः सहस्रकवचो भवता विनष्टोहृष्टाः सुराः सुचरितैः ऋषयश्च तुष्टाः ।पुष्टा जनास्तव कथामृतपानपूताःभूताऽत्र कीर्तिरिति वै परमप्रकृष्टा ॥ १०॥

1\| pāṭhāntara nāsādiśūnyavadanaṃ |duṣṭaḥ sahasrakavaco bhavatā vinaṣṭohṛṣṭāḥ surāḥ sucaritaiḥ ṛṣayaśca tuṣṭāḥ |puṣṭā janāstava kathāmṛtapānapūtāḥbhūtā'tra kīrtiriti vai paramaprakṛṣṭā || 10||

अनुवाद दुष्ट सहस्रकवच नामक दैत्य आपके द्वारा मारा गया । देवताआपकी उत्तम कीर्ति व्याप्त हो गयी ॥ १०॥

anuvāda duṣṭa sahasrakavaca nāmaka daitya āpake dvārā mārā gayā | devatāāpakī uttama kīrti vyāpta ho gayī || 10||

जित्वा रिपुं सह बलैरतिथिं चकारचात्मस्वरूपममलं परिभाव्य भूयः ।अन्यत्प्रभावमतुलं सहसा विलोक्यस्वर्गं गतः स्मर इतीव सदा स्मरामि ॥ ११॥

jitvā ripuṃ saha balairatithiṃ cakāracātmasvarūpamamalaṃ paribhāvya bhūyaḥ |anyatprabhāvamatulaṃ sahasā vilokyasvargaṃ gataḥ smara itīva sadā smarāmi || 11||

हूँ ॥ ११॥

hūm̐ || 11||

संन्यासमूलमथ वैष्णवभक्तितत्त्वंसंव्यज्यतेऽत्र युगपत् त्वयि वेदवेद्ये ।त्वं निर्गुणश्च सगुणः सदयः सदैवनारायणो नरसखः शरणं ममास्तु ॥ १२॥

saṃnyāsamūlamatha vaiṣṇavabhaktitattvaṃsaṃvyajyate'tra yugapat tvayi vedavedye |tvaṃ nirguṇaśca saguṇaḥ sadayaḥ sadaivanārāyaṇo narasakhaḥ śaraṇaṃ mamāstu || 12||

ले लीजिए ॥ १२॥

le lījie || 12||

॥ इति मस्तरामबाबाविरचितं बदरीशस्तवनं सम्पूर्णम् ॥

|| iti mastarāmabābāviracitaṃ badarīśastavanaṃ sampūrṇam ||