सदाशिवविग्रहवर्णनम् Skandaproktam Sadashivavigrahavarnanam

(शिवरहस्यान्तर्गते ईश्वराख्ये)जैगीषव्यस्कन्दसंवादेस्कन्द उवाच ।शिवेनोक्तं समासेन देव्यै देवेन कीर्तितम् ।शृणुष्व मुनिभिः सार्धं गणैः सुरगणैः सह ॥ १॥

(śivarahasyāntargate īśvarākhye)jaigīṣavyaskandasaṃvādeskanda uvāca |śivenoktaṃ samāsena devyai devena kīrtitam |śṛṇuṣva munibhiḥ sārdhaṃ gaṇaiḥ suragaṇaiḥ saha || 1||

पुरा कल्पान्तरे शम्भुः सृष्ट्युपायमचिन्तयत् ।पञ्चाननः स्वयं जातो मायास्वीकृतविग्रहः ॥ २॥

purā kalpāntare śambhuḥ sṛṣṭyupāyamacintayat |pañcānanaḥ svayaṃ jāto māyāsvīkṛtavigrahaḥ || 2||

तेजोराशिः स्वप्रकाशः स्वभासा भासयञ्जगत् ।वदनानि महेशस्य प्रादुरासन् समन्ततः ॥ ३॥

tejorāśiḥ svaprakāśaḥ svabhāsā bhāsayañjagat |vadanāni maheśasya prādurāsan samantataḥ || 3||

प्राक्प्रत्यक्दक्षिणोदीच्यां ऊर्ध्वं वर्णैश्च पञ्चभिः ।त्र्यक्षाणि चाभ्रगङ्गेन्द्रशेखराणि समन्ततः ॥ ४॥

prākpratyakdakṣiṇodīcyāṃ ūrdhvaṃ varṇaiśca pañcabhiḥ |tryakṣāṇi cābhragaṅgendraśekharāṇi samantataḥ || 4||

तमपूर्वमुखं सौम्यं शुद्धस्फटिकसन्निभम् ।बालेन्दुमकुटं त्र्यक्षं सुस्मितं करुणाधिकम् ॥ ५॥

tamapūrvamukhaṃ saumyaṃ śuddhasphaṭikasannibham |bālendumakuṭaṃ tryakṣaṃ susmitaṃ karuṇādhikam || 5||

विराट् ततः प्रादुरभून्नकारात्मा प्रजापतिः ।भूरभूच्च ततो विप्र प्रतिष्ठा शाश्वती ततः ॥ ६॥

virāṭ tataḥ prādurabhūnnakārātmā prajāpatiḥ |bhūrabhūcca tato vipra pratiṣṭhā śāśvatī tataḥ || 6||

स एव भगवान् ब्रह्मा लोकसर्गे पितामहः ।अघोरं दक्षिणं वक्त्रं प्रादुरासीन्महेशितुः ॥ ७॥

sa eva bhagavān brahmā lokasarge pitāmahaḥ |aghoraṃ dakṣiṇaṃ vaktraṃ prādurāsīnmaheśituḥ || 7||

दंष्ट्राकरालभ्रुकुटीनिटालाक्षं जगत्प्रभुम् ।इन्द्रनीलसमाकारं त्र्यक्षं बालेन्दुभूषितम् ॥ ८॥

daṃṣṭrākarālabhrukuṭīniṭālākṣaṃ jagatprabhum |indranīlasamākāraṃ tryakṣaṃ bālendubhūṣitam || 8||

स्वराडाख्यस्ततो रुद्रः शूलहस्तो विनिर्गतः ।मकारवाच्यो भगवान् ज्योतिषामयनस्तदा ॥ ९॥

svarāḍākhyastato rudraḥ śūlahasto vinirgataḥ |makāravācyo bhagavān jyotiṣāmayanastadā || 9||

ऊधसद्योजातमुखं शम्भो शारदाम्भोदसच्छवि ।दीप्तत्रिणयनं सोमधामसामिशिखं मुने ॥ १०॥

ūdhasadyojātamukhaṃ śambho śāradāmbhodasacchavi |dīptatriṇayanaṃ somadhāmasāmiśikhaṃ mune || 10||

सम्राडाख्यस्ततो विष्णुः शिकारादुद्बभूव ह ।आपस्तस्मात्समुद्भूता लोके सर्गे पुरा मुने ॥ ११॥

samrāḍākhyastato viṣṇuḥ śikārādudbabhūva ha |āpastasmātsamudbhūtā loke sarge purā mune || 11||

वामदेवमुखं शम्भोः प्रादुर्भूतं तदावशात् ।पद्मरागसमप्रख्यं भालेन्दुकृतशेखरम् ॥ १२॥

vāmadevamukhaṃ śambhoḥ prādurbhūtaṃ tadāvaśāt |padmarāgasamaprakhyaṃ bhālendukṛtaśekharam || 12||

त्र्यक्षं प्रसन्नवदनं वकाराख्यादपीश्वरः ।वायुः प्राणशरीरात्मा जगतां सम्बभूव ह ॥ १३॥

tryakṣaṃ prasannavadanaṃ vakārākhyādapīśvaraḥ |vāyuḥ prāṇaśarīrātmā jagatāṃ sambabhūva ha || 13||

ईशानाख्यं मुखं शम्भोः पर्वशर्वरिनाथवत् ।त्रिलोचनं चन्द्रचूडमुदभूद्यादिदैवतम् ॥ १४॥

īśānākhyaṃ mukhaṃ śambhoḥ parvaśarvarināthavat |trilocanaṃ candracūḍamudabhūdyādidaivatam || 14||

सदाशिवोपकाराच्च प्रादुर्भूतो महेश्वरात् ।पञ्चब्रह्ममयाकारा मूर्तयोऽमी महेशितुः ॥ १५॥

sadāśivopakārācca prādurbhūto maheśvarāt |pañcabrahmamayākārā mūrtayo'mī maheśituḥ || 15||

तुरीयाच्च तदोङ्कारः प्रादुर्भूतोऽर्थवाचकः ।पञ्च सादाख्यरूपास्ते शिववक्त्राद्विनिर्गताः ॥ १६॥

turīyācca tadoṅkāraḥ prādurbhūto'rthavācakaḥ |pañca sādākhyarūpāste śivavaktrādvinirgatāḥ || 16||

जगतामुपकाराय ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः ।सदाशिवश्चेश्वरश्च पञ्चब्रह्माण इत्यमी ॥ १७॥

jagatāmupakārāya brahmaviṣṇumaheśvarāḥ |sadāśivaśceśvaraśca pañcabrahmāṇa ityamī || 17||

सृष्टिस्थित्युपसंहारतिरोधानानुदर्शकाः ।पञ्चाक्षरोद्भवाश्चेत्थमुद्बभूव भवान् मुने ॥ १८॥

sṛṣṭisthityupasaṃhāratirodhānānudarśakāḥ |pañcākṣarodbhavāścetthamudbabhūva bhavān mune || 18||

मुखादिक्रमतःपूर्वं शम्भोरम्भोजसम्भवः ।नियुक्तः सृष्टिकरणे पालने चाम्बुजेक्षणः ॥ १९॥

mukhādikramataḥpūrvaṃ śambhorambhojasambhavaḥ |niyuktaḥ sṛṣṭikaraṇe pālane cāmbujekṣaṇaḥ || 19||

रुद्रः संहरणे युक्तो नियुक्तः शूलपाणिना ।तिरोधानेऽस्य जगत ईश्वरो विनियोजितः ॥ २०॥

rudraḥ saṃharaṇe yukto niyuktaḥ śūlapāṇinā |tirodhāne'sya jagata īśvaro viniyojitaḥ || 20||

सदाशिवोऽनुग्रहणे जगतोऽस्य नियोजितः ।महादेवेन विप्रेन्द्र भूतादिक्रमवर्णकैः ॥ २१॥

sadāśivo'nugrahaṇe jagato'sya niyojitaḥ |mahādevena viprendra bhūtādikramavarṇakaiḥ || 21||

एते हि पशवः प्रोक्ताः पतिरेषां महेश्वरः ।प्रणवस्यार्थ एवेह अन्ये सर्वे क्रमेश्वराः (?) ॥ २२॥

ete hi paśavaḥ proktāḥ patireṣāṃ maheśvaraḥ |praṇavasyārtha eveha anye sarve krameśvarāḥ (?) || 22||

प्रकाश्यः सर्ववर्णानां शिव एव महेश्वरः ।पञ्चाक्षरमिदं श्रौतं शतरुद्रीयमध्यगम् ॥ २३॥

prakāśyaḥ sarvavarṇānāṃ śiva eva maheśvaraḥ |pañcākṣaramidaṃ śrautaṃ śatarudrīyamadhyagam || 23||

वामदेवोऽस्य ऋषिराट् पङ्क्तिश्छन्दः प्रकीर्तितम् ।सदाशिवोऽस्य देवो हि अं बीजं शक्तिरुं (उं) मुने ॥ब्रह्मबीजमिदं मन्त्रं मं कीलक मुदीरितम् ।अङ्गुलीदेहवक्त्रेषु न्यसेत्पञ्चाक्षरं मनुम् ॥ २५॥

vāmadevo'sya ṛṣirāṭ paṅktiśchandaḥ prakīrtitam |sadāśivo'sya devo hi aṃ bījaṃ śaktiruṃ (uṃ) mune ||brahmabījamidaṃ mantraṃ maṃ kīlaka mudīritam |aṅgulīdehavaktreṣu nyasetpañcākṣaraṃ manum || 25||

ॐ नं तत्पुरुषाय मं अघोरं प्रचक्षते ।शिं सद्योजातकाय वां वामायेति वा मुने ॥ २६॥

oṃ naṃ tatpuruṣāya maṃ aghoraṃ pracakṣate |śiṃ sadyojātakāya vāṃ vāmāyeti vā mune || 26||

यं ईशानायेति मुने नमोऽन्तेन न्यसेत्क्रमात् ।अङ्गुलीषु हृदिन्यासं कृत्वाङ्गेषु मुनीश्वर ॥ २७॥

yaṃ īśānāyeti mune namo'ntena nyasetkramāt |aṅgulīṣu hṛdinyāsaṃ kṛtvāṅgeṣu munīśvara || 27||

सर्वज्ञधाम्ने हृदयं तृप्तिधाम्ने शिरस्तथा ।शिखामनादिधाम्ने च कवचे च स्वतन्त्रकम् ॥ २८॥

sarvajñadhāmne hṛdayaṃ tṛptidhāmne śirastathā |śikhāmanādidhāmne ca kavace ca svatantrakam || 28||

अलुप्तशक्तिधाम्ने च नेत्रत्रयमथास्त्रकम् ।अनन्तशक्तिधाम्ने चेत्यङ्गन्यासं चरेत्क्रमात् ॥ २९॥

aluptaśaktidhāmne ca netratrayamathāstrakam |anantaśaktidhāmne cetyaṅganyāsaṃ caretkramāt || 29||

व्याहृत्या दिग्बन्धनं चैव कृत्वा मूलेन रोधयेत् ।प्रज्ञानघनमानन्दं कल्याणं शिवमव्ययम् ॥ ३०॥

vyāhṛtyā digbandhanaṃ caiva kṛtvā mūlena rodhayet |prajñānaghanamānandaṃ kalyāṇaṃ śivamavyayam || 30||

ध्यायेदहमिति स्वस्थो स्वस्थान्यक्षाणि धारयेत् ।ध्यायेदेवं विरूपाक्षं षडक्षरविधौ मुने ॥ ३१॥

dhyāyedahamiti svastho svasthānyakṣāṇi dhārayet |dhyāyedevaṃ virūpākṣaṃ ṣaḍakṣaravidhau mune || 31||

ध्यानम्बिभ्रद्दोर्भिः कुठारं मृगमभयकरौ सुप्रसन्नो महेशःसर्वालङ्कारदीप्तः सरसिजनिलयो व्याघ्रचर्मोत्तरीयः ।ध्येयो मुक्तापरागद्युतिरमृतरसापूर्णकुम्भात्तहस्तःत्रयक्षः कोटीरकोटीघटिततुहिनरोचिःकलोत्तुङ्गमौलिः ॥॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते स्कन्दप्रोक्तं सदाशिवविग्रहवर्णनं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । ईश्वराख्यः दशमांशः । अध्यायः ३६ । १३०॥

dhyānambibhraddorbhiḥ kuṭhāraṃ mṛgamabhayakarau suprasanno maheśaḥsarvālaṅkāradīptaḥ sarasijanilayo vyāghracarmottarīyaḥ |dhyeyo muktāparāgadyutiramṛtarasāpūrṇakumbhāttahastaḥtrayakṣaḥ koṭīrakoṭīghaṭitatuhinarociḥkalottuṅgamauliḥ |||| iti śivarahasyāntargate skandaproktaṃ sadāśivavigrahavarṇanaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | īśvarākhyaḥ daśamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 36 | 130||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।ईश्वराख्यः दशमांशः ।अध्यायः ३६ ।१-३०॥

– || śrīśivarahasyam |īśvarākhyaḥ daśamāṃśaḥ |adhyāyaḥ 36 | 1-30||