भृङ्गीस्तवः Shri Bhringi Stava

शम्भो शङ्कर शान्त शाश्वत शिव स्थाणो भवोमापतेभूतेश त्रिपुरान्तक त्रिनयन श्रीकण्ठ कालान्तक ।शर्वोग्राभय भर्ग भीम जगतां नाथाक्षर श्रीनिधेरुद्रेशान महेश्वरेश्वर महादेवेश तुभ्यं नमः ॥ १॥

śambho śaṅkara śānta śāśvata śiva sthāṇo bhavomāpatebhūteśa tripurāntaka trinayana śrīkaṇṭha kālāntaka |śarvogrābhaya bharga bhīma jagatāṃ nāthākṣara śrīnidherudreśāna maheśvareśvara mahādeveśa tubhyaṃ namaḥ || 1||

स्वामिन् सर्वजगद्गुरो हर महालीलाक्षमक्षेत्रसच्चिद्रूपाखिलभव्यभूतभवतां नाथ प्रपन्नार्तिहन् ।पापघ्नाशुभदुःखपाशभयहृद्भक्तेष्टद ज्ञानदश्रीदातर्क्य षडङ्गमोक्षद महायोगीश तुभ्यं नमः ॥ २॥

svāmin sarvajagadguro hara mahālīlākṣamakṣetrasaccidrūpākhilabhavyabhūtabhavatāṃ nātha prapannārtihan |pāpaghnāśubhaduḥkhapāśabhayahṛdbhakteṣṭada jñānadaśrīdātarkya ṣaḍaṅgamokṣada mahāyogīśa tubhyaṃ namaḥ || 2||

क्रूरं कष्टतमं विनष्टमनसं भ्रष्टं शठं निष्ठुरंनिर्लज्जं कृपणं कृतघ्नमशुचिं बह्वाशिनं हिंसकम् ।आशापाशशतप्रबद्धमनसं दुष्कीर्तिभाजं जडंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ३॥

krūraṃ kaṣṭatamaṃ vinaṣṭamanasaṃ bhraṣṭaṃ śaṭhaṃ niṣṭhuraṃnirlajjaṃ kṛpaṇaṃ kṛtaghnamaśuciṃ bahvāśinaṃ hiṃsakam |āśāpāśaśataprabaddhamanasaṃ duṣkīrtibhājaṃ jaḍaṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 3||

मूर्खं बालमतं स्वधर्मचलितं धर्मार्थहीनं खलंकामान्धं क्षणिकं कदर्थनपरं दौःशील्यजन्मस्थलम् ।अज्ञं लुब्धमसत्यनिष्ठमधमं प्रज्ञायशोवर्जितंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ४॥

mūrkhaṃ bālamataṃ svadharmacalitaṃ dharmārthahīnaṃ khalaṃkāmāndhaṃ kṣaṇikaṃ kadarthanaparaṃ dauḥśīlyajanmasthalam |ajñaṃ lubdhamasatyaniṣṭhamadhamaṃ prajñāyaśovarjitaṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 4||

क्षुद्रं दुर्भगमल्पसत्त्वमलसं भग्नव्रतं रागिणंभीरुं डाम्भिकमीर्ष्यकं व्यसनिनं पापात्मकं सूचकम् ।आधिव्याधिनिपीडितं जडधियं सद्भिः सदा निन्दितं (हतधियं)कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ५॥

kṣudraṃ durbhagamalpasattvamalasaṃ bhagnavrataṃ rāgiṇaṃbhīruṃ ḍāmbhikamīrṣyakaṃ vyasaninaṃ pāpātmakaṃ sūcakam |ādhivyādhinipīḍitaṃ jaḍadhiyaṃ sadbhiḥ sadā ninditaṃ (hatadhiyaṃ)kāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 5||

आकाङ्क्षाश्रयमार्यवृत्तिविमुखं क्षीणं गुणद्वेषिणंधूर्तं दुर्गुणमत्यशुद्धहृदयं सर्वत्र सन्देहिनम् ।हीनं पापरतं समस्तविषयेष्वासक्तमन्यायिनंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ६॥

ākāṅkṣāśrayamāryavṛttivimukhaṃ kṣīṇaṃ guṇadveṣiṇaṃdhūrtaṃ durguṇamatyaśuddhahṛdayaṃ sarvatra sandehinam |hīnaṃ pāparataṃ samastaviṣayeṣvāsaktamanyāyinaṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 6||

अश्रद्धं गतपौरुषं कुपथगं जाज्वल्यमानं रुषासंसारार्णवमग्नमूर्मिनिहतं नीचक्रियं निर्दयम् । (ऊर्मितरलं, नीचप्रियं)वैराग्यव्रतदानयोगनियमद्वेष्टारमुन्मादिनंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ७॥

aśraddhaṃ gatapauruṣaṃ kupathagaṃ jājvalyamānaṃ ruṣāsaṃsārārṇavamagnamūrminihataṃ nīcakriyaṃ nirdayam | (ūrmitaralaṃ, nīcapriyaṃ)vairāgyavratadānayoganiyamadveṣṭāramunmādinaṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 7||

द्वन्द्वग्रस्तमशस्तवृत्तिकुशलं सत्सङ्गविद्वेषिणंदुःसङ्गप्रियमप्रतिष्ठवचनं कामातुरं तस्करम् ।शैवज्ञानपराङ्मुखं खलजनव्यापारपारङ्गतंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ८॥

dvandvagrastamaśastavṛttikuśalaṃ satsaṅgavidveṣiṇaṃduḥsaṅgapriyamapratiṣṭhavacanaṃ kāmāturaṃ taskaram |śaivajñānaparāṅmukhaṃ khalajanavyāpārapāraṅgataṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 8||

स्वप्नेऽप्युत्तमगन्धपुष्पनिकरैरीशार्चनावर्जितंध्यानध्येयविचराणाकुलरिपुं तुच्छं मदोच्छृङ्खलम् ।दारिद्र्यास्पदमात्मवैरिवशगं तापत्रयस्याश्रयंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ९॥

svapne'pyuttamagandhapuṣpanikarairīśārcanāvarjitaṃdhyānadhyeyavicarāṇākularipuṃ tucchaṃ madocchṛṅkhalam |dāridryāspadamātmavairivaśagaṃ tāpatrayasyāśrayaṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 9||

दुर्मर्यादमतिप्रवृद्धरजसं सद्वृद्धसेवारिपुंसद्धर्माद्यसमुत्सुकं गुरुजने मान्येषु चात्युद्धतम् । (सद्धर्मेष्वसमुत्सुकं)शिष्टानिष्टकरक्रियापरिचितं दुष्टप्रतुष्टिप्रदं (दुष्टस्य तुष्टि)कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ १०॥

durmaryādamatipravṛddharajasaṃ sadvṛddhasevāripuṃsaddharmādyasamutsukaṃ gurujane mānyeṣu cātyuddhatam | (saddharmeṣvasamutsukaṃ)śiṣṭāniṣṭakarakriyāparicitaṃ duṣṭapratuṣṭipradaṃ (duṣṭasya tuṣṭi)kāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 10||

आत्मातिस्तुतिकारिणं परमहानिन्दाकरं निन्दितंलुण्टाकं पतितं विपर्ययगतस्वान्तं सदा याचकम् ।वैफल्योपगतस्वकार्यनिचयं सर्वापदां सञ्चयंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ११॥

ātmātistutikāriṇaṃ paramahānindākaraṃ ninditaṃluṇṭākaṃ patitaṃ viparyayagatasvāntaṃ sadā yācakam |vaiphalyopagatasvakāryanicayaṃ sarvāpadāṃ sañcayaṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 11||

कृत्याकृत्यविचारवर्जितमतिं व्रात्यं महा पातकं (महा वञ्चकम्)दुर्बुद्धिं मदमानमत्सरनिधिं दुर्वृत्तिवृत्त्याश्रयम् ।मिथ्याज्ञानिनमार्यकण्टकमलं लोकद्वये दुःखितं (लोकत्रये दूषितम्)कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ १२॥

kṛtyākṛtyavicāravarjitamatiṃ vrātyaṃ mahā pātakaṃ (mahā vañcakam)durbuddhiṃ madamānamatsaranidhiṃ durvṛttivṛttyāśrayam |mithyājñāninamāryakaṇṭakamalaṃ lokadvaye duḥkhitaṃ (lokatraye dūṣitam)kāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 12||

दुष्कर्मप्रचयप्रभिन्नहृदयं क्लेशैश्च सम्पीडितं(प्रचये प्रहृष्ट, सम्पिण्डितं)चार्वाकं कुमतिं कुचेलमलसं कार्पण्यजन्मस्थलम् । (कुचेलमलिनं)भार्यापुत्रगृहादिसक्तमनसं गाम्भीर्यधैर्यच्युतं (धैर्यद्विषं)कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ १३॥

duṣkarmapracayaprabhinnahṛdayaṃ kleśaiśca sampīḍitaṃ(pracaye prahṛṣṭa, sampiṇḍitaṃ)cārvākaṃ kumatiṃ kucelamalasaṃ kārpaṇyajanmasthalam | (kucelamalinaṃ)bhāryāputragṛhādisaktamanasaṃ gāmbhīryadhairyacyutaṃ (dhairyadviṣaṃ)kāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 13||

चित्तक्षोभकरं कलङ्कहृदयं शोकास्पदं लोलुपंसारासारविचारहीनमनसं नीचप्रियं नीरसम् ।मत्तोन्मत्तनिकृष्टकष्टचरितं शून्यं वृथालापिनंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ १४॥

cittakṣobhakaraṃ kalaṅkahṛdayaṃ śokāspadaṃ lolupaṃsārāsāravicārahīnamanasaṃ nīcapriyaṃ nīrasam |mattonmattanikṛṣṭakaṣṭacaritaṃ śūnyaṃ vṛthālāpinaṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 14||

आत्मज्ञानविहीनमात्मविमुखं सर्वात्मभावद्विषंसङ्कल्पैर्बहुभिर्वि भिन्नहृदयं दैत्य(न्य)प्रसक्तं सदा ।मर्मच्छिद्वचनं कठोरहृदयं मित्रद्रुहं चुम्बकंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ १५॥

ātmajñānavihīnamātmavimukhaṃ sarvātmabhāvadviṣaṃsaṅkalpairbahubhirvi bhinnahṛdayaṃ daitya(nya)prasaktaṃ sadā |marmacchidvacanaṃ kaṭhorahṛdayaṃ mitradruhaṃ cumbakaṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 15||

वेदोक्ताचरणे शिगा(ध्रुगा)त्मचरितं स्वेच्छाप्रवृत्तिं सदासच्छास्त्रेष्वपरागिणं प्रियतमालक्ष्मीगुणैर्वेष्टितम् ।दाक्षिण्यप्रतिपन्नताविरहितं स्वार्थैकनिष्ठं सदाकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ १६॥

vedoktācaraṇe śigā(dhrugā)tmacaritaṃ svecchāpravṛttiṃ sadāsacchāstreṣvaparāgiṇaṃ priyatamālakṣmīguṇairveṣṭitam |dākṣiṇyapratipannatāvirahitaṃ svārthaikaniṣṭhaṃ sadākāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 16||

सत्यत्यागदयाक्षमाशमदमाद्यार्थानभिज्ञात्मकंदेवब्राह्मणगोत्रजातिथिपितृज्ञानात्मकापूजकम् ।विश्वस्तेष्वपकारवञ्चनपरं मैत्रीरिपुं दुर्जनंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ १७॥

satyatyāgadayākṣamāśamadamādyārthānabhijñātmakaṃdevabrāhmaṇagotrajātithipitṛjñānātmakāpūjakam |viśvasteṣvapakāravañcanaparaṃ maitrīripuṃ durjanaṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 17||

कृत्वाधर्ममतिं कथञ्चिदपरः को मत्समोऽस्मिन् भवेदित्येवं बहुजल्पिनं कुपुरुषं भ्रान्त्याश्रयं राक्षसम् । (भ्रान्या स्थितं)दृष्टादृष्टसुखैषिणं बत मुधा मुक्त्वा शिवाराधनंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ १८॥

kṛtvādharmamatiṃ kathañcidaparaḥ ko matsamo'smin bhavedityevaṃ bahujalpinaṃ kupuruṣaṃ bhrāntyāśrayaṃ rākṣasam | (bhrānyā sthitaṃ)dṛṣṭādṛṣṭasukhaiṣiṇaṃ bata mudhā muktvā śivārādhanaṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 18||

मार्जाराखुबकश्वकुक्कुटकपिक्रोडाहिवृत्तिं सदातीर्थध्वाङ्क्षमनर्थकं परसुखे सन्तापिनं दुःसहम् ।त्यक्तोपायममेयकाङ्क्षिणमहो शुण्ठं च चोरोपमंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ १९॥

mārjārākhubakaśvakukkuṭakapikroḍāhivṛttiṃ sadātīrthadhvāṅkṣamanarthakaṃ parasukhe santāpinaṃ duḥsaham |tyaktopāyamameyakāṅkṣiṇamaho śuṇṭhaṃ ca coropamaṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 19||

अस्पृश्यं विकलं कदर्यमखिले दोषे स्वकीये गुणंपश्यन्तं चलमात्मकार्यनिरतं त्याज्यं विषादात्मकम् ।चिन्ताशोकपरीतचेतसमलं सर्वाशुभानां पदंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ २०॥

aspṛśyaṃ vikalaṃ kadaryamakhile doṣe svakīye guṇaṃpaśyantaṃ calamātmakāryanirataṃ tyājyaṃ viṣādātmakam |cintāśokaparītacetasamalaṃ sarvāśubhānāṃ padaṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 20||

दुष्पूरस्वककुक्षिपूरणपरं भारं भुवः केवलंडासी(दासी)मेषखरस्वभावमपटुं सन्माननाभाजनम् ।रिक्तं बालकदीर्घसूत्रिणमलं हृच्छल्यशीलं सदा (तिक्तं बालक)कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहिमाम् ॥ २१॥

duṣpūrasvakakukṣipūraṇaparaṃ bhāraṃ bhuvaḥ kevalaṃḍāsī(dāsī)meṣakharasvabhāvamapaṭuṃ sanmānanābhājanam |riktaṃ bālakadīrghasūtriṇamalaṃ hṛcchalyaśīlaṃ sadā (tiktaṃ bālaka)kāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhimām || 21||

कर्माख्यालघुभारवाहनपशुं तृष्णातृणग्राहिणं (दुष्कार्यालघु)संसारार्णवदुःखपङ्कपतितं यान्तं त्वधोऽधो भृशम् ।स्वत्वाहन्त्वममत्वमोहमकरैराकृष्यमाणं सदाकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ २२॥

karmākhyālaghubhāravāhanapaśuṃ tṛṣṇātṛṇagrāhiṇaṃ (duṣkāryālaghu)saṃsārārṇavaduḥkhapaṅkapatitaṃ yāntaṃ tvadho'dho bhṛśam |svatvāhantvamamatvamohamakarairākṛṣyamāṇaṃ sadākāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 22||

भ्रष्टं सर्वजुगुप्सितं परहितव्याघातिनं तामसंसम्भ्रान्तं चपलं विधानविहितव्यापारविद्वेषिणम् ।शम्भो त्वत्पदभक्तिहीनमदृढं सम्मूढमात्मद्विषंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ २३॥

bhraṣṭaṃ sarvajugupsitaṃ parahitavyāghātinaṃ tāmasaṃsambhrāntaṃ capalaṃ vidhānavihitavyāpāravidveṣiṇam |śambho tvatpadabhaktihīnamadṛḍhaṃ sammūḍhamātmadviṣaṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 23||

ज्येष्ठावासमतिप्रमादितमतिं क्षुत्तृड्जराद्यर्दितंस्वप्नेऽप्यल्पपरोपकाररहितं सर्वाहितं दुर्बलम् ।लोके सत्परिहार्यनिन्दितमहादुःखप्रदैकक्रियंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ २४॥

jyeṣṭhāvāsamatipramāditamatiṃ kṣuttṛḍjarādyarditaṃsvapne'pyalpaparopakārarahitaṃ sarvāhitaṃ durbalam |loke satparihāryaninditamahāduḥkhapradaikakriyaṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 24||

किं वाचां बहुविस्तरेण भगवन् मत्सन्निभो भूतलेनाभून्नास्ति च नो भविष्यति पुमान्निर्भाग्यचूडामणिः ।तस्मादीदृशमात्मवञ्चकमहो त्रैलोक्यचूडामणेकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ २५॥

kiṃ vācāṃ bahuvistareṇa bhagavan matsannibho bhūtalenābhūnnāsti ca no bhaviṣyati pumānnirbhāgyacūḍāmaṇiḥ |tasmādīdṛśamātmavañcakamaho trailokyacūḍāmaṇekāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 25||

सर्वश्रेष्ठ गुणैकभाजन विभो सर्वोत्तमेषूत्तमासङ्ख्येयावगुणैकभाजनमलं कष्टातिकष्टक्रियम् ।श्रीशाश्रीशमतीन्द्रियेन्द्रियवशं निःसङ्ग दुःसङ्गिनं(श्रीशं, अतीन्द्रिय, निस्सङ्ग, इमानि सम्बोधनानि)कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ २६॥

sarvaśreṣṭha guṇaikabhājana vibho sarvottameṣūttamāsaṅkhyeyāvaguṇaikabhājanamalaṃ kaṣṭātikaṣṭakriyam |śrīśāśrīśamatīndriyendriyavaśaṃ niḥsaṅga duḥsaṅginaṃ(śrīśaṃ, atīndriya, nissaṅga, imāni sambodhanāni)kāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 26||

विण्मूत्रकृमिमांसशोणितमयं मेदोऽस्थिमज्जात्मकंदुर्गन्धैकनिधिं जरापरिगतं वातादिदोषात्मकम् ।दृष्ट्वापि स्वशरीरमत्र तु सदा वैराग्यहीनं पशुंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ २७॥

viṇmūtrakṛmimāṃsaśoṇitamayaṃ medo'sthimajjātmakaṃdurgandhaikanidhiṃ jarāparigataṃ vātādidoṣātmakam |dṛṣṭvāpi svaśarīramatra tu sadā vairāgyahīnaṃ paśuṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 27||

त्वक्शुक्लान्त्रसिरातनूरुहमयं कालास्यरन्ध्रस्थितंनानापायपतिष्णुकालशिखिना पापच्यमानं भृशम् ।दृष्ट्वापि स्वकलेवरं कृशतरं तत्राविरिक्तं पशुंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ २८॥

tvakśuklāntrasirātanūruhamayaṃ kālāsyarandhrasthitaṃnānāpāyapatiṣṇukālaśikhinā pāpacyamānaṃ bhṛśam |dṛṣṭvāpi svakalevaraṃ kṛśataraṃ tatrāviriktaṃ paśuṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 28||

विष्ठामूत्रयुतं त्वनिष्टमशुभं स्वाभाव्यतो नश्वरंकुष्टक्षैण्यविषूचिकाज्वरशिरःशूलादिरोगास्पदम् ।ज्ञात्वापि स्वशरीरमत्र तु सदा वैराग्यहीनं पशुंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ २९॥

viṣṭhāmūtrayutaṃ tvaniṣṭamaśubhaṃ svābhāvyato naśvaraṃkuṣṭakṣaiṇyaviṣūcikājvaraśiraḥśūlādirogāspadam |jñātvāpi svaśarīramatra tu sadā vairāgyahīnaṃ paśuṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 29||

पङ्गुत्वान्ध्यजरित्वमौर्ख्यखलताबाधिर्यजन्मस्थलंक्लेद्यच्छेद्यविशोष्यदाह्यकृशतास्थौल्यस्वभावात्मकम् ।सम्पश्यन्नपि दोषमत्र तु सदा सम्प्रीतियुक्तं पशुंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ३०॥

paṅgutvāndhyajaritvamaurkhyakhalatābādhiryajanmasthalaṃkledyacchedyaviśoṣyadāhyakṛśatāsthaulyasvabhāvātmakam |sampaśyannapi doṣamatra tu sadā samprītiyuktaṃ paśuṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 30||

देहं क्षालनलेपनादिविधिना संस्पर्शयोग्यं त्वचाछन्नक्लिन्नमहाव्रणं नवमुखैर्नित्यं स्रवन्तं मलम् ।तं दृष्ट्वाप्यविरागिणं च नरके नूनं सरागं पशुंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ३१॥

dehaṃ kṣālanalepanādividhinā saṃsparśayogyaṃ tvacāchannaklinnamahāvraṇaṃ navamukhairnityaṃ sravantaṃ malam |taṃ dṛṣṭvāpyavirāgiṇaṃ ca narake nūnaṃ sarāgaṃ paśuṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 31||

लोकेऽत्यन्तपवित्रतामुपगतं यत्पञ्चगव्यादिकंयद्देहांशकमस्थिरोमरुधिरस्नाय्वादिसंस्पर्शतः ।स्यादेवाशुचि तद्विबुध्य च सदा तद्देहसक्तं पशुंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ३२॥

loke'tyantapavitratāmupagataṃ yatpañcagavyādikaṃyaddehāṃśakamasthiromarudhirasnāyvādisaṃsparśataḥ |syādevāśuci tadvibudhya ca sadā taddehasaktaṃ paśuṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 32||

आत्माधारतया स्थितां निजतनुं बाल्ये तथा यौवनेवृद्धत्वेऽपि बहुप्रकारविकृतिं प्राप्तां समीक्ष्यापि च ।तत्रानात्मविरागिणं ह्यविकृते स्वात्मन्यसक्तं पशुंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ३३॥

ātmādhāratayā sthitāṃ nijatanuṃ bālye tathā yauvanevṛddhatve'pi bahuprakāravikṛtiṃ prāptāṃ samīkṣyāpi ca |tatrānātmavirāgiṇaṃ hyavikṛte svātmanyasaktaṃ paśuṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 33||

स्वस्यायुर्निचयस्य मध्यत इमौ नित्यं निशावासकां(वासरौ)जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिषु स्थितिमतोऽवस्थात्रये खण्डशः ।गच्छन्ताववबुध्य च स्वहितसत्कर्मण्यसक्तं पशुंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ३४॥

svasyāyurnicayasya madhyata imau nityaṃ niśāvāsakāṃ(vāsarau)jāgratsvapnasuṣuptiṣu sthitimato'vasthātraye khaṇḍaśaḥ |gacchantāvavabudhya ca svahitasatkarmaṇyasaktaṃ paśuṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 34||

शुद्धान्नस्य निजास्यरन्ध्रत इहान्वास्य द्रवेणाधरे(?)विण्मूत्रान्त्रकफासृगाद्यशुचिनिक्षेपो भवेद्भोजनम् ।स्त्रीसङ्गोऽशुचिवर्गलेपनमहो तत्रापि रक्तं पशुंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ३५॥

śuddhānnasya nijāsyarandhrata ihānvāsya draveṇādhare(?)viṇmūtrāntrakaphāsṛgādyaśucinikṣepo bhavedbhojanam |strīsaṅgo'śucivargalepanamaho tatrāpi raktaṃ paśuṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 35||

सर्पिःखण्डपयोमधुप्रभृतिकं त्यक्त्वा तृणान्यत्ति गौर्यद्वच्छाश्वतशान्त उत्तम(न्तिदोत्तम) महानन्दानपेक्षं तथा ।शम्भो वैषयिके सुखेऽतिविरसे तुच्छेऽतिसक्तं पशुंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ३६॥

sarpiḥkhaṇḍapayomadhuprabhṛtikaṃ tyaktvā tṛṇānyatti gauryadvacchāśvataśānta uttama(ntidottama) mahānandānapekṣaṃ tathā |śambho vaiṣayike sukhe'tivirase tucche'tisaktaṃ paśuṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 36||

देवानामपि मारुतस्य च विभो गम्यं न यत्तत्र चस्वैरं गच्छति मन्मनो न हि कदाचिद्वा तव श्रीपते ।धर्तुं तच्च नियन्तुमत्र सुखदे नैवासमर्थं पशुंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ३७॥

devānāmapi mārutasya ca vibho gamyaṃ na yattatra casvairaṃ gacchati manmano na hi kadācidvā tava śrīpate |dhartuṃ tacca niyantumatra sukhade naivāsamarthaṃ paśuṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 37||

गुह्ये कुङ्कुमगन्धकाङ्क्षिणमहो तोयार्थिनं वा मरौतैलान्वेषिणमश्मचूर्णनिचये मैत्र्यर्थिनं दुर्जने ।निर्बुद्धिं त्रिगुणात्मके मलविधौ क्षेत्रे सुखेप्सुं पशुं (?)कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ३८॥

guhye kuṅkumagandhakāṅkṣiṇamaho toyārthinaṃ vā marautailānveṣiṇamaśmacūrṇanicaye maitryarthinaṃ durjane |nirbuddhiṃ triguṇātmake malavidhau kṣetre sukhepsuṃ paśuṃ (?)kāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 38||

वेदैरप्यखिर्लैमहेश बहुशो वेदान्तशास्त्रादिभिर्व्यापी चिन्मय एक ईश्वर इति प्रोक्तेऽत्र यत्त्वत्पदे ।चित्तं धर्तुमशक्तमाप्तवचने विश्वासहीनं पशुंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ३९॥

vedairapyakhirlaimaheśa bahuśo vedāntaśāstrādibhirvyāpī cinmaya eka īśvara iti prokte'tra yattvatpade |cittaṃ dhartumaśaktamāptavacane viśvāsahīnaṃ paśuṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 39||

बुद्धिज्ञानदयाक्षमाशमदमासम्मोहयत्वा(त्ना)र्जवख्यात्यख्यातिभयाभयासुखसुखाहिंसादयस्तुष्टयः ।भूतानां तु भवत्त एव विविधा नित्यं भवन्ति प्रभोकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहिमाम् ॥ ४०॥

buddhijñānadayākṣamāśamadamāsammohayatvā(tnā)rjavakhyātyakhyātibhayābhayāsukhasukhāhiṃsādayastuṣṭayaḥ |bhūtānāṃ tu bhavatta eva vividhā nityaṃ bhavanti prabhokāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhimām || 40||

भावाभावभवाभवामृतविषासत्याः समस्ताः(विषाःसत्या असत्याः)क्रियाःदीर्घायुष्यनिरामयत्वनिखिलाभीष्टार्थसंसिद्धयः ।भूतानां भवदिच्छयैव भगवन् जायन्त एव प्रभोकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ४१॥

bhāvābhāvabhavābhavāmṛtaviṣāsatyāḥ samastāḥ(viṣāḥsatyā asatyāḥ)kriyāḥdīrghāyuṣyanirāmayatvanikhilābhīṣṭārthasaṃsiddhayaḥ |bhūtānāṃ bhavadicchayaiva bhagavan jāyanta eva prabhokāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 41||

योगैश्वर्यसमस्तदाननिरता(तिः) श्रद्धात्मभक्तिर्दृढावैराग्यं परमं महेश परमे धर्मे रतिश्चारुता ।भूतानां भवतः प्रसादत इहाजस्रं भवन्ति प्रभोकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ४२॥

yogaiśvaryasamastadānaniratā(tiḥ) śraddhātmabhaktirdṛḍhāvairāgyaṃ paramaṃ maheśa parame dharme ratiścārutā |bhūtānāṃ bhavataḥ prasādata ihājasraṃ bhavanti prabhokāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 42||

वायुर्वापि(ति)तवाज्ञया शशिरवी नित्यं जगद्भासकावाहारं पचतीह कुक्षिसदने वह्निः सदा प्राणिनाम् ।देवानां वहतीह हव्यमपि यः पाकं करोत्याज्ञयाकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ४३॥

vāyurvāpi(ti)tavājñayā śaśiravī nityaṃ jagadbhāsakāvāhāraṃ pacatīha kukṣisadane vahniḥ sadā prāṇinām |devānāṃ vahatīha havyamapi yaḥ pākaṃ karotyājñayākāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 43||

ब्रह्माद्यास्तृणनिग्रहा इह महाभूतानि ते शासनात्कुर्वन्त्यत्र समस्तदेहनिकरे प्रायस्तवाज्ञाबलात् ।तिष्ठन्त्यध्यवसायमर्थनिकरे बुद्धिः करोत्याज्ञयाकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ४४॥

brahmādyāstṛṇanigrahā iha mahābhūtāni te śāsanātkurvantyatra samastadehanikare prāyastavājñābalāt |tiṣṭhantyadhyavasāyamarthanikare buddhiḥ karotyājñayākāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 44||

चित्तं चेतयते मनस्तु सकलं सङ्कल्पयत्याज्ञयासर्वार्थानभिमन्यते तव महादेवाज्ञयाहङ्कृतिः ।स्वेष्वेवेन्द्रियवर्ग एष विषयेष्वास्ते तवैवाज्ञयाकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ४५॥

cittaṃ cetayate manastu sakalaṃ saṅkalpayatyājñayāsarvārthānabhimanyate tava mahādevājñayāhaṅkṛtiḥ |sveṣvevendriyavarga eṣa viṣayeṣvāste tavaivājñayākāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 45||

ब्रह्मा सृष्टिकरो हरिः स्थितिकरो रुद्रस्तु कालात्मकःसंहर्ता जगतां श्रियं वितरति श्रीर्ब्रह्मविद्यामुमा ।सावित्री च तवाज्ञयैव नरकात् सन्तारयत्याश्रितान्कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ४६॥

brahmā sṛṣṭikaro hariḥ sthitikaro rudrastu kālātmakaḥsaṃhartā jagatāṃ śriyaṃ vitarati śrīrbrahmavidyāmumā |sāvitrī ca tavājñayaiva narakāt santārayatyāśritānkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 46||

कालं(नालं)चालयितुं तृणं च पवनः शम्भो त्वदाज्ञां विनादग्धुं तन्न समर्थ एव दहनश्छेत्तुं तु वज्रेण तत् ।शक्तो गोत्रभिदप्यहो जगदिदं सर्वं त्वदाज्ञावशंकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ४७॥

kālaṃ(nālaṃ)cālayituṃ tṛṇaṃ ca pavanaḥ śambho tvadājñāṃ vinādagdhuṃ tanna samartha eva dahanaśchettuṃ tu vajreṇa tat |śakto gotrabhidapyaho jagadidaṃ sarvaṃ tvadājñāvaśaṃkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 47||

सेन्द्राः सर्वसुरासुरादय इह त्वच्छासने संस्थिताःब्रह्माण्डादिसमस्तवस्तुनिकरैः साधारणैः सन्ततम् ।त्रैलोक्यानुगतान्यपीह सुबहून्याज्ञावशान्येव तेकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ४८॥

sendrāḥ sarvasurāsurādaya iha tvacchāsane saṃsthitāḥbrahmāṇḍādisamastavastunikaraiḥ sādhāraṇaiḥ santatam |trailokyānugatānyapīha subahūnyājñāvaśānyeva tekāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 48||

भूतान्याप इहाज्ञयैव भवतः सञ्जीवयन्ति प्रभोवाचं वाग्विपुलां दधाति जगतां धत्तेऽखिलं भूर्नभः ।भूतानामवकाशदं जलधयो निम्ने स्थिता दुःसहाःकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ४९॥

bhūtānyāpa ihājñayaiva bhavataḥ sañjīvayanti prabhovācaṃ vāgvipulāṃ dadhāti jagatāṃ dhatte'khilaṃ bhūrnabhaḥ |bhūtānāmavakāśadaṃ jaladhayo nimne sthitā duḥsahāḥkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 49||

सूतेऽसौ महदादिकं प्रकृतिरप्याज्ञावशात्ते विभोकालश्च प्रकृतिः परा पुरुष इत्येतद्धि सर्वं सदा ।शम्भो देव भवत्त एव जगतो भूतं भविष्यद्भवत्कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ५०॥

sūte'sau mahadādikaṃ prakṛtirapyājñāvaśātte vibhokālaśca prakṛtiḥ parā puruṣa ityetaddhi sarvaṃ sadā |śambho deva bhavatta eva jagato bhūtaṃ bhaviṣyadbhavatkāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 50||

त्वन्मायातिविमोहितं भव महालीलार्थमेतत्त्वयात्तं त्वत्प्रेरणयैव सर्वविषयेष्वत्र प्रवृद्धिं(द्धं) च तत् ।पापध्वान्तरवे समस्तजगतां दुःखान्तकारिन् प्रभोकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ५१॥

tvanmāyātivimohitaṃ bhava mahālīlārthametattvayāttaṃ tvatpreraṇayaiva sarvaviṣayeṣvatra pravṛddhiṃ(ddhaṃ) ca tat |pāpadhvāntarave samastajagatāṃ duḥkhāntakārin prabhokāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 51||

बन्धच्छेदविधौ त्वमेव भुवनेष्वेकः समर्थो ध्रुवंतत्पाशैर्भव दैव(भवतैव)बद्धमखिलं कर्मच्छलेनापि च ।शम्भो त्वच्छरणागतं करुणया त्वं शङ्करो येन वाकारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ५२॥

bandhacchedavidhau tvameva bhuvaneṣvekaḥ samartho dhruvaṃtatpāśairbhava daiva(bhavataiva)baddhamakhilaṃ karmacchalenāpi ca |śambho tvaccharaṇāgataṃ karuṇayā tvaṃ śaṅkaro yena vākāruṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 52||

अत्यावेशिनमुत्तमस्थितिमतां सन्त्यागिनं नास्तिकंरन्ध्रान्वेषिणमन्धमूकबधिरं शम्भोस्तु विश्वात्मनः ।माहात्म्यश्रवणस्तुतीक्षणविधौ माहेश्वरावत्सलंकारण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ५३॥

atyāveśinamuttamasthitimatāṃ santyāginaṃ nāstikaṃrandhrānveṣiṇamandhamūkabadhiraṃ śambhostu viśvātmanaḥ |māhātmyaśravaṇastutīkṣaṇavidhau māheśvarāvatsalaṃkāraṇyākara bho pitaḥ paśupate doṣākaraṃ pāhi mām || 53||

॥ इति श्रीभृङ्गीस्तवः सम्पूर्णः ॥

|| iti śrībhṛṅgīstavaḥ sampūrṇaḥ ||