शिवभक्तिचरितम् Jaigishavyaproktam Shivabhakticharitam

(शिवरहस्यान्तर्गते सदाशिवाख्ये)जैगीषव्यस्कन्दसंवादेकथं वा कलिजानां तु शिवभक्तिर्भविष्यति ।सङ्कराणां जारजानां दुर्जीवानां विशेषतः ॥ ४॥

(śivarahasyāntargate sadāśivākhye)jaigīṣavyaskandasaṃvādekathaṃ vā kalijānāṃ tu śivabhaktirbhaviṣyati |saṅkarāṇāṃ jārajānāṃ durjīvānāṃ viśeṣataḥ || 4||

वर्णाश्रमादिहीनानामवेदानां शिवात्मज ।भक्तिः कथं भवेच्छम्भौ साक्षान्मुक्तिप्रदायिनी ॥ ५॥

varṇāśramādihīnānāmavedānāṃ śivātmaja |bhaktiḥ kathaṃ bhavecchambhau sākṣānmuktipradāyinī || 5||

या साऽनन्ततपोलभ्या अलभ्यैव दुरात्मनाम् ।यः शिवानुगृहीतश्चेत् स भक्तेः पात्रतामियात् ॥ ६॥

yā sā'nantatapolabhyā alabhyaiva durātmanām |yaḥ śivānugṛhītaścet sa bhakteḥ pātratāmiyāt || 6||

सा न धर्मतपोलभ्या अलभ्या योगिनामपि ।नोर्वरादानतो लभ्या न दन्त्युत्तमदानतः ॥ ७॥

sā na dharmatapolabhyā alabhyā yogināmapi |norvarādānato labhyā na dantyuttamadānataḥ || 7||

न गोसहस्रदानैर्वा न वाजिवरदानतः ।न रथायुतदानैर्वा हिरण्यादिप्रदानतः ॥ ८॥

na gosahasradānairvā na vājivaradānataḥ |na rathāyutadānairvā hiraṇyādipradānataḥ || 8||

न रूप्यकुप्यदानैर्वा नाम्बरादिप्रदानतः ।न तुलापुरुषाद्यैर्वा दशधेनुप्रदानतः ॥ ९॥

na rūpyakupyadānairvā nāmbarādipradānataḥ |na tulāpuruṣādyairvā daśadhenupradānataḥ || 9||

न सत्राहि न एकाहदक्षदीक्षोपसङ्घकैः ।सा भक्तिः शाम्भवी जातु भविष्यति कदाचन ॥ १०॥

na satrāhi na ekāhadakṣadīkṣopasaṅghakaiḥ |sā bhaktiḥ śāmbhavī jātu bhaviṣyati kadācana || 10||

नानतोयप्रदानैर्वा विप्रग्रामप्रदानतः ।प्रपामण्टपविस्तार छायावनसुरोपणैः ॥ ११॥

nānatoyapradānairvā vipragrāmapradānataḥ |prapāmaṇṭapavistāra chāyāvanasuropaṇaiḥ || 11||

सरसस्तीरबन्धैर्वा सा भक्तिः शाम्भवी भवेत् ।यो महादेवपादाब्जध्यानानन्दैकमेदुरः ॥ १२॥

sarasastīrabandhairvā sā bhaktiḥ śāmbhavī bhavet |yo mahādevapādābjadhyānānandaikameduraḥ || 12||

तेनैव लभ्या सा भक्तिः साक्षान्मोक्षप्रदायिनी ।न वर्णाश्रमधर्मैर्वा नैवाचारानुपालनैः ॥ १३॥

tenaiva labhyā sā bhaktiḥ sākṣānmokṣapradāyinī |na varṇāśramadharmairvā naivācārānupālanaiḥ || 13||

आभिजात्येन शीलेन सा न लभ्या कथञ्चन ।न वेदान्तानुवादैर्वा न शब्दैस्तर्ककोटिभिः ॥ १४॥

ābhijātyena śīlena sā na labhyā kathañcana |na vedāntānuvādairvā na śabdaistarkakoṭibhiḥ || 14||

न मीमांसासहस्रैर्वा न मीमांस्या कथञ्चन ।प्रसादः शाङ्करो यस्य तस्य भक्तिर्महेश्वरे ॥ १५॥

na mīmāṃsāsahasrairvā na mīmāṃsyā kathañcana |prasādaḥ śāṅkaro yasya tasya bhaktirmaheśvare || 15||

यं चिन्तयति गौरीशो मोचयामीति पाशतः ।तं भक्तिभाग्यधौरेयं कुरुते करुणाकरः ॥ १६॥

yaṃ cintayati gaurīśo mocayāmīti pāśataḥ |taṃ bhaktibhāgyadhaureyaṃ kurute karuṇākaraḥ || 16||

शरणागतपालाय शिवाय परमात्मने ।यो नमस्कुरुते प्रीत्या स मुक्तो मोचयेत्परान् ॥ १७॥

śaraṇāgatapālāya śivāya paramātmane |yo namaskurute prītyā sa mukto mocayetparān || 17||

द्विजो वा श्वपचो वापि न तस्य सुमहानणुः ।भवप्रीतो महादेवो भावदः परमेश्वरः ॥ १८॥

dvijo vā śvapaco vāpi na tasya sumahānaṇuḥ |bhavaprīto mahādevo bhāvadaḥ parameśvaraḥ || 18||

न तस्य कश्चिन्मित्रो वा शत्रुर्वास्ति कदाचन ।सर्वे सुरासुराविप्राः पशवस्तद्वशे स्थिताः ॥ १९॥

na tasya kaścinmitro vā śatrurvāsti kadācana |sarve surāsurāviprāḥ paśavastadvaśe sthitāḥ || 19||

स एव देवदेवेशः पशुपाशनिकृन्तनः ।तस्य मायामयं सर्वं जगदेतच्चराचरम् ॥ २०॥

sa eva devadeveśaḥ paśupāśanikṛntanaḥ |tasya māyāmayaṃ sarvaṃ jagadetaccarācaram || 20||

यस्याष्टमूर्तिभिर्व्याप्तं तेन भिन्नं न किञ्चन ।ईशावास्येति वेदेन सर्वं शिवमयं जगत् ॥ २१॥

yasyāṣṭamūrtibhirvyāptaṃ tena bhinnaṃ na kiñcana |īśāvāsyeti vedena sarvaṃ śivamayaṃ jagat || 21||

यो सौ सूर्यस्थितो देवस्तमिन्धयति तेजसा ।योऽसावग्निस्थितो देवो वर्चसा तं प्रपूरयेत् ॥ २२॥

yo sau sūryasthito devastamindhayati tejasā |yo'sāvagnisthito devo varcasā taṃ prapūrayet || 22||

योऽसौ चन्द्रस्थितो देवः कान्त्या तं सम्प्रपूरयेत् ।योऽसौ वायुस्थितो देवश्चलनैराविशेच्च तम् ॥ २३॥

yo'sau candrasthito devaḥ kāntyā taṃ samprapūrayet |yo'sau vāyusthito devaścalanairāviśecca tam || 23||

योऽसौ विष्णुस्थितो देवः पालन्या शक्तितो युतः ।योऽसौ ब्रह्मणि विश्वात्मा सृष्टिकर्त्रात्मना स्थितः ॥ २४॥

yo'sau viṣṇusthito devaḥ pālanyā śaktito yutaḥ |yo'sau brahmaṇi viśvātmā sṛṣṭikartrātmanā sthitaḥ || 24||

योऽसौ रुद्रात्मको देवः स काले संहरेज्जगत् ।योऽसाविन्द्रात्मको देवस्त्रिविष्टपनिविष्टितः ॥ २५॥

yo'sau rudrātmako devaḥ sa kāle saṃharejjagat |yo'sāvindrātmako devastriviṣṭapaniviṣṭitaḥ || 25||

योऽसौ भूमिमयो देवो धत्ते सर्वं चराचरम् ।योऽसौ स वरुणो देवो ह्यपः पाति त्विषां पतिः ॥ २६॥

yo'sau bhūmimayo devo dhatte sarvaṃ carācaram |yo'sau sa varuṇo devo hyapaḥ pāti tviṣāṃ patiḥ || 26||

योऽसावाकाशगो देवो व्याप्य तिष्ठति रोदसी ।योऽसावपां शरीरो वै नदीनदगणाधिपः ॥ २७॥

yo'sāvākāśago devo vyāpya tiṣṭhati rodasī |yo'sāvapāṃ śarīro vai nadīnadagaṇādhipaḥ || 27||

योऽसौ सर्वात्मको देवः सर्वभूतगुहाशयः ।पुरुषः परिपूर्णात्मा तेन पूर्णमिदं जगत् ॥ २८॥

yo'sau sarvātmako devaḥ sarvabhūtaguhāśayaḥ |puruṣaḥ paripūrṇātmā tena pūrṇamidaṃ jagat || 28||

तस्यैव कृपया भक्तिर्जायते नेतरेच्छया ।भक्त्या ज्ञानं विजायेत सैव भक्तिप्रसादतः ॥ २९॥

tasyaiva kṛpayā bhaktirjāyate netarecchayā |bhaktyā jñānaṃ vijāyeta saiva bhaktiprasādataḥ || 29||

स्वतन्त्रस्य महेशस्य निरिच्छस्य पिनाकिनः ।भक्त्यैव लभ्यते मुक्तिर्नान्यथा वेदवादतः ॥ ३०॥

svatantrasya maheśasya niricchasya pinākinaḥ |bhaktyaiva labhyate muktirnānyathā vedavādataḥ || 30||

तस्यैष आत्मा वृणुत इति मन्त्रानुशासनात् ।पराञ्चिखानि देवेशो व्यावृणोत्परमेश्वरः ॥ ३१॥

tasyaiṣa ātmā vṛṇuta iti mantrānuśāsanāt |parāñcikhāni deveśo vyāvṛṇotparameśvaraḥ || 31||

तस्माद्ब्रह्मादयो देवा मोहिताः शिवमायया ।तेनैव सुकरो मार्गो दर्शितः शूलपाणिना ॥ ३२॥

tasmādbrahmādayo devā mohitāḥ śivamāyayā |tenaiva sukaro mārgo darśitaḥ śūlapāṇinā || 32||

सर्वेषां भाति(भूति) लाभाय मुक्तयेऽपि च शाश्वतः ।अग्निरित्यादिभिर्मन्त्रैस्त्रिकालं भस्मधारणम् ॥ ३३॥

sarveṣāṃ bhāti(bhūti) lābhāya muktaye'pi ca śāśvataḥ |agnirityādibhirmantraistrikālaṃ bhasmadhāraṇam || 33||

त्र्यायुषेण मन्त्रेण त्रिपुण्ड्रस्य च धारणम् ।त्रियम्बकेण मन्त्रेण रुद्राक्षाणां च धारणम् ॥ ३४॥

tryāyuṣeṇa mantreṇa tripuṇḍrasya ca dhāraṇam |triyambakeṇa mantreṇa rudrākṣāṇāṃ ca dhāraṇam || 34||

पञ्चाक्षरेण मन्त्रेण त्रिकालं लिङ्गपूजनम् ।रुद्राध्याय जपश्चैव त्रिकालं सावधानतः ॥ ३५॥

pañcākṣareṇa mantreṇa trikālaṃ liṅgapūjanam |rudrādhyāya japaścaiva trikālaṃ sāvadhānataḥ || 35||

बिल्वपत्रैर्महादेवपूजनं सोमवासरे ।कालाष्टम्यां महादेवपूजनं बिल्वपल्लवैः ॥ ३६॥

bilvapatrairmahādevapūjanaṃ somavāsare |kālāṣṭamyāṃ mahādevapūjanaṃ bilvapallavaiḥ || 36||

चतुर्दश्यामपामार्गैर्निशिबिल्वैश्च पूजनम् ।अस्तदोषे प्रदोषे च बिल्वैर्लिङ्गस्य पूजनम् ॥ ३७॥

caturdaśyāmapāmārgairniśibilvaiśca pūjanam |astadoṣe pradoṣe ca bilvairliṅgasya pūjanam || 37||

शिवक्षेत्रनिवासश्च अविमुक्ते विशेषतः ।शिवभक्तार्चनं वापि भोगभाग्यैर्यथारुचि ॥ ३८॥

śivakṣetranivāsaśca avimukte viśeṣataḥ |śivabhaktārcanaṃ vāpi bhogabhāgyairyathāruci || 38||

शिवोत्सवादिदर्शश्च शिवाश्रमनिषेवणम् ।शिवध्यानं महामूर्तेः साम्बस्य च विशेषतः ॥ ३९॥

śivotsavādidarśaśca śivāśramaniṣevaṇam |śivadhyānaṃ mahāmūrteḥ sāmbasya ca viśeṣataḥ || 39||

नृत्यमानं त्रयीनेत्रं साम्बं चन्द्रकलाधरम् ।नीलकण्ठं च सानन्दनन्दिभृङ्गिनिषेवितम् ॥ ४०॥

nṛtyamānaṃ trayīnetraṃ sāmbaṃ candrakalādharam |nīlakaṇṭhaṃ ca sānandanandibhṛṅginiṣevitam || 40||

गणेशस्कन्दजनकं ध्यायेद्देवं महेश्वरम् ।क्षणार्धं वा तदर्धं वा स मुक्तो भवति ध्रुवम् ॥ ४१॥

gaṇeśaskandajanakaṃ dhyāyeddevaṃ maheśvaram |kṣaṇārdhaṃ vā tadardhaṃ vā sa mukto bhavati dhruvam || 41||

एवं भक्तिर्विरूपाक्षे यस्याऽसाधारणी भवेत् ।स तरत्येव संसारमसारं जन्ममृत्युदम् ॥ ४२॥

evaṃ bhaktirvirūpākṣe yasyā'sādhāraṇī bhavet |sa taratyeva saṃsāramasāraṃ janmamṛtyudam || 42||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते जैगीषव्यप्रोक्तं शिवभक्तिचरितं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । सदाशिवाख्यः नवमांशः । अध्यायः ३ मुनिवाक्यम् । ६४२॥

|| iti śivarahasyāntargate jaigīṣavyaproktaṃ śivabhakticaritaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | sadāśivākhyaḥ navamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 3 munivākyam | 642||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।सदाशिवाख्यः नवमांशः ।अध्यायः ३ मुनिवाक्यम् ।६-४२॥

– || śrīśivarahasyam |sadāśivākhyaḥ navamāṃśaḥ |adhyāyaḥ 3 munivākyam | 6-42||