श्रीरामपूजाविधिविधानम् मानसी बाह्यश्च Shrirama Manasi and Bahih Puja Vidhi Vidhanam

सुतीक्ष्णस्त्वेकदाऽगस्त्यं दृष्ट्वा रहसि संस्थितम् ।प्रणम्य परया भक्त्या प्रोवाच विनयान्वितः ॥ ५४॥

sutīkṣṇastvekadā'gastyaṃ dṛṣṭvā rahasi saṃsthitam |praṇamya parayā bhaktyā provāca vinayānvitaḥ || 54||

सुतीक्ष्ण उवाच ।हृदये मानसी पूजा कीदृशी च वद प्रभो ।उपचारैः कतिविधैः पूज्यते रघुनन्दनः । ५५॥

sutīkṣṇa uvāca |hṛdaye mānasī pūjā kīdṛśī ca vada prabho |upacāraiḥ katividhaiḥ pūjyate raghunandanaḥ | 55||

अगस्त्य उवाच ।रामं पद्मविशालाक्षं कालाम्बुदसमप्रभम् ।स्मितवक्त्रं सुखासीनं चिन्तयेच्चित्तपुष्करे ॥ ५६॥

agastya uvāca |rāmaṃ padmaviśālākṣaṃ kālāmbudasamaprabham |smitavaktraṃ sukhāsīnaṃ cintayeccittapuṣkare || 56||

रागादिकलुषं चित्तं वैराग्येण सुनिर्मलम् ।कृत्वा ध्यायेत्सदा रामं भवबन्धविमुक्तये ॥ ५७॥

rāgādikaluṣaṃ cittaṃ vairāgyeṇa sunirmalam |kṛtvā dhyāyetsadā rāmaṃ bhavabandhavimuktaye || 57||

प्रातः शुद्धवपुर्भूत्वा शौचादिभिरतद्रितः ।विविक्तदेशमाश्रित्य ध्यानपूजा समारभेत् ॥ ५८॥

prātaḥ śuddhavapurbhūtvā śaucādibhiratadritaḥ |viviktadeśamāśritya dhyānapūjā samārabhet || 58||

नाभिकुन्दसमुद्भूतं कदलीकुसुमोपमम् ।अष्टपत्रं स्निग्धवर्णं ध्यायेद्धृदयपङ्कजम् ॥ ५९॥

nābhikundasamudbhūtaṃ kadalīkusumopamam |aṣṭapatraṃ snigdhavarṇaṃ dhyāyeddhṛdayapaṅkajam || 59||

तत्पद्मं रामनाम्नैव फुल्लं कृत्वाऽस्य मध्यमे ।भावयेत्सूर्यसोमाग्निमण्डलानुत्तरोत्तरम् ॥ ६०॥

tatpadmaṃ rāmanāmnaiva phullaṃ kṛtvā'sya madhyame |bhāvayetsūryasomāgnimaṇḍalānuttarottaram || 60||

तस्योपरि न्यसेद्दिव्यं पीठं रत्नमयोज्ज्वलम् ।तन्मध्ये राघवं ध्यायेत्सूर्यकोटिसमप्रभम् ॥ ६१॥

tasyopari nyaseddivyaṃ pīṭhaṃ ratnamayojjvalam |tanmadhye rāghavaṃ dhyāyetsūryakoṭisamaprabham || 61||

इन्दीवरनिभं शान्तं विशालाक्षं सुवक्षसम् ।उद्यद्दीधितमद्भास्वत्कुण्डलाभ्यां विराजितम् ॥ ६२॥

indīvaranibhaṃ śāntaṃ viśālākṣaṃ suvakṣasam |udyaddīdhitamadbhāsvatkuṇḍalābhyāṃ virājitam || 62||

सुनासं सुकिरीटं च सुकपोलं शुचिस्मितम् ।विज्ञानमुद्रं द्विभुजं कम्बुग्रीवं सुकुन्तलम् ॥ ६३॥

sunāsaṃ sukirīṭaṃ ca sukapolaṃ śucismitam |vijñānamudraṃ dvibhujaṃ kambugrīvaṃ sukuntalam || 63||

नानारत्नमयैर्दिव्यहारैर्भूषितमव्ययम् ।विद्युत्पुञ्जप्रतीकाशं वस्त्रयुग्मधरं हरिम् ॥ ६४वीरासनस्थं सन्तानतरुमूलनिवासिनम् ।महासुगन्धलिप्ताङ्गं वनमालाविराजितम् ॥ ६५॥

nānāratnamayairdivyahārairbhūṣitamavyayam |vidyutpuñjapratīkāśaṃ vastrayugmadharaṃ harim || 64vīrāsanasthaṃ santānatarumūlanivāsinam |mahāsugandhaliptāṅgaṃ vanamālāvirājitam || 65||

वामपार्श्वे स्थितां सीतां चामीकरसमप्रभाम् ।लीलापद्मधरां देवीं चारुहासां शुभाननाम् ॥ ६६॥

vāmapārśve sthitāṃ sītāṃ cāmīkarasamaprabhām |līlāpadmadharāṃ devīṃ cāruhāsāṃ śubhānanām || 66||

पश्यन्तीं स्निग्धया दृष्टया दिव्यां कल्पविराजिताम् ।छत्रचामरहस्तेन लक्ष्मणेन सुसेवितम् ॥ ६७॥

paśyantīṃ snigdhayā dṛṣṭayā divyāṃ kalpavirājitām |chatracāmarahastena lakṣmaṇena susevitam || 67||

हनुमत्प्रमुखैर्नित्यं वानरैः परिवारितम् ।स्तूयमानं ऋषिगणैः सेवितं भरतादिभिः ॥ ६८॥

hanumatpramukhairnityaṃ vānaraiḥ parivāritam |stūyamānaṃ ṛṣigaṇaiḥ sevitaṃ bharatādibhiḥ || 68||

सनन्दनादिभिश्चान्यैर्योगिवृन्दैः स्तुतं सदा ।सर्वशास्त्रार्थकुशलं योगज्ञं योगसिद्धिदम् ॥ ६९॥

sanandanādibhiścānyairyogivṛndaiḥ stutaṃ sadā |sarvaśāstrārthakuśalaṃ yogajñaṃ yogasiddhidam || 69||

एवं ध्यात्वा रामचन्द्रं मणिद्वयसुशोभितम् ।शुद्धेन मनसा रामं पूजयेत्सततं हृदि ॥ ७०॥

evaṃ dhyātvā rāmacandraṃ maṇidvayasuśobhitam |śuddhena manasā rāmaṃ pūjayetsatataṃ hṛdi || 70||

इति ध्यानम् ।आवाहयामि विश्वेशं जानकीवल्लभं विभुम् ।कौसल्यातनयं विष्णुं श्रीरामं प्रकृतेः परम् ॥ ७१॥

iti dhyānam |āvāhayāmi viśveśaṃ jānakīvallabhaṃ vibhum |kausalyātanayaṃ viṣṇuṃ śrīrāmaṃ prakṛteḥ param || 71||

राजाधिराज राजेन्द्र रामचन्द्र महीपते ।रत्नसिंहासनं तुभ्यं दास्यामि स्वीकुरु प्रभो ॥ ७२॥

rājādhirāja rājendra rāmacandra mahīpate |ratnasiṃhāsanaṃ tubhyaṃ dāsyāmi svīkuru prabho || 72||

श्रीरामागच्छ भगवन् रघुवीर रघूत्तम ।जानक्या सह राजेन्द्र सुस्थिरो भव सर्वदा ॥ ७३॥

śrīrāmāgaccha bhagavan raghuvīra raghūttama |jānakyā saha rājendra susthiro bhava sarvadā || 73||

रामचन्द्र महेष्वास रावणान्तक राघव ।यावत्पूजा समाप्येऽहं तावत्त्वं सन्निधौ भव ॥ ७४॥

rāmacandra maheṣvāsa rāvaṇāntaka rāghava |yāvatpūjā samāpye'haṃ tāvattvaṃ sannidhau bhava || 74||

रघुनन्दन राजर्षे राम राजीवलोचन ।रघुवंशज मे देव श्रीरामाभिमुखो भव ॥ ७६॥

raghunandana rājarṣe rāma rājīvalocana |raghuvaṃśaja me deva śrīrāmābhimukho bhava || 76||

प्रसीद जानकीनाथ सुप्रसिद्ध सुरेश्वर ।प्रसन्नो भव मे राजन् सर्वेश मधुसूदन ॥ ७६॥

prasīda jānakīnātha suprasiddha sureśvara |prasanno bhava me rājan sarveśa madhusūdana || 76||

शरणं मे जगन्नाथ शरणं भक्तवत्सल ।वरदो भव मे राजन् शरणं मे रघूत्तम ॥ ७७॥

śaraṇaṃ me jagannātha śaraṇaṃ bhaktavatsala |varado bhava me rājan śaraṇaṃ me raghūttama || 77||

त्रैलोक्यपावनानन्त नमस्ते रघुनायक ।पाद्यं गृहाण राजर्षे नमो राजीवलोचन ॥ ७८॥

trailokyapāvanānanta namaste raghunāyaka |pādyaṃ gṛhāṇa rājarṣe namo rājīvalocana || 78||

परिपूर्ण परानन्द नमो रामाय वेधसे ।गृहाणार्घ्यं मया दत्तं कृष्ण विष्णो जनार्दन ॥ ७९॥

paripūrṇa parānanda namo rāmāya vedhase |gṛhāṇārghyaṃ mayā dattaṃ kṛṣṇa viṣṇo janārdana || 79||

ॐ नमो वासुदेवाय तत्त्वज्ञानस्वरूपिणे ।मधुपर्कं गृहाणेमं राजाराजाय ते नमः ॥ ८०॥

oṃ namo vāsudevāya tattvajñānasvarūpiṇe |madhuparkaṃ gṛhāṇemaṃ rājārājāya te namaḥ || 80||

नमः सत्याय शुद्धाय बुध्न्याय ज्ञानरूपिणे ।गृहाणाचमनं देव सर्वलोकैकनायक ॥ ८१॥

namaḥ satyāya śuddhāya budhnyāya jñānarūpiṇe |gṛhāṇācamanaṃ deva sarvalokaikanāyaka || 81||

ब्रह्माण्डोदरमध्यस्थैस्तीर्थैश्च रघुनन्दन ।स्नापयिष्याम्यहं भक्त्या त्वं गृहाण जनार्दन ॥ ८२॥

brahmāṇḍodaramadhyasthaistīrthaiśca raghunandana |snāpayiṣyāmyahaṃ bhaktyā tvaṃ gṛhāṇa janārdana || 82||

सन्तप्तकाञ्चनप्रख्यं पीताम्बरमिमं हरे ।सङ्गृहाण जगन्नाथ रामचन्द्र नमोऽस्तु ते ॥ ८३॥

santaptakāñcanaprakhyaṃ pītāmbaramimaṃ hare |saṅgṛhāṇa jagannātha rāmacandra namo'stu te || 83||

श्रीरामाच्युत यज्ञेश श्रीधरानन्द राघव ।ब्रह्मसूत्रं सोत्तरीयं गृहाण रघुनायक ॥ ८४॥

śrīrāmācyuta yajñeśa śrīdharānanda rāghava |brahmasūtraṃ sottarīyaṃ gṛhāṇa raghunāyaka || 84||

किरीटहारकेयूररत्नकुण्डलमेखलाः ।ग्रैवेयकौस्तुभं हारं रत्नकङ्कणनूपुरान् ॥ ८५॥

kirīṭahārakeyūraratnakuṇḍalamekhalāḥ |graiveyakaustubhaṃ hāraṃ ratnakaṅkaṇanūpurān || 85||

एवमादीनि सर्वाणि भूषणानि रघूत्तम ।अहं दास्यामि ते भक्त्या सङ्गृहाण जनार्दन ॥ ८६॥

evamādīni sarvāṇi bhūṣaṇāni raghūttama |ahaṃ dāsyāmi te bhaktyā saṅgṛhāṇa janārdana || 86||

कुङ्कुमागरुकस्तूरीकर्पूरोन्मिश्रचन्दनम् ।तुभ्यं दास्यामि विश्वेश श्रीराम स्वीकुरु प्रभो ॥ ८७॥

kuṅkumāgarukastūrīkarpūronmiśracandanam |tubhyaṃ dāsyāmi viśveśa śrīrāma svīkuru prabho || 87||

तुलसीकुन्दमन्दारजातिपुन्नागचम्पकैः ।कदम्बकरवीरैश्च कुसुमैः शतपत्रकैः ॥ ८८॥

tulasīkundamandārajātipunnāgacampakaiḥ |kadambakaravīraiśca kusumaiḥ śatapatrakaiḥ || 88||

नीलाम्बुजैर्विल्वदलैः पुष्पमाल्यैश्च राघव ।पूजयिष्याम्यहं भक्त्या सङ्गृहाण नमोऽस्तु ते ॥ ८९॥

nīlāmbujairvilvadalaiḥ puṣpamālyaiśca rāghava |pūjayiṣyāmyahaṃ bhaktyā saṅgṛhāṇa namo'stu te || 89||

वनस्पतिरसैर्दिव्यगन्धाढ्यैः सुमनोहरैः ।रामचन्द्र महीपाल धूपोऽयं प्रतिगृह्यताम् ॥ ९०।

vanaspatirasairdivyagandhāḍhyaiḥ sumanoharaiḥ |rāmacandra mahīpāla dhūpo'yaṃ pratigṛhyatām || 90|

ज्योतिषां पतये तुभ्यं नमो रामाय वेधसे ।गृहाण दीपकं राजंस्त्रैलोक्यतिमिरापहम् ॥ ९१॥

jyotiṣāṃ pataye tubhyaṃ namo rāmāya vedhase |gṛhāṇa dīpakaṃ rājaṃstrailokyatimirāpaham || 91||

इदं दिव्यान्नममृतं रसैः षड्भिर्विराजितम् ।श्रीराम राजराजेन्द्र नैवेद्यं प्रतिगृह्यताम् ॥ १२॥

idaṃ divyānnamamṛtaṃ rasaiḥ ṣaḍbhirvirājitam |śrīrāma rājarājendra naivedyaṃ pratigṛhyatām || 12||

नागवल्लीदलैर्युक्तं पूगीफलसमन्वितम् ।ताम्बूलं गृह्यतां राम कर्पूरादिसमन्वितम् ॥ ९३॥

nāgavallīdalairyuktaṃ pūgīphalasamanvitam |tāmbūlaṃ gṛhyatāṃ rāma karpūrādisamanvitam || 93||

मङ्गलार्थं महीपाल नीराजनमिदं हरे ।सङ्गृहाण जगन्नाथ रामचन्द्र नमोऽस्तु ते ॥ ९४॥

maṅgalārthaṃ mahīpāla nīrājanamidaṃ hare |saṅgṛhāṇa jagannātha rāmacandra namo'stu te || 94||

ॐ नमो भगवते श्रीरामाय परमात्मने ।सर्वभूतान्तरस्थाय ससीताय नमो नमः ॥ ९५॥

oṃ namo bhagavate śrīrāmāya paramātmane |sarvabhūtāntarasthāya sasītāya namo namaḥ || 95||

ॐ नमो भगवते श्रीराम रामचन्द्राय वेधसे ।सर्ववेदान्तवेद्याय ससीताय नमो नमः ॥ ९६॥

oṃ namo bhagavate śrīrāma rāmacandrāya vedhase |sarvavedāntavedyāya sasītāya namo namaḥ || 96||

ॐ नमो भगवते श्रीविष्णवे परमात्मने ।परात्पराय रामाय ससीताय नमो नमः ॥ ९७॥

oṃ namo bhagavate śrīviṣṇave paramātmane |parātparāya rāmāya sasītāya namo namaḥ || 97||

ॐ नमो भगवते श्रीरघुनाथाय शार्ङ्गिणे ।चिन्मयानन्दरूपाय ससीताय नमो नमः ॥ ९८॥

oṃ namo bhagavate śrīraghunāthāya śārṅgiṇe |cinmayānandarūpāya sasītāya namo namaḥ || 98||

ॐ नमो भगवते श्रीराम श्रीकृष्णाय चक्रिणे ।विशुद्धज्ञानदेहाय ससीताय नमो नमः ॥ ९९॥

oṃ namo bhagavate śrīrāma śrīkṛṣṇāya cakriṇe |viśuddhajñānadehāya sasītāya namo namaḥ || 99||

ॐ नमो भगवते श्रीवासुदेवाय विष्णवे ।पूर्णानन्दैकरूपाय ससीताय नमो नमः ॥ १००॥

oṃ namo bhagavate śrīvāsudevāya viṣṇave |pūrṇānandaikarūpāya sasītāya namo namaḥ || 100||

ॐ नमो भगवते श्रीराम रामभद्राय वेधसे ।सर्वलोकशरण्याय ससीताय नमो नमः ॥ १०१॥

oṃ namo bhagavate śrīrāma rāmabhadrāya vedhase |sarvalokaśaraṇyāya sasītāya namo namaḥ || 101||

ॐ नमो भगवते श्रीरामायामिततेजसे ।ब्रह्मानन्दैकरूपाय ससीताय नमो नमः ॥ १०२॥

oṃ namo bhagavate śrīrāmāyāmitatejase |brahmānandaikarūpāya sasītāya namo namaḥ || 102||

इति नमस्काराष्टकमन्त्राः ।

iti namaskārāṣṭakamantrāḥ |

नृत्यगीतादिवाद्यादिपुराणपठनादिभिः ।राजोपचारैरखिलैः सन्तुष्टो भव राघव ॥ १०३॥

nṛtyagītādivādyādipurāṇapaṭhanādibhiḥ |rājopacārairakhilaiḥ santuṣṭo bhava rāghava || 103||