रामकृष्ण विलोमकाव्यम् Shrirama-khrishna Viloma Khavyam (kavi Surya)

तं भूसुतामुक्तिमुदारहासंवन्दे यतो भव्यभवं दयाश्रीः ।श्रीयादवं भव्यभतोयदेवंसंहारदामुक्तिमुतासुभूतम् ॥ १॥

taṃ bhūsutāmuktimudārahāsaṃvande yato bhavyabhavaṃ dayāśrīḥ |śrīyādavaṃ bhavyabhatoyadevaṃsaṃhāradāmuktimutāsubhūtam || 1||

चिरं विरंचिर्न चिरं विरंचिःसाकारता सत्यसतारका सा ।साकारता सत्यसतारका साचिरं विरंचिर्न चिरं विरंचिः ॥ २॥

ciraṃ viraṃcirna ciraṃ viraṃciḥsākāratā satyasatārakā sā |sākāratā satyasatārakā sāciraṃ viraṃcirna ciraṃ viraṃciḥ || 2||

तामसीत्यसति सत्यसीमतामाययाक्षमसमक्षयायमा ।माययाक्षसमक्षयायमातामसीत्यसति सत्यसीमता ॥ ३॥

tāmasītyasati satyasīmatāmāyayākṣamasamakṣayāyamā |māyayākṣasamakṣayāyamātāmasītyasati satyasīmatā || 3||

का तापघ्नी तारकाद्या विपापात्रेधा विद्या नोष्णकृत्यं निवासे ।सेवा नित्यं कृष्णनोद्या विधात्रेपापाविद्याकारताघ्नी पताका ॥ ४॥

kā tāpaghnī tārakādyā vipāpātredhā vidyā noṣṇakṛtyaṃ nivāse |sevā nityaṃ kṛṣṇanodyā vidhātrepāpāvidyākāratāghnī patākā || 4||

श्रीरामतो मध्यमतोदि येनधीरोऽनिशं वश्यवतीवराद्वा ।द्वारावतीवश्यवशं निरोधीनयेदितो मध्यमतोऽमरा श्रीः ॥ ५॥

śrīrāmato madhyamatodi yenadhīro'niśaṃ vaśyavatīvarādvā |dvārāvatīvaśyavaśaṃ nirodhīnayedito madhyamato'marā śrīḥ || 5||

कौशिके त्रितपसि क्षरव्रतीयोऽददाद्ऽद्वितनयस्वमातुरम् ।रन्तुमास्वयन तद्विदादयोऽतीव्ररक्षसि पतत्रिकेशिकौ ॥ ६॥

kauśike tritapasi kṣaravratīyo'dadād'dvitanayasvamāturam |rantumāsvayana tadvidādayo'tīvrarakṣasi patatrikeśikau || 6||

लम्बाधरोरु त्रयलम्बनासेत्वं याहि याहि क्षरमागताज्ञा ।ज्ञातागमा रक्ष हि याहि या त्वंसेना बलं यत्र रुरोध बालम् ॥ ७॥

lambādharoru trayalambanāsetvaṃ yāhi yāhi kṣaramāgatājñā |jñātāgamā rakṣa hi yāhi yā tvaṃsenā balaṃ yatra rurodha bālam || 7||

लङ्कायना नित्यगमा धवाशासाकं तयानुन्नयमानुकारा ।राकानुमा यन्ननु यातकंसाशावाधमागत्य निनाय कालम् ॥ ८॥

laṅkāyanā nityagamā dhavāśāsākaṃ tayānunnayamānukārā |rākānumā yannanu yātakaṃsāśāvādhamāgatya nināya kālam || 8||

गाधिजाध्वरवैरा येतेऽतीता रक्षसा मताः ।तामसाक्षरतातीतेये रावैरध्वजाधिगाः ॥ ९॥

gādhijādhvaravairā yete'tītā rakṣasā matāḥ |tāmasākṣaratātīteye rāvairadhvajādhigāḥ || 9||

तावदेव दया देवेयागे यावदवासना ।नासवादवया गेयावेदे यादवदेवता ॥ १०॥

tāvadeva dayā deveyāge yāvadavāsanā |nāsavādavayā geyāvede yādavadevatā || 10||

सभास्वये भग्नमनेन चापंकीनाशतानद्धरुषा शिलाशैः ।शैलाशिषारुद्धनताशनाकीपञ्चानने मग्नभये स्वभासः ॥ ११॥

sabhāsvaye bhagnamanena cāpaṃkīnāśatānaddharuṣā śilāśaiḥ |śailāśiṣāruddhanatāśanākīpañcānane magnabhaye svabhāsaḥ || 11||

न वेद यामक्षरभामसीतांका तारका विष्णुजितेऽविवादे ।देवाविते जिष्णुविकारता कातां सीमभारक्षमयादवेन ॥ १२॥

na veda yāmakṣarabhāmasītāṃkā tārakā viṣṇujite'vivāde |devāvite jiṣṇuvikāratā kātāṃ sīmabhārakṣamayādavena || 12||

तीव्रगोरन्वयत्रार्योवैदेहीमनसो मतः ।तमसो न महीदेवैर्यात्रायन्वरगोव्रती ॥ १३॥

tīvragoranvayatrāryovaidehīmanaso mataḥ |tamaso na mahīdevairyātrāyanvaragovratī || 13||

वेद या पद्मसदनंसाधारावततार मा ।मारता तव राधा सानन्द सद्मप यादवे ॥ १४॥

veda yā padmasadanaṃsādhārāvatatāra mā |māratā tava rādhā sānanda sadmapa yādave || 14||

शैवतो हननेऽरोधीयो देवेषु नृपोत्सवः ।वत्सपो नृषु वेदे योधीरोऽनेन हतोऽवशैः ॥ १५॥

śaivato hanane'rodhīyo deveṣu nṛpotsavaḥ |vatsapo nṛṣu vede yodhīro'nena hato'vaśaiḥ || 15||

नागोपगोऽसि क्षर मे पिनाकेऽनायोऽजने धर्मधनेन दानम् ।नन्दानने धर्मधने जयो नाकेनापि मे रक्षसि गोपगो नः ॥ १६॥

nāgopago'si kṣara me pināke'nāyo'jane dharmadhanena dānam |nandānane dharmadhane jayo nākenāpi me rakṣasi gopago naḥ || 16||

ततान दाम प्रमदा पदायनेमे रुचामस्वनसुन्दराक्षी ।क्षीरादसुं न स्वमचारु मेनेयदाप दाम प्रमदा नतातः ॥ १७॥

tatāna dāma pramadā padāyaneme rucāmasvanasundarākṣī |kṣīrādasuṃ na svamacāru meneyadāpa dāma pramadā natātaḥ || 17||

तामितो मत्तसूत्रामाशापादेष विगानताम् ।तां नगाविषदेऽपाशामात्रासूत्तमतो मिता ॥ १८॥

tāmito mattasūtrāmāśāpādeṣa vigānatām |tāṃ nagāviṣade'pāśāmātrāsūttamato mitā || 18||

नासावद्यापत्रपाज्ञाविनोदीधीरोऽनुत्या सस्मितोऽद्याविगीत्या ।त्यागी विद्यातोऽस्मि सत्त्यानुरोधीदीनोऽविज्ञा पात्रपद्यावसाना ॥ १९॥

nāsāvadyāpatrapājñāvinodīdhīro'nutyā sasmito'dyāvigītyā |tyāgī vidyāto'smi sattyānurodhīdīno'vijñā pātrapadyāvasānā || 19||

संभावितं भिक्षुरगादगारंयाताधिराप स्वनघाजवंशः ।शवं जघान स्वपराधितायारङ्गादगारक्षुभितं विभासम् ॥ २०॥

saṃbhāvitaṃ bhikṣuragādagāraṃyātādhirāpa svanaghājavaṃśaḥ |śavaṃ jaghāna svaparādhitāyāraṅgādagārakṣubhitaṃ vibhāsam || 20||

तयातितारस्वनयागतं मालोकापवादद्वितयं पिनाके ।केनापि यं तद्विदवाप कालोमातंगयानस्वरतातियातः ॥ २१॥

tayātitārasvanayāgataṃ mālokāpavādadvitayaṃ pināke |kenāpi yaṃ tadvidavāpa kālomātaṃgayānasvaratātiyātaḥ || 21||

शवेऽविदा चित्रकुरङ्गमालापञ्चावटीनर्म न रोचते वा ।वातेऽचरो नर्मनटीव चापंलामागरं कुत्रचिदाविवेश ॥ २२॥

śave'vidā citrakuraṅgamālāpañcāvaṭīnarma na rocate vā |vāte'caro narmanaṭīva cāpaṃlāmāgaraṃ kutracidāviveśa || 22||

नेह वा क्षिपसि पक्षिकंधरामालिनी स्वमतमत्त दूयते ।ते यदूत्तमतम स्वनीलमाराधकं क्षिपसि पक्षिवाहने ॥ २३॥

neha vā kṣipasi pakṣikaṃdharāmālinī svamatamatta dūyate |te yadūttamatama svanīlamārādhakaṃ kṣipasi pakṣivāhane || 23||

वनान्तयानस्वणुवेदनासुयोषामृतेऽरण्यगताविरोधी ।धीरोऽवितागण्यरते मृषा योसुनादवेणुस्वनयातनां वः ॥ २४॥

vanāntayānasvaṇuvedanāsuyoṣāmṛte'raṇyagatāvirodhī |dhīro'vitāgaṇyarate mṛṣā yosunādaveṇusvanayātanāṃ vaḥ || 24||

किं नु तोयरसा पम्पान सेवा नियतेन वै ।वैनतेयनिवासेनपापं सारयतो नु किम् ॥ २५॥

kiṃ nu toyarasā pampāna sevā niyatena vai |vainateyanivāsenapāpaṃ sārayato nu kim || 25||

स नतातपहा तेनस्वं शेनाविहितागसम् ।संगताहिविनाशे स्वंनेतेहाप ततान सः ॥ २६॥

sa natātapahā tenasvaṃ śenāvihitāgasam |saṃgatāhivināśe svaṃnetehāpa tatāna saḥ || 26||

कपितालविभागेनयोषादोऽनुनयेन सः ।स नये ननु दोषायोनगे भाविलतापिकः ॥ २७॥

kapitālavibhāgenayoṣādo'nunayena saḥ |sa naye nanu doṣāyonage bhāvilatāpikaḥ || 27||

ते सभा प्रकपिवर्णमालिकानाल्पकप्रसरमभ्रकल्पिता ।ताल्पिकभ्रमरसप्रकल्पनाकालिमर्णव पिक प्रभासते ॥ २८॥

te sabhā prakapivarṇamālikānālpakaprasaramabhrakalpitā |tālpikabhramarasaprakalpanākālimarṇava pika prabhāsate || 28||

रावणेऽक्षिपतनत्रपानतेनाल्पकभ्रमणमक्रमातुरम् ।रन्तुमाक्रमणमभ्रकल्पनातेन पात्रनतपक्षिणे वरा ॥ २९॥

rāvaṇe'kṣipatanatrapānatenālpakabhramaṇamakramāturam |rantumākramaṇamabhrakalpanātena pātranatapakṣiṇe varā || 29||

दैवे योगे सेवादानंशङ्का नाये लङ्कायाने ।नेयाकालं येनाकाशंनन्दावासे गेयो वेदैः ॥ ३०॥

daive yoge sevādānaṃśaṅkā nāye laṅkāyāne |neyākālaṃ yenākāśaṃnandāvāse geyo vedaiḥ || 30||

शङ्कावज्ञानुत्वनुज्ञावकाशंयाने नद्यामुग्रमुद्याननेया ।याने नद्यामुग्रमुद्याननेयाशंकावज्ञानुत्वनुज्ञावकाशम् ॥ ३१॥

śaṅkāvajñānutvanujñāvakāśaṃyāne nadyāmugramudyānaneyā |yāne nadyāmugramudyānaneyāśaṃkāvajñānutvanujñāvakāśam || 31||

वा दिदेश द्विसीतायांयं पाथोयनसेतवे ।वैतसेन यथोपायंयन्तासीद्ऽविशदे दिवा ॥ ३२॥

vā dideśa dvisītāyāṃyaṃ pāthoyanasetave |vaitasena yathopāyaṃyantāsīd'viśade divā || 32||

वायुजोऽनुमतो नेमेसंग्रामेऽरवितोऽह्नि वः ।वह्नितो विरमे ग्रासंमेनेऽतोऽमनुजो युवा ॥ ३३॥

vāyujo'numato nemesaṃgrāme'ravito'hni vaḥ |vahnito virame grāsaṃmene'to'manujo yuvā || 33||

क्षताय मा यत्र रघोरितायुरङ्कानुगानन्यवयोऽयनानि ।निनाय यो वन्यनगानुकारंयुतारिघोरत्रयमायताक्षः ॥ ३४॥

kṣatāya mā yatra raghoritāyuraṅkānugānanyavayo'yanāni |nināya yo vanyanagānukāraṃyutārighoratrayamāyatākṣaḥ || 34||

तारके रिपुराप श्रीरुचा दाससुतान्वितः ।तन्वितासु सदाचारुश्रीपुरा पुरि के रता ॥ ३५॥

tārake ripurāpa śrīrucā dāsasutānvitaḥ |tanvitāsu sadācāruśrīpurā puri ke ratā || 35||

लङ्का रङ्कांगराध्यासंयाने मेया काराव्यासे ।सेव्या राका यामे नेयासंध्यारागाकारं कालम् ॥ ३६॥

laṅkā raṅkāṃgarādhyāsaṃyāne meyā kārāvyāse |sevyā rākā yāme neyāsaṃdhyārāgākāraṃ kālam || 36||

॥ इति श्रीदैवज्ञपण्डित सूर्यकवि विरचितंविलोमाक्षररामकृष्णकाव्यं समाप्तम् ॥

|| iti śrīdaivajñapaṇḍita sūryakavi viracitaṃvilomākṣararāmakṛṣṇakāvyaṃ samāptam ||