रामकृष्णस्तुतिः ४ Ramakrishna Stuti

(\* शार्दूलविक्रीडितं वृत्तं)कौसल्यासुत देवकीसुत यशोदापुत्र गोगोपिकासूनो (१) पृश्नितनूजनेऽदितिविकुण्ठाजानसूयात्मज ।रोहिण्यात्मज देवहूतितनय श्रीरेणुकानन्दनब्रह्माद्युद्भवमूल निस्तुल गुणैकालङ्कृते ! पाहि माम् ॥ १॥

(\* śārdūlavikrīḍitaṃ vṛttaṃ)kausalyāsuta devakīsuta yaśodāputra gogopikāsūno (1) pṛśnitanūjane'ditivikuṇṭhājānasūyātmaja |rohiṇyātmaja devahūtitanaya śrīreṇukānandanabrahmādyudbhavamūla nistula guṇaikālaṅkṛte ! pāhi mām || 1||

कालिन्दीतटकेलिलोल कलनालास्यैकबद्धादरक्रीडानिर्जितकालियस्मय महादावानलप्राशन ।कृष्ण क्लेशविनाशनाखिलकलाकौतूहलालङ्कृतक्रूरातिसमूहकाल करुणावारान्निधे! पाहि माम् ॥ २॥

kālindītaṭakelilola kalanālāsyaikabaddhādarakrīḍānirjitakāliyasmaya mahādāvānalaprāśana |kṛṣṇa kleśavināśanākhilakalākautūhalālaṅkṛtakrūrātisamūhakāla karuṇāvārānnidhe! pāhi mām || 2||

कस्तूरीतिलकाभिराम कलिताकालाम्बुदारमच्छवेकुञ्जारण्यविलासकोकिल कलालापैकलुब्धश्रुते ।कर्णालम्बिविलोलकुण्डल करेवेणो गलेकौस्तुभभ्राजस्काञ्चनकान्तिचैल शिखिपिच्छोत्तसम्भृत् ! पाहि माम ॥ ३॥

kastūrītilakābhirāma kalitākālāmbudāramacchavekuñjāraṇyavilāsakokila kalālāpaikalubdhaśrute |karṇālambivilolakuṇḍala kareveṇo galekaustubhabhrājaskāñcanakānticaila śikhipicchottasambhṛt ! pāhi māma || 3||

साङ्गालङ्कृतबाहुदण्ड खगमेशस्यन्दन ख्यातिभृ(२) त्स्वर्वीभूत कृतप्रसाद खलखद्योतप्रदीपायित ।खेदानाप्त सरासुरान्तक (३) खरेषुस्तोमतूणीरभृत्खेलत्खेचरखञ्जरीटनयनागीतोन्नते! पाहि माम् ॥ ४॥

sāṅgālaṅkṛtabāhudaṇḍa khagameśasyandana khyātibhṛ(2) tsvarvībhūta kṛtaprasāda khalakhadyotapradīpāyita |khedānāpta sarāsurāntaka (3) khareṣustomatūṇīrabhṛtkhelatkhecarakhañjarīṭanayanāgītonnate! pāhi mām || 4||

गोधीगोचर दूरगूढगरिमन्गीतामृताम्भोनिधेगोपीगोरसभुग्गुहागत गृहस्थश्रेष्ठ गुप्ताशय ।गीष्पत्युत्तम गुर्वनुग्रहगृहीतागाधकीलातनोगुणज्ञानगभीरतत्व (४)गगनग्रस्तायते! पाहि माम् ॥ ५॥

godhīgocara dūragūḍhagarimangītāmṛtāmbhonidhegopīgorasabhugguhāgata gṛhasthaśreṣṭha guptāśaya |gīṣpatyuttama gurvanugrahagṛhītāgādhakīlātanoguṇajñānagabhīratatva (4)gaganagrastāyate! pāhi mām || 5||

गोविन्दाच्युत गोपबालक (५)गिरां दूरेस्य गोपीपतेगङ्गातात गजेन्द्रतारक गदापाणे गदाग्रेभव ।गोसंरक्षक गेयसद्गुणतते गोवर्धनोधारकग्रैवेयीकृतगुञ्ज गोकुलवधूलीलागुरो! पाहि माम् ॥ ६॥

govindācyuta gopabālaka (5)girāṃ dūresya gopīpategaṅgātāta gajendratāraka gadāpāṇe gadāgrebhava |gosaṃrakṣaka geyasadguṇatate govardhanodhārakagraiveyīkṛtaguñja gokulavadhūlīlāguro! pāhi mām || 6||

गङ्गाभृद्गिरिभृद्गदाभृदरिभृत्पाथोजभूस्कम्बुभृ(६)च्छ्रीभृत्कौस्तुभभृन्महीभृदसिभृत्तूणीरभृच्छार्ङ्गभृत् ।गुञ्जाभूच्छिखिपिच्छभृत्तुलसिकाभृद्वंशभृद्वेत्रभृ(७)च्छ्रीरभृत्कम्बलभृन्मनुष्यतनुभृच्छ्रीवत्सभृत्पाहि माम् ॥ ७॥

gaṅgābhṛdgiribhṛdgadābhṛdaribhṛtpāthojabhūskambubhṛ(6)cchrībhṛtkaustubhabhṛnmahībhṛdasibhṛttūṇīrabhṛcchārṅgabhṛt |guñjābhūcchikhipicchabhṛttulasikābhṛdvaṃśabhṛdvetrabhṛ(7)cchrīrabhṛtkambalabhṛnmanuṣyatanubhṛcchrīvatsabhṛtpāhi mām || 7||

चक्रिंश्चित्तचकोर चन्द्र चतुरास्यादे चतुर्वेदवित्चातुर्याकर चारुचित्रचरितानिर्वाच्यवाचस्पते ।चेतश्चोर चिरन्तनाचल चमत्काराञ्चिताचञ्चलाचाराप्रच्युत चिन्तकाखिलजगच्चितामणे! पाहि माम् ॥ ८॥

cakriṃścittacakora candra caturāsyāde caturvedavitcāturyākara cārucitracaritānirvācyavācaspate |cetaścora cirantanācala camatkārāñcitācañcalācārāpracyuta cintakākhilajagaccitāmaṇe! pāhi mām || 8||

ज्योतिर्जीवनकृत् जनार्दन जगज्जीवातुकृजाह्नवीजन्मक्षेत्र जरादिवर्जित जयैकाधार जीवाश्रय ।ज्याजाने जगदीश्वर व्रवधूजाराऽज जन्याजितज्याघाताङ्कितरम्यदोर्जलधिजामातः प्रभो! पाहि माम् ॥ ९॥

jyotirjīvanakṛt janārdana jagajjīvātukṛjāhnavījanmakṣetra jarādivarjita jayaikādhāra jīvāśraya |jyājāne jagadīśvara vravadhūjārā'ja janyājitajyāghātāṅkitaramyadorjaladhijāmātaḥ prabho! pāhi mām || 9||

तीर्थाधीश तपस्विमुख्य तपन त्रैय्यात्मक त्राणकृत्तत्वज्ञानद तारक त्रिभुवनस्थायिन् तमालद्युते ।ताराचक्रगत त्रिविष्टपगुरो तेजोनिधे तूर्णग(८)त्र्यक्षेषोऽतनुतापशामक(९) तुरङ्गास्य प्रभो! पाहि माम् ॥ १०॥

tīrthādhīśa tapasvimukhya tapana traiyyātmaka trāṇakṛttatvajñānada tāraka tribhuvanasthāyin tamāladyute |tārācakragata triviṣṭapaguro tejonidhe tūrṇaga(8)tryakṣeṣo'tanutāpaśāmaka(9) turaṅgāsya prabho! pāhi mām || 10||

दैत्यारे दलिताघ दानवरिपो दामोदर द्रौपदीदुःखारण्यदवादिदेव दमितादान्तावदातादृत ।दूरास्तोदय दीर्घदर्शन दयासिन्धोऽतिदेवद्रुमोदार द्राद्गितदासदैन्य(१०) दरभृ दिव्यद्यु ! पाहि माम् ॥ ११॥

daityāre dalitāgha dānavaripo dāmodara draupadīduḥkhāraṇyadavādideva damitādāntāvadātādṛta |dūrāstodaya dīrghadarśana dayāsindho'tidevadrumodāra drādgitadāsadainya(10) darabhṛ divyadyu ! pāhi mām || 11||

दूर्वाश्यामल दासदूत दुरितास्पृष्ट द्युमन्देवकीदायाद युसदां पते द्विजपते दर्वीकिरारिध्वज ।दत्तात्रेय दिगन्तविश्रुत दृशां दुर्लक्ष्य दीनावनोद्युक्तादीनवदावदाव(११) दयितानादिस्मृते! पाहि माम् ॥ १२॥

dūrvāśyāmala dāsadūta duritāspṛṣṭa dyumandevakīdāyāda yusadāṃ pate dvijapate darvīkirāridhvaja |dattātreya digantaviśruta dṛśāṃ durlakṣya dīnāvanodyuktādīnavadāvadāva(11) dayitānādismṛte! pāhi mām || 12||

दोषज्ञ द्रविणप्रद प्रथमजाऽभिज्ञ क्रियाज्ञ क्रतोवैकुण्ठाधिपते दृढव्रत जितक्रोध प्रतीपान्तक ।कैवल्यैश्वर देव केशव हृषीकेशाऽक्षराऽधोक्षजद्वारावत्यधिराज रुक्मिमदजिस्सौभान्तकृत्(१२) ! पाहि माम् ॥ १३॥

doṣajña draviṇaprada prathamajā'bhijña kriyājña kratovaikuṇṭhādhipate dṛḍhavrata jitakrodha pratīpāntaka |kaivalyaiśvara deva keśava hṛṣīkeśā'kṣarā'dhokṣajadvārāvatyadhirāja rukmimadajissaubhāntakṛt(12) ! pāhi mām || 13||

धर्माध्वावन धन्य धीर धरणीध्राधार धीप्रेरकध्येयध्याननिविष्ट धार्मिक धुतानेकाघ काल ध्रुव ।धानामुष्टिसुतुष्ट धेनुचरणप्रोद्धूतधुलीमिलत्धाराधूसर धीमतां धन धृताऽजीर्यत्धृते! पाहि माम् ॥ १४॥

dharmādhvāvana dhanya dhīra dharaṇīdhrādhāra dhīprerakadhyeyadhyānaniviṣṭa dhārmika dhutānekāgha kāla dhruva |dhānāmuṣṭisutuṣṭa dhenucaraṇaproddhūtadhulīmilatdhārādhūsara dhīmatāṃ dhana dhṛtā'jīryatdhṛte! pāhi mām || 14||

नित्यानन्द निसर्गनिर्मल निधे नागेन्द्र नारायणन्यासीशान नवीननीतिनिपुण न्यग्रोध (१३)नासीरभृत् ।नानारूप निरीह नाथ नृहरे निर्माय नाकेश्वरन्यायात्मन्नृपते नमस्कृतिगते नानानुते ! पाहि माम् ॥ १५॥

nityānanda nisarganirmala nidhe nāgendra nārāyaṇanyāsīśāna navīnanītinipuṇa nyagrodha (13)nāsīrabhṛt |nānārūpa nirīha nātha nṛhare nirmāya nākeśvaranyāyātmannṛpate namaskṛtigate nānānute ! pāhi mām || 15||

नन्दाङ्गग्रसनोत्सुकाजगरभिद्युग्मार्जुनोन्मूलनद्रव्येशानुग शङ्खचूडदमनारिष्टप्रलम्बान्तकृत् ।केशिद्वेषण धेनुकान्तक तृणावर्तघ्न विघ्नापहस्वीयानन्दकरावतार खलजिद्राधापते! पाहि माम् ॥ १६॥

nandāṅgagrasanotsukājagarabhidyugmārjunonmūlanadravyeśānuga śaṅkhacūḍadamanāriṣṭapralambāntakṛt |keśidveṣaṇa dhenukāntaka tṛṇāvartaghna vighnāpahasvīyānandakarāvatāra khalajidrādhāpate! pāhi mām || 16||

पद्मावल्लभ पद्मनाथ परमप्रख्यात पायोधरप्रख्य प्राज्ञ परात्पर प्रशमितापारप्रपन्नापद ।पृथ्वीपालक पापिपावन पुरारातिप्रमोदास्पदप्रेष्ठ प्रेमल पार्थसूत पुरुजित्पूर्णद्युते ! पाहि माम् ॥ १७॥

padmāvallabha padmanātha paramaprakhyāta pāyodharaprakhya prājña parātpara praśamitāpāraprapannāpada |pṛthvīpālaka pāpipāvana purārātipramodāspadapreṣṭha premala pārthasūta purujitpūrṇadyute ! pāhi mām || 17||

पारावारग पापपर्वतपवे पर्जन्यकृत्पूतनाप्राणप्राशन पद्मसम्भवपितः प्रेक्षावतां पूर्वज ।पुण्याख्यान पुराणपूरुष पदानम्रापदुद्धारकृत्पूताख्य प्रणवापराजित विपत्पाथस्तरे! पाहि माम् ॥ १८॥

pārāvāraga pāpaparvatapave parjanyakṛtpūtanāprāṇaprāśana padmasambhavapitaḥ prekṣāvatāṃ pūrvaja |puṇyākhyāna purāṇapūruṣa padānamrāpaduddhārakṛtpūtākhya praṇavāparājita vipatpāthastare! pāhi mām || 18||

प्रद्युम्न प्रथितप्रभाव पिशिताशघ्न प्रजापालकप्रह्मप्रेप्सितकृत्प्रसादसुमुख प्रांशोऽपवर्गप्रद ।प्रीत प्रीतिकर प्रयागसदन प्राणिप्रयासापहप्रज्ञानाकलित प्रपञ्चरहित प्राचां पते! पाहि माम् ॥ १९॥

pradyumna prathitaprabhāva piśitāśaghna prajāpālakaprahmaprepsitakṛtprasādasumukha prāṃśo'pavargaprada |prīta prītikara prayāgasadana prāṇiprayāsāpahaprajñānākalita prapañcarahita prācāṃ pate! pāhi mām || 19||

ब्रहाश्चर्य बुधेन्द्र बुद्धिद बलिन्बुद्धाख्य बुद्धाखिलब्रह्मन्ब्राह्मण बाणबाहुदलन ब्रह्मण्य देवाब्जदृक् ।बीभत्सुप्रिय बालकृष्ण बलभिद्ध्न्धो बकारे बकीक्ष्वेडस्तन्यनिबद्धतृष्ण बलिभूयाञ्चावटो! पाहि माम् ॥ २०॥

brahāścarya budhendra buddhida balinbuddhākhya buddhākhilabrahmanbrāhmaṇa bāṇabāhudalana brahmaṇya devābjadṛk |bībhatsupriya bālakṛṣṇa balabhiddhndho bakāre bakīkṣveḍastanyanibaddhatṛṣṇa balibhūyāñcāvaṭo! pāhi mām || 20||

बद्धोन्मोचनकृद्धिभीषणसख ब्रह्मद्विदुत्सादनब्रह्मास्त्रानलदग्धशात्रव बृहत्कीर्ते बलैकार्णव ।बाणव्रातनिकृत्तराक्षसचमूतुङ्गोस्पतन्मस्तकव्यूहाच्छादितबिम्बभास्कर कृतानेकस्तुते ! पाहि माम् ॥ २१॥

baddhonmocanakṛddhibhīṣaṇasakha brahmadvidutsādanabrahmāstrānaladagdhaśātrava bṛhatkīrte balaikārṇava |bāṇavrātanikṛttarākṣasacamūtuṅgospatanmastakavyūhācchāditabimbabhāskara kṛtānekastute ! pāhi mām || 21||

भौमास्वन्तक भीष्मसंस्तुत भुजङ्गेन्द्राभबाहोऽभवभ्राजिष्णोऽभयदासदक्ष भरतभ्रातर्भृशोदाहृत ।भूषाभूषण भूतिभासुर भिषग्भैषज्यकृत् भारभृत्भैष्मीभर्तरिभारिविक्रमगते भृत्यार्तिभित्! पाहि माम् ॥ २२॥

bhaumāsvantaka bhīṣmasaṃstuta bhujaṅgendrābhabāho'bhavabhrājiṣṇo'bhayadāsadakṣa bharatabhrātarbhṛśodāhṛta |bhūṣābhūṣaṇa bhūtibhāsura bhiṣagbhaiṣajyakṛt bhārabhṛtbhaiṣmībhartaribhārivikramagate bhṛtyārtibhit! pāhi mām || 22||

भक्ताभीप्सितभद्रभव्यचरिताम्भोधेऽभिरामाकृतेभूमन् भीहर भूभरापह भवभ्रान्तिघ्न भूतिप्रद ।भावायत्त भजञ्जनाप्त भगवन्मास्वत्परार्ध्यप्रभभ्रूसङ्केतवशानुवर्तिजगदुद्भूतिक्षते ! पाहि माम् ॥ २३॥

bhaktābhīpsitabhadrabhavyacaritāmbhodhe'bhirāmākṛtebhūman bhīhara bhūbharāpaha bhavabhrāntighna bhūtiprada |bhāvāyatta bhajañjanāpta bhagavanmāsvatparārdhyaprabhabhrūsaṅketavaśānuvartijagadudbhūtikṣate ! pāhi mām || 23||

मेघश्याम मनोज्ञ मन्मथखने मानाय मीनाकृतेमायाधीश्वर मानमानमधुभिन्मायिम्मुरद्वेषण ।मूर्तानन्द महेश माधव मुने मात्सर्यमोहातिगम्लायत्सज्जनसस्यपूर्णकरुणावृष्टे महन् ! पाहि माम् ॥ २४॥

meghaśyāma manojña manmathakhane mānāya mīnākṛtemāyādhīśvara mānamānamadhubhinmāyimmuradveṣaṇa |mūrtānanda maheśa mādhava mune mātsaryamohātigamlāyatsajjanasasyapūrṇakaruṇāvṛṣṭe mahan ! pāhi mām || 24||

मार्कण्डेयगुरो मृडार्चितमहाशक्ते मनोमन्त्रकृत्मङ्गल्याभिध मञ्जुरूप मघवन्मार्तण्ड मृत्युजय ।मुक्तालङ्कृत मुक्तपूजित मनोवा क्कायकर्मा तिगम्लेच्छोत्सादन मुक्त मुक्तिद महोराशे मधो! पाहि माम् ॥ २५॥

mārkaṇḍeyaguro mṛḍārcitamahāśakte manomantrakṛtmaṅgalyābhidha mañjurūpa maghavanmārtaṇḍa mṛtyujaya |muktālaṅkṛta muktapūjita manovā kkāyakarmā tigamlecchotsādana mukta muktida mahorāśe madho! pāhi mām || 25||

यज्ञाधीश यशोधने यदुपते योगेश योगीश्वरध्येयाङ्घ्रिद्वय य त्नलभ्य यमिहृद्विश्राम यत्युत्तम ।यातायातविरामकारण यमाद्यष्टाङ्गयोगस्थितेयज्वन् यज्ञशरीर यज्ञफलभुग्यज्ञान्तकृत्! पाहि माम् ॥ २६॥

yajñādhīśa yaśodhane yadupate yogeśa yogīśvaradhyeyāṅghridvaya ya tnalabhya yamihṛdviśrāma yatyuttama |yātāyātavirāmakāraṇa yamādyaṣṭāṅgayogasthiteyajvan yajñaśarīra yajñaphalabhugyajñāntakṛt! pāhi mām || 26||

रोलम्बालक(१४) रोहिताक्ष रणजित् रागिन् रसज्ञर्धिकृत्रत्नाधीश्वर रेणुकेय रिपुभिद्राजीवपत्रेक्षण ।रक्षादक्षिण रैवताहितरते रोगघ्न रौद्राकृतेरुद्राराधितपादपल्लव रमारङ्ग प्रभो! पाहि माम् ॥ २७॥

rolambālaka(14) rohitākṣa raṇajit rāgin rasajñardhikṛtratnādhīśvara reṇukeya ripubhidrājīvapatrekṣaṇa |rakṣādakṣiṇa raivatāhitarate rogaghna raudrākṛterudrārādhitapādapallava ramāraṅga prabho! pāhi mām || 27||

श्रीमद्राघव रामभद्र रमणीयोदारकीर्ते रवेराजाभिष्टुत राजराज रघुवंशोतंस रक्षोंऽतक ।रामारञ्जन राम रावणरिपो रात्रिञ्चरत्रासकृत्रोचिष्णो रघुवीर रखरचिताकल्प प्रभो! पाहि माम् ॥ २८॥

śrīmadrāghava rāmabhadra ramaṇīyodārakīrte raverājābhiṣṭuta rājarāja raghuvaṃśotaṃsa rakṣoṃ'taka |rāmārañjana rāma rāvaṇaripo rātriñcaratrāsakṛtrociṣṇo raghuvīra rakharacitākalpa prabho! pāhi mām || 28||

लावण्याकर लोभनीयललितव्याहार लक्ष्मीपते!लीलामानुष लक्ष्मणाग्रज लयोत्पत्तिस्थितिप्रेक्षक ।लोभानास्पद लोकलोचन लसल्लक्ष्मन् कलामाबुधेलङ्केशान्तक लेखमोचनयशोलोल प्रभो! पाहि माम् ॥ २९॥

lāvaṇyākara lobhanīyalalitavyāhāra lakṣmīpate!līlāmānuṣa lakṣmaṇāgraja layotpattisthitiprekṣaka |lobhānāspada lokalocana lasallakṣman kalāmābudhelaṅkeśāntaka lekhamocanayaśolola prabho! pāhi mām || 29||

वेदोत्धारक वेदवेद्य विषयव्यावृत्त विद्यानिधेविश्वव्यापक वेणुवादनपटो विद्युल्लताभाम्बर ।विष्णो वामन वासुदेव विनतावंशावतंसध्वजव्यालाधीश्वरतल्प वासववरव्यूह व्रतिन् ! पाहि माम् ॥ ३०॥

vedotdhāraka vedavedya viṣayavyāvṛtta vidyānidheviśvavyāpaka veṇuvādanapaṭo vidyullatābhāmbara |viṣṇo vāmana vāsudeva vinatāvaṃśāvataṃsadhvajavyālādhīśvaratalpa vāsavavaravyūha vratin ! pāhi mām || 30||

वीर्योदारविराजमानविरते वावदान व्रजालङ्कार व्यसनघ्र वारिरुहभृत् विद्वद्य विश्वम्भर ।विश्वास्य व्यपकारवित्तम वराहाकार विश्वम्भरोद्धारोदार विशिष्ट विश्ववरद व्योमावधे! पाहि माम् ॥ ३१॥

vīryodāravirājamānavirate vāvadāna vrajālaṅkāra vyasanaghra vāriruhabhṛt vidvadya viśvambhara |viśvāsya vyapakāravittama varāhākāra viśvambharoddhārodāra viśiṣṭa viśvavarada vyomāvadhe! pāhi mām || 31||

वालिध्वंसन (१५)वार्धिबन्धन वसिष्ठाप्तात्मदृक् विश्वदृकविश्वामित्रमखावन व्रतिपते वैदेहकन्यापते ।विख्याताद्भुतलील वाडववधूव्रीडाव्यथावारणव्यापाराङ्घ्रिरजस्क वारितविपन्नाधे विधे! पाहि माम् ॥ ३२॥

vālidhvaṃsana (15)vārdhibandhana vasiṣṭhāptātmadṛk viśvadṛkaviśvāmitramakhāvana vratipate vaidehakanyāpate |vikhyātādbhutalīla vāḍavavadhūvrīḍāvyathāvāraṇavyāpārāṅghrirajaska vāritavipannādhe vidhe! pāhi mām || 32||

शौरे शाश्वत शुद्ध शोभन शतानन्द श्रितानन्दकृत्शर्व श्राव्यगुण श्रमापह शरण्याङ्घ्रे शुभोत्पादक ।शोचिष्केश शताह्न शोकशमन श्रेयस्तते शापहृत्शम्भो शङ्कर शर्वरीकरशरच्चन्द्रास्य भो पाहि माम् ॥ ३३॥

śaure śāśvata śuddha śobhana śatānanda śritānandakṛtśarva śrāvyaguṇa śramāpaha śaraṇyāṅghre śubhotpādaka |śociṣkeśa śatāhna śokaśamana śreyastate śāpahṛtśambho śaṅkara śarvarīkaraśaraccandrāsya bho pāhi mām || 33||

शूराग्रेसर शान्त शान्तिद शमिन् शोभाकर श्रीकरश्रीकान्त श्रुतिशेवधे श्रुतिशतान्तःशंसित श्रीपते ।श्यामाङ्ग श्वसनस्वरूप शरणप्राप्तावनैकाहतश्रीजाने शिशुपालशातन शिव श्रीश्रीनिधे! पाहि माम् ॥ ३४॥

śūrāgresara śānta śāntida śamin śobhākara śrīkaraśrīkānta śrutiśevadhe śrutiśatāntaḥśaṃsita śrīpate |śyāmāṅga śvasanasvarūpa śaraṇaprāptāvanaikāhataśrījāne śiśupālaśātana śiva śrīśrīnidhe! pāhi mām || 34||

शीलालङ्कृत शेषतल्पशयन श्रदालुसंशीलितश्वेतद्वीपपदस्थिते शतधृते शम्पाशताभांशुक ।शर्माप्ते शिपिविष्ट शत्रुशमन श्रेष्ठश्रुते शारदाशब्दागोचर शक्तिशंसन शुचे शास्त्रारणे! पाहि माम् ॥ ३५॥

śīlālaṅkṛta śeṣatalpaśayana śradālusaṃśīlitaśvetadvīpapadasthite śatadhṛte śampāśatābhāṃśuka |śarmāpte śipiviṣṭa śatruśamana śreṣṭhaśrute śāradāśabdāgocara śaktiśaṃsana śuce śāstrāraṇe! pāhi mām || 35||

शब्दब्रह्मशरीर शास्त्रकुशल श्लाघार्ह सच्छेखरश्लोक्य श्लक्ष्ण शिखीन्द्रपिच्छमुकुट श्यामासमालिङ्गित ।शश्वच्छोभित शर्मकृत् शतमख श्राद्धेश शुत्धागमश्रीवत्साञ्चितवत्स शारदाशशिच्छत्र प्रभो! पाहि माम् ॥ ३६॥

śabdabrahmaśarīra śāstrakuśala ślāghārha sacchekharaślokya ślakṣṇa śikhīndrapicchamukuṭa śyāmāsamāliṅgita |śaśvacchobhita śarmakṛt śatamakha śrāddheśa śutdhāgamaśrīvatsāñcitavatsa śāradāśaśicchatra prabho! pāhi mām || 36||

सूक्ष्म स्वच्छ सुधांशुसुन्दर सुदृक् सर्वज्ञ सर्वेश्वरस्रष्टः साधुसहाय सम्मनसख स्वाधीन सत्यप्रिय ।सत्यावल्लभ सत्यसङ्गर सुभद्रासोदर स्वङ्गदस्रग्विन्सामग (१६) सरिहेस्यनुजने सन् सस्कृते ! पाहि माम् ॥ ३७॥

sūkṣma svaccha sudhāṃśusundara sudṛk sarvajña sarveśvarasraṣṭaḥ sādhusahāya sammanasakha svādhīna satyapriya |satyāvallabha satyasaṅgara subhadrāsodara svaṅgadasragvinsāmaga (16) sarihesyanujane san saskṛte ! pāhi mām || 37||

सुत्रामानुज सात्वतर्षभ सहस्राक्षाङ्घ्रिदोर्मस्तकस्वर्भूसिद्धसमूहसेव्य सुभग स्वङ्ग स्वतस्सम्भव ।सर्वाध्यक्ष सुजात सित्धिद सुहृत्संसारसन्तारणस्वामिन्सारसनेत्र सात्त्विक सुखस्तोमारण ! पाहि माम् ॥ ३८॥

sutrāmānuja sātvatarṣabha sahasrākṣāṅghridormastakasvarbhūsiddhasamūhasevya subhaga svaṅga svatassambhava |sarvādhyakṣa sujāta sitdhida suhṛtsaṃsārasantāraṇasvāminsārasanetra sāttvika sukhastomāraṇa ! pāhi mām || 38||

सत्यज्ञाननिधे कलाकुलनिधे कारुण्यवारान्निधेशब्दब्रह्मनिधे यशोमृतनिधे विश्वष्टलीलानिधे ।मानारस्मानिधे जगप्रयनिध लावण्यपाथोनिधेकल्याणैकनिधे महागुणनिधे तेजोनिधे ! पाहि माम् ॥ ३९॥

satyajñānanidhe kalākulanidhe kāruṇyavārānnidheśabdabrahmanidhe yaśomṛtanidhe viśvaṣṭalīlānidhe |mānārasmānidhe jagaprayanidha lāvaṇyapāthonidhekalyāṇaikanidhe mahāguṇanidhe tejonidhe ! pāhi mām || 39||

हर्यक्षानन होमनिष्ठ हुतभुग्धोतर्हविर्भोजनहोमन्टेपितकाल हंस हितकृद्धेलाजितद्वेषण ।हारालङ्कृत हेमभूषण हताराते हराराधकहादिन्याभ धनुर्लताधर हरे हर्षावुधे ! पाहि माम् ॥ ४०॥

haryakṣānana homaniṣṭha hutabhugdhotarhavirbhojanahomanṭepitakāla haṃsa hitakṛddhelājitadveṣaṇa |hārālaṅkṛta hemabhūṣaṇa hatārāte harārādhakahādinyābha dhanurlatādhara hare harṣāvudhe ! pāhi mām || 40||

क्षेत्रज्ञ क्षमिणांवर क्षितिभरक्षत्रापह क्षोभणक्षुत्तृष्णादिविकारपट्करहित क्ष्मानिर्जरैकप्रिय ।क्षत्तृप्रेमपद क्षताहितमद क्षेमालय क्षौद्रवाक्क्षेत्रेश क्षणदाचरेशदमन क्षोणीपते ! पाहि माम् ॥ ४१॥

kṣetrajña kṣamiṇāṃvara kṣitibharakṣatrāpaha kṣobhaṇakṣuttṛṣṇādivikārapaṭkarahita kṣmānirjaraikapriya |kṣattṛpremapada kṣatāhitamada kṣemālaya kṣaudravākkṣetreśa kṣaṇadācareśadamana kṣoṇīpate ! pāhi mām || 41||

क्षीराम्भोनिधिमन्दिर क्षणकर क्षान्तापराध क्षमक्षाम क्षीणविवर्धन क्षपितरुक्क्षुण्णासुरानीकप ।क्ष्वेडग्रीवनुत क्षुमासुमनिभ क्षुब्धाब्धिफेनस्मितक्षिप्रोत्धार करोहित क्षरपर क्षेत्रस्थिते ! पाहि माम् ॥ ४२॥

kṣīrāmbhonidhimandira kṣaṇakara kṣāntāparādha kṣamakṣāma kṣīṇavivardhana kṣapitarukkṣuṇṇāsurānīkapa |kṣveḍagrīvanuta kṣumāsumanibha kṣubdhābdhiphenasmitakṣiprotdhāra karohita kṣarapara kṣetrasthite ! pāhi mām || 42||

छिन्नानेकभवोत्सवासनगुण च्छन्दानुगेज्छावशछद्मद्यूतहताप्तसम्पदवनीपालासुरच्छेदक ।छत्रीभूतफणीन्द्रवारितघनासारच्छलानाकुलछन्दोभिष्टुतपादपङ्कजरजःस्वच्छच्छवे! पाहि माम् ॥ ४३॥

chinnānekabhavotsavāsanaguṇa cchandānugejchāvaśachadmadyūtahatāptasampadavanīpālāsuracchedaka |chatrībhūtaphaṇīndravāritaghanāsāracchalānākulachandobhiṣṭutapādapaṅkajarajaḥsvacchacchave! pāhi mām || 43||

सत्त्वाढ्यप्रकृते परास्तनिकृते निर्दोषमोदाकृतेसर्वत्रोपकृते विगीतविकृते लब्धात्मवित्सस्कृते ।नित्यानन्तधृते दयालयमतेऽन्वर्थापबाधस्तुतेभक्तस्वर्व्रतते क्षताहिततते लक्ष्मीपते ! पाहि माम् ॥ ४४॥

sattvāḍhyaprakṛte parāstanikṛte nirdoṣamodākṛtesarvatropakṛte vigītavikṛte labdhātmavitsaskṛte |nityānantadhṛte dayālayamate'nvarthāpabādhastutebhaktasvarvratate kṣatāhitatate lakṣmīpate ! pāhi mām || 44||

विद्वद्वृन्न्दपते तपोनिधिपते तत्त्वज्ञगोष्ठीपतेपुण्यारण्यपते बहुप्रदपते सद्वीरसेनापते ।योगाभ्यासिपते क्षमाधनपते विष्वग्दयावत्पतेदीनानाथपते जगत्रयपते सीतापते ! पाहि माम् ॥ ४५॥

vidvadvṛnndapate taponidhipate tattvajñagoṣṭhīpatepuṇyāraṇyapate bahupradapate sadvīrasenāpate |yogābhyāsipate kṣamādhanapate viṣvagdayāvatpatedīnānāthapate jagatrayapate sītāpate ! pāhi mām || 45||

वाणीनाथगुरो सनन्दनगुरो सद्भक्तसंसद्गुरोप्रादादिगुरो विभीषणगुरो सुग्रोवसेनागुरो ।गीर्वाणर्षिगुरो पराशरशुकव्यासांवरीषोद्धवव्याधाक्रूरकिरीटिदाल्भ्यजनक श्रीसद्गुरो! पाहि माम् ॥ ४६॥

vāṇīnāthaguro sanandanaguro sadbhaktasaṃsadguroprādādiguro vibhīṣaṇaguro sugrovasenāguro |gīrvāṇarṣiguro parāśaraśukavyāsāṃvarīṣoddhavavyādhākrūrakirīṭidālbhyajanaka śrīsadguro! pāhi mām || 46||

भक्ताब्जद्युमणे महीपतिमणे शस्त्रज्ञचूडामणेभास्वद्वंशमणे सुलक्षणमणे शास्त्रज्ञसंसन्मणे ।वैराग्याढ्यमणे सुरद्रुममणे देवर्षिभूषामणेपुण्यश्लोकमणे पुरातनमणे चिन्तामणे! पाहि माम् ॥ ४७॥

bhaktābjadyumaṇe mahīpatimaṇe śastrajñacūḍāmaṇebhāsvadvaṃśamaṇe sulakṣaṇamaṇe śāstrajñasaṃsanmaṇe |vairāgyāḍhyamaṇe suradrumamaṇe devarṣibhūṣāmaṇepuṇyaślokamaṇe purātanamaṇe cintāmaṇe! pāhi mām || 47||

अक्रूरेक्षितदिव्यरूप रजकव्यापादन स्वेष्टकृत्कुब्जारूपद पुण्यदर्शन जगन्नेत्रोत्सवैकाकर ।मालाकारकृतप्रसाद कुशलालङ्कार रामानुजध्वस्तेष्वास हतद्विपेन्द्र रदभृच्चाणूरभित् ! पाहि माम् ॥ ४८॥

akrūrekṣitadivyarūpa rajakavyāpādana sveṣṭakṛtkubjārūpada puṇyadarśana jagannetrotsavaikākara |mālākārakṛtaprasāda kuśalālaṅkāra rāmānujadhvasteṣvāsa hatadvipendra radabhṛccāṇūrabhit ! pāhi mām || 48||

मत्तेभोद्भटमल्लमर्दन महावीर प्रजारञ्जनस्वायत्तोग्रपराक्रमातरुचे कंसासुविध्वंसन ।सद्बन्न्धो वसुदेवबन्धहरण स्वीयेच्छितापूरणश्रीसान्दीपनि शिष्य कालयवनाराते प्रभो! पाहि माम् ॥ ४९॥

mattebhodbhaṭamallamardana mahāvīra prajārañjanasvāyattograparākramātaruce kaṃsāsuvidhvaṃsana |sadbanndho vasudevabandhaharaṇa svīyecchitāpūraṇaśrīsāndīpani śiṣya kālayavanārāte prabho! pāhi mām || 49||

कौन्तेयप्रतिपालनोत्सुक जरासन्धाभियाते (१७)नृगोद्धर्तः पौण्ड्रकमूर्धकर्तन सुधन्वघ्नक्षराजार्चित ।भामेच्छावशपारिजातहरण प्रत्यूह कृद्वज्रभृद्दर्पघ्नाजित सन्मयूरकरुणाम्भोद प्रभो ! पाहि (१८)माम् ॥ ५०॥

kaunteyapratipālanotsuka jarāsandhābhiyāte (17)nṛgoddhartaḥ pauṇḍrakamūrdhakartana sudhanvaghnakṣarājārcita |bhāmecchāvaśapārijātaharaṇa pratyūha kṛdvajrabhṛddarpaghnājita sanmayūrakaruṇāmbhoda prabho ! pāhi (18)mām || 50||

इति श्रीरामनन्दनमयूरेश्वरकृता रामकृष्णस्तुतिः समाप्ता ।टिप्पणि\* यद्यपि कविलिखितायां मातृकायां रामकृष्णस्तुति, पत्रे २। इति लिखितं वर्तते तथापि काव्यसङ्ग्रहमुद्रिते पुस्तके दृश्यमानं हरिसम्बोधनस्तोत्रम् इत्येवान्वर्थ नामास्य भासते ।१। देवकीतनय ।२। हस्तदोषःवर्वी । खवीम्भूत वामन ।३। सराणामिषूणां स्तोमो यत्र तादृशं तूणीरं विभीर्तीति तत्सम्बुद्धैः ।४। गगनग्रस्ता आयतिर्विस्तारो यस्य ।५। गिरां वाचां दूरेत्यो दूरेभवोऽविषय इति यावत् ।६। अरि चक्रं तद्विभतीति ।७। शिचं शिक्यं विभतीति तादृक् ।८। त्र्वक्षस्यम्बकः इपुर्वाणो यस्य ।९। क इत्यपेक्षितमपि प्रमादादलिखितम् ।१०। दितं खण्डितं दासानां दैन्यं येन सः ।११। आदीनवा दोषास्तेषां दावो वनं तस्य दावो वहिः ।१२। सौभः शाल्वः ।१३। नासीरं सेनामुखम् ।१४। रोलम्बा भ्रमरास्तत्सदृशा अलका यस्य ।१५। वाधिः समुद्रः ।१६। सीरहेतिबलभद्रः ।१७। हस्तदोषःनृगोधर्तः ।१८। अत्र समाप्तिद्योतकः कविकाव्यनामाद्युल्लेखो न वर्तते ।

iti śrīrāmanandanamayūreśvarakṛtā rāmakṛṣṇastutiḥ samāptā |ṭippaṇi\* yadyapi kavilikhitāyāṃ mātṛkāyāṃ rāmakṛṣṇastuti, patre 2| iti likhitaṃ vartate tathāpi kāvyasaṅgrahamudrite pustake dṛśyamānaṃ harisambodhanastotram ityevānvartha nāmāsya bhāsate | 1| devakītanaya | 2| hastadoṣaḥvarvī | khavīmbhūta vāmana | 3| sarāṇāmiṣūṇāṃ stomo yatra tādṛśaṃ tūṇīraṃ vibhīrtīti tatsambuddhaiḥ | 4| gaganagrastā āyatirvistāro yasya | 5| girāṃ vācāṃ dūretyo dūrebhavo'viṣaya iti yāvat | 6| ari cakraṃ tadvibhatīti | 7| śicaṃ śikyaṃ vibhatīti tādṛk | 8| trvakṣasyambakaḥ ipurvāṇo yasya | 9| ka ityapekṣitamapi pramādādalikhitam | 10| ditaṃ khaṇḍitaṃ dāsānāṃ dainyaṃ yena saḥ | 11| ādīnavā doṣāsteṣāṃ dāvo vanaṃ tasya dāvo vahiḥ | 12| saubhaḥ śālvaḥ | 13| nāsīraṃ senāmukham | 14| rolambā bhramarāstatsadṛśā alakā yasya | 15| vādhiḥ samudraḥ | 16| sīrahetibalabhadraḥ | 17| hastadoṣaḥnṛgodhartaḥ | 18| atra samāptidyotakaḥ kavikāvyanāmādyullekho na vartate |