अक्षररामायणम् Akshara Ramayanam

बालिद्वीपलब्धं प्राचीनं अक्षररामायणंकविजानकीयं

bālidvīpalabdhaṃ prācīnaṃ akṣararāmāyaṇaṃkavijānakīyaṃ

भारतवर्षस्य प्राचीनेषु उपद्वीपेषु इदानीं इण्डोनेष्याख्येषुबालिद्वीपः बलिद्वीप इति पूर्वं प्रसिद्ध आसीत् । तत्र प्रायःसार्धसहस्रवर्षेभ्यः पूर्वं कर्णाटराजस्य श्रीधर्मस्य आधिपत्यंआसीत् इति ज्ञायते । किञ्च शैववैष्णवशाक्तबौद्धादीनांसंस्कृतभाषात्मकः व्यवहारः अत्यन्तं उत्तमः आसीत् इति चप्रचीनताळपत्र पाण्डुलिपिपत्रखण्डादिभिः ज्ञायते । बरोडामहाराजेनगायकवाडेन स्वकीयपुस्तकभाण्डागारात् प्राचीनाः खण्डत्रुटिताः श्लोकाःटिप्पन्यश्च बालिद्वीपग्रन्थाः इति सङ्ग्राह्य प्रकाशिताः सन्ति ।तेषु कविजानकी इति नाम्ना स्थिताः खण्डाः त्रुटिताश्च सावधानंपरिष्कृत्य, अक्षररामायणम् इति नाम्ना अत्र प्रकाश्यन्ते ।अत्र ओं श्रीपूर्वकैः पञ्चाशद्वर्णमालाक्षरैः आरब्धैः श्लोकैःरामायणकथासङ्ग्रहोऽपि बालानां अत्यन्तं उपयोगाय भवति । लू लृङ ञ ट ठ ढ ण अक्षराणां लिपिसुन्दराणां उपमानानां निरूपणेन,अं अः इत्यादीनां फलितवर्णरूपेण उकारस्य ह्रस्वदीर्घप्लुतसंवादेन लकारत्रयप्रयोगेण च उपयोगचमत्कारः रमणीयोऽस्ति ।कविश्च जानकीनाम्नी राजसम्बधिनी पण्डिता च इति ज्ञायते ।खण्डत्रुटितानां संयोजनेन कवेरभिप्रायानुसारेण परिष्कारेण चअक्षररामायणं इदं सम्पादितं संस्कृतशिक्षाभ्यासपराणांसर्वेषां प्रमोदाय भवति । द्वीपान्तसंस्कृतभाषाविज्ञानसंशोधकानांच उपयोगाय भवति ।

bhāratavarṣasya prācīneṣu upadvīpeṣu idānīṃ iṇḍoneṣyākhyeṣubālidvīpaḥ balidvīpa iti pūrvaṃ prasiddha āsīt | tatra prāyaḥsārdhasahasravarṣebhyaḥ pūrvaṃ karṇāṭarājasya śrīdharmasya ādhipatyaṃāsīt iti jñāyate | kiñca śaivavaiṣṇavaśāktabauddhādīnāṃsaṃskṛtabhāṣātmakaḥ vyavahāraḥ atyantaṃ uttamaḥ āsīt iti capracīnatāḷapatra pāṇḍulipipatrakhaṇḍādibhiḥ jñāyate | baroḍāmahārājenagāyakavāḍena svakīyapustakabhāṇḍāgārāt prācīnāḥ khaṇḍatruṭitāḥ ślokāḥṭippanyaśca bālidvīpagranthāḥ iti saṅgrāhya prakāśitāḥ santi |teṣu kavijānakī iti nāmnā sthitāḥ khaṇḍāḥ truṭitāśca sāvadhānaṃpariṣkṛtya, akṣararāmāyaṇam iti nāmnā atra prakāśyante |atra oṃ śrīpūrvakaiḥ pañcāśadvarṇamālākṣaraiḥ ārabdhaiḥ ślokaiḥrāmāyaṇakathāsaṅgraho'pi bālānāṃ atyantaṃ upayogāya bhavati | lū lṛṅa ña ṭa ṭha ḍha ṇa akṣarāṇāṃ lipisundarāṇāṃ upamānānāṃ nirūpaṇena,aṃ aḥ ityādīnāṃ phalitavarṇarūpeṇa ukārasya hrasvadīrghaplutasaṃvādena lakāratrayaprayogeṇa ca upayogacamatkāraḥ ramaṇīyo'sti |kaviśca jānakīnāmnī rājasambadhinī paṇḍitā ca iti jñāyate |khaṇḍatruṭitānāṃ saṃyojanena kaverabhiprāyānusāreṇa pariṣkāreṇa caakṣararāmāyaṇaṃ idaṃ sampāditaṃ saṃskṛtaśikṣābhyāsaparāṇāṃsarveṣāṃ pramodāya bhavati | dvīpāntasaṃskṛtabhāṣāvijñānasaṃśodhakānāṃca upayogāya bhavati |

सम्भग्नसन्धानकला प्रशस्ता प्रत्यायनी चापि विनष्टकानाम् ।प्रचीनभावानुविवर्तनी सा काव्येषु भाव्या सुधियां महिम्ना ॥अरैयर् श्रीरामशर्मा रामानुजदासानुदासः२४२१९९६

sambhagnasandhānakalā praśastā pratyāyanī cāpi vinaṣṭakānām |pracīnabhāvānuvivartanī sā kāvyeṣu bhāvyā sudhiyāṃ mahimnā ||araiyar śrīrāmaśarmā rāmānujadāsānudāsaḥ2421996

कविः जानकीॐ रामलक्ष्मणौ भ्रातरौ नमस्कृत्वा सितासितौ ।वने तस्मिन् विचरन्तौ सीतां च जनकात्मजाम् ॥ १॥

kaviḥ jānakīoṃ rāmalakṣmaṇau bhrātarau namaskṛtvā sitāsitau |vane tasmin vicarantau sītāṃ ca janakātmajām || 1||

श्रीः धन्यं मङ्गल्यमायुष्यं अलक्ष्मीकलिनाशनम् ।रामायणं प्रवक्ष्यामि मातृकाक्षरयोजितम् ॥ २॥

śrīḥ dhanyaṃ maṅgalyamāyuṣyaṃ alakṣmīkalināśanam |rāmāyaṇaṃ pravakṣyāmi mātṛkākṣarayojitam || 2||

अ अयोध्याधिपतेः पुत्राः चत्वारस्सूर्यवर्चसः ।रामलक्ष्मणशत्रुघ्नाः भरतश्च महाबलः ॥ ३॥

a ayodhyādhipateḥ putrāḥ catvārassūryavarcasaḥ |rāmalakṣmaṇaśatrughnāḥ bharataśca mahābalaḥ || 3||

आ आचारविनयोपेताः सत्यसन्धा दृढव्रताः ।शूरास्सत्यप्रतिज्ञाश्च सर्वे दशरथात्मजाः ॥ ४॥

ā ācāravinayopetāḥ satyasandhā dṛḍhavratāḥ |śūrāssatyapratijñāśca sarve daśarathātmajāḥ || 4||

इ इङ्गितेन तु कैकेय्याः स्वपुत्रहितकाम्यया ।दृढव्रतो राज्ञ इष्टो रामस्संप्रस्थितो वनम् ॥ ५॥

i iṅgitena tu kaikeyyāḥ svaputrahitakāmyayā |dṛḍhavrato rājña iṣṭo rāmassaṃprasthito vanam || 5||

ई ओहितेनाभिषेकेन रामस्संप्रस्थितो वनम् ।सीता चानुगता साध्वी लक्ष्मणश्च महाबलः ॥ ६॥

ī ohitenābhiṣekena rāmassaṃprasthito vanam |sītā cānugatā sādhvī lakṣmaṇaśca mahābalaḥ || 6||

उ१ उपवासपरो रामः तपस्वी दण्डके वने ।सभार्यस्सभ्रातृकश्च चचार मुनिभिस्स्तुतः ॥ ७॥

u1 upavāsaparo rāmaḥ tapasvī daṇḍake vane |sabhāryassabhrātṛkaśca cacāra munibhisstutaḥ || 7||

उ२ ऊनशूर्पणखादोषात् रामस्य च पराक्रमात् ।तत्र पाराभवः कालो राक्षसानामुपस्थितः ॥ ८॥

u2 ūnaśūrpaṇakhādoṣāt rāmasya ca parākramāt |tatra pārābhavaḥ kālo rākṣasānāmupasthitaḥ || 8||

उ३ ऊनस्तु रामवीर्येण रावणो नाम राक्षसः ।तेन दुष्टात्मना सीता छलेनापहता वने ॥ ९॥

u3 ūnastu rāmavīryeṇa rāvaṇo nāma rākṣasaḥ |tena duṣṭātmanā sītā chalenāpahatā vane || 9||

ऋ ऋषिधर्मसमायुक्तं मारीचं नाम मातुलम् ।आगम्य रावणः पापः ततस्तद्वाक्यमब्रवीत् ॥ १०॥

ṛ ṛṣidharmasamāyuktaṃ mārīcaṃ nāma mātulam |āgamya rāvaṇaḥ pāpaḥ tatastadvākyamabravīt || 10||

ऋ कृतिं कृत्वा छलेन त्वं दूरं गच्छ वनेषु मे ।दशरथात्मजं हत्वाऽरामं तत्र करोम्यहम् ॥ ११॥

ṛ kṛtiṃ kṛtvā chalena tvaṃ dūraṃ gaccha vaneṣu me |daśarathātmajaṃ hatvā'rāmaṃ tatra karomyaham || 11||

ऌ लोम्ना काञ्चनरूपेण मृगो भूत्वा स शृङ्गऌः ।लोभयित्वा तु वैदेही व्यहरद् दण्डकावने ॥ १२॥

ḷ lomnā kāñcanarūpeṇa mṛgo bhūtvā sa śṛṅgaḷḥ |lobhayitvā tu vaidehī vyaharad daṇḍakāvane || 12||

ॡ सीतां कमलपत्राक्षी उपासीनां वने तदा ।लृकारकुटिलो हत्वा रावणोऽगान्नभस्तलम् ॥ १३॥

ḹ sītāṃ kamalapatrākṣī upāsīnāṃ vane tadā |lṛkārakuṭilo hatvā rāvaṇo'gānnabhastalam || 13||

ए एतस्मिन्नन्तरे गृध्रो जटायुर्नाम धार्मिकः ।तेन ताभ्यां समाख्यातं सीतायाः परिमार्गणे ॥ १४॥

e etasminnantare gṛdhro jaṭāyurnāma dhārmikaḥ |tena tābhyāṃ samākhyātaṃ sītāyāḥ parimārgaṇe || 14||

ऐ ऐश्वर्यमदमत्तेन रावणेन खगाधिपम् ।हत्वा तस्मिन् वने गृधं सीता लङ्कां प्रवेशिता ॥ १५॥

ai aiśvaryamadamattena rāvaṇena khagādhipam |hatvā tasmin vane gṛdhaṃ sītā laṅkāṃ praveśitā || 15||

ओ ओघशोकनिमग्नस्सः सीतावत्सलराघवः ।कपिना हीनराज्येन सुग्रीवेण समागतः ॥ १६॥

o oghaśokanimagnassaḥ sītāvatsalarāghavaḥ |kapinā hīnarājyena sugrīveṇa samāgataḥ || 16||

औ औषधं परमं प्राप्तः सुग्रीवो रामदर्शनात् ।हत्वा च वालिनं रामः सुग्रीवं चाभ्यषेचयत् ॥ १७॥

au auṣadhaṃ paramaṃ prāptaḥ sugrīvo rāmadarśanāt |hatvā ca vālinaṃ rāmaḥ sugrīvaṃ cābhyaṣecayat || 17||

अम् महाकपिं हनूमन्तं सत्यसन्धं दृढव्रतम् ।सुग्रीवः प्रेषयामास सीतायाः परिमार्गणे ॥ १८॥

am mahākapiṃ hanūmantaṃ satyasandhaṃ dṛḍhavratam |sugrīvaḥ preṣayāmāsa sītāyāḥ parimārgaṇe || 18||

अः हनूमान् वानरश्रेष्ठो जाम्बवान् कृतनिश्चयः ।तारेयः कपिभिस्सार्धं भ्रमन्तो दक्षिणां दिशम् ॥ १९॥

aḥ hanūmān vānaraśreṣṭho jāmbavān kṛtaniścayaḥ |tāreyaḥ kapibhissārdhaṃ bhramanto dakṣiṇāṃ diśam || 19||

क कथयन्तस्स्ववृत्तान्तं कुत्रचित् कालपर्ययात् ।अलब्ध्वाऽन्तश्च वैदेहीं चक्रुः प्रायोपवेशनम् ॥ २०॥

ka kathayantassvavṛttāntaṃ kutracit kālaparyayāt |alabdhvā'ntaśca vaidehīṃ cakruḥ prāyopaveśanam || 20||

ख खगस्तु सिद्धकार्यार्थः सम्पातो नाम धार्मिकः ।तेन तेषां समाख्यातं सीतायाः परिमार्गणे ॥ २१॥

kha khagastu siddhakāryārthaḥ sampāto nāma dhārmikaḥ |tena teṣāṃ samākhyātaṃ sītāyāḥ parimārgaṇe || 21||

ग गत्वा पारं समुद्रस्य वेगेन गरुडो यथा ।दृष्ट्वा लङ्कां च नगरीं सीतां च जनकात्मजाम् ॥ २२॥

ga gatvā pāraṃ samudrasya vegena garuḍo yathā |dṛṣṭvā laṅkāṃ ca nagarīṃ sītāṃ ca janakātmajām || 22||

घ घनेऽशोकवने देशे समागत्य स मैथिलीम् ।हनूमान् लब्धसन्देशो राक्षसान् विन्यसूदयत् ॥ २३॥

gha ghane'śokavane deśe samāgatya sa maithilīm |hanūmān labdhasandeśo rākṣasān vinyasūdayat || 23||

ङ ङकारसदृशीं कृत्वा ललाटे भृकुटिं तथा ।क्रुद्धनेन्द्रजिता धीरो गृहीतो हनुमान् कपिः ॥ २४॥

ṅa ṅakārasadṛśīṃ kṛtvā lalāṭe bhṛkuṭiṃ tathā |kruddhanendrajitā dhīro gṛhīto hanumān kapiḥ || 24||

च चन्द्रमण्डलसङ्काशं लाङ्गुलं तस्य राक्षसाः ।शुक्लैरावेष्टितं वस्त्रैः तैलाभ्यङ्गमदीपयन् ॥ २५॥

ca candramaṇḍalasaṅkāśaṃ lāṅgulaṃ tasya rākṣasāḥ |śuklairāveṣṭitaṃ vastraiḥ tailābhyaṅgamadīpayan || 25||

छ छलयित्वा ततस्सर्वान् राक्षसान् विपुलो हरिः ।लाङ्गूलेन प्रदीप्तेन लङ्कामादीपयत् पुरीम् ॥ २६॥

cha chalayitvā tatassarvān rākṣasān vipulo hariḥ |lāṅgūlena pradīptena laṅkāmādīpayat purīm || 26||

ज जलमध्ये स निर्वाप्य लाङ्गूलं प्लवगेश्वरः ।कृतामयं पुरं दग्ध्वा पुनरागमनोत्सुकः ॥ २७॥

ja jalamadhye sa nirvāpya lāṅgūlaṃ plavageśvaraḥ |kṛtāmayaṃ puraṃ dagdhvā punarāgamanotsukaḥ || 27||

झ झषालयं समुत्प्लुत्य हरिरुत्तम आगतः ।सिद्धकार्योऽतित्वरितः प्रदेशं यत्र राघवः ॥ २८॥

jha jhaṣālayaṃ samutplutya hariruttama āgataḥ |siddhakāryo'titvaritaḥ pradeśaṃ yatra rāghavaḥ || 28||

ञ ञकारवदनो भूत्वा हनूमान् स हरीश्वरः ।न्यवेदयदशेषेण राघवाय महात्मने ॥ २९॥

ña ñakāravadano bhūtvā hanūmān sa harīśvaraḥ |nyavedayadaśeṣeṇa rāghavāya mahātmane || 29||

ट टकारसदृशं चापं सशरं रघुनन्दनः ।गृहीत्वा प्रस्थितस्तूर्णं सीतायाः परिमार्गणे ॥ ३०॥

ṭa ṭakārasadṛśaṃ cāpaṃ saśaraṃ raghunandanaḥ |gṛhītvā prasthitastūrṇaṃ sītāyāḥ parimārgaṇe || 30||

ठ ठकाराकारनेत्राणां हरीणामयुतव्रताः ।सुग्रीवस्याग्रतो यान्ति प्रीताः कर्तव्यलालसाः ॥ ३१॥

ṭha ṭhakārākāranetrāṇāṃ harīṇāmayutavratāḥ |sugrīvasyāgrato yānti prītāḥ kartavyalālasāḥ || 31||

ड डयन्त इव वेगेन गत्वा पारं महोदधेः ।राघवश्शरमुद्यम्य पश्चात्तत्रोपयाचितः ॥ ३१॥

ḍa ḍayanta iva vegena gatvā pāraṃ mahodadheḥ |rāghavaśśaramudyamya paścāttatropayācitaḥ || 31||

ढ ढकारसदृशीं कृत्वा ललाटे भ्रुकुटीं तदा ।हनुमानग्रतो याति राघवस्य हिते रतः ॥ ३३॥

ḍha ḍhakārasadṛśīṃ kṛtvā lalāṭe bhrukuṭīṃ tadā |hanumānagrato yāti rāghavasya hite rataḥ || 33||

ण णकारसदृशैः पद्मैः प्राञ्जलिः प्रत्युपस्थितः ।उवाच सागरो रामं सेतुं मम जले कुरु ॥ ३४॥

ṇa ṇakārasadṛśaiḥ padmaiḥ prāñjaliḥ pratyupasthitaḥ |uvāca sāgaro rāmaṃ setuṃ mama jale kuru || 34||

त तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सुग्रीवो नळमब्रवीत् ।नळ! भद्रं कुरुष्व त्वं सेतुं तत्र महार्णवे ॥ ३५॥

ta tasya tadvacanaṃ śrutvā sugrīvo naḷamabravīt |naḷa! bhadraṃ kuruṣva tvaṃ setuṃ tatra mahārṇave || 35||

थ स्थूलं मृष्टोपमं दिव्यं विश्वकर्मसुतो नलः ।चकार सेतुं धर्मात्मा सागरे मकरालये ॥ ३६॥

tha sthūlaṃ mṛṣṭopamaṃ divyaṃ viśvakarmasuto nalaḥ |cakāra setuṃ dharmātmā sāgare makarālaye || 36||

द दशयोजनविस्तीर्णं आयतं शतयोजनम् ।येन वानरसेनाऽगात् समुत्पत्य महोदधिम् ॥ ३७॥

da daśayojanavistīrṇaṃ āyataṃ śatayojanam |yena vānarasenā'gāt samutpatya mahodadhim || 37||

ध धनुर्वीर्यं समाश्रित्य राघवस्सह वानरैः ।राक्षसान् योधयामास क्रोधसंरक्तलोचनः ॥ ३८॥

dha dhanurvīryaṃ samāśritya rāghavassaha vānaraiḥ |rākṣasān yodhayāmāsa krodhasaṃraktalocanaḥ || 38||

न नगर्यां मोघयुद्धायां रावणस्सह राक्षसैः ।ततो द्वाराद् विनिष्क्रम्य चकारायोधनं महत् ॥ ३९॥

na nagaryāṃ moghayuddhāyāṃ rāvaṇassaha rākṣasaiḥ |tato dvārād viniṣkramya cakārāyodhanaṃ mahat || 39||

प पनसश्शरभो मैन्दो नीलो मारुतिरङ्गदः ।नानावृक्षैश्शिलाभिश्च राक्षसान् विन्यसूदयन् ॥ ४०॥

pa panasaśśarabho maindo nīlo mārutiraṅgadaḥ |nānāvṛkṣaiśśilābhiśca rākṣasān vinyasūdayan || 40||

फ फलितैः पादपैः कूले रोषिताश्शक्तितोमरैः ।राक्षसाः खण्डनं चक्रुः वानराणां चमूमुखे ॥ ४१॥

pha phalitaiḥ pādapaiḥ kūle roṣitāśśaktitomaraiḥ |rākṣasāḥ khaṇḍanaṃ cakruḥ vānarāṇāṃ camūmukhe || 41||

ब बलवान् राघवश्श्रीमान् दशग्रीवं जघान सः ।निहतं रावणं दृष्ट्वा विभीषणमथाब्रवीत् ॥ ४२॥

ba balavān rāghavaśśrīmān daśagrīvaṃ jaghāna saḥ |nihataṃ rāvaṇaṃ dṛṣṭvā vibhīṣaṇamathābravīt || 42||

भ भक्तोऽसि मयि रक्षेन्द्र! धार्मिकश्चापि सुव्रतः ।अराक्षसमिदं कर्म कृतं तुष्टोऽस्मि ते विभो! ॥ ४३॥

bha bhakto'si mayi rakṣendra! dhārmikaścāpi suvrataḥ |arākṣasamidaṃ karma kṛtaṃ tuṣṭo'smi te vibho! || 43||

म मया दत्तं राज्यमिदं भुङ्क्ष्व पूलस्त्यनन्दन !सपुत्रभृत्यानुचरो भुङ्क्ष्व राज्यमकण्टकम् ॥ ४४॥

ma mayā dattaṃ rājyamidaṃ bhuṅkṣva pūlastyanandana !saputrabhṛtyānucaro bhuṅkṣva rājyamakaṇṭakam || 44||

य यदर्थमयमारम्भः कृतो मे राक्षसेश्वर!तामहं द्रष्टुमिच्छामि गच्छ त्वं सहलक्ष्मणः ॥ ४५॥

ya yadarthamayamārambhaḥ kṛto me rākṣaseśvara!tāmahaṃ draṣṭumicchāmi gaccha tvaṃ sahalakṣmaṇaḥ || 45||

र रक्तः प्रियहिते युक्तो लक्ष्मणेन विभीषणः ।आरोचयञ्च वैदेहीं काकुत्स्थाय महात्मने ॥ ४६॥

ra raktaḥ priyahite yukto lakṣmaṇena vibhīṣaṇaḥ |ārocayañca vaidehīṃ kākutsthāya mahātmane || 46||

ल लङ्कां प्रविश्य नगरी ददर्श जनकात्मजाम् ।कृशां विवर्णां मलिनां दर्शयामास सुप्रियाम् ॥ ४७॥

la laṅkāṃ praviśya nagarī dadarśa janakātmajām |kṛśāṃ vivarṇāṃ malināṃ darśayāmāsa supriyām || 47||

व वरारोहां तदा दृष्ट्वा रामश्चिन्तासमन्वितः ।अग्नौ विशुद्धामादाय पुष्पकेण ययौ ततः ॥ ४८॥

va varārohāṃ tadā dṛṣṭvā rāmaścintāsamanvitaḥ |agnau viśuddhāmādāya puṣpakeṇa yayau tataḥ || 48||

श शत्रून् हत्वाऽतिवेगेन पूर्वमागम्य राघवः ।नन्दिग्रामे समादाय भरतं मित्रवत्सलम् ॥ ४९॥

śa śatrūn hatvā'tivegena pūrvamāgamya rāghavaḥ |nandigrāme samādāya bharataṃ mitravatsalam || 49||

ष षाङ्गण्यसुगतिश्श्रीमान् राघवस्सह सीतया । षड्गुणस्सुसङ्गतो भ्रातृभिस्सार्धं मातृभिस्स समागतः ॥ ५०॥

ṣa ṣāṅgaṇyasugatiśśrīmān rāghavassaha sītayā | ṣaḍguṇassusaṅgato bhrātṛbhissārdhaṃ mātṛbhissa samāgataḥ || 50||

स समेत्य हृष्टहृदयः पौरजानपदैस्सह ।गवां शतसहस्राणि ब्राह्मणेभ्यः प्रदत्तवान् ॥ ५१॥

sa sametya hṛṣṭahṛdayaḥ paurajānapadaissaha |gavāṃ śatasahasrāṇi brāhmaṇebhyaḥ pradattavān || 51||

ह हतशत्रुर्महेन्द्राण्या शतक्रतुरिवापरः ।शतं वर्षसहस्राणां रामो राज्यमवासयत् ॥ ५२॥

ha hataśatrurmahendrāṇyā śatakraturivāparaḥ |śataṃ varṣasahasrāṇāṃ rāmo rājyamavāsayat || 52||

क्ष क्षत्रं ब्रह्माच्युतं जीयात् जीवनं जगतां परम् ।ज्ञानानन्दमयं ज्योतिः ईळे तन्मातृकाक्षरम् ॥ १॥

kṣa kṣatraṃ brahmācyutaṃ jīyāt jīvanaṃ jagatāṃ param |jñānānandamayaṃ jyotiḥ īḷe tanmātṛkākṣaram || 1||

सपञ्चशतसाहस्रसंवत्सरसनातनम् ।प्राङ्मातृकाक्षरैश्श्लोकैः सार्धपञ्चाशता स्थितम् ॥ २॥

sapañcaśatasāhasrasaṃvatsarasanātanam |prāṅmātṛkākṣaraiśślokaiḥ sārdhapañcāśatā sthitam || 2||

बलिद्वीपान्तरे लब्धं जानकीकविनिर्मितम् ।रामेण संस्कृतं जीयात् श्रीरामायणमक्षरम् ॥ ३॥

balidvīpāntare labdhaṃ jānakīkavinirmitam |rāmeṇa saṃskṛtaṃ jīyāt śrīrāmāyaṇamakṣaram || 3||

इदं बरोडानगरे राज्ञा मुद्रापितं पुरा ।स्वीकृतं बालबोधार्थं बालिद्वीपप्रबन्धगम् ॥ ४॥

idaṃ baroḍānagare rājñā mudrāpitaṃ purā |svīkṛtaṃ bālabodhārthaṃ bālidvīpaprabandhagam || 4||

नष्टवर्णविसंवादं शमयन् वर्णसङ्करम् ।ऊप्लुतं ऌविकारान्कं अभेदं रलयोर्दिशन् ॥ ५॥

naṣṭavarṇavisaṃvādaṃ śamayan varṇasaṅkaram |ūplutaṃ ḷvikārānkaṃ abhedaṃ ralayordiśan || 5||

व्युदस्यन् क्वचिदेवात्र श्लोकलक्षणभञ्जनम् ।ओं श्रीमदक्षरं रामायणमित्यभिधां दिशन् ॥ ६॥

vyudasyan kvacidevātra ślokalakṣaṇabhañjanam |oṃ śrīmadakṣaraṃ rāmāyaṇamityabhidhāṃ diśan || 6||

प्रथमाक्षरयोगेन मातृकाक्षरयोजनात् ।षष्टिवर्णपरीवर्तात् नवत्यक्षरयोजनात् ॥ ७॥

prathamākṣarayogena mātṛkākṣarayojanāt |ṣaṣṭivarṇaparīvartāt navatyakṣarayojanāt || 7||

तत्र तत्र च संरक्षन् साभिप्रायं वचः कवेः ।अष्टश्लोकीं ततः कुर्वन् रामस् संस्कृतवानिदम् ॥ ८॥

tatra tatra ca saṃrakṣan sābhiprāyaṃ vacaḥ kaveḥ |aṣṭaślokīṃ tataḥ kurvan rāmas saṃskṛtavānidam || 8||

इतीदं अनुबन्धसहितं बालिद्वीपप्रसिद्धं अक्षररामायणं सम्पूर्णम् ।रोहिणी पत्रिका ॥ १९९५९६ द्वीपान्तरसंस्कृतविज्ञानंसम्पादकः परिष्कारकः प्रकाशकश्चअरैयर् श्रीरामशर्मा,उभयन्यायवेदान्तालङ्कारःपञ्चभाषाकवितावल्लभःप्रांशुपालःसर्वकारीयसंस्कृतकालेजः मेलुकोटे ।

itīdaṃ anubandhasahitaṃ bālidvīpaprasiddhaṃ akṣararāmāyaṇaṃ sampūrṇam |rohiṇī patrikā || 199596 dvīpāntarasaṃskṛtavijñānaṃsampādakaḥ pariṣkārakaḥ prakāśakaścaaraiyar śrīrāmaśarmā,ubhayanyāyavedāntālaṅkāraḥpañcabhāṣākavitāvallabhaḥprāṃśupālaḥsarvakārīyasaṃskṛtakālejaḥ melukoṭe |