राधोपनिषत् अथवा राधिकोपनिषत् Radhopanishat

प्रथमः प्रपाठकःॐअथ सुषुप्तौ रामः स्वबोधमाधायेव किं मे देवः ? क्वासौ कृष्णोयोऽयं मम भ्रातेति ? तस्य का निष्ठा ब्रूहीति ।सा वै ह्युवाच । राम शृणुभूर्भुवः स्वर्महर्जनस्तपःसत्यं तलं वितलं सुतलं रसातलं तलातलं महातलं पातालंएवं पञ्चाशत्कोटियोजनं बहुलं स्वर्णाण्डं ब्रह्माण्डमितिअनन्तकोटिब्रह्माण्डानामुपरि कारणजलोपरि महाविष्णोर्नित्यं स्थानंवैकुण्ठः ।स ह पृच्छतिकथं शून्यमण्डले निरालम्बने वैकुण्ठ इति ?साऽनुयुक्तापद्मासनासीनः कृष्णध्यानपरायणः शेषदेवोऽस्ति ।तस्यानन्तरोमकूपेष्वनन्तकोटिब्रह्माण्डानि अनन्तकोटिकारणजलानि तस्यसप्तकोटिपरिसहस्रपरिमिताः फणाः तदुपरि वैकुण्ठो विष्णुलोक इति ।रुद्रलोकः शिववैकुण्ठ इति । दशकोटियोजनविस्तीर्णो रुद्रलोकः ।तदुपरि विष्णुलोकः । सप्तकोटियोजनविस्तीर्णो विष्णुलोकः । तदुपरिसुदर्शनचक्रं त्रिकोटियोजनविस्तीर्णम् । तदुपरि कृष्णस्य स्थानंगोकुलाढ्यं माथुरमण्डलं महत् पदं सुधामयसमुद्रेणावेष्टितमिति ।तत्राष्टदलकेसरमध्ये मणिपीठे सप्तावरणकमिति ।स पृच्छतिकिं रूपं ? किं स्थानं ? किं पद्मं ? किमन्तःकेसरः? किमावरणम् ?इत्युक्ते साऽनुयुक्तागोकुलाढ्ये माथुरमण्डले वृन्दावनमध्येसहस्रदलपद्मे षोडशदलमध्ये अष्टदलकेसरे गोविन्दोऽपिश्यामपीताम्बरो द्विभुजो मयूरपिञ्छशिराः वेणुवेत्रहस्तो निर्गुणःसगुणो निराकारः साकारो निरीहः स चेष्टते विराजत इति । पार्श्वेराधिका चेति । तस्या अंशो लक्ष्मीदुर्गाविजयादिशक्तिरिति । पश्चिमेसम्मुखे ललिता । वायव्ये श्यामला । उत्तरस्मिन् श्रीमती । ऐशान्यांहरिप्रिया । पूर्वस्मिन् विशाला । अग्नेय्यां श्रद्धा । याम्यां पद्मा ।नैरृत्यां भद्रा । षोडशदले अग्रे चन्द्रावती । तद्वामे चित्ररेखा ।तत्पार्श्वे चित्रकरा । तत्पार्श्वे मदनसुन्दरी । तत्पार्श्वे श्रीमदा ।तत्पार्श्वे शशिरेखा । तत्पार्श्वे कृष्णप्रिया । तत्पार्श्वे वृन्दा ।तत्पार्श्वे मनोहरा । तत्पार्श्वे योगनन्दा ।तत्पार्श्वे परानन्दा । तत्पार्श्वे प्रेमानन्दा । तत्पार्श्वे सत्यानन्दा ।तत्पार्श्वे चन्द्रा । तत्पार्श्वे किशोरीवल्लभा । तत्पार्श्वे करुणाकुशलाइति । एवं विविधा गोप्यः कृष्णसेवां कुर्वन्तीति ।इति वेदवचनं भवति । इति वेदवचनं भवति ।इति वेदवचनं भवति ।मानसपूजया जपेन ध्यानेन कीर्तनेन स्तुत्या मानसेन सर्वेणनित्यस्थलं प्राप्नोति । नान्येनेति । नान्येनेति । नान्येनेति ॥इत्याथर्वण्यां पुरुषबोधन्यां पारमहंस्यां प्रथमः प्रपाठकः ॥द्वितीयः प्रपाठकःॐसाऽनुयुक्तातस्य बाह्येषु शतदलपद्मपत्रेषु योगपीठेषुरासक्रीडानुरक्ता गोप्यस्तिष्ठन्ति । एतच्चतुर्द्वारंलक्षसूर्यसमुज्ज्वलम् । तत्र द्रुमाकीर्णम् । तत् प्रथमावरणेपश्चिमे सम्मुखे स्वर्णमण्डपे देवकन्या । द्वितीये सुदामादि । तृतीयेकिङ्किण्यादि । चतुर्थे लवङ्गादि । पञ्चमे कल्पतरोर्मूले उषातत्सहितोऽनिरुद्धोऽपि । षष्ठे देवाः । सप्तमे रक्तवर्णो विष्णुरितिद्वारपालाः । एतद् बाह्यां राधाकुण्डम् । तत्र स्नात्वा राधाङ्गं भवति ।ईश्वरस्य दर्शनयोग्यं भवति । यत्र स्नात्वा नारद ईश्वरस्यनित्यस्थलसामीप्ययोग्यो भवति ।राधाकृष्णयोरेकमासनम् । एका बुद्धिः । एकं मनः । एकं ज्ञानम् ।एक आत्मा । एकं पदम् । एका आकृतिः । एकं ब्रह्म । तस्य समंहेममुरलीं वादयन् हेमस्वरूपामनुरागसंवलितां कल्पतरोर्मूले [आस्ते ।]सुरभिविद्या अक्षमाला श्रुतिरिव परमा सिद्धा सात्त्विकी ।\*शुद्धा सात्त्विकी गुणातीता स्नेहभावरहिता । अत एव द्वयोर्न भेदः ।कालमायागुणातीतत्वात् । तद् एव स्पष्टयति अथेति । अथानन्तरंमङ्गले वा । अथ वा श्रीवृन्दावनमध्ये ऋग्यजुःसामस्वरूपम् ।ऋगात्मको मकारः । यजुरात्मक उकारः । श्रीरामः सामात्मकोऽपि अकारः ।श्रीकृष्णः अर्धमात्रात्मकोऽपि । यशोदा इव बिन्दुः । परब्रह्मसच्चिदानन्दानन्दराधाकृष्णयोः परस्परसुखाभिलाषरसास्वादनइव तत् सच्चिदानन्दामृतं कथ्यते । तल्लक्षणं यत्प्रणवं ब्रह्मविष्णुशिवात्मकमिच्छाज्ञानशक्तिनिष्ठंकायिकवाचिकमानसिकभावं सत्त्वरजस्तमस्वरूपंसत्यत्रेताद्वापरानुगीतम् । द्वापरस्य पश्चाद् वर्तते कलिः ।एतच्चतुर्युगेषु गीयते । तद् भूर्भुवःस्वर्लक्षणमोङ्कार एव ।यच्चान्यद् अतिरिक्तं कालातीतं तद् अप्योङ्कार एव । सर्वं ह्येतद्ब्रह्म आत्मा सोऽहमस्मि इति धीमहि चिन्तयेमहि । आदित्यो वा एषएतन् मण्डलं तपति इति यत् श्वेताख्यं श्वेतद्वीपनाम स्थानंतुरीयातीतं गोकुलमथुराद्वारकाणां तुरीयमेतद् दिव्यं वृन्दावनमितिपुरैवोक्तं सर्वं सम्पत्सम्प्रदायानुगतं यत्र ॥\*इत्याथर्वण्यां पुरुषबोधन्यां पारमहंस्यां द्वितीयः प्रपाठकः ॥ २॥

prathamaḥ prapāṭhakaḥoṃatha suṣuptau rāmaḥ svabodhamādhāyeva kiṃ me devaḥ ? kvāsau kṛṣṇoyo'yaṃ mama bhrāteti ? tasya kā niṣṭhā brūhīti |sā vai hyuvāca | rāma śṛṇubhūrbhuvaḥ svarmaharjanastapaḥsatyaṃ talaṃ vitalaṃ sutalaṃ rasātalaṃ talātalaṃ mahātalaṃ pātālaṃevaṃ pañcāśatkoṭiyojanaṃ bahulaṃ svarṇāṇḍaṃ brahmāṇḍamitianantakoṭibrahmāṇḍānāmupari kāraṇajalopari mahāviṣṇornityaṃ sthānaṃvaikuṇṭhaḥ |sa ha pṛcchatikathaṃ śūnyamaṇḍale nirālambane vaikuṇṭha iti ?sā'nuyuktāpadmāsanāsīnaḥ kṛṣṇadhyānaparāyaṇaḥ śeṣadevo'sti |tasyānantaromakūpeṣvanantakoṭibrahmāṇḍāni anantakoṭikāraṇajalāni tasyasaptakoṭiparisahasraparimitāḥ phaṇāḥ tadupari vaikuṇṭho viṣṇuloka iti |rudralokaḥ śivavaikuṇṭha iti | daśakoṭiyojanavistīrṇo rudralokaḥ |tadupari viṣṇulokaḥ | saptakoṭiyojanavistīrṇo viṣṇulokaḥ | taduparisudarśanacakraṃ trikoṭiyojanavistīrṇam | tadupari kṛṣṇasya sthānaṃgokulāḍhyaṃ māthuramaṇḍalaṃ mahat padaṃ sudhāmayasamudreṇāveṣṭitamiti |tatrāṣṭadalakesaramadhye maṇipīṭhe saptāvaraṇakamiti |sa pṛcchatikiṃ rūpaṃ ? kiṃ sthānaṃ ? kiṃ padmaṃ ? kimantaḥkesaraḥ? kimāvaraṇam ?ityukte sā'nuyuktāgokulāḍhye māthuramaṇḍale vṛndāvanamadhyesahasradalapadme ṣoḍaśadalamadhye aṣṭadalakesare govindo'piśyāmapītāmbaro dvibhujo mayūrapiñchaśirāḥ veṇuvetrahasto nirguṇaḥsaguṇo nirākāraḥ sākāro nirīhaḥ sa ceṣṭate virājata iti | pārśverādhikā ceti | tasyā aṃśo lakṣmīdurgāvijayādiśaktiriti | paścimesammukhe lalitā | vāyavye śyāmalā | uttarasmin śrīmatī | aiśānyāṃharipriyā | pūrvasmin viśālā | agneyyāṃ śraddhā | yāmyāṃ padmā |nairṛtyāṃ bhadrā | ṣoḍaśadale agre candrāvatī | tadvāme citrarekhā |tatpārśve citrakarā | tatpārśve madanasundarī | tatpārśve śrīmadā |tatpārśve śaśirekhā | tatpārśve kṛṣṇapriyā | tatpārśve vṛndā |tatpārśve manoharā | tatpārśve yoganandā |tatpārśve parānandā | tatpārśve premānandā | tatpārśve satyānandā |tatpārśve candrā | tatpārśve kiśorīvallabhā | tatpārśve karuṇākuśalāiti | evaṃ vividhā gopyaḥ kṛṣṇasevāṃ kurvantīti |iti vedavacanaṃ bhavati | iti vedavacanaṃ bhavati |iti vedavacanaṃ bhavati |mānasapūjayā japena dhyānena kīrtanena stutyā mānasena sarveṇanityasthalaṃ prāpnoti | nānyeneti | nānyeneti | nānyeneti ||ityātharvaṇyāṃ puruṣabodhanyāṃ pāramahaṃsyāṃ prathamaḥ prapāṭhakaḥ ||dvitīyaḥ prapāṭhakaḥoṃsā'nuyuktātasya bāhyeṣu śatadalapadmapatreṣu yogapīṭheṣurāsakrīḍānuraktā gopyastiṣṭhanti | etaccaturdvāraṃlakṣasūryasamujjvalam | tatra drumākīrṇam | tat prathamāvaraṇepaścime sammukhe svarṇamaṇḍape devakanyā | dvitīye sudāmādi | tṛtīyekiṅkiṇyādi | caturthe lavaṅgādi | pañcame kalpatarormūle uṣātatsahito'niruddho'pi | ṣaṣṭhe devāḥ | saptame raktavarṇo viṣṇuritidvārapālāḥ | etad bāhyāṃ rādhākuṇḍam | tatra snātvā rādhāṅgaṃ bhavati |īśvarasya darśanayogyaṃ bhavati | yatra snātvā nārada īśvarasyanityasthalasāmīpyayogyo bhavati |rādhākṛṣṇayorekamāsanam | ekā buddhiḥ | ekaṃ manaḥ | ekaṃ jñānam |eka ātmā | ekaṃ padam | ekā ākṛtiḥ | ekaṃ brahma | tasya samaṃhemamuralīṃ vādayan hemasvarūpāmanurāgasaṃvalitāṃ kalpatarormūle [āste |]surabhividyā akṣamālā śrutiriva paramā siddhā sāttvikī |\*śuddhā sāttvikī guṇātītā snehabhāvarahitā | ata eva dvayorna bhedaḥ |kālamāyāguṇātītatvāt | tad eva spaṣṭayati atheti | athānantaraṃmaṅgale vā | atha vā śrīvṛndāvanamadhye ṛgyajuḥsāmasvarūpam |ṛgātmako makāraḥ | yajurātmaka ukāraḥ | śrīrāmaḥ sāmātmako'pi akāraḥ |śrīkṛṣṇaḥ ardhamātrātmako'pi | yaśodā iva binduḥ | parabrahmasaccidānandānandarādhākṛṣṇayoḥ parasparasukhābhilāṣarasāsvādanaiva tat saccidānandāmṛtaṃ kathyate | tallakṣaṇaṃ yatpraṇavaṃ brahmaviṣṇuśivātmakamicchājñānaśaktiniṣṭhaṃkāyikavācikamānasikabhāvaṃ sattvarajastamasvarūpaṃsatyatretādvāparānugītam | dvāparasya paścād vartate kaliḥ |etaccaturyugeṣu gīyate | tad bhūrbhuvaḥsvarlakṣaṇamoṅkāra eva |yaccānyad atiriktaṃ kālātītaṃ tad apyoṅkāra eva | sarvaṃ hyetadbrahma ātmā so'hamasmi iti dhīmahi cintayemahi | ādityo vā eṣaetan maṇḍalaṃ tapati iti yat śvetākhyaṃ śvetadvīpanāma sthānaṃturīyātītaṃ gokulamathurādvārakāṇāṃ turīyametad divyaṃ vṛndāvanamitipuraivoktaṃ sarvaṃ sampatsampradāyānugataṃ yatra ||\*ityātharvaṇyāṃ puruṣabodhanyāṃ pāramahaṃsyāṃ dvitīyaḥ prapāṭhakaḥ || 2||

तृतीयः प्रपाठकःॐअथानन्तरंभद्रश्रीलोहभाण्डीरमहातालखदिरवकुलकुमुदकाम्यमधुवृन्दावनानिद्वादशवनानि । कालिन्द्याःपश्चिमे सप्तवनानि पूर्वस्मिन् पञ्चवनानि उत्तरस्मिन् गुह्यानि सन्ति ।मथुरावनमधुवनमहावनखादिरवनभाण्डीरवननन्दीश्वरवननन्दवनानन्दवनखाण्डववनपलाशवनाशोकवनकेतकवनद्रुमवनगन्धमादनवनशेषायिवनश्यामायुवनभुज्युवनदधिवनवृषभानुवनसङ्केतवनदीपवनरासवनक्रीडावनोत्सुकवनान्येतानिचतुर्विंशतिवनानि नित्यस्थलानि नानालीलयाधिष्ठाय कृष्णःक्रीडति । [तानि वनानि] वसन्तऋतुसेवितानि मन्दादिपवनयुक्तानि[सन्ति]यत्र दुःखं नास्ति सुखं नास्ति जरा नास्ति मरणंनास्ति क्रोधो नास्ति, तत्र पूर्णानन्दमयः श्रीकैशोरकृष्णःशिखण्डिदललम्बितत्रियुमगुञ्जावतंसमणिमयकिरीटशिराःगोरोचनातिलकः कर्णयोर्मकरकुण्डलो वन्यस्रग्वीमालतीदामभूषितशरीरः करे कङ्कणं बाहौ केयूरं पादयोःकिङ्किणीं कट्यां पीताम्ब[रं च धारयन्] गम्भीरनाभिकमलःसुवृत्तनासायुगलो ध्वजवज्रादिचिह्नितपादपद्मो महाविष्णु[रास्ते] ।एवंरूपं कृष्णचन्द्रं चिन्तयेन् नित्यशः सुधीः ॥ इति ॥तस्याद्या प्रकृती राधिका नित्या निर्गुणा सर्वालङ्कारशोभिताप्रसन्नाशेषलावण्यसुन्दरी । अस्मदादीनां जन्म तदधीनंअस्यांशाद् बहवो विष्णुरुद्रादयो भवन्ति । एवम्भूतस्यागाधमहिम्नःसुखसिन्धोरुत्पन्नमिति मानसपूजया ध्यानेन कीर्तनेन स्तुत्या मानसेनसर्वेण नित्यस्थलं प्राप्नोति ।नान्येनेति । नान्येनेति । नान्येनेति ।इति वेदवचनं भवति । इति वेदवचनं भवति । इति वेदवचनंभवति ॥इत्याथर्वण्यां पुरुषबोधन्यां पारमहंस्यां तृतीयः प्रपाठकः ॥ ३॥

tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥoṃathānantaraṃbhadraśrīlohabhāṇḍīramahātālakhadiravakulakumudakāmyamadhuvṛndāvanānidvādaśavanāni | kālindyāḥpaścime saptavanāni pūrvasmin pañcavanāni uttarasmin guhyāni santi |mathurāvanamadhuvanamahāvanakhādiravanabhāṇḍīravananandīśvaravananandavanānandavanakhāṇḍavavanapalāśavanāśokavanaketakavanadrumavanagandhamādanavanaśeṣāyivanaśyāmāyuvanabhujyuvanadadhivanavṛṣabhānuvanasaṅketavanadīpavanarāsavanakrīḍāvanotsukavanānyetānicaturviṃśativanāni nityasthalāni nānālīlayādhiṣṭhāya kṛṣṇaḥkrīḍati | [tāni vanāni] vasantaṛtusevitāni mandādipavanayuktāni[santi]yatra duḥkhaṃ nāsti sukhaṃ nāsti jarā nāsti maraṇaṃnāsti krodho nāsti, tatra pūrṇānandamayaḥ śrīkaiśorakṛṣṇaḥśikhaṇḍidalalambitatriyumaguñjāvataṃsamaṇimayakirīṭaśirāḥgorocanātilakaḥ karṇayormakarakuṇḍalo vanyasragvīmālatīdāmabhūṣitaśarīraḥ kare kaṅkaṇaṃ bāhau keyūraṃ pādayoḥkiṅkiṇīṃ kaṭyāṃ pītāmba[raṃ ca dhārayan] gambhīranābhikamalaḥsuvṛttanāsāyugalo dhvajavajrādicihnitapādapadmo mahāviṣṇu[rāste] |evaṃrūpaṃ kṛṣṇacandraṃ cintayen nityaśaḥ sudhīḥ || iti ||tasyādyā prakṛtī rādhikā nityā nirguṇā sarvālaṅkāraśobhitāprasannāśeṣalāvaṇyasundarī | asmadādīnāṃ janma tadadhīnaṃasyāṃśād bahavo viṣṇurudrādayo bhavanti | evambhūtasyāgādhamahimnaḥsukhasindhorutpannamiti mānasapūjayā dhyānena kīrtanena stutyā mānasenasarveṇa nityasthalaṃ prāpnoti |nānyeneti | nānyeneti | nānyeneti |iti vedavacanaṃ bhavati | iti vedavacanaṃ bhavati | iti vedavacanaṃbhavati ||ityātharvaṇyāṃ puruṣabodhanyāṃ pāramahaṃsyāṃ tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ || 3||

चतुर्थः प्रपाठकःॐअथ पुरुषोत्तमो यस्यां निशायां तुरीयं साक्षाद् ब्रह्म ।यत्र परमसन्न्यासस्वरूपः कृष्णः कल्पपादपः । यत्रलक्ष्मीर्जाम्बवती राधिका विमला चन्द्रावली सरस्वती ललितादिरिति ।साक्षाद् ब्रह्मस्वरूपो जगन्नाथः अहंशेषांशज्योतीरूपः सुदर्शनोभक्तश्च । एवं पञ्चधा विभूतिमिति । यत्र च मथुरागोकुलं द्वारका वैकुण्ठपुरी रामपुरी यमपुरी नरनारायणपुरीकुबेरपुरी गणेशपुरी शक्रपुरी एता देवतास्तिष्ठन्ति । यत्ररसातलपातालगङ्गारोहिणीकुण्डममृतकुण्डमित्यादि नानापुरी । यत्रान्नंसिद्धान्नम् ।शूद्रादिस्पर्शदोषरहितं ब्रह्मादिसंस्कारापेक्षारहितं यत्रश्रीजगन्नाथस्य योगमित्यर्थः । नाभ्या आसीत् इति मन्त्रेण,अन्नपतेऽन्नस्य इति मन्त्रेण, अन्नाद्याय व्यूहध्वं सोमोराजाय भागमत्समे सुखं प्रमार्यते यशसा च बलेन चइति मन्त्रेण, विश्वकर्मणि स्वाहा इति मन्त्रेण, आपो ज्योतीरसोऽमृतं ब्रह्म भूर्भुवः सुवरोम् इति मन्त्रेण, पृथिवीते पात्रं द्यौरपिधानं ब्रह्मणस्त्वा मुखे जुहोमि स्वाहा इतिमन्त्रेण, अन्नं ब्रह्म इति श्रुत्या च कैवल्यमुक्तिरुच्यते ।यत्रान्नं ब्रह्म परमं पवित्रं शान्तो रसः कैवल्यमुक्तिः सिद्धाभूर्भुवःस्वर्महत्तत्त्वमित्यादि यत्र भार्गवी यमुना समुद्रममृतमयंवृन्दावनानि नीलपर्वतगोवर्धनसिंहासनं प्रासादो मणिमण्डपोविमलादिषोडशचण्डिकागोप्यो यत्र समुद्रतीरे च निरन्तरंकामधेनुवृन्दं यत्र नृसिंहादयो देवता आवरणानि यत्र न जरान मृत्युर्न कालो न भङ्गो न जयो न विवादो न हिंसा न शान्तिर्नस्वप्न एवं लीलाकामशरीरी स्वविनोदार्थं भक्तैः सहोत्कण्ठितैस्तत्रक्रीडति कृष्णः ।एको देवो नित्यलीलानुरक्तोभक्तव्यापी भक्तहृद्यन्तरात्मा ।कर्माध्यक्षः सर्वभूताधिवासःसाक्षी चेता केवलो निर्गुणश्च ॥मानसपूजया जपेन ध्यानेन कीर्तनेन स्तुत्या मानसेन सर्वेणनित्यस्थलं प्राप्नोति । नान्येनेति । नान्येनेति । नान्येनेति ।इति वेदवचनं भवति । इति वेदवचनं भवति ।इति वेदवचनं भवति ॥इत्याथर्वण्यां पुरुषबोधन्यां पारमहंस्यां चतुर्थः प्रपाठकः ॥ ४॥

caturthaḥ prapāṭhakaḥoṃatha puruṣottamo yasyāṃ niśāyāṃ turīyaṃ sākṣād brahma |yatra paramasannyāsasvarūpaḥ kṛṣṇaḥ kalpapādapaḥ | yatralakṣmīrjāmbavatī rādhikā vimalā candrāvalī sarasvatī lalitādiriti |sākṣād brahmasvarūpo jagannāthaḥ ahaṃśeṣāṃśajyotīrūpaḥ sudarśanobhaktaśca | evaṃ pañcadhā vibhūtimiti | yatra ca mathurāgokulaṃ dvārakā vaikuṇṭhapurī rāmapurī yamapurī naranārāyaṇapurīkuberapurī gaṇeśapurī śakrapurī etā devatāstiṣṭhanti | yatrarasātalapātālagaṅgārohiṇīkuṇḍamamṛtakuṇḍamityādi nānāpurī | yatrānnaṃsiddhānnam |śūdrādisparśadoṣarahitaṃ brahmādisaṃskārāpekṣārahitaṃ yatraśrījagannāthasya yogamityarthaḥ | nābhyā āsīt iti mantreṇa,annapate'nnasya iti mantreṇa, annādyāya vyūhadhvaṃ somorājāya bhāgamatsame sukhaṃ pramāryate yaśasā ca balena caiti mantreṇa, viśvakarmaṇi svāhā iti mantreṇa, āpo jyotīraso'mṛtaṃ brahma bhūrbhuvaḥ suvarom iti mantreṇa, pṛthivīte pātraṃ dyaurapidhānaṃ brahmaṇastvā mukhe juhomi svāhā itimantreṇa, annaṃ brahma iti śrutyā ca kaivalyamuktirucyate |yatrānnaṃ brahma paramaṃ pavitraṃ śānto rasaḥ kaivalyamuktiḥ siddhābhūrbhuvaḥsvarmahattattvamityādi yatra bhārgavī yamunā samudramamṛtamayaṃvṛndāvanāni nīlaparvatagovardhanasiṃhāsanaṃ prāsādo maṇimaṇḍapovimalādiṣoḍaśacaṇḍikāgopyo yatra samudratīre ca nirantaraṃkāmadhenuvṛndaṃ yatra nṛsiṃhādayo devatā āvaraṇāni yatra na jarāna mṛtyurna kālo na bhaṅgo na jayo na vivādo na hiṃsā na śāntirnasvapna evaṃ līlākāmaśarīrī svavinodārthaṃ bhaktaiḥ sahotkaṇṭhitaistatrakrīḍati kṛṣṇaḥ |eko devo nityalīlānuraktobhaktavyāpī bhaktahṛdyantarātmā |karmādhyakṣaḥ sarvabhūtādhivāsaḥsākṣī cetā kevalo nirguṇaśca ||mānasapūjayā japena dhyānena kīrtanena stutyā mānasena sarveṇanityasthalaṃ prāpnoti | nānyeneti | nānyeneti | nānyeneti |iti vedavacanaṃ bhavati | iti vedavacanaṃ bhavati |iti vedavacanaṃ bhavati ||ityātharvaṇyāṃ puruṣabodhanyāṃ pāramahaṃsyāṃ caturthaḥ prapāṭhakaḥ || 4||

इति राधोपनिषत् समाप्ता ॥

iti rādhopaniṣat samāptā ||