वेदव्यासस्तोत्रम् १ पाषण्डखण्डन Shri Veda Vyasa Stotram 1 Pashandakhandana

भीष्मेण काम्यकवने धर्मराजं नृपं प्रति ।सत्यं सत्यमिति श्लोको भुजावुद्धृत्य पीवरौ ॥ १॥

bhīṣmeṇa kāmyakavane dharmarājaṃ nṛpaṃ prati |satyaṃ satyamiti śloko bhujāvuddhṛtya pīvarau || 1||

उक्तः किल सभामध्ये कथेयमखिला स्फुटम् ।शेषधर्माश्चर्यपर्व द्वितीयाध्याय मध्यगा ॥ २॥

uktaḥ kila sabhāmadhye katheyamakhilā sphuṭam |śeṣadharmāścaryaparva dvitīyādhyāya madhyagā || 2||

अतस्तस्य भुजावेव छेद्यौ यद्यस्ति पौरुषम् ।व्यासस्तु तां कथां ग्रन्थे निबबन्ध परं सुधीः ॥ ३॥

atastasya bhujāveva chedyau yadyasti pauruṣam |vyāsastu tāṃ kathāṃ granthe nibabandha paraṃ sudhīḥ || 3||

किं यमः पापिनं हन्यात्किं वा पापस्य साक्षिणः ।हृता सीता रावणेनेत्युक्ते न हि जटायुषः ॥ ४॥

kiṃ yamaḥ pāpinaṃ hanyātkiṃ vā pāpasya sākṣiṇaḥ |hṛtā sītā rāvaṇenetyukte na hi jaṭāyuṣaḥ || 4||

शिरश्चिच्छेद भगवान् रामो राजीवलोचनः ।किन्तु भार्यापहर्तारं जघान युधि रावणम् ॥ ५॥

śiraściccheda bhagavān rāmo rājīvalocanaḥ |kintu bhāryāpahartāraṃ jaghāna yudhi rāvaṇam || 5||

इदं निदर्शनं पश्य माविवेके मनः कृथाः ।उद्धृत्य शेषधर्मस्थ वाक्यान्यपि च कानिचित् ॥मन्दानामुपकाराय दर्शयिष्यामि तत्त्वतः ॥ ६॥

idaṃ nidarśanaṃ paśya māviveke manaḥ kṛthāḥ |uddhṛtya śeṣadharmastha vākyānyapi ca kānicit ||mandānāmupakārāya darśayiṣyāmi tattvataḥ || 6||

युधिष्ठिर उवाचपितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्र विशारद ।कृष्णे धर्मे च मे भक्तिः यथास्याद्धि तथा वद ॥ ७॥

yudhiṣṭhira uvācapitāmaha mahāprājña sarvaśāstra viśārada |kṛṣṇe dharme ca me bhaktiḥ yathāsyāddhi tathā vada || 7||

भीष्म उवाचशृणु पाण्डव वक्ष्यामि हरिभक्तिं सुदुर्लभाम् ।श्रोत्रूणां सर्वपापघ्नीं वदतां च युधिष्ठिर ॥ ८॥

bhīṣma uvācaśṛṇu pāṇḍava vakṣyāmi haribhaktiṃ sudurlabhām |śrotrūṇāṃ sarvapāpaghnīṃ vadatāṃ ca yudhiṣṭhira || 8||

सत्यं सत्यं पुनः सत्यमुद्धृत्य भुजमुच्यते ॥ ९॥

satyaṃ satyaṃ punaḥ satyamuddhṛtya bhujamucyate || 9||

वेदशास्त्रात्परं नास्ति न दैवं केशवात्परम् ।सत्यं वच्मि हितं वच्मि सारं वच्मि पुनः पुनः ॥ १०॥

vedaśāstrātparaṃ nāsti na daivaṃ keśavātparam |satyaṃ vacmi hitaṃ vacmi sāraṃ vacmi punaḥ punaḥ || 10||

असारे दग्धसंसारे सारं यद्विष्णु पूजनम् ।उद्धृत्य स्वभुजौ भीष्नः शशंस किल संसदि ॥ ११॥

asāre dagdhasaṃsāre sāraṃ yadviṣṇu pūjanam |uddhṛtya svabhujau bhīṣnaḥ śaśaṃsa kila saṃsadi || 11||

एवं च व्यासदेवस्य कोपराधो विचारय ।अतो मध्वमुनेर्वाक्ये भारतज्ञ शिरोमणे ॥ १२॥

evaṃ ca vyāsadevasya koparādho vicāraya |ato madhvamunervākye bhāratajña śiromaṇe || 12||

उद्धृतं बाहुयुगलं यथा भवति वैतथा ।भीष्माचार्य कृतस्योग्र शपथस्य समीरितम् ॥ १३॥

uddhṛtaṃ bāhuyugalaṃ yathā bhavati vaitathā |bhīṣmācārya kṛtasyogra śapathasya samīritam || 13||

यत्र तद्वै व्यासवचः शृणुतेत्येव योजना ।तत्तत्क्रत्त्यानुवक्ता च शास्त्राचार्योऽहिलस्य च ॥ १४॥

yatra tadvai vyāsavacaḥ śṛṇutetyeva yojanā |tattatkrattyānuvaktā ca śāstrācāryo'hilasya ca || 14||

अशेष निगमोद्धर्ता हर्ता दुस्समयस्य च ।मनस्सङ्कल्प मात्रेण कुरुपाण्डवसेनयोः ॥ १५॥

aśeṣa nigamoddhartā hartā dussamayasya ca |manassaṅkalpa mātreṇa kurupāṇḍavasenayoḥ || 15||

कर्ता सत्यवती पुत्रो विहर्ता मुनिमण्डले ।राजसूयस्य चाचार्यः सर्पयागस्य च प्रभुः ॥ १६॥

kartā satyavatī putro vihartā munimaṇḍale |rājasūyasya cācāryaḥ sarpayāgasya ca prabhuḥ || 16||

कस्तस्य भुजयोश्छेत्ता किं वा तच्छेद कारणम् ।भ्रममूला ततस्सर्वा कथासीद् व्यासवैरिणाम् ॥ १७॥

kastasya bhujayośchettā kiṃ vā taccheda kāraṇam |bhramamūlā tatassarvā kathāsīd vyāsavairiṇām || 17||

रजक द्रोहतो भिक्षोः शूलारोपण वाक्यवत् ।भ्रामकं तस्य शास्त्रं च यत्रेत्थं समुदीरितम् ॥ १८॥

rajaka drohato bhikṣoḥ śūlāropaṇa vākyavat |bhrāmakaṃ tasya śāstraṃ ca yatretthaṃ samudīritam || 18||

नारीसङ्गम मत्तोसौ यस्मान्मामवमन्यते ।योनिलिङ्ग स्वरूपं हि तस्मादस्य भविष्यति ॥ १९॥

nārīsaṅgama mattosau yasmānmāmavamanyate |yoniliṅga svarūpaṃ hi tasmādasya bhaviṣyati || 19||

इति पाद्मपुराणोक्त भ्रगुशापस्य साहसम् ।पश्यन्तु पञ्चशीर्षाणि भुजानां तु चतुष्टयम् ॥ २०॥

iti pādmapurāṇokta bhraguśāpasya sāhasam |paśyantu pañcaśīrṣāṇi bhujānāṃ tu catuṣṭayam || 20||

द्वौपादावुदरंवक्षः कटी चोरू च धूर्जटेः ।विच्छिद्य तत्क्षणादेव पेतुः किल महीतले ॥ २१॥

dvaupādāvudaraṃvakṣaḥ kaṭī corū ca dhūrjaṭeḥ |vicchidya tatkṣaṇādeva petuḥ kila mahītale || 21||

शिश्नमात्रं तूर्वरितं तच्च योन्यां विवेशितम् ।अत्र प्रमाणं शैवानां कण्ठे कण्ठेवलम्बिनी ॥ २२॥

śiśnamātraṃ tūrvaritaṃ tacca yonyāṃ viveśitam |atra pramāṇaṃ śaivānāṃ kaṇṭhe kaṇṭhevalambinī || 22||

लिङ्गमालैव या नित्यं करे वामे प्रपूज्यते ।अतः पाद्मोदितकथा शैवानामपि सम्मता ॥ २३॥

liṅgamālaiva yā nityaṃ kare vāme prapūjyate |ataḥ pādmoditakathā śaivānāmapi sammatā || 23||

हस्तव्वयवती रम्य जटामण्डल मण्डिता ।पद्मपादा श्यामवर्णा लसत्कृष्णाजिनोज्ज्वला ॥ २४॥

hastavvayavatī ramya jaṭāmaṇḍala maṇḍitā |padmapādā śyāmavarṇā lasatkṛṣṇājinojjvalā || 24||

मन्दस्मिता चन्द्रमुखी बिम्बोष्ठी पङ्कजेक्षणा ।कुन्द कुड्मलदन्ताभा सान्द्र कुन्तल सङ्कुला ॥ २५॥

mandasmitā candramukhī bimboṣṭhī paṅkajekṣaṇā |kunda kuḍmaladantābhā sāndra kuntala saṅkulā || 25||

कन्दर्पकोटि सदृशी सौन्दर्याम्बुधि मन्दिरा ।वन्दारूणामभयदा वन्द्यमाना सुरैर्नरैः ॥ २६॥

kandarpakoṭi sadṛśī saundaryāmbudhi mandirā |vandārūṇāmabhayadā vandyamānā surairnaraiḥ || 26||

अद्यापि पूज्यते व्यासप्रतिमा ज्ञानदायिनी ।चित्रकैर्लिख्यते भित्तौ मन्त्रशास्त्रेषु वर्ण्यते ॥ २७॥

adyāpi pūjyate vyāsapratimā jñānadāyinī |citrakairlikhyate bhittau mantraśāstreṣu varṇyate || 27||

अहो व्यास भुजच्छेदमाशासानस्य दुर्मतेः ।स्वदैव सर्वगात्राणां च्छेदः खेदकरोभवत् ॥ २८॥

aho vyāsa bhujacchedamāśāsānasya durmateḥ |svadaiva sarvagātrāṇāṃ cchedaḥ khedakarobhavat || 28||

तद्वृद्धि मिच्चतो मूलच्छेदोभूत्तव दुर्जन ।यद्व्यासाय द्रुह्यतस्ते शिवद्रोहोभवद् ध्रुवः ॥ २९॥

tadvṛddhi miccato mūlacchedobhūttava durjana |yadvyāsāya druhyataste śivadrohobhavad dhruvaḥ || 29||

विवाद परिहाराय कथेयं ग्रथिताखिला ।यतिना वादिराजेन व्यासकैङ्कर्यकामिना ॥ ३०॥

vivāda parihārāya katheyaṃ grathitākhilā |yatinā vādirājena vyāsakaiṅkaryakāminā || 30||

इति श्रीवादिराजपूज्यचरणविरचितं पाषण्डखण्डनश्रीव्यासस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

iti śrīvādirājapūjyacaraṇaviracitaṃ pāṣaṇḍakhaṇḍanaśrīvyāsastotraṃ sampūrṇam ||