वेदव्यासगद्यम् Shri Veda Vyasa Gadyam

शुद्धानन्दोरुसंविद्द्युतिबलबहुलौदार्यवीर्यसौन्दर्य प्रागल्भ्यस्वातन्त्राद्यनन्तपूर्णगुणात्मक विग्रहाय । तादृशानन्त रूपाय ।पारतन्त्र्याद्यशेषदोषदूराय । अनन्तानन्त रूपेषु स्वगतानन्तानन्तगुणक्रियारूप भेदविवर्जिताय । स्वनिर्वाहक स्वाभिन्न विशेषबलात्तद्वत्त्व व्यवहारभागिने । अचिन्त्यशक्तिसम्पन्नाय । रमाब्रह्मरुद्रेन्द्रादि सकल जीवजडात्मक प्रपञ्चदात्यन्त भिन्न स्वरूपाय ।पञ्चभेदभिन्न श्रीब्रह्मरुद्र प्रभृति सकल सुरासुरनरात्मकस्य प्रपञ्चस्य यथायोग्यं सृष्टि स्थिति संहार नियमनज्ञानाज्ञान बन्ध मोक्ष प्रदात्रे । ऋगादि चतुर्वेद मूल रामायणब्रह्मसूत्र महाभारत पञ्चरात्राद्यशेष सदागम प्रतिपादितस्वरूपाय । अनाद्यनन्तकालेपि स्वरूपदेहान्तर्बाह्य देहान्तश्चस्थित्वा सत्याप्रतीति प्रवृत्यादिप्रदाय । सर्वस्वामिने । गुरुषुस्थित्वा तद्द्वारा ज्ञानोपदेष्ट्रे । निरवधिकानन्तानवद्य कल्याणगुणत्वज्ञानपूर्वक स्वात्मात्मीय समस्त वस्तुभ्योनेक गुणाधिकान्तरायसहस्रेणाप्यप्रतिबद्ध निरन्तर प्रेम प्रवाहरूप भक्ति विषयाय ।अनन्तवेदोक्त तदनुक्त भारतोक्त प्रकारेण ब्रह्मोपासितानन्तगुणानन्त क्रियानन्त रूपाय । क्रिया सामान्येन सरस्वत्युपासितानन्तरूपाय । गुणक्रिया सामान्येन रुद्रोपासितानन्त रूपाय । गुणक्रिया रूपसामान्येन इन्द्राद्युपासित बहुगुणाय । कर्मक्षयोत्क्रान्तिमार्ग भोगरूपचतुर्विध मुक्तियोग्य मनुष्योत्तमोपासित सच्चिदानन्दात्माख्यचतुर्गुणाय । उत्क्रान्ति मार्गरूप मुक्तिद्वय शून्यावशिष्टद्विविध मुक्तियोग्याधिकारि विशेषोपासित आत्मत्वरूपैक गुणाय ।ब्रह्मादि मानुषोत्तमान्तानामुपासनानुसारेण यथायोग्यं सञ्जातविचित्रापरोक्षज्ञान विषयाय । अत्यर्थ प्रसाद कर्ते ।अपरोक्षज्ञान महिम्नाग्निना तूलराशिवद्भस्मीभूत प्रारब्धपुण्यपापानिष्टकाम्यकर्मणां ब्रह्मोपदेशानां वातपुत्रीयताप्रसङ्ग परिहाराय भगवतावशेषित भोगेन निःशेषीकृतपारब्ध कर्मणां सत्यलोके चतुर्मुखाख्य कार्यब्रह्मप्राप्तानांप्रतीकालम्बनानां वैकुण्ठ लोकस्थित भगवदाख्या कार्यब्रह्मप्राप्तानां अप्रतीकालम्बनानां महाप्रलये चतुर्मुखं प्राप्तानांस्वोत्तम प्रवेशद्वारा शेषमार्ग गरुडमार्गाभ्यां गतानां देवानांच ब्रह्मणासह विरजास्नानेन लिङ्गभङ्ग प्रापयित्वा आविर्भूतविचित्र स्वरूपानन्दानुभवदात्रे । ब्रह्माद्येकान्त भक्तानांनिरुपाधिकेष्टाय । तदितरभक्तानां मोक्टोद्देशेन भजनीयाय ।साकिल्येन रमाब्रह्माद्यचिन्त्य स्वरूपाय । व्याख्याश्री सर्वविज्ञानकविता विजयादि सद्गुण प्रदात्रे । ब्रह्मसूत्र महाभारतश्रीमद्भागवताद्यशेष सच्छास्त्रकर्त्रे । विष्णुनाम्निसंहितादेवतात्वेन ह्रस्वमाण्डूकेयोपासिताय । वासुदेवादि चतूरूपाय ।मत्स्यकूर्म वराह नारसिंह वामनभार्गव राघव कृष्ण बुद्धकल्कि स्वरूपाय । श्रीमद्धनुमत्सेव्य दाशरथि रामात्मकायद्रौपदीप्रिय भीमसेनाराध्य श्रीयादवकृष्ण स्वरूपिणे ।क्रदन्दश्वात्मक श्रीहयग्रीव स्वरूपाय । जाग्रदाद्यवस्थाप्रवर्तक विश्वादित्रितय रूपाय । षट्शतैकविंशत्सहस्रश्वासरूप हंसमन्त्र जप प्रेरकाय । द्वासप्तति सहस्रनाडीषुमध्ये दक्षिण भागस्थित षट्त्रिंशतृहस्र पुरुष रूपात्मकाय ।वामभागस्थित षट्त्रिंशत्सहस्र स्त्रीरूपात्मकाय । परमहंसोपास्यतुरीय रूपिणे । आत्मादि चतुरूपिणे । कृद्धोल्कादि पञ्चरूपिणे ।कपिल दत्तात्रेय ऋषभ नारायण हरिकृष्ण तापस मनु महिदासयज्ञ धन्वन्तरी नारायणी सनत्कुमार धवलपक्ष विराजित हंसस्वरूपाय । केशवादि चतुर्विंशतिव्यूहाय । नारायण नरशौर्यादिशतरूपिणे । विश्व विष्णु वषट्कारादि सहस्ररूपिणे । परादिबहुरूपिणे । अजिताद्यनन्तरूपिणे । कलिकाल प्रवृत्तये ऋषिभिःसहान्तर्धाय गन्धमादनपर्वतस्थित बदरिकाश्रम निवासिने ।बादरायणाय । बादरि जैमिनि सुमन्तु वैशम्पायन काशकृत्स्नलोमशकार्ष्णाजिन्यौडुलोम्यात्रेयपूर्वक शिष्यसङ्घ परिवृताय ।कीरपद मुनिनुताय । स्वाज्ञानुसारेणावतरितकृत समस्त कार्यपरित्यक्त भूमण्डल प्राप्त बदरिकाश्रम मरुदवतारानन्दतीर्थपूर्णप्रज्ञापर पर्याय श्रीमध्वाचार्य संसेवित श्रीचरणाय ।सात्यवतेयाय । पाराशर्याय । कृष्ण द्वैपायनाय । जीवान्तः स्थित्वासर्वकर्मकारयित्रे । अशेष सत्कर्म फलदात्रे । तत्त्वदेवताप्रेरकाय । अस्मत्कुलदेवतात्मक श्रीवेङ्कटेशात्मने । अनन्ताय ।इन्दिरापतये । अस्मद्गुरुवराचार्य करवर पूजित चरणनलिनयुगलाय ।अस्मद्गुरुवर्यान्तर्गत श्रीमदानन्दतीर्थार्य हृत्कमलमध्यनिवासिने ॥

śuddhānandorusaṃviddyutibalabahulaudāryavīryasaundarya prāgalbhyasvātantrādyanantapūrṇaguṇātmaka vigrahāya | tādṛśānanta rūpāya |pāratantryādyaśeṣadoṣadūrāya | anantānanta rūpeṣu svagatānantānantaguṇakriyārūpa bhedavivarjitāya | svanirvāhaka svābhinna viśeṣabalāttadvattva vyavahārabhāgine | acintyaśaktisampannāya | ramābrahmarudrendrādi sakala jīvajaḍātmaka prapañcadātyanta bhinna svarūpāya |pañcabhedabhinna śrībrahmarudra prabhṛti sakala surāsuranarātmakasya prapañcasya yathāyogyaṃ sṛṣṭi sthiti saṃhāra niyamanajñānājñāna bandha mokṣa pradātre | ṛgādi caturveda mūla rāmāyaṇabrahmasūtra mahābhārata pañcarātrādyaśeṣa sadāgama pratipāditasvarūpāya | anādyanantakālepi svarūpadehāntarbāhya dehāntaścasthitvā satyāpratīti pravṛtyādipradāya | sarvasvāmine | guruṣusthitvā taddvārā jñānopadeṣṭre | niravadhikānantānavadya kalyāṇaguṇatvajñānapūrvaka svātmātmīya samasta vastubhyoneka guṇādhikāntarāyasahasreṇāpyapratibaddha nirantara prema pravāharūpa bhakti viṣayāya |anantavedokta tadanukta bhāratokta prakāreṇa brahmopāsitānantaguṇānanta kriyānanta rūpāya | kriyā sāmānyena sarasvatyupāsitānantarūpāya | guṇakriyā sāmānyena rudropāsitānanta rūpāya | guṇakriyā rūpasāmānyena indrādyupāsita bahuguṇāya | karmakṣayotkrāntimārga bhogarūpacaturvidha muktiyogya manuṣyottamopāsita saccidānandātmākhyacaturguṇāya | utkrānti mārgarūpa muktidvaya śūnyāvaśiṣṭadvividha muktiyogyādhikāri viśeṣopāsita ātmatvarūpaika guṇāya |brahmādi mānuṣottamāntānāmupāsanānusāreṇa yathāyogyaṃ sañjātavicitrāparokṣajñāna viṣayāya | atyartha prasāda karte |aparokṣajñāna mahimnāgninā tūlarāśivadbhasmībhūta prārabdhapuṇyapāpāniṣṭakāmyakarmaṇāṃ brahmopadeśānāṃ vātaputrīyatāprasaṅga parihārāya bhagavatāvaśeṣita bhogena niḥśeṣīkṛtapārabdha karmaṇāṃ satyaloke caturmukhākhya kāryabrahmaprāptānāṃpratīkālambanānāṃ vaikuṇṭha lokasthita bhagavadākhyā kāryabrahmaprāptānāṃ apratīkālambanānāṃ mahāpralaye caturmukhaṃ prāptānāṃsvottama praveśadvārā śeṣamārga garuḍamārgābhyāṃ gatānāṃ devānāṃca brahmaṇāsaha virajāsnānena liṅgabhaṅga prāpayitvā āvirbhūtavicitra svarūpānandānubhavadātre | brahmādyekānta bhaktānāṃnirupādhikeṣṭāya | taditarabhaktānāṃ mokṭoddeśena bhajanīyāya |sākilyena ramābrahmādyacintya svarūpāya | vyākhyāśrī sarvavijñānakavitā vijayādi sadguṇa pradātre | brahmasūtra mahābhārataśrīmadbhāgavatādyaśeṣa sacchāstrakartre | viṣṇunāmnisaṃhitādevatātvena hrasvamāṇḍūkeyopāsitāya | vāsudevādi catūrūpāya |matsyakūrma varāha nārasiṃha vāmanabhārgava rāghava kṛṣṇa buddhakalki svarūpāya | śrīmaddhanumatsevya dāśarathi rāmātmakāyadraupadīpriya bhīmasenārādhya śrīyādavakṛṣṇa svarūpiṇe |kradandaśvātmaka śrīhayagrīva svarūpāya | jāgradādyavasthāpravartaka viśvāditritaya rūpāya | ṣaṭśataikaviṃśatsahasraśvāsarūpa haṃsamantra japa prerakāya | dvāsaptati sahasranāḍīṣumadhye dakṣiṇa bhāgasthita ṣaṭtriṃśatṛhasra puruṣa rūpātmakāya |vāmabhāgasthita ṣaṭtriṃśatsahasra strīrūpātmakāya | paramahaṃsopāsyaturīya rūpiṇe | ātmādi caturūpiṇe | kṛddholkādi pañcarūpiṇe |kapila dattātreya ṛṣabha nārāyaṇa harikṛṣṇa tāpasa manu mahidāsayajña dhanvantarī nārāyaṇī sanatkumāra dhavalapakṣa virājita haṃsasvarūpāya | keśavādi caturviṃśativyūhāya | nārāyaṇa naraśauryādiśatarūpiṇe | viśva viṣṇu vaṣaṭkārādi sahasrarūpiṇe | parādibahurūpiṇe | ajitādyanantarūpiṇe | kalikāla pravṛttaye ṛṣibhiḥsahāntardhāya gandhamādanaparvatasthita badarikāśrama nivāsine |bādarāyaṇāya | bādari jaimini sumantu vaiśampāyana kāśakṛtsnalomaśakārṣṇājinyauḍulomyātreyapūrvaka śiṣyasaṅgha parivṛtāya |kīrapada muninutāya | svājñānusāreṇāvataritakṛta samasta kāryaparityakta bhūmaṇḍala prāpta badarikāśrama marudavatārānandatīrthapūrṇaprajñāpara paryāya śrīmadhvācārya saṃsevita śrīcaraṇāya |sātyavateyāya | pārāśaryāya | kṛṣṇa dvaipāyanāya | jīvāntaḥ sthitvāsarvakarmakārayitre | aśeṣa satkarma phaladātre | tattvadevatāprerakāya | asmatkuladevatātmaka śrīveṅkaṭeśātmane | anantāya |indirāpataye | asmadguruvarācārya karavara pūjita caraṇanalinayugalāya |asmadguruvaryāntargata śrīmadānandatīrthārya hṛtkamalamadhyanivāsine ||

विज्ञानरोचिः परिपूरितान्तर्बाह्याण्डकोशाय । अकारादिपञ्चाशद्वर्ण देवताजादिभिः स्वर्णघट परिपूर्ण पीयूष सिक्ताय ।शुभमरकत वर्णाय । रक्तपादाब्ज नेत्राधरकरनखरसनाग्राय ।शङ्ख चक्र गदापद्म धराय । परम सुन्दराय । रुचिरवरैणचर्मणा भासमानाय । तटिदमलजटा सन्दीप्त चूडं दधानाय ।नीलालक सहस्त शोभित मूर्ध्ने । सुव्यक्तश्मश्रुमण्डलाय । ललाटशोभित तिलकाय । अम्भोजभवभवादि भुवनानां दभ्रविभ्रमादेवविभवाभिववोद्भवादि पारमेष्ठ्यादि पदविमुक्तिदातृभ्रूविलासाय । कमलायतलोचनाय । निखिलाघौघ विनाशक परसौख्यप्रददृष्टये । तुलसी भासित कर्णाय । समस्त वेदोद्गीरण हेतुभूतश्रीमुखाय । अवनताखिललोक शोकसागरविशोषकात्युदारमन्दहासाय ।अरुणोष्ठरोचिषारुणीकृत सितदन्त पङ्क्तये । कम्बुवद्रेखात्रयोपेतब्रह्माधिष्ठित कौस्तुभरत्नोद्भासित कण्ठाय । श्रीवत्साङ्कितश्रीदेव्यास्पद विस्तीर्ण वक्षसे । तनुत्वेप्यन्तर्गत जगदण्डमण्डलवलित्रयाङ्कितोदराय । हरिन्मणिकान्ति मुड्विशद हारमयूखगौरस्तनद्वयोपेताय । आत्मयोनिधिषण चतुर्दश भुवनकारणदलोपेत पद्मजनक तनुनिम्नावर्तनाभिसरसे । त्रयीमययज्योपवीत धारिणे । दिव्य मौञ्जीधारणे । अचल परमाजिनयोग पीठोपविष्टाय । परितः स्थितवर पट्टिका रूपकक्षायुताय ।स्वभक्ताज्ञाननाशक तर्कापरपर्याय प्रबोधमुद्रायुत पृथुपीवरवृत्त दक्षिणहस्ताय । स्वभक्त भयभञ्जक समस्तमङ्गलप्रदाभय मुद्रायुत पृथुपीवर वृत्त सव्यहस्ताय ।अतसिका कुसुमाव भासोरुद्वयाय । क्रमाल्पवृत्तजङ्घायुगलाय ।निगूढ गुल्फाय । बाह्यान्तस्तमो विनाशक परसौख्य प्रदनखमणये ।वज्राङ्कुशध्वज पद्मरेखा चिह्नित पादपद्माय । समस्तपीठदेवतावरण देवतासे व्याय । अनन्तचन्द्राधिककान्तिमते ।समस्त दुरित निवारणाय । समस्त कामित फलदात्रे मदुपास्याय ।श्रीवेदव्यासाय नमो नमः ॥

vijñānarociḥ paripūritāntarbāhyāṇḍakośāya | akārādipañcāśadvarṇa devatājādibhiḥ svarṇaghaṭa paripūrṇa pīyūṣa siktāya |śubhamarakata varṇāya | raktapādābja netrādharakaranakharasanāgrāya |śaṅkha cakra gadāpadma dharāya | parama sundarāya | ruciravaraiṇacarmaṇā bhāsamānāya | taṭidamalajaṭā sandīpta cūḍaṃ dadhānāya |nīlālaka sahasta śobhita mūrdhne | suvyaktaśmaśrumaṇḍalāya | lalāṭaśobhita tilakāya | ambhojabhavabhavādi bhuvanānāṃ dabhravibhramādevavibhavābhivavodbhavādi pārameṣṭhyādi padavimuktidātṛbhrūvilāsāya | kamalāyatalocanāya | nikhilāghaugha vināśaka parasaukhyapradadṛṣṭaye | tulasī bhāsita karṇāya | samasta vedodgīraṇa hetubhūtaśrīmukhāya | avanatākhilaloka śokasāgaraviśoṣakātyudāramandahāsāya |aruṇoṣṭharociṣāruṇīkṛta sitadanta paṅktaye | kambuvadrekhātrayopetabrahmādhiṣṭhita kaustubharatnodbhāsita kaṇṭhāya | śrīvatsāṅkitaśrīdevyāspada vistīrṇa vakṣase | tanutvepyantargata jagadaṇḍamaṇḍalavalitrayāṅkitodarāya | harinmaṇikānti muḍviśada hāramayūkhagaurastanadvayopetāya | ātmayonidhiṣaṇa caturdaśa bhuvanakāraṇadalopeta padmajanaka tanunimnāvartanābhisarase | trayīmayayajyopavīta dhāriṇe | divya mauñjīdhāraṇe | acala paramājinayoga pīṭhopaviṣṭāya | paritaḥ sthitavara paṭṭikā rūpakakṣāyutāya |svabhaktājñānanāśaka tarkāparaparyāya prabodhamudrāyuta pṛthupīvaravṛtta dakṣiṇahastāya | svabhakta bhayabhañjaka samastamaṅgalapradābhaya mudrāyuta pṛthupīvara vṛtta savyahastāya |atasikā kusumāva bhāsorudvayāya | kramālpavṛttajaṅghāyugalāya |nigūḍha gulphāya | bāhyāntastamo vināśaka parasaukhya pradanakhamaṇaye |vajrāṅkuśadhvaja padmarekhā cihnita pādapadmāya | samastapīṭhadevatāvaraṇa devatāse vyāya | anantacandrādhikakāntimate |samasta durita nivāraṇāya | samasta kāmita phaladātre madupāsyāya |śrīvedavyāsāya namo namaḥ ||

इति श्रीमद्वेदेशतीर्थ पूज्यपादाराधक यादवार्यकृतंश्रीवेदव्यासगद्यं सम्पूर्णम् ।

iti śrīmadvedeśatīrtha pūjyapādārādhaka yādavāryakṛtaṃśrīvedavyāsagadyaṃ sampūrṇam |