कुब्जिकोपासनामृतपूर्णोपनिषत् अथवा कुब्जिकोउपनिषत् Khubjika Upasanamrita Purnopanishad

अथ कुब्जिकोपासनामृतपूर्णोपनिषत् ।

atha kubjikopāsanāmṛtapūrṇopaniṣat |

श्रीगणेशाय नमः ॥ ॐ परामृतरूपिण्यै सच्चिदानन्दकन्दायै श्रीमहाकुब्जिकायै नमो नमः ॥ अथ हैनां ब्रह्मरन्ध्रे परब्रह्मस्वरूपिणीं पश्चिमाम्नायेश्वरीं महाकुब्जिकामाप्नोति ॥ १॥

śrīgaṇeśāya namaḥ || oṃ parāmṛtarūpiṇyai saccidānandakandāyai śrīmahākubjikāyai namo namaḥ || atha haināṃ brahmarandhre parabrahmasvarūpiṇīṃ paścimāmnāyeśvarīṃ mahākubjikāmāpnoti || 1||

प्राणेशः सुग्रीवः संवर्तको वैकुण्ठो धरा त्रिधातुर्वह्निर्व्यापको महाविद्येश्वरीसंयुतं प्रथमम् ।द्वितीयं सहजः परमात्मा नृसिंहं कालरुद्रं खड्गी शङ्करं वह्निवर्णं चामुण्डा तूर्यस्वरभूषितं नादबिन्दुयुतम् ॥ २॥

prāṇeśaḥ sugrīvaḥ saṃvartako vaikuṇṭho dharā tridhāturvahnirvyāpako mahāvidyeśvarīsaṃyutaṃ prathamam |dvitīyaṃ sahajaḥ paramātmā nṛsiṃhaṃ kālarudraṃ khaḍgī śaṅkaraṃ vahnivarṇaṃ cāmuṇḍā tūryasvarabhūṣitaṃ nādabinduyutam || 2||

महाकूटं कूटराजं सर्वकूटोत्तमं महाकुब्जिकाकूटराजं यो जानाति स महादेवो भवति स सर्वदेवमयो भवति स सर्वदेवसमो भवति ॥ ३॥

mahākūṭaṃ kūṭarājaṃ sarvakūṭottamaṃ mahākubjikākūṭarājaṃ yo jānāti sa mahādevo bhavati sa sarvadevamayo bhavati sa sarvadevasamo bhavati || 3||

सोऽर्यमा स वरुणः स रुद्रः स महादेवः ।सो अग्निः स उ सूर्यः स उ एवं महायमः ॥ ४॥

so'ryamā sa varuṇaḥ sa rudraḥ sa mahādevaḥ |so agniḥ sa u sūryaḥ sa u evaṃ mahāyamaḥ || 4||

स चन्द्रः सेन्द्रः स प्राणः सोऽक्षरः परमः सर्वेश्वरः स्वराट् ।स कालः स पृथ्वी सात्मा सोऽन्तरिक्षः प्रजापतिः ॥ ५॥

sa candraḥ sendraḥ sa prāṇaḥ so'kṣaraḥ paramaḥ sarveśvaraḥ svarāṭ |sa kālaḥ sa pṛthvī sātmā so'ntarikṣaḥ prajāpatiḥ || 5||

प्रजापतिरब्रवीत् ॥ पश्चिमसिंहासनस्थां महाकुब्जिकां गुह्यकुब्जिकां रुद्रकुब्जिकां वीरकुब्जिकां श्मशानकुब्जिकां घोरकुब्जिकां संहारकुब्जिकां प्रचण्डोग्रकुब्जिकां व्याख्यास्यामः ॥ ६॥

prajāpatirabravīt || paścimasiṃhāsanasthāṃ mahākubjikāṃ guhyakubjikāṃ rudrakubjikāṃ vīrakubjikāṃ śmaśānakubjikāṃ ghorakubjikāṃ saṃhārakubjikāṃ pracaṇḍograkubjikāṃ vyākhyāsyāmaḥ || 6||

स सर्वेषु वेदेषु सारं स सर्वेषु देवेषु सारं सारात्सारतरां महाविद्याराज्ञी सिद्धिकुब्जिकां श्रीलक्ष्मीकुब्जिकां श्रीसिद्धिलक्ष्मीकुब्जिकां यो वेत्ति स खे चरत्वं प्राप्नोति स रुद्रत्वं प्राप्नोति स निर्वाणेश्वरो भवति स सर्वसिद्धेश्वरो भवति स परकायप्रवेशकरणसामर्थो भवति स महाणिमाद्यष्टसिद्धिभाग्भवतिस महाकविर्भवति स देवेन्द्रसमो भवति ॥ ७॥

sa sarveṣu vedeṣu sāraṃ sa sarveṣu deveṣu sāraṃ sārātsāratarāṃ mahāvidyārājñī siddhikubjikāṃ śrīlakṣmīkubjikāṃ śrīsiddhilakṣmīkubjikāṃ yo vetti sa khe caratvaṃ prāpnoti sa rudratvaṃ prāpnoti sa nirvāṇeśvaro bhavati sa sarvasiddheśvaro bhavati sa parakāyapraveśakaraṇasāmartho bhavati sa mahāṇimādyaṣṭasiddhibhāgbhavatisa mahākavirbhavati sa devendrasamo bhavati || 7||

त्वमिन्द्रस्त्वं महेन्द्रस्त्वं लोकस्त्वं प्रजापतिः ।तुभ्यं यज्ञो विजायते तुभ्यं जुह्वति जुह्वतस्तवेद्विष्णो बहुधा वीर्याणि ॥ स महाविष्णुर्भवति ॥ ८॥

tvamindrastvaṃ mahendrastvaṃ lokastvaṃ prajāpatiḥ |tubhyaṃ yajño vijāyate tubhyaṃ juhvati juhvatastavedviṣṇo bahudhā vīryāṇi || sa mahāviṣṇurbhavati || 8||

पिप्पलादोऽङ्गिराः सनत्कुमारश्चाथर्वणं भगवन्तं पप्रच्छ भगवान्सनत्कुमार श्वाथर्वण कुब्जिकामहापश्चिमाम्नायेश्वर्याः किं मन्त्रं किं यन्त्रं केन तन्त्रेण पूजनं किं देवं कान्यङ्गानि देवतानि किं छन्दः क ऋषिरिति ॥ ९॥

pippalādo'ṅgirāḥ sanatkumāraścātharvaṇaṃ bhagavantaṃ papraccha bhagavānsanatkumāra śvātharvaṇa kubjikāmahāpaścimāmnāyeśvaryāḥ kiṃ mantraṃ kiṃ yantraṃ kena tantreṇa pūjanaṃ kiṃ devaṃ kānyaṅgāni devatāni kiṃ chandaḥ ka ṛṣiriti || 9||

स होवाच भगवान्सनत्कुमारः ॥ प्रत्यङ्गिरे महाराजविद्ये कुब्जिकामहापश्चिमाम्नायेश्वर्या यन्त्रराजं सर्वयन्त्रमयं सर्वमन्त्रमयं महासाम्राज्यसिद्धिप्रदं राज्यदं भोगदं मोक्षदं महानिर्वाणदं देवीसादेहसारूप्यसायुज्यसालीनमोक्षदं महाकुब्जिकायन्त्रं महामन्त्रराजं प्राणान्तसङ्कटोपद्रवेऽपि सर्वथा न प्रकाशयेत् ।प्रकाशान्महाकुब्जिका क्रुद्धा भवति ।पञ्चत्वं प्राप्नोति ।तस्माद्यत्नेन गोपयेन्न प्रकाशयेत् ॥ १०॥

sa hovāca bhagavānsanatkumāraḥ || pratyaṅgire mahārājavidye kubjikāmahāpaścimāmnāyeśvaryā yantrarājaṃ sarvayantramayaṃ sarvamantramayaṃ mahāsāmrājyasiddhipradaṃ rājyadaṃ bhogadaṃ mokṣadaṃ mahānirvāṇadaṃ devīsādehasārūpyasāyujyasālīnamokṣadaṃ mahākubjikāyantraṃ mahāmantrarājaṃ prāṇāntasaṅkaṭopadrave'pi sarvathā na prakāśayet |prakāśānmahākubjikā kruddhā bhavati |pañcatvaṃ prāpnoti |tasmādyatnena gopayenna prakāśayet || 10||

महायन्त्रराजम् ।बिन्दुस्त्रिकोणं षट्कोणमष्टदलमष्टकोणाकृति चतुरश्रं द्वारशोभाढ्यम् ।कुब्जिकापूजायन्त्रराजं महाप्रत्यङ्गिरे सर्वदा स्वहृदये शिखायां बाहौ यो धारयेत्स वेतालभैरवो भवति स प्रचण्डभैरवो भवति ।शिखायां यो धारयति स सर्वपापैः प्रमुच्यते ।बाहौ यो धारयति स सर्वान् शत्रून्मारयति त्रैलोक्यविजयी भवति सृष्टिं स्थितिं संहारं करोति स सर्वेश्वरो भवति स वीरेश्वरो भवति स नाटेश्वरो भवति स राजराजेश्वरो भवतीति वदन्ति ब्रह्मवादिनः ॥ ११॥

mahāyantrarājam |bindustrikoṇaṃ ṣaṭkoṇamaṣṭadalamaṣṭakoṇākṛti caturaśraṃ dvāraśobhāḍhyam |kubjikāpūjāyantrarājaṃ mahāpratyaṅgire sarvadā svahṛdaye śikhāyāṃ bāhau yo dhārayetsa vetālabhairavo bhavati sa pracaṇḍabhairavo bhavati |śikhāyāṃ yo dhārayati sa sarvapāpaiḥ pramucyate |bāhau yo dhārayati sa sarvān śatrūnmārayati trailokyavijayī bhavati sṛṣṭiṃ sthitiṃ saṃhāraṃ karoti sa sarveśvaro bhavati sa vīreśvaro bhavati sa nāṭeśvaro bhavati sa rājarājeśvaro bhavatīti vadanti brahmavādinaḥ || 11||

कुब्जनाथं यजेदादौ कुब्जिनीं च ततो यजेत् ।कुब्जिकां च यजेत्पश्चात्कुब्जिकाख्यातविनायकम् ॥ १२॥

kubjanāthaṃ yajedādau kubjinīṃ ca tato yajet |kubjikāṃ ca yajetpaścātkubjikākhyātavināyakam || 12||

सम्पूज्य विधिवन्नित्यं भोगमोक्षमवाप्नुयात् ।विना यन्त्रेण चेत्पूजा कुब्जिका न प्रसीदति ॥ १३॥

sampūjya vidhivannityaṃ bhogamokṣamavāpnuyāt |vinā yantreṇa cetpūjā kubjikā na prasīdati || 13||

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन यन्त्रपूजां समाचरेत् ।कुब्जेशं च यजेद्वामे कुब्जिकां दक्षिणे यजेत् ॥ १४॥

tasmātsarvaprayatnena yantrapūjāṃ samācaret |kubjeśaṃ ca yajedvāme kubjikāṃ dakṣiṇe yajet || 14||

अथ कुब्जेश्वरस्य महात्रयोदशार्णमन्त्रोद्धारं व्याख्यास्यामः ॥ प्रथमं सर्वबी जोत्पादकं महाबीजम् ।द्वितीयं प्रासादबीजम् ।प्रासादबीजं तु परमात्मा ग्रहेशस्वरसंयुतं कलाबिन्दुमिलितम् ।प्रासादबीजं द्वितीयम् ।तृतीयं क्रोधबीजम् ।क्रोधबीजं तु परमात्मा त्रिविक्रमस्वरभूषितं कलाविश्वयोनिमिलितम् ।क्रोधबीजं तृतीयम् ।चतुर्थं कुब्जेश्वराय ।नृसिंहबीजम् ।नृसिंहबीजं तु क्षेत्रपालः प्रकाशारूढश्च ग्रहेशस्वरभूषितं नादबिन्दुमिलितम् ।महानृसिंहबीजं नवमम् ।दशमं कामरूपी प्रयागः प्रकाशारूढाधारशक्तिस्वरभूषितं कलाबिन्दुयुतम् ।महारावबीजम् ।ततोऽङ्कुशबीजम् ।अङ्कुशबीजं तु माहेश्वरी रेवतीसमारूढा पश्चिमास्यस्वरभूषितं नादबिन्दुयुतम् ।महाबीजराजम् ।द्वादशं शब्दात्मा ।महाजीवः कलापूर्णस्वरभूषितम् ॥ १५॥

atha kubjeśvarasya mahātrayodaśārṇamantroddhāraṃ vyākhyāsyāmaḥ || prathamaṃ sarvabī jotpādakaṃ mahābījam |dvitīyaṃ prāsādabījam |prāsādabījaṃ tu paramātmā graheśasvarasaṃyutaṃ kalābindumilitam |prāsādabījaṃ dvitīyam |tṛtīyaṃ krodhabījam |krodhabījaṃ tu paramātmā trivikramasvarabhūṣitaṃ kalāviśvayonimilitam |krodhabījaṃ tṛtīyam |caturthaṃ kubjeśvarāya |nṛsiṃhabījam |nṛsiṃhabījaṃ tu kṣetrapālaḥ prakāśārūḍhaśca graheśasvarabhūṣitaṃ nādabindumilitam |mahānṛsiṃhabījaṃ navamam |daśamaṃ kāmarūpī prayāgaḥ prakāśārūḍhādhāraśaktisvarabhūṣitaṃ kalābinduyutam |mahārāvabījam |tato'ṅkuśabījam |aṅkuśabījaṃ tu māheśvarī revatīsamārūḍhā paścimāsyasvarabhūṣitaṃ nādabinduyutam |mahābījarājam |dvādaśaṃ śabdātmā |mahājīvaḥ kalāpūrṇasvarabhūṣitam || 15||

महाकुब्जेश्वरमन्त्रराजं यो जानाति स भूर्भुवः स्वर्लोकं महर्लोकं जनर्लोकं तपोलोकं सत्यलोकं जयति स सर्वलोकं जयति ।य एवं वेद महाकुब्जिकोपनिषत्सर्वोपनिषत्सारम् ।स सहस्रायुष्यमाप्नोति ॥ १६॥

mahākubjeśvaramantrarājaṃ yo jānāti sa bhūrbhuvaḥ svarlokaṃ maharlokaṃ janarlokaṃ tapolokaṃ satyalokaṃ jayati sa sarvalokaṃ jayati |ya evaṃ veda mahākubjikopaniṣatsarvopaniṣatsāram |sa sahasrāyuṣyamāpnoti || 16||

प्रजापतेरावृतो ब्रह्मणा वर्मणाहं कश्यपस्य ज्योतिषा वर्चसा च ।जरदष्टिः कृतवीर्यो विहायाः सहस्रायुः सुकृतश्चरेयम् ॥ १७॥

prajāpaterāvṛto brahmaṇā varmaṇāhaṃ kaśyapasya jyotiṣā varcasā ca |jaradaṣṭiḥ kṛtavīryo vihāyāḥ sahasrāyuḥ sukṛtaścareyam || 17||

स दीर्घायुष्यमाप्नोति स सर्वान्कामानवाप्नोति स सर्वान्भोगानवाप्नोति स सर्वान्देवान् जयति स सर्वान् लोकान् जयति य एवं वेद महाकुब्जिकोपनिषत् ॥ १८॥

sa dīrghāyuṣyamāpnoti sa sarvānkāmānavāpnoti sa sarvānbhogānavāpnoti sa sarvāndevān jayati sa sarvān lokān jayati ya evaṃ veda mahākubjikopaniṣat || 18||

महायन्त्रं महामन्त्रं कुब्जिकोपनिषदं परम् ।महाध्यानं महापात्रं महामालां तथैव च ॥ १॥

mahāyantraṃ mahāmantraṃ kubjikopaniṣadaṃ param |mahādhyānaṃ mahāpātraṃ mahāmālāṃ tathaiva ca || 1||

गोपयेच्च प्रयत्नेन सर्वथा न प्रकाशयेत् ।प्रकाशात्सिद्धिहानिः स्यात्प्रकाशान्मरणं ध्रुवम् ।तस्मात्सर्वप्रयत्नेन गोपयेन्न प्रकाशयेत् ॥ २॥

gopayecca prayatnena sarvathā na prakāśayet |prakāśātsiddhihāniḥ syātprakāśānmaraṇaṃ dhruvam |tasmātsarvaprayatnena gopayenna prakāśayet || 2||

सनत्कुमारश्चाथर्वणः पिप्पलादशौनकतौदमौदतौदायनजाबालब्रह्मपलशाकुन खीदेवदृशीचारणविद्याश्चेत्यथर्वणस्य नवशाखापारज्ञः सनत्कुमारोवाच ।महाकुब्जेश्वरयन्त्रराजं व्याख्यास्यामः ॥ ३॥

sanatkumāraścātharvaṇaḥ pippalādaśaunakataudamaudataudāyanajābālabrahmapalaśākuna khīdevadṛśīcāraṇavidyāścetyatharvaṇasya navaśākhāpārajñaḥ sanatkumārovāca |mahākubjeśvarayantrarājaṃ vyākhyāsyāmaḥ || 3||

पुण्डरीकं नवद्वारं त्रिभिर्गुणेभिरावृतम् ।तस्मिन्यद्यक्षमात्मन्वत्तद्वै ब्रह्मविदो विदुः ॥ ४॥

puṇḍarīkaṃ navadvāraṃ tribhirguṇebhirāvṛtam |tasminyadyakṣamātmanvattadvai brahmavido viduḥ || 4||

नवद्वारं नवकोणम् ।पुण्डरीकमष्टपत्तम् ।त्रिभिर्गुणेभिरावृतं वृत्तत्रयमिति ।तस्मिन्यद्यक्षं बिन्दुचक्रमात्मन्वद्ब्रह्मविद्ब्रह्मचक्रं कुब्जेश्वरयन्त्रराजं ब्रह्मचक्रं विदुः ॥ ५॥

navadvāraṃ navakoṇam |puṇḍarīkamaṣṭapattam |tribhirguṇebhirāvṛtaṃ vṛttatrayamiti |tasminyadyakṣaṃ binducakramātmanvadbrahmavidbrahmacakraṃ kubjeśvarayantrarājaṃ brahmacakraṃ viduḥ || 5||

यो अक्रन्दयत्सलिलं महित्वा योनिं कृत्वा त्रिभुजं शयानः ।कुब्जः कामदुहो विराजः स गुहा चक्रे तन्वः पराचैः ॥ ६॥

yo akrandayatsalilaṃ mahitvā yoniṃ kṛtvā tribhujaṃ śayānaḥ |kubjaḥ kāmaduho virājaḥ sa guhā cakre tanvaḥ parācaiḥ || 6||

यानि त्रीणि बृहन्ति येषां चतुर्थं वियुनक्ति वाचम् ।ब्रह्मैनद्विद्यात्तपसा विपश्चिद्यस्मिन्नेकं युज्यते यस्मिन्नेकम् ॥ ७॥

yāni trīṇi bṛhanti yeṣāṃ caturthaṃ viyunakti vācam |brahmainadvidyāttapasā vipaścidyasminnekaṃ yujyate yasminnekam || 7||

योनिं कृत्वादौ त्रिकोणं बिन्दुचक्रं भवति ।तद्बहिर्नवकोणं तद्बाह्ये रसकोणं पुण्डरीकमष्टपत्त्रं चक्रं ततः षोडशपत्त्रं चक्रं त्रिभिर्गुणेभिरावृतं बहिरष्टकोणं चतुरस्रचक्रराजं तद्बहिः सन्ध्यावृत्तं तद्बाह्ये द्वात्रिंशतिपत्त्रं चक्रं ततश्चतुःषष्टिपत्त्रं चक्रं बहिर्माययावृत्तत्रयं मायाकामकूर्चबीजेन भूपुरं संलिखेदिति ॥ ८॥

yoniṃ kṛtvādau trikoṇaṃ binducakraṃ bhavati |tadbahirnavakoṇaṃ tadbāhye rasakoṇaṃ puṇḍarīkamaṣṭapattraṃ cakraṃ tataḥ ṣoḍaśapattraṃ cakraṃ tribhirguṇebhirāvṛtaṃ bahiraṣṭakoṇaṃ caturasracakrarājaṃ tadbahiḥ sandhyāvṛttaṃ tadbāhye dvātriṃśatipattraṃ cakraṃ tataścatuḥṣaṣṭipattraṃ cakraṃ bahirmāyayāvṛttatrayaṃ māyākāmakūrcabījena bhūpuraṃ saṃlikhediti || 8||

अष्टकोणं नवद्वारं त्रिभिर्गुणेभिरावृतम् ।द्वात्रिंशतिदलं पद्मं चतुःषष्टिदलं तथा ॥ ९॥

aṣṭakoṇaṃ navadvāraṃ tribhirguṇebhirāvṛtam |dvātriṃśatidalaṃ padmaṃ catuḥṣaṣṭidalaṃ tathā || 9||

मायाकामक्रोधबीजेन वेदद्वारं समालिखेत् ।इदं कुब्जेश्वरं यन्त्रं सर्वयन्त्रोत्तमं परम् ॥ १०॥

māyākāmakrodhabījena vedadvāraṃ samālikhet |idaṃ kubjeśvaraṃ yantraṃ sarvayantrottamaṃ param || 10||

सेवकानां मोक्षकरमायुरारोग्यवर्धनम् ।अपुत्रीणां पुत्रदं च बहुना किमनेन वै ।इदं रहस्यं परममीश्वरस्यापि दुर्गमम् ॥ ११॥

sevakānāṃ mokṣakaramāyurārogyavardhanam |aputrīṇāṃ putradaṃ ca bahunā kimanena vai |idaṃ rahasyaṃ paramamīśvarasyāpi durgamam || 11||

इदं कुब्जेश्वरं यन्त्रं शठाय कुटिलाय महानिन्दकाय परशिष्याय प्राणान्तेऽपि सर्वथा न प्रकाशयेदिति वदन्ति ब्रह्मवादिनः शौनकाः ॥ १२॥

idaṃ kubjeśvaraṃ yantraṃ śaṭhāya kuṭilāya mahānindakāya paraśiṣyāya prāṇānte'pi sarvathā na prakāśayediti vadanti brahmavādinaḥ śaunakāḥ || 12||

महोग्रं विरूपाक्षं नीलकण्ठं कुब्जेश्वरं घोररूपं महाकालरूपं शेषयज्ञोपवीतधरं विश्वरूपं विरूपं विराडूपं महाकुब्जिकार्धाङ्गधरं पश्चिमसिंहासनस्थं पश्चिमाम्नायक्रमपूजनप्रियं रक्तपानप्रियं महामांसचर्वणप्रियं नरचर्मासनप्रियं चतुर्दिक्षु श्मशाने महामांसचिताङ्गारास्थिशय्यासनस्थं कङ्कालमालाभूषितं वीरमुण्डमा लाधरं महाभूतवेतालकरतालप्रेतमण्डलमध्यस्थं महायन्त्रसिंहासनस्थं पञ्चम हाप्रेतासनस्थं प्रेताट्टहासप्रियं प्रेतमालाधरं पश्चिमाभिमुखं महाकुब्जेश्वरं शतवक्त्रं त्रिंशल्लोचनं सहस्रबाहुपुरुषं महाकुब्जेश्वरं ध्यायेत् ॥ १३॥ सहस्रशीर्षं रुद्रं सहस्राक्षम् ।

mahograṃ virūpākṣaṃ nīlakaṇṭhaṃ kubjeśvaraṃ ghorarūpaṃ mahākālarūpaṃ śeṣayajñopavītadharaṃ viśvarūpaṃ virūpaṃ virāḍūpaṃ mahākubjikārdhāṅgadharaṃ paścimasiṃhāsanasthaṃ paścimāmnāyakramapūjanapriyaṃ raktapānapriyaṃ mahāmāṃsacarvaṇapriyaṃ naracarmāsanapriyaṃ caturdikṣu śmaśāne mahāmāṃsacitāṅgārāsthiśayyāsanasthaṃ kaṅkālamālābhūṣitaṃ vīramuṇḍamā lādharaṃ mahābhūtavetālakaratālapretamaṇḍalamadhyasthaṃ mahāyantrasiṃhāsanasthaṃ pañcama hāpretāsanasthaṃ pretāṭṭahāsapriyaṃ pretamālādharaṃ paścimābhimukhaṃ mahākubjeśvaraṃ śatavaktraṃ triṃśallocanaṃ sahasrabāhupuruṣaṃ mahākubjeśvaraṃ dhyāyet || 13|| sahasraśīrṣaṃ rudraṃ sahasrākṣam |

ते पञ्चर्च्यः ।तस्याः शिखाया मध्ये पुरुषः कुब्जेश्वरः स्थितः ॥ १४॥

te pañcarcyaḥ |tasyāḥ śikhāyā madhye puruṣaḥ kubjeśvaraḥ sthitaḥ || 14||

एक एव रुद्रोऽवतस्थे न द्वितीयः ।असङ्ख्याता सहस्राणि ये रुद्रा अधि भूम्याम् ॥एकमेवाद्वितीयं ब्रह्म । ब्रह्मस्वरूपा कुब्जिका ॥ १५॥

eka eva rudro'vatasthe na dvitīyaḥ |asaṅkhyātā sahasrāṇi ye rudrā adhi bhūmyām ||ekamevādvitīyaṃ brahma | brahmasvarūpā kubjikā || 15||

कत्यक्षरा कतिपदा महाविद्या ॥ सनत्कुमारः प्रोवाच ॥ महासप्तदशाक्षरी सिद्धिकुब्जिका ।षोडशाक्षरी महोग्रकुब्जिका ।द्वाविंशत्यक्षरी महावीरकुब्जिका ।द्वादशाक्षरी महाज्ञानकुब्जिका ।सप्ताक्षरी महाभीमकुब्जिका ।नवाक्षरी सिद्धिलक्ष्मीकुब्जिका ।षडक्षरी महाप्रचण्डकुब्जिका ।पञ्चाक्षरी परा रुद्रकुब्जिका ।महाकूटाष्टादशाक्षरी श्रीकुब्जिका ॥ एता एव महाकुब्जाभेदविद्याः प्रकाशिताः ॥ १६॥

katyakṣarā katipadā mahāvidyā || sanatkumāraḥ provāca || mahāsaptadaśākṣarī siddhikubjikā |ṣoḍaśākṣarī mahograkubjikā |dvāviṃśatyakṣarī mahāvīrakubjikā |dvādaśākṣarī mahājñānakubjikā |saptākṣarī mahābhīmakubjikā |navākṣarī siddhilakṣmīkubjikā |ṣaḍakṣarī mahāpracaṇḍakubjikā |pañcākṣarī parā rudrakubjikā |mahākūṭāṣṭādaśākṣarī śrīkubjikā || etā eva mahākubjābhedavidyāḥ prakāśitāḥ || 16||

य एवं वेद कुब्जिकाभेदमन्त्रराजं स सर्वदेवपूज्यो भवति स सर्वैर्देवैर्ज्ञातो भवति स सर्वैर्देवैरनुध्यातो भवति स सर्वेषु तीर्थेषु स्नातो भवति स सर्वमन्त्रजापको भवति स सर्वयन्त्रपूजको भवति स ब्रह्मपूतो भवति स विष्णुपूतो भवति स रुद्रपूतो भवति स सूर्यपूतो भवति स सोमपूतो भवति स सत्यपूतो भवति स सर्वपूतो भवति य एवं वेद महाकुब्जिकोपनिषत् ॥ १७॥

ya evaṃ veda kubjikābhedamantrarājaṃ sa sarvadevapūjyo bhavati sa sarvairdevairjñāto bhavati sa sarvairdevairanudhyāto bhavati sa sarveṣu tīrtheṣu snāto bhavati sa sarvamantrajāpako bhavati sa sarvayantrapūjako bhavati sa brahmapūto bhavati sa viṣṇupūto bhavati sa rudrapūto bhavati sa sūryapūto bhavati sa somapūto bhavati sa satyapūto bhavati sa sarvapūto bhavati ya evaṃ veda mahākubjikopaniṣat || 17||

अथ महासप्तदशाक्षरीं व्याख्यास्यामः ॥ प्रथमं वेदादिबीजम् ।द्वितीयं मायाबीजम् ।तृतीयं क्रोधबीजम् ।चतुर्थं रावबीजम् ।पञ्चमं नृसिंहबीजम् ।महाङ्कुशं षष्ठमम् ।महाकुब्जिकेत्येवं समुच्चार्य ततोऽङ्कुशबीजं नृसिंहबीजं रावबीजं क्रोधबीजं मायाबीजं वेदादिबीजमिति सप्तदशाक्षरी ॥ १॥

atha mahāsaptadaśākṣarīṃ vyākhyāsyāmaḥ || prathamaṃ vedādibījam |dvitīyaṃ māyābījam |tṛtīyaṃ krodhabījam |caturthaṃ rāvabījam |pañcamaṃ nṛsiṃhabījam |mahāṅkuśaṃ ṣaṣṭhamam |mahākubjiketyevaṃ samuccārya tato'ṅkuśabījaṃ nṛsiṃhabījaṃ rāvabījaṃ krodhabījaṃ māyābījaṃ vedādibījamiti saptadaśākṣarī || 1||

महामन्त्रराज्ञीं यो जानाति सर्वलोकं जयति स त्रैलोक्यविजयी भवति सर्वसिद्धेश्वरो भवति चिदाचार्यमुखेन गृह्णीयान्महाकुब्जिकामन्त्रराजं सर्वपापैःप्रमुच्यते स कुब्जिकाप्रत्यक्षदेवतादर्शनं करोति स ब्रह्महत्यां तरति स वीरहत्यां तरति स भ्रूणहत्यां तरति स गोहत्यां तरति स स्त्रीहत्यां तरति स बालहत्यां तरति स सर्वहत्यां तरति गर्भजन्मजरामरणतापत्रयात्मकं दुःखं तरति स खेचरति स खेचरत्वं प्राप्नोत्येवं वेद ॥ २॥

mahāmantrarājñīṃ yo jānāti sarvalokaṃ jayati sa trailokyavijayī bhavati sarvasiddheśvaro bhavati cidācāryamukhena gṛhṇīyānmahākubjikāmantrarājaṃ sarvapāpaiḥpramucyate sa kubjikāpratyakṣadevatādarśanaṃ karoti sa brahmahatyāṃ tarati sa vīrahatyāṃ tarati sa bhrūṇahatyāṃ tarati sa gohatyāṃ tarati sa strīhatyāṃ tarati sa bālahatyāṃ tarati sa sarvahatyāṃ tarati garbhajanmajarāmaraṇatāpatrayātmakaṃ duḥkhaṃ tarati sa khecarati sa khecaratvaṃ prāpnotyevaṃ veda || 2||

अथ महाकुब्जिकां षोडशाक्षरीं व्याख्यास्यामः ॥ प्रथमं भुवनेश्वरीबीजम् ।भुवनेश्वरीबीजं तु व्योमज्वलनेन्दिरा कलाबिन्दुमेलनरूपा । तद्द्वयम् । ततः क्रोधबीजम । क्रोधबीजं तु महालक्ष्मीः षष्ठस्वरभूषितं नादबिन्दुमिलितम् । तद्द्वयम् । नृसिंहबीजम् । नृसिंहबीजं तु क्षेत्रपालः पश्चिमास्यस्वरभूषितं नादबिन्दुयुतम् । तद्द्वयम् । ततोऽङ्कुशबीजम् । अङ्कुशबीजं तु महाकालं रेफारूढं ज्वालामुखीभूषितं कलाबिन्दुमिलितं बीजद्वयं समुच्चार्य महाकुब्जिकेत्यभिमुखगता । तदनु नृसिंहबीजमङ्कशबीजं भुवनेश्वरीबीजम् ॥ ३॥

atha mahākubjikāṃ ṣoḍaśākṣarīṃ vyākhyāsyāmaḥ || prathamaṃ bhuvaneśvarībījam |bhuvaneśvarībījaṃ tu vyomajvalanendirā kalābindumelanarūpā | taddvayam | tataḥ krodhabījama | krodhabījaṃ tu mahālakṣmīḥ ṣaṣṭhasvarabhūṣitaṃ nādabindumilitam | taddvayam | nṛsiṃhabījam | nṛsiṃhabījaṃ tu kṣetrapālaḥ paścimāsyasvarabhūṣitaṃ nādabinduyutam | taddvayam | tato'ṅkuśabījam | aṅkuśabījaṃ tu mahākālaṃ rephārūḍhaṃ jvālāmukhībhūṣitaṃ kalābindumilitaṃ bījadvayaṃ samuccārya mahākubjiketyabhimukhagatā | tadanu nṛsiṃhabījamaṅkaśabījaṃ bhuvaneśvarībījam || 3||

इति श्रीकुब्जिकामहाविद्येश्वर्या महाषोडशार्णं महामन्त्रराजं महाशङ्खमालयानियमेन लतापीठे यो लक्षमावर्तयति स विश्वाधीशो भवति स ब्रह्ममयो भवति स रुदेश्वरः स लोकेश्वरः स सर्वदेवेश्वरो भवति स सर्वान् शत्रून्मारयति स सर्वज्ञो भवति स सिद्धिकब्जिकाप्रियो भवति ॥ ४॥

iti śrīkubjikāmahāvidyeśvaryā mahāṣoḍaśārṇaṃ mahāmantrarājaṃ mahāśaṅkhamālayāniyamena latāpīṭhe yo lakṣamāvartayati sa viśvādhīśo bhavati sa brahmamayo bhavati sa rudeśvaraḥ sa lokeśvaraḥ sa sarvadeveśvaro bhavati sa sarvān śatrūnmārayati sa sarvajño bhavati sa siddhikabjikāpriyo bhavati || 4||

अथ द्वाविंशत्यक्षरीं व्याख्यास्यामः ॥ प्रथमं पञ्च लक्ष्मीबीजम् ।द्वितीयं क्रोधबीजम् ।क्रोधबीजं तु लक्ष्मीर्हरषष्ठस्वरभूषितं नादबिन्दुमिलितम् ।तद्द्वयम् ।ततो भुवनेश्वरीबीजम् ।भुवनेश्वरीबीजं तु प्राणसन्धिर्रेफारूढं मोहिनीस्वरभूषितं नादबिन्दुमिलितम् ।तद्द्वयम् ।ततो लक्ष्मीबीजम् ।लक्ष्मीबीजं तु कामरूपं वन्हयारूढं बिन्दुमालिनीभूषितं कलाबिन्दुमिलितम् ।तद्द्वयम् ।ततो नृसिंहबीजम् ।नृसिंहबीजं तु युगान्तकं ब्रह्मसूत्रभूषितं नादबिन्दुमिलितम् ।तद्द्वयम् ।ततोऽङ्कुशबीजम् ।अङ्कुशबीजं तु महाकाली त्रिपुरसुन्दर्यारूढं त्रैलोक्यविजयस्वरभूषितं नादबिन्दुयुतं समुच्चार्य कुब्जिकेत्यभिमुखगता ।तदनु महाङ्कशबीजं नृसिंहबीजद्वयं कूर्चबीजद्वयमिति द्वाविंशत्यक्षरी ॥ १॥

atha dvāviṃśatyakṣarīṃ vyākhyāsyāmaḥ || prathamaṃ pañca lakṣmībījam |dvitīyaṃ krodhabījam |krodhabījaṃ tu lakṣmīrharaṣaṣṭhasvarabhūṣitaṃ nādabindumilitam |taddvayam |tato bhuvaneśvarībījam |bhuvaneśvarībījaṃ tu prāṇasandhirrephārūḍhaṃ mohinīsvarabhūṣitaṃ nādabindumilitam |taddvayam |tato lakṣmībījam |lakṣmībījaṃ tu kāmarūpaṃ vanhayārūḍhaṃ bindumālinībhūṣitaṃ kalābindumilitam |taddvayam |tato nṛsiṃhabījam |nṛsiṃhabījaṃ tu yugāntakaṃ brahmasūtrabhūṣitaṃ nādabindumilitam |taddvayam |tato'ṅkuśabījam |aṅkuśabījaṃ tu mahākālī tripurasundaryārūḍhaṃ trailokyavijayasvarabhūṣitaṃ nādabinduyutaṃ samuccārya kubjiketyabhimukhagatā |tadanu mahāṅkaśabījaṃ nṛsiṃhabījadvayaṃ kūrcabījadvayamiti dvāviṃśatyakṣarī || 1||

महाकुब्जिका यो जानाति स महानिर्वाणमाप्नोति शुपुत्रकीर्तिज्ञानैश्वर्यवान्भवति स महाकविर्भवति महामेधावी भवति स तर्कागमपुराणपातञ्जलसाङ्ख्ययोगमीमांसाधर्मशास्त्रवेदान्तज्योतिषव्याकरणालङ्कारकाव्यदिव्यौघाधीशो भवति सकलवेदार्थभाष्यकारको भवति स महाणिमाद्यष्टसिद्धि प्राप्नोति स सकलसाम्राज्येश्वरो भवति स सर्वमन्त्रार्थं जानाति स सर्वयन्त्रार्थं जानाति स सर्वदेवसमो भवति स सर्वदेवमयो भवति स सर्वमयो भवति ॥ २॥

mahākubjikā yo jānāti sa mahānirvāṇamāpnoti śuputrakīrtijñānaiśvaryavānbhavati sa mahākavirbhavati mahāmedhāvī bhavati sa tarkāgamapurāṇapātañjalasāṅkhyayogamīmāṃsādharmaśāstravedāntajyotiṣavyākaraṇālaṅkārakāvyadivyaughādhīśo bhavati sakalavedārthabhāṣyakārako bhavati sa mahāṇimādyaṣṭasiddhi prāpnoti sa sakalasāmrājyeśvaro bhavati sa sarvamantrārthaṃ jānāti sa sarvayantrārthaṃ jānāti sa sarvadevasamo bhavati sa sarvadevamayo bhavati sa sarvamayo bhavati || 2||

अथ कुब्जिकापञ्चाक्षरीं षडक्षरीं द्वादशाक्षरीं महाष्टादशाक्षरीं व्याख्यास्यामः ॥प्रथमं प्राणेशो धारा वारुणी वह्निश्चामुण्डा महाविद्येश्वरीभूषितम् । प्रथमं कूटराजं पठित्वा कुब्जिकेत्यभिमुखगता । तदनु परमात्मा ब्रह्म पृथ्वी वारुणी रेफ बिन्दुमालिनीमिलितम् । द्वितीयं कूटराजम् । तृतीयं जगद्बीजं क्रोधीशः पृथ्वी मायाबीजम ॥ १॥

atha kubjikāpañcākṣarīṃ ṣaḍakṣarīṃ dvādaśākṣarīṃ mahāṣṭādaśākṣarīṃ vyākhyāsyāmaḥ ||prathamaṃ prāṇeśo dhārā vāruṇī vahniścāmuṇḍā mahāvidyeśvarībhūṣitam | prathamaṃ kūṭarājaṃ paṭhitvā kubjiketyabhimukhagatā | tadanu paramātmā brahma pṛthvī vāruṇī repha bindumālinīmilitam | dvitīyaṃ kūṭarājam | tṛtīyaṃ jagadbījaṃ krodhīśaḥ pṛthvī māyābījama || 1||

इत्येषा महाकुब्जिकाष्टादशाक्षरीं यो जानाति स महाखेचरो भवति स ब्रह्ममयो भवति स विष्णुमयो भवति स रुद्रमयो भवति स सर्वज्ञानमयो भवति स तत्त्वज्ञानवान्भवति स सर्वप्रयोगसिद्धिमाप्नोति स सर्वमन्त्रजापको भवति स सर्वयन्त्रपूजको भवत्येवं वेद ॥ २॥

ityeṣā mahākubjikāṣṭādaśākṣarīṃ yo jānāti sa mahākhecaro bhavati sa brahmamayo bhavati sa viṣṇumayo bhavati sa rudramayo bhavati sa sarvajñānamayo bhavati sa tattvajñānavānbhavati sa sarvaprayogasiddhimāpnoti sa sarvamantrajāpako bhavati sa sarvayantrapūjako bhavatyevaṃ veda || 2||

क्रोधबीजं समुच्चार्य कुब्जिकायै पठित्वा बृहद्भानुजायामुच्चरेत् ।इति सप्ताक्षरी महाकुब्जिका भवति ॥ ३॥

krodhabījaṃ samuccārya kubjikāyai paṭhitvā bṛhadbhānujāyāmuccaret |iti saptākṣarī mahākubjikā bhavati || 3||

एतस्या ज्ञानमात्रेण जीवन्मुक्तो भवति स महाचक्रवर्तीन्द्रो भवति स नवद्वीपेश्वरो भवति चतुःसमुद्रपर्यन्तं महाराज्यं प्राप्नोति सार्वभौमो भवति महामहीपतीन्द्रो भवति स महाराजराजेश्वरो भवति ॥ ४॥

etasyā jñānamātreṇa jīvanmukto bhavati sa mahācakravartīndro bhavati sa navadvīpeśvaro bhavati catuḥsamudraparyantaṃ mahārājyaṃ prāpnoti sārvabhaumo bhavati mahāmahīpatīndro bhavati sa mahārājarājeśvaro bhavati || 4||

क्रोधबीजं पठित्वा तु ततोऽङ्कुशं पठेत्सदा ।मायाबीजं पठेत्तत्र अस्त्रबीजं पठेत्सुधीः ।एषा पञ्चाक्षरी विद्या कुब्जिका या प्रकाशिता ॥ ५॥

krodhabījaṃ paṭhitvā tu tato'ṅkuśaṃ paṭhetsadā |māyābījaṃ paṭhettatra astrabījaṃ paṭhetsudhīḥ |eṣā pañcākṣarī vidyā kubjikā yā prakāśitā || 5||

एतस्या ज्ञानमात्रेण सकलसिद्धिभाग्भवति महासार्वभौमपदं प्राप्नोत्येवं वेद ॥ ६॥

etasyā jñānamātreṇa sakalasiddhibhāgbhavati mahāsārvabhaumapadaṃ prāpnotyevaṃ veda || 6||

मायाबीजं समुच्चार्य कूर्चबीजं ततः पठेत् ।लक्ष्मीबीजं पठेत्पश्चात्कुब्जिके सिद्धिपूर्वकम् ।अन्ते कूर्चं वदेत्तत्र नवार्णा कुब्जिका स्मृता ॥ ७॥

māyābījaṃ samuccārya kūrcabījaṃ tataḥ paṭhet |lakṣmībījaṃ paṭhetpaścātkubjike siddhipūrvakam |ante kūrcaṃ vadettatra navārṇā kubjikā smṛtā || 7||

नवार्णां कुब्जिकां यो जानाति स महाभैरवो भवति स प्रत्यक्षकुब्जिकादर्शनंकरोति स मन्त्रसिद्धिं कुरुते स प्रयोगसिद्धिं कुरुते स खेचरत्वं प्राप्नोत्येवं वेद ॥प्रणवं पूर्वमुच्चार्य लक्ष्मीबीजं पठेत्ततः ।कामराजं पठेत्पश्चात्क्रोधबीजं ततः पठेत् ॥ ९॥

navārṇāṃ kubjikāṃ yo jānāti sa mahābhairavo bhavati sa pratyakṣakubjikādarśanaṃkaroti sa mantrasiddhiṃ kurute sa prayogasiddhiṃ kurute sa khecaratvaṃ prāpnotyevaṃ veda ||praṇavaṃ pūrvamuccārya lakṣmībījaṃ paṭhettataḥ |kāmarājaṃ paṭhetpaścātkrodhabījaṃ tataḥ paṭhet || 9||