सोमरुद्रार्चनमहत्त्वम् स्कन्दप्रोक्तं Skandaproktam Somarudrarchanamahattvam

उमया सहितो देवः सोम इत्यभिधीयते ।उमा ज्ञानमयी शक्तिः सैव विद्येति गीयते ॥ १३५॥

umayā sahito devaḥ soma ityabhidhīyate |umā jñānamayī śaktiḥ saiva vidyeti gīyate || 135||

विद्याः सर्वा उमारूपा विद्यानामीश्वरः शिवः ।विष्णुब्रह्मादिदेवानां प्रभुः साम्बः सदाशिवः ॥ १३६॥

vidyāḥ sarvā umārūpā vidyānāmīśvaraḥ śivaḥ |viṣṇubrahmādidevānāṃ prabhuḥ sāmbaḥ sadāśivaḥ || 136||

रुद्रपिण्डसमुत्पन्ना ब्राह्मणा रुद्रदेवताः ।ततः कार्यं द्विजैनित्यं श्रीरुद्रस्यैव पूजनम् ॥ १३७॥

rudrapiṇḍasamutpannā brāhmaṇā rudradevatāḥ |tataḥ kāryaṃ dvijainityaṃ śrīrudrasyaiva pūjanam || 137||

देवाश्च ब्राह्मणोत्पन्नाः शिवान्या ब्राह्मणाः सुराः ।ततो देवैश्च कर्तव्यं रुद्रस्यैव हि पूजनम् ॥ १३८॥

devāśca brāhmaṇotpannāḥ śivānyā brāhmaṇāḥ surāḥ |tato devaiśca kartavyaṃ rudrasyaiva hi pūjanam || 138||

विश्वाधिको ऋषी रुद्रो महान्यद्यपि स स्वयम् ।तथापि नित्योऽजन्यत्वाद्भावज्ञानात्मकः स्वयम् ॥ १३९॥

viśvādhiko ṛṣī rudro mahānyadyapi sa svayam |tathāpi nityo'janyatvādbhāvajñānātmakaḥ svayam || 139||

स्वाधिकः पूज्यते लोके पूजा च स्वाधिके मता ।स्वतोऽधमे च तुल्ये वा पूजा नैव विधीयते ॥ १४०॥

svādhikaḥ pūjyate loke pūjā ca svādhike matā |svato'dhame ca tulye vā pūjā naiva vidhīyate || 140||

न शिवादधिको यस्माद्विश्वाधिक इति श्रुतः ।सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् ॥ १४१॥

na śivādadhiko yasmādviśvādhika iti śrutaḥ |sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt || 141||

स भूमिं विश्वतो वृत्वा अत्यतिष्ठद्दशाङ्गुलम् ।पुरुष एवेदं सर्वं यद्भूतं यच्च भव्यम् ॥ १४२॥

sa bhūmiṃ viśvato vṛtvā atyatiṣṭhaddaśāṅgulam |puruṣa evedaṃ sarvaṃ yadbhūtaṃ yacca bhavyam || 142||

उतामृतत्त्वस्येशान्नो यदन्नेनातिरोहति ।एतावानस्य महिमा अतोज्यायांश्च पुरुषः ॥ १४३॥

utāmṛtattvasyeśānno yadannenātirohati |etāvānasya mahimā atojyāyāṃśca puruṣaḥ || 143||

पादोऽस्य विश्वाभूतानि त्रिपादस्यामृतं दिवि ।त्रिपादूर्ध्व उदैत्पुरुषो देवदेवोत्तोमोत्तमः ॥ १४४॥

pādo'sya viśvābhūtāni tripādasyāmṛtaṃ divi |tripādūrdhva udaitpuruṣo devadevottomottamaḥ || 144||

पुरुषो वैरुद्र (इत्येव) श्रुतिरेषा यतो मता ।यो रुद्रोऽग्नावप्सु रुद्रो यो रुद्रस्त्वोषधीष्वपि ॥ १४५॥

puruṣo vairudra (ityeva) śrutireṣā yato matā |yo rudro'gnāvapsu rudro yo rudrastvoṣadhīṣvapi || 145||

यो विश्वा भुवनान्येको विवेश स परात्परः ।विश्वं भूतं च भुवनं चित्रं च बहुधा तु यत् ॥ १४६॥

yo viśvā bhuvanānyeko viveśa sa parātparaḥ |viśvaṃ bhūtaṃ ca bhuvanaṃ citraṃ ca bahudhā tu yat || 146||

तज्जातं जायमानं च रुद्राद्रुद्रात्मकं विदुः ।ऋचो यजूंषि सामानि रुद्रादेव हि जज्ञिरे ॥ १४७॥

tajjātaṃ jāyamānaṃ ca rudrādrudrātmakaṃ viduḥ |ṛco yajūṃṣi sāmāni rudrādeva hi jajñire || 147||

छन्दांसि जज्ञिरे रुद्राज्जज्ञिरे विविधाः प्रजाः ।सोमो मत्तानां जनिता सोमो हि जनिता दिवः ॥ १४८॥

chandāṃsi jajñire rudrājjajñire vividhāḥ prajāḥ |somo mattānāṃ janitā somo hi janitā divaḥ || 148||

सशैलायाः पृथिव्याश्च जनिता सोम एव हि ।अग्नेश्च जनिता सोमो नान्यस्य जनिता ध्रुवम् ॥ १४९॥

saśailāyāḥ pṛthivyāśca janitā soma eva hi |agneśca janitā somo nānyasya janitā dhruvam || 149||

सूर्याणां जनिता सोमो द्वादशानामपि प्रभुः ।चन्द्रस्य जनिता सोमः कलानां जनिता तथा ॥ १५०॥

sūryāṇāṃ janitā somo dvādaśānāmapi prabhuḥ |candrasya janitā somaḥ kalānāṃ janitā tathā || 150||

रुद्रस्य जनिता सोमो यमस्य वरुणस्य च ।विष्णोश्च जनिता सोमो ब्रह्मणः पवनस्य च ॥ १५१॥

rudrasya janitā somo yamasya varuṇasya ca |viṣṇośca janitā somo brahmaṇaḥ pavanasya ca || 151||

नदीनां जनितां सोमः समुद्राणामपि प्रभुः ।मनसो जनिता सोमः स्कन्दंस्य गणपस्य च ॥ १५२॥

nadīnāṃ janitāṃ somaḥ samudrāṇāmapi prabhuḥ |manaso janitā somaḥ skandaṃsya gaṇapasya ca || 152||

आकाशस्यापि जनिता चौषधीनामपामपि ।ब्रह्मणो रुद्रमभ्यर्च्यमनभ्यर्च्य तु यो भ्रमात् ॥ १५३॥

ākāśasyāpi janitā cauṣadhīnāmapāmapi |brahmaṇo rudramabhyarcyamanabhyarcya tu yo bhramāt || 153||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते स्कन्दप्रोक्तं सोमरुद्रार्चनमहत्त्वं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् उग्राख्यः सप्तमांशः । अध्यायः १४ । १३५१५३॥

|| iti śivarahasyāntargate skandaproktaṃ somarudrārcanamahattvaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam ugrākhyaḥ saptamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 14 | 135153||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् उग्राख्यः सप्तमांशः ।अध्यायः १४ ।१३५-१५३ ॥

– || śrīśivarahasyam ugrākhyaḥ saptamāṃśaḥ |adhyāyaḥ 14 | 135-153 ||