शिवलिङ्गार्चनमहिमा १ Ishvaraprokta Shivalingarchanamahima

(शिवरहस्यान्तर्गते ईश्वराख्ये)स्कन्द उवाच ।लिङ्गमध्ये परं लिङ्गं स्थितं प्रादेशसंमितम् ।समाधिस्तोत्रसम्पन्नौ दृष्टवन्तौ शिवात्मकम् ॥ २॥

(śivarahasyāntargate īśvarākhye)skanda uvāca |liṅgamadhye paraṃ liṅgaṃ sthitaṃ prādeśasaṃmitam |samādhistotrasampannau dṛṣṭavantau śivātmakam || 2||

नैव तत्काञ्चनं रूप्यं न रत्नस्फटिकोद्भवम् ।ज्योतिर्मात्रं स्थितं शान्तं केवलं तच्छिवात्मकम् ॥ ३॥

naiva tatkāñcanaṃ rūpyaṃ na ratnasphaṭikodbhavam |jyotirmātraṃ sthitaṃ śāntaṃ kevalaṃ tacchivātmakam || 3||

ईश्वरः (उवाच)एतस्य मम लिङ्गस्य पार्श्वगौ वसतं युवाम् ॥ ४॥

īśvaraḥ (uvāca)etasya mama liṅgasya pārśvagau vasataṃ yuvām || 4||

लिङ्गस्य परितोऽधस्तात् मदाज्ञापालकौ युवाम् ।भस्मरुद्राक्षसम्पन्नौ रुद्रपञ्चाक्षरादरौ ॥ ५॥

liṅgasya parito'dhastāt madājñāpālakau yuvām |bhasmarudrākṣasampannau rudrapañcākṣarādarau || 5||

भवेतं मुक्तिसाम्राज्यं लभेयाथां मदाज्ञया ।इत्युक्त्वा सहसा देवस्तस्मिन् लिङ्गे तिरोदधे ॥ ६॥

bhavetaṃ muktisāmrājyaṃ labheyāthāṃ madājñayā |ityuktvā sahasā devastasmin liṅge tirodadhe || 6||

तदाप्रभृति ब्रह्माद्या विष्णुश्चापि सुरोत्तमः ।लिङ्गवेद्यां लिङ्गपीठे मुने ह्यभवतां सदा ॥ ७॥

tadāprabhṛti brahmādyā viṣṇuścāpi surottamaḥ |liṅgavedyāṃ liṅgapīṭhe mune hyabhavatāṃ sadā || 7||

तल्लिङ्गसदृशं लिङ्गं प्रतिष्ठाप्य सुरासुराः ।गणा महर्षयः सिद्धाः पूजयन्ति विमुक्तये ॥ ८॥

talliṅgasadṛśaṃ liṅgaṃ pratiṣṭhāpya surāsurāḥ |gaṇā maharṣayaḥ siddhāḥ pūjayanti vimuktaye || 8||

रत्नस्फटिकधातुभ्यो मृत्सैकतसमुद्भवम् ।कृत्वा लिङ्गाकृतिं सर्वे पूजयन्ति सुरोत्तमाः ॥ ९॥

ratnasphaṭikadhātubhyo mṛtsaikatasamudbhavam |kṛtvā liṅgākṛtiṃ sarve pūjayanti surottamāḥ || 9||

भस्मरुद्राक्षसम्पन्ना रुद्रपञ्चाक्षरादराः ।पञ्चामृतैर्बिल्वपत्रैर्धूपदीपनिवेदनैः ॥ १०॥

bhasmarudrākṣasampannā rudrapañcākṣarādarāḥ |pañcāmṛtairbilvapatrairdhūpadīpanivedanaiḥ || 10||

प्रदक्षिणनमस्कारस्तोत्रनर्तनकैस्तदा ।प्रातर्मध्याह्नसायाह्ने प्रदोषेऽपूजयन् सुराः ॥ ११॥

pradakṣiṇanamaskārastotranartanakaistadā |prātarmadhyāhnasāyāhne pradoṣe'pūjayan surāḥ || 11||

तेषां लिङ्गार्चनादेव पदप्राप्तिरभून्मुने ।परं शुद्धं निर्गुणं तल्लिङ्गमद्भुतमैश्वरम् ॥ १२॥

teṣāṃ liṅgārcanādeva padaprāptirabhūnmune |paraṃ śuddhaṃ nirguṇaṃ talliṅgamadbhutamaiśvaram || 12||

यदाद्यमैश्वरं तेजस्तल्लिङ्गमिति कथ्यते ।कल्पान्ते संस्थिता लोकाः लिङ्गे तस्मिन् चराचराः ॥ १३॥

yadādyamaiśvaraṃ tejastalliṅgamiti kathyate |kalpānte saṃsthitā lokāḥ liṅge tasmin carācarāḥ || 13||

दक्षिणे लीयते ब्रह्मा वामतस्तु जनार्दनः ।हृदये चैव गायत्री छन्दांस्यन्यानि पार्वती ॥ १४॥

dakṣiṇe līyate brahmā vāmatastu janārdanaḥ |hṛdaye caiva gāyatrī chandāṃsyanyāni pārvatī || 14||

मूर्ध्नि लीयन्ति वै वेदा सडषङ्गपदक्रमाः ।(मूर्ध्निवेदा लयं यान्ति सषडङ्गपदक्रमाः) ।जठरे लीयते सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ १५॥

mūrdhni līyanti vai vedā saḍaṣaṅgapadakramāḥ |(mūrdhnivedā layaṃ yānti saṣaḍaṅgapadakramāḥ) |jaṭhare līyate sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam || 15||

उत्पद्यते पुनस्तस्माद् ब्रह्मादिसचराचरम् ।आकाशं लिङ्गमित्याहुः पृथिवी तस्य पीठिका ॥ १६॥

utpadyate punastasmād brahmādisacarācaram |ākāśaṃ liṅgamityāhuḥ pṛthivī tasya pīṭhikā || 16||

आलयं सर्वभूतानां लयनाल्लिङ्गमुच्यते ।तस्माल्लिङ्गं प्रतिष्ठाप्यं सर्वदेवोद्भवोद्भवम् ॥ १७॥

ālayaṃ sarvabhūtānāṃ layanālliṅgamucyate |tasmālliṅgaṃ pratiṣṭhāpyaṃ sarvadevodbhavodbhavam || 17||

स्थापितं तेन सर्वं स्याज्जगत्सर्वं चराचरम् ।तत्पूजया पूजितं हि जगत्सर्वं न संशयः ॥ १८॥

sthāpitaṃ tena sarvaṃ syājjagatsarvaṃ carācaram |tatpūjayā pūjitaṃ hi jagatsarvaṃ na saṃśayaḥ || 18||

पूजयन्ति महादेवं ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः ।पूर्वं लिङ्गं समभ्यर्च्य सृष्टिस्थित्यन्तकारिणः ॥ १९॥

pūjayanti mahādevaṃ brahmaviṣṇumaheśvarāḥ |pūrvaṃ liṅgaṃ samabhyarcya sṛṣṭisthityantakāriṇaḥ || 19||

ब्रह्मा शिलामयं लिङ्गं भक्त्या पूजयते सदा ।गन्धपुष्पादिभिर्नित्यं त्रिकालं बिल्वपल्लवैः ॥ २०॥

brahmā śilāmayaṃ liṅgaṃ bhaktyā pūjayate sadā |gandhapuṣpādibhirnityaṃ trikālaṃ bilvapallavaiḥ || 20||

तस्य सम्पूजनाप्राप्तं तेन ब्रह्मत्वमुत्तमम् ।ससर्ज जगदेवं हि ससुरासुरमानुषम् ॥ २१॥

tasya sampūjanāprāptaṃ tena brahmatvamuttamam |sasarja jagadevaṃ hi sasurāsuramānuṣam || 21||

इन्द्रनीलमयं लिङ्गं विष्णुः पूजयते सदा ।विष्णुत्वं तेन सम्प्राप्य पालको जगताभभूत् ॥ २२॥

indranīlamayaṃ liṅgaṃ viṣṇuḥ pūjayate sadā |viṣṇutvaṃ tena samprāpya pālako jagatābhabhūt || 22||

हीरसारमयं लिङ्गं रुद्रः पूजयते सदा ।तेन रुद्रत्वमासाद्य जगन्नाशकरोऽभवत् ॥ २३॥

hīrasāramayaṃ liṅgaṃ rudraḥ pūjayate sadā |tena rudratvamāsādya jagannāśakaro'bhavat || 23||

शक्रोऽपि देवदेवस्य पद्मरागमयं शुभम् ।नित्यमभ्यर्चयन्भक्त्या तेन शक्रत्वमाप्तवान् ॥ २४॥

śakro'pi devadevasya padmarāgamayaṃ śubham |nityamabhyarcayanbhaktyā tena śakratvamāptavān || 24||

लिङ्गं हेममयं कान्तं धनदोऽर्चयते सदा ।तेनासौ धनदो देवो धनदत्वमवाप्तवान् ॥ २५॥

liṅgaṃ hemamayaṃ kāntaṃ dhanado'rcayate sadā |tenāsau dhanado devo dhanadatvamavāptavān || 25||

विश्वेदेवा महात्मानो रौप्यं लिङ्गं समार्चयन् ।विश्वेदेवत्वमासाद्य मोदन्ते शक्रलोकगाः ॥ २६॥

viśvedevā mahātmāno raupyaṃ liṅgaṃ samārcayan |viśvedevatvamāsādya modante śakralokagāḥ || 26||

वायुः पूजयन्ते लिङ्गं नित्यं पैत्तलसम्भवम् ।वायुत्वं तेन सम्प्राप्य(प्तं) अप्रमेयमनुत्तमम् ॥ २७॥

vāyuḥ pūjayante liṅgaṃ nityaṃ paittalasambhavam |vāyutvaṃ tena samprāpya(ptaṃ) aprameyamanuttamam || 27||

वसवः कांस्यजं लिङ्गं पूजन्ति विधानतः ।वसुत्वं तेन सम्प्राप्य मोदन्ते सुखिनः सदा ॥ २८॥

vasavaḥ kāṃsyajaṃ liṅgaṃ pūjanti vidhānataḥ |vasutvaṃ tena samprāpya modante sukhinaḥ sadā || 28||

अश्विनौ पार्थिवं लिङ्गं पूजयन्तौ भिषग्वरौ ।तेन तावश्विनौ देवौ देवतानां भिषग्वरौ ॥ २९॥

aśvinau pārthivaṃ liṅgaṃ pūjayantau bhiṣagvarau |tena tāvaśvinau devau devatānāṃ bhiṣagvarau || 29||

स्फाटिकं निर्मलं लिङ्गं वरुणोऽर्चयते सदा ।तेनै वरुणत्वं च प्राप्तं तत्र बलान्वितम् ॥ ३०॥

sphāṭikaṃ nirmalaṃ liṅgaṃ varuṇo'rcayate sadā |tenai varuṇatvaṃ ca prāptaṃ tatra balānvitam || 30||

लिङ्गमन्नमयं नित्यमग्निः पूजयते सदा ।अग्नित्वं प्रप्तवांस्तेन तेजोरूपसमन्वितम् ॥ ३१ ॥

liṅgamannamayaṃ nityamagniḥ pūjayate sadā |agnitvaṃ praptavāṃstena tejorūpasamanvitam || 31 ||

(अग्नित्वम्प्राप्तममुन तेजोरूपसमन्वितम् ॥ ३१ ॥)

(agnitvamprāptamamuna tejorūpasamanvitam || 31 ||)

ताम्रलिङ्गं सदाकालं भक्त्या देवो दिवाकरः ।त्रिकालं पूजयत्येव (पूजयन्नेव) तेन सूर्यत्वमाप्तवान् ॥ ३२॥

tāmraliṅgaṃ sadākālaṃ bhaktyā devo divākaraḥ |trikālaṃ pūjayatyeva (pūjayanneva) tena sūryatvamāptavān || 32||

मुक्ताफलमयं लिङ्गं सोमः पूजयते सदा ।तेन सोमोऽपि सम्प्राप्य (दुष्प्रापं) सुधारश्मित्वमाप्तवान् ॥ ३३॥

muktāphalamayaṃ liṅgaṃ somaḥ pūjayate sadā |tena somo'pi samprāpya (duṣprāpaṃ) sudhāraśmitvamāptavān || 33||

शालिपितृमयं लिङ्गं गृह्यः सम्पूजयत्यपि ।(शालिपिण्डमयं लिङ्गं ग्रहाः सम्पूजयन्त्यपि ।)नवनीतमयं लिङ्गं ऋभवः (ऋतवः) पूजयन्त्यपि ॥ ३४॥

śālipitṛmayaṃ liṅgaṃ gṛhyaḥ sampūjayatyapi |(śālipiṇḍamayaṃ liṅgaṃ grahāḥ sampūjayantyapi |)navanītamayaṃ liṅgaṃ ṛbhavaḥ (ṛtavaḥ) pūjayantyapi || 34||

घनीभूताज्यलिङ्गानि नक्षत्राण्यर्चयन्ति हि ।कर्पूरखण्डजं लिङ्गं नागाः सम्पूजयन्ति हि ॥ ३५॥

ghanībhūtājyaliṅgāni nakṣatrāṇyarcayanti hi |karpūrakhaṇḍajaṃ liṅgaṃ nāgāḥ sampūjayanti hi || 35||

प्रवालकमयं लिङ्गं मरुतः पूजयन्ति हि ।आदित्याः पूजयन्त्येव गोमेदं लिङ्गमुत्तमम् ॥ ३६॥

pravālakamayaṃ liṅgaṃ marutaḥ pūjayanti hi |ādityāḥ pūjayantyeva gomedaṃ liṅgamuttamam || 36||

पुष्परागमयं लिङ्गं रुद्राः सम्पूजयन्त्यपि ।वैदूर्यकमयं लिङ्गं निरृतिः पूजयेत्सदा ॥ ३७॥

puṣparāgamayaṃ liṅgaṃ rudrāḥ sampūjayantyapi |vaidūryakamayaṃ liṅgaṃ nirṛtiḥ pūjayetsadā || 37||

यमः पूजयते नित्यं लिङ्गमाय(स) निर्मितम् ।ईशानः पूजयत्येव लिङ्गं मरकतोद्भवम् ॥ ३८॥

yamaḥ pūjayate nityaṃ liṅgamāya(sa) nirmitam |īśānaḥ pūjayatyeva liṅgaṃ marakatodbhavam || 38||

नित्यं दारुमयं लिङ्गं गुह्यकाः पूजयन्त्यपि ।सदा सीसमयं लिङ्गं नागाः सम्पूजयन्ति हि ॥ ३९॥

nityaṃ dārumayaṃ liṅgaṃ guhyakāḥ pūjayantyapi |sadā sīsamayaṃ liṅgaṃ nāgāḥ sampūjayanti hi || 39||

असुराः पूजयन्त्येव लिङ्गं तगरसम्भवम् ।तेन जन्ये बलोपेता भवन्ति नियतं मुने ॥ ४०॥

asurāḥ pūjayantyeva liṅgaṃ tagarasambhavam |tena janye balopetā bhavanti niyataṃ mune || 40||

गजदन्तमयं लिङ्गं राक्षसाः पूजयन्त्यपि ।गन्धर्वाः कुङ्कुमं लिङ्गं भक्त्या सम्पूजयन्ति हि ॥ ४१॥

gajadantamayaṃ liṅgaṃ rākṣasāḥ pūjayantyapi |gandharvāḥ kuṅkumaṃ liṅgaṃ bhaktyā sampūjayanti hi || 41||

गन्धलिङ्गं पूजयन्ति नियतं चाप्सरोवराः ।भस्मलिङ्गं हि पितरः पूजयन्ति सदा मुने ॥ ४२॥

gandhaliṅgaṃ pūjayanti niyataṃ cāpsarovarāḥ |bhasmaliṅgaṃ hi pitaraḥ pūjayanti sadā mune || 42||

हरिद्रानिर्मितं लिङ्गं मातरः पूजयन्ति हि ।अस्थिनिर्मितं लिङ्गं हि पिशाचाः पूजयन्ति हि ॥ ४३॥

haridrānirmitaṃ liṅgaṃ mātaraḥ pūjayanti hi |asthinirmitaṃ liṅgaṃ hi piśācāḥ pūjayanti hi || 43||

एवं देवाः सगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः ।पूजयन्ति सदा लिङ्गे हीशानं देवनायकम् ॥ ४४॥

evaṃ devāḥ sagandharvāḥ sayakṣoragarākṣasāḥ |pūjayanti sadā liṅge hīśānaṃ devanāyakam || 44||

सर्वो लिङ्गमयो लोको जगल्लिङ्गे प्रतिष्ठितम् ।तस्मात्सम्पूजयेल्लिङ्गे यदीच्छेत्सिद्धिमात्मनः ॥ ४५॥

sarvo liṅgamayo loko jagalliṅge pratiṣṭhitam |tasmātsampūjayelliṅge yadīcchetsiddhimātmanaḥ || 45||

लिङ्गे देवो महादेवः सह देव्या व्यवस्थितः ।अनुग्रहाय लोकानां तस्माल्लिङ्गं प्रपूजयेत् ॥ ४६॥

liṅge devo mahādevaḥ saha devyā vyavasthitaḥ |anugrahāya lokānāṃ tasmālliṅgaṃ prapūjayet || 46||

यो न पूजयते मोहाल्लिङ्गमीशस्य वै मुने ।नासौ स्वर्गस्य मोक्षस्य न कदापि च भाजनम् ॥ ४७॥

yo na pūjayate mohālliṅgamīśasya vai mune |nāsau svargasya mokṣasya na kadāpi ca bhājanam || 47||

यस्तु पूजयते नित्यं लिङ्गं त्रिभुवनेशितुः ।स स्वर्गमोक्षराज्यानां क्षिप्रं भवति भाजनम् ॥ ४८॥

yastu pūjayate nityaṃ liṅgaṃ tribhuvaneśituḥ |sa svargamokṣarājyānāṃ kṣipraṃ bhavati bhājanam || 48||

तस्मादेकमना भूत्वा यावज्जीवं प्रतिज्ञया ।अर्चयीत(?) सदा लिङ्गे आपन्नोऽपि सदाबुधः ॥ ४९॥

tasmādekamanā bhūtvā yāvajjīvaṃ pratijñayā |arcayīta(?) sadā liṅge āpanno'pi sadābudhaḥ || 49||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते ईश्वरप्रोक्ता शिवलिङ्गार्चनमहिमा सम्पूर्णा ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । ईश्वराख्यः दशमांशः । अध्यायः ४२ शिवलिङ्गार्चनमहिमा । २४९॥

|| iti śivarahasyāntargate īśvaraproktā śivaliṅgārcanamahimā sampūrṇā |||| śrīśivarahasyam | īśvarākhyaḥ daśamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 42 śivaliṅgārcanamahimā | 249||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।ईश्वराख्यः दशमांशः ।अध्यायः ४२ शिवलिङ्गार्चनमहिमा ।२-४९॥

– || śrīśivarahasyam |īśvarākhyaḥ daśamāṃśaḥ |adhyāyaḥ 42 śivaliṅgārcanamahimā | 2-49||