राघवशिखरिणीरत्नमालास्तोत्रम् Raghava Shikharini Ratnamala Stotram

पिता माता भ्राता गुरुरधिपतिर्बन्धुरपि वाधनं मित्रं विद्याभरणमसवोदैवतमपि ।त्वमेवाशेषं मे रघुकुलमणे ? त्वामिह विनान जाने श्रीजाने शरणमिहमन्यत्त्रिभुवने ॥ १॥

pitā mātā bhrātā gururadhipatirbandhurapi vādhanaṃ mitraṃ vidyābharaṇamasavodaivatamapi |tvamevāśeṣaṃ me raghukulamaṇe ? tvāmiha vināna jāne śrījāne śaraṇamihamanyattribhuvane || 1||

अयोध्याधीशश्रीदयितदशकण्ठद्विपहरेहरे मारीचारे दशरथमनोनन्दनविभो !इति क्रोशन्तं मां कलय कलया राघव ययाकयाचिद्वातन्व्या झटिति करुणायाः शिशिरया ॥ २॥

ayodhyādhīśaśrīdayitadaśakaṇṭhadvipaharehare mārīcāre daśarathamanonandanavibho !iti krośantaṃ māṃ kalaya kalayā rāghava yayākayācidvātanvyā jhaṭiti karuṇāyāḥ śiśirayā || 2||

न युक्तं त्यक्तुं श्रीरघुवरपुराणीं तवसकृन्नमद्रक्षादीक्षां निखिलनिगमान्तप्रकटिताम् ।ममैकस्येदानीं कलुषमयमूर्तेरापेकृतेविचार्य्यैवं दीर्घं कुरुमयि कटाक्षाङ्कुरलवम् ॥ ३॥

na yuktaṃ tyaktuṃ śrīraghuvarapurāṇīṃ tavasakṛnnamadrakṣādīkṣāṃ nikhilanigamāntaprakaṭitām |mamaikasyedānīṃ kaluṣamayamūrterāpekṛtevicāryyaivaṃ dīrghaṃ kurumayi kaṭākṣāṅkuralavam || 3||

भजन्तं त्वत्पादाम्बुरुहयुगलं मामशरणंकटाक्षैः किं राम ? न सुखयसि कारुण्यशिशिरैः ।सकृन्नम्रत्राणव्रतमवसिति नीतमथवात्वया किं मद्वृत्तं त्वरितमनुचिन्त्यागतभिया ॥ ४॥

bhajantaṃ tvatpādāmburuhayugalaṃ māmaśaraṇaṃkaṭākṣaiḥ kiṃ rāma ? na sukhayasi kāruṇyaśiśiraiḥ |sakṛnnamratrāṇavratamavasiti nītamathavātvayā kiṃ madvṛttaṃ tvaritamanucintyāgatabhiyā || 4||

भ्रमन्तं मज्जन्तं भवजलनिधौ पाररहितेनितान्तं सीदन्तंविषयझषपादकवलितम् ।भवन्तं क्रोशन्तं रघुकुलमणे हा इति कृपारसं तं काङ्क्षन्तं तव झटितिमामुद्धरहरे ॥ ५॥

bhramantaṃ majjantaṃ bhavajalanidhau pārarahitenitāntaṃ sīdantaṃviṣayajhaṣapādakavalitam |bhavantaṃ krośantaṃ raghukulamaṇe hā iti kṛpārasaṃ taṃ kāṅkṣantaṃ tava jhaṭitimāmuddharahare || 5||

असे ते मत्पापस्मृतिजनितनिश्वासनिकरैरलंपश्चात्तापैर्नमदवन आवाह्यविरदम् ।अलं साकेताधीश्वर मयि धनेर्ष्या प्रकटनैरलं कुर्वन्नेहि स्मितलवरुचाः साधुवदनम् ॥ ६॥

ase te matpāpasmṛtijanitaniśvāsanikarairalaṃpaścāttāpairnamadavana āvāhyaviradam |alaṃ sāketādhīśvara mayi dhanerṣyā prakaṭanairalaṃ kurvannehi smitalavarucāḥ sādhuvadanam || 6||

कठोरं पापानां गणमगणितं मा गणमयेमयीर्ष्यां मुञ्चत्वं मनसि धृतिमङ्गीकुरु दृढम् ।बलादेवाकर्षन् मदवनचरामाशु करुणांप्रसादं वैदेहीरमण मयि दीने प्रकटय ॥ ७॥

kaṭhoraṃ pāpānāṃ gaṇamagaṇitaṃ mā gaṇamayemayīrṣyāṃ muñcatvaṃ manasi dhṛtimaṅgīkuru dṛḍham |balādevākarṣan madavanacarāmāśu karuṇāṃprasādaṃ vaidehīramaṇa mayi dīne prakaṭaya || 7||

अघानामुग्राणां जननभवनं भाविनममुंजनं जानन् पूर्वं जलनिधितटे सर्वविदपि ।नतानांसर्वेषामहमभयदोऽस्मि व्रतमिदंममेतित्वं धैर्य्यात् कथमुदितवान् राम गतभीः ॥ ८॥

aghānāmugrāṇāṃ jananabhavanaṃ bhāvinamamuṃjanaṃ jānan pūrvaṃ jalanidhitaṭe sarvavidapi |natānāṃsarveṣāmahamabhayado'smi vratamidaṃmametitvaṃ dhairyyāt kathamuditavān rāma gatabhīḥ || 8||

मदन्यः पापीयान् त्रिजगति जनो नैव सुलभःसदिष्ट्या लब्धोऽहं तव सदनुकम्पैकविषयः ।इदानीमौदास्यं भजसि यदि हंसान्वयमणे !गतिर्मेकावास्यात्कथय भवतः कीर्तिरपिका ॥ ९॥

madanyaḥ pāpīyān trijagati jano naiva sulabhaḥsadiṣṭyā labdho'haṃ tava sadanukampaikaviṣayaḥ |idānīmaudāsyaṃ bhajasi yadi haṃsānvayamaṇe !gatirmekāvāsyātkathaya bhavataḥ kīrtirapikā || 9||

क्व मे बुद्धिर्गच्छेत् रघुवर न जाने परमितःतमेतं मात्रातुं तव समय एषोऽञ्जलिरिमम् ।परं व्याजीकृत्य खरितमघजालान्यगणयन्प्रसीद त्रैलोक्ये प्रतिभटमलभ्यं भज यशः ॥ १०॥

kva me buddhirgacchet raghuvara na jāne paramitaḥtametaṃ mātrātuṃ tava samaya eṣo'ñjalirimam |paraṃ vyājīkṛtya kharitamaghajālānyagaṇayanprasīda trailokye pratibhaṭamalabhyaṃ bhaja yaśaḥ || 10||

गजेन्द्रः प्रह्लादो दशमुखसगर्भ्यश्च विजयस्तथैवान्ये त्राता इति च भगवता ये सुकृतिनः ।किमाश्चर्य तत्र त्रिभुवनपते ? मां रघुपते?दुरात्मानं रक्षन् प्रकटयकृपामद्भुततमाम् ॥ ११॥

gajendraḥ prahlādo daśamukhasagarbhyaśca vijayastathaivānye trātā iti ca bhagavatā ye sukṛtinaḥ |kimāścarya tatra tribhuvanapate ? māṃ raghupate?durātmānaṃ rakṣan prakaṭayakṛpāmadbhutatamām || 11||

मदंहः सन्दोहं न लिखितुमलं लेखकशतैःशतैः कल्पानां मां दमयितुमलं नान्तकशतम् ।भवेयुर्मे मञ्चाः किशलयमयाः सर्वनरकाःकटाक्षात्ते नान्या रघुतनय मन्निष्कृतिरतः ॥ १२॥

madaṃhaḥ sandohaṃ na likhitumalaṃ lekhakaśataiḥśataiḥ kalpānāṃ māṃ damayitumalaṃ nāntakaśatam |bhaveyurme mañcāḥ kiśalayamayāḥ sarvanarakāḥkaṭākṣātte nānyā raghutanaya manniṣkṛtirataḥ || 12||

न गायत्री जप्ता विधिरपि च सन्ध्या न रचितानवातृप्तिन्नीता सुरवरपितृणां समुदया ।गुरुणां शुश्रूषावहितमनसा जातु न कृताकुतः काकुत्स्थ त्वच्चरणकमलाराधनकथा ॥ १३॥

na gāyatrī japtā vidhirapi ca sandhyā na racitānavātṛptinnītā suravarapitṛṇāṃ samudayā |guruṇāṃ śuśrūṣāvahitamanasā jātu na kṛtākutaḥ kākutstha tvaccaraṇakamalārādhanakathā || 13||

न दत्तं पात्रेभ्यो किमपिखरहन्तस्तवमुद्नजप्तं त्वन्नामक्षणमपि कदाचित्स्थिरधिया ।भवद्दासानां वा पदनलिन सेवापि न कृतामया मोहावेशाद् भव विपिनमेवैवमटता ॥ १४॥

na dattaṃ pātrebhyo kimapikharahantastavamudnajaptaṃ tvannāmakṣaṇamapi kadācitsthiradhiyā |bhavaddāsānāṃ vā padanalina sevāpi na kṛtāmayā mohāveśād bhava vipinamevaivamaṭatā || 14||

किमन्यद्वा ब्रूयां मदकृतमघं नास्ति भुवनेष्विदानीमप्येषो न विरमति पापाद्धतमतिः ।अतः सर्वेश? त्वं मयि रघुपते यद्यकरुणोममावसो भूयान्निरयचयमाचन्द्रमिहिरम् ॥ १५॥

kimanyadvā brūyāṃ madakṛtamaghaṃ nāsti bhuvaneṣvidānīmapyeṣo na viramati pāpāddhatamatiḥ |ataḥ sarveśa? tvaṃ mayi raghupate yadyakaruṇomamāvaso bhūyānnirayacayamācandramihiram || 15||

प्रलापैरेतैः किं बहुभिरिह मे निश्चितमिदंशृणुष्वैकं सत्यं शुभकरकटाक्षेण भवता ।गृहीतो नाहं चेद्रघुकुलपते ? नूनमसृजेद्विधाता मां शङ्के नरकनिकरैकोत्सवकृते ॥ १६॥

pralāpairetaiḥ kiṃ bahubhiriha me niścitamidaṃśṛṇuṣvaikaṃ satyaṃ śubhakarakaṭākṣeṇa bhavatā |gṛhīto nāhaṃ cedraghukulapate ? nūnamasṛjedvidhātā māṃ śaṅke narakanikaraikotsavakṛte || 16||

क्षणाल्लोकाएॅन्न् स्रष्टुं प्रभवति भवान् दग्धुमपिवाकृतर्माभुक्तं यदि भुवि न नश्येद्ध्रुवमिति ।रघुश्रेष्ठस्वामिन् जनमिममहो मोहयसि किंक्वमोक्षे त्वां त्वं वा त्रिभुवनमयो यास्यासि कुत ॥ १७॥

kṣaṇāllokāeenn sraṣṭuṃ prabhavati bhavān dagdhumapivākṛtarmābhuktaṃ yadi bhuvi na naśyeddhruvamiti |raghuśreṣṭhasvāmin janamimamaho mohayasi kiṃkvamokṣe tvāṃ tvaṃ vā tribhuvanamayo yāsyāsi kuta || 17||

स्व सङ्कल्पायत्तस्त्रिजगदुदयोल्लासशमनःसमस्तैकाधारस्त्वमसि सकलाम्नायपठितः ।कियत्ते मत् त्राणं दिनमणिकुलैकाभरण ? किंबलीयान् वा तस्मात्त्वदपि मम दुष्कर्ममहिमा ॥ १८॥

sva saṅkalpāyattastrijagadudayollāsaśamanaḥsamastaikādhārastvamasi sakalāmnāyapaṭhitaḥ |kiyatte mat trāṇaṃ dinamaṇikulaikābharaṇa ? kiṃbalīyān vā tasmāttvadapi mama duṣkarmamahimā || 18||

ददौ प्राणान् ग्राव्णे तवचरणपङ्केरुहरजःकृतः सेतुः सिन्धावहह भवता ब्राह्मणशिशोः ।मृतस्यासीस्त्वं श्रीरमण नवसञ्जीवनसुधान मामेकं त्रातुं कथमिह भवान् कोबलमलम् ॥ १९॥

dadau prāṇān grāvṇe tavacaraṇapaṅkeruharajaḥkṛtaḥ setuḥ sindhāvahaha bhavatā brāhmaṇaśiśoḥ |mṛtasyāsīstvaṃ śrīramaṇa navasañjīvanasudhāna māmekaṃ trātuṃ kathamiha bhavān kobalamalam || 19||

शिलायाम्प्राणस्थापनन उदधौ सेतुकरणात्सुरक्षाभृत्सारप्रमथपतिकोदण्डदलनात् ।सभीके तत्तादृक् दशमुखमुखारातिदलनात्तवायोध्यास्वामिन् मदवनमिदं किं गुरुतरम् ॥ २०॥

śilāyāmprāṇasthāpanana udadhau setukaraṇātsurakṣābhṛtsārapramathapatikodaṇḍadalanāt |sabhīke tattādṛk daśamukhamukhārātidalanāttavāyodhyāsvāmin madavanamidaṃ kiṃ gurutaram || 20||

ध्रुवं दुःखोदर्काद्विषयसुखसेवा निरतमाभवत्येदं साक्षादपि हतमनो मुह्यति मुहुः ।अवन्मायायैवं व्रतबलवती नर्तयति मांखरारे सा हेला बत भवति हाला मम पुनः ॥ २१॥

dhruvaṃ duḥkhodarkādviṣayasukhasevā niratamābhavatyedaṃ sākṣādapi hatamano muhyati muhuḥ |avanmāyāyaivaṃ vratabalavatī nartayati māṃkharāre sā helā bata bhavati hālā mama punaḥ || 21||

भ्रमन्तः श्रूयन्ते घनविषयगम्भीरजलधौयया यादोरूपा विधिशिवमुखा मोहित धियः ।अहं तां त्वन्मायां कथमिव तरिष्यामि कृपयाविना ते मूढात्मा नलिनदलशङ्काशनयन ॥ २२॥

bhramantaḥ śrūyante ghanaviṣayagambhīrajaladhauyayā yādorūpā vidhiśivamukhā mohita dhiyaḥ |ahaṃ tāṃ tvanmāyāṃ kathamiva tariṣyāmi kṛpayāvinā te mūḍhātmā nalinadalaśaṅkāśanayana || 22||

हठादाकृष्यैवेन्द्रियकुलमिदं मानसमनारतं गाहं गाहं विषयगहनानिश्ववदहो ।भ्रमत्येवं स्वैरं प्रबलतरमोहोत्कटतयाकरिष्ये किं वाहं दशरथमहीपालतनय ? ॥ २३॥

haṭhādākṛṣyaivendriyakulamidaṃ mānasamanārataṃ gāhaṃ gāhaṃ viṣayagahanāniśvavadaho |bhramatyevaṃ svairaṃ prabalataramohotkaṭatayākariṣye kiṃ vāhaṃ daśarathamahīpālatanaya ? || 23||

दुरालापान् वक्तुं स्फुरति रसना नाम नहि तेअसारेसंसारे शुभममृतदानैकनिपुणम् ।श्रुती दुष्टोदन्तश्रवणचपले तावककथासुधासारैर्हर्तुं प्रचुरभवतापं न भवतः ॥ २४॥

durālāpān vaktuṃ sphurati rasanā nāma nahi teasāresaṃsāre śubhamamṛtadānaikanipuṇam |śrutī duṣṭodantaśravaṇacapale tāvakakathāsudhāsārairhartuṃ pracurabhavatāpaṃ na bhavataḥ || 24||

दृशोर्द्वन्दं दुष्टं विषयमपि द्रष्टुं मृगयतेनमूर्तिं भद्रान्ते रुचिरशरचापाङ्कितकराम् ।वपुस्तावच्छीघ्रं परिचलति दुष्कर्म करणेन ते कैङ्कर्य्येहा रघुरमण ? मज्जामि निरये ॥ २५॥

dṛśordvandaṃ duṣṭaṃ viṣayamapi draṣṭuṃ mṛgayatenamūrtiṃ bhadrānte ruciraśaracāpāṅkitakarām |vapustāvacchīghraṃ paricalati duṣkarma karaṇena te kaiṅkaryyehā raghuramaṇa ? majjāmi niraye || 25||

पतित्वा कामाग्नौ ज्वलतिमनएतच्छलभवद्विधत्तेत्वद्।ह्ध्यानामृतसरसिलीलां न झषवत् ।स सीतस्यैवं ते भवति परिहासाय महतेममेदन्त्वन्मायामवुमहिममक्षस्यनटनम् ॥ २६॥

patitvā kāmāgnau jvalatimanaetacchalabhavadvidhattetvad|hdhyānāmṛtasarasilīlāṃ na jhaṣavat |sa sītasyaivaṃ te bhavati parihāsāya mahatemamedantvanmāyāmavumahimamakṣasyanaṭanam || 26||

मनः कामक्रोधाद्यरिगणपराभूतमभवद्हृषीकालीबद्धा विषयमयकारानिवसने ।अहं मग्नोगाधप्रतिभयभवाधान्धुकहरे ?हरे सीतानाथ ? त्रिजगदधिनाथावकृपया ॥ २७॥

manaḥ kāmakrodhādyarigaṇaparābhūtamabhavadhṛṣīkālībaddhā viṣayamayakārānivasane |ahaṃ magnogādhapratibhayabhavādhāndhukahare ?hare sītānātha ? trijagadadhināthāvakṛpayā || 27||

भवल्लीलोद्यानं हृदयमभितो दह्यत इदंज्वलत्कामक्रोधात्मकदवशिखज्वालपटलैः ।सुधाधारावारोस्तवनयनपद्माञ्चलपलात्दयालोकाकारैः सभय समयेऽस्मिन्रघुपते ॥ २८॥

bhavallīlodyānaṃ hṛdayamabhito dahyata idaṃjvalatkāmakrodhātmakadavaśikhajvālapaṭalaiḥ |sudhādhārāvārostavanayanapadmāñcalapalātdayālokākāraiḥ sabhaya samaye'sminraghupate || 28||

भवत्केलीयोग्या हृदयनलिनी क्षुभ्यत इयंप्रकामं कामाद्याह्वयधनमदोन्मत्तकलभैः ।स्वसानिध्यादेतान् प्रसभमभिनिर्भूयसहसातवेदं स्पष्टार्थं घटय रघुसिंह ? त्वमधुना ॥ २९॥

bhavatkelīyogyā hṛdayanalinī kṣubhyata iyaṃprakāmaṃ kāmādyāhvayadhanamadonmattakalabhaiḥ |svasānidhyādetān prasabhamabhinirbhūyasahasātavedaṃ spaṣṭārthaṃ ghaṭaya raghusiṃha ? tvamadhunā || 29||

मदीया प्राचीना परिगणितर्कौमघजनितांभवद्ज्ञानानन्दात्मकविमलमूर्ते जवनिकाम् ।शरीराक्षार्थत्वेनच परिणतान्तां गुणमयींत्वदीयां माया मां रघुकुलपते तारय विभो ॥ ३०॥

madīyā prācīnā parigaṇitarkaumaghajanitāṃbhavadjñānānandātmakavimalamūrte javanikām |śarīrākṣārthatvenaca pariṇatāntāṃ guṇamayīṃtvadīyāṃ māyā māṃ raghukulapate tāraya vibho || 30||

कदर्य्यः कामात्मा कठिनहृदयकातरमतिःमदासत्यास्त्रयाङ्कपटदुरहङ्कारजनिभूः ।शठः क्रूरः पापी भवजलधिमेतं कटुरहम्कथं तीर्त्त्वा प्राप्स्ये तत्रचरणसेवां रघुपते ॥ ३१॥

kadaryyaḥ kāmātmā kaṭhinahṛdayakātaramatiḥmadāsatyāstrayāṅkapaṭadurahaṅkārajanibhūḥ |śaṭhaḥ krūraḥ pāpī bhavajaladhimetaṃ kaṭurahamkathaṃ tīrttvā prāpsye tatracaraṇasevāṃ raghupate || 31||

मनः सूत्राङ्गृह्णन् भवसदसि तुल्य प्रतिमयाचिरादेवं मायामयजवनिकान्तिर्हततनुः ।भवान् लीलाशीलो रघुकुलपते नाटयतिमांकदा वा नाट्यान्ते मम तव पदाब्जाभ्युपगमः ॥ ३२॥

manaḥ sūtrāṅgṛhṇan bhavasadasi tulya pratimayācirādevaṃ māyāmayajavanikāntirhatatanuḥ |bhavān līlāśīlo raghukulapate nāṭayatimāṃkadā vā nāṭyānte mama tava padābjābhyupagamaḥ || 32||

अरक्षन् रक्षन् वा दशवदनवैरिन्! मम गतिःतवैवान्यान् देवान्हृदि न गणये जातु चिदपि ।असौख्यं सौख्यं वा मम भवतु सर्वं त्वनुभवाभ्यकीर्तिः कीर्तिर्वा तव खलु न तस्मिन् वद प्रभो ॥ ३३॥

arakṣan rakṣan vā daśavadanavairin! mama gatiḥtavaivānyān devānhṛdi na gaṇaye jātu cidapi |asaukhyaṃ saukhyaṃ vā mama bhavatu sarvaṃ tvanubhavābhyakīrtiḥ kīrtirvā tava khalu na tasmin vada prabho || 33||

मुहुःक्रोशन् श्रान्तो दशमुखरिपो त्वामहमणुप्रमाण्यं कारुण्यं विलपति मयि त्वं न कुरुषे ।अपारो घोरोऽयं पुनरहहसंसारजलधिर्विमूढः किङ्कुर्य्यां विषय निचयास्कन्दितमतिः ॥ ३४॥

muhuḥkrośan śrānto daśamukharipo tvāmahamaṇupramāṇyaṃ kāruṇyaṃ vilapati mayi tvaṃ na kuruṣe |apāro ghoro'yaṃ punarahahasaṃsārajaladhirvimūḍhaḥ kiṅkuryyāṃ viṣaya nicayāskanditamatiḥ || 34||

ज्वलज् ज्वालामाले प्रविशतु जनोऽयं किमनले,गिरेः शृङ्गातुङ्गात्पततुकिमधश्चूर्णिततनुः ।शिरो वै तद्भित्वा किमिह शिलया सृञ्जि करतुक्षमाकन्याप्राणेश्वर न कुरुषे हन्त करुणाम् ॥ ३५॥

jvalaj jvālāmāle praviśatu jano'yaṃ kimanale,gireḥ śṛṅgātuṅgātpatatukimadhaścūrṇitatanuḥ |śiro vai tadbhitvā kimiha śilayā sṛñji karatukṣamākanyāprāṇeśvara na kuruṣe hanta karuṇām || 35||

समूलां किं वोत्पाटयतु जन एषोऽद्य रसनां,शिलां कण्ठे बध्वा पततु किमगाधे जलनिधौ ।मुहुःसोरस्ताडं तव किमथवा कन्दतु पुरोन मे शान्तिः सीतारमण तव कारुण्यविलयात् ॥ ३६॥

samūlāṃ kiṃ votpāṭayatu jana eṣo'dya rasanāṃ,śilāṃ kaṇṭhe badhvā patatu kimagādhe jalanidhau |muhuḥsorastāḍaṃ tava kimathavā kandatu purona me śāntiḥ sītāramaṇa tava kāruṇyavilayāt || 36||

न जेतुं शक्नोमीन्द्रियसमुदयन्नापिमनसा,स्थिरेण त्वां ध्यातुं मरकतमणीं मञ्जुलतनुम् ।न कर्मानुष्ठातुं विधिवदपि भास्वत् कुलमणेभवत्पादाम्भोजं शरणमभजं केवलमहम् ॥ ३७॥

na jetuṃ śaknomīndriyasamudayannāpimanasā,sthireṇa tvāṃ dhyātuṃ marakatamaṇīṃ mañjulatanum |na karmānuṣṭhātuṃ vidhivadapi bhāsvat kulamaṇebhavatpādāmbhojaṃ śaraṇamabhajaṃ kevalamaham || 37||

न धर्मे नोकामे नव धनवये नैव जगतीपतित्वे काङ्क्षामे भवतु भवितव्यं विधिवशात् ।तथापि श्रीराम प्रतिजननमङ्गीकृत कृपः,तत्र श्रीपादाब्जे दृढपरमभक्तिं वितर मे ॥ ३८॥

na dharme nokāme nava dhanavaye naiva jagatīpatitve kāṅkṣāme bhavatu bhavitavyaṃ vidhivaśāt |tathāpi śrīrāma pratijananamaṅgīkṛta kṛpaḥ,tatra śrīpādābje dṛḍhaparamabhaktiṃ vitara me || 38||

पशुत्वं पक्षित्वं तृणतरुलताश्मत्वमपिवा,कृमित्वं वा रक्षोनरसुरपिशाचत्वमथवा ।यदि स्याद्यद्यन्मे जननमपि सर्वत्र भवतुत्वदीये पादाब्जे रघुकुलपते भक्तिरचला ॥ ३९॥

paśutvaṃ pakṣitvaṃ tṛṇatarulatāśmatvamapivā,kṛmitvaṃ vā rakṣonarasurapiśācatvamathavā |yadi syādyadyanme jananamapi sarvatra bhavatutvadīye pādābje raghukulapate bhaktiracalā || 39||

पृथिव्यां पाताले नभसि नरकेऽन्धे तमसिवावसामि स्वामिन् श्रीरघुरमणकर्मानुगुणतः ।तदास्तां मत्प्राणोत्क्रमणसमये त्वत्करुणया,त्वदङ्घ्य्रब्जद्वन्दस्मरणमनिरोधं भवतु मे ॥ ४०॥

pṛthivyāṃ pātāle nabhasi narake'ndhe tamasivāvasāmi svāmin śrīraghuramaṇakarmānuguṇataḥ |tadāstāṃ matprāṇotkramaṇasamaye tvatkaruṇayā,tvadaṅghyrabjadvandasmaraṇamanirodhaṃ bhavatu me || 40||

कदा वा त्वां ध्यायन् नवजलधरश्यामलतनुंशरद्राकाचन्द्रप्रतिभटमुखाम्भोरुहरुचिम् ।वसानं कल्याणम्वरमचलविद्युच्छतनिभंविमोक्षेऽहं देहं भुवनमुपरामेत्वनुलयम् ॥ ४१॥

kadā vā tvāṃ dhyāyan navajaladharaśyāmalatanuṃśaradrākācandrapratibhaṭamukhāmbhoruharucim |vasānaṃ kalyāṇamvaramacalavidyucchatanibhaṃvimokṣe'haṃ dehaṃ bhuvanamuparāmetvanulayam || 41||

असूनां चेतेषां गमनसमये राघव वदन्मुहुर्मा भैरित्येष्यसि सरभसं मे परिसरम् ।धनुर्घण्टाघोषः श्रवणपरिभूतान्तकभटाःकिरीटी क्वचित्त्वं कटिघटितजाम्बूनदपटः ॥ ४२॥

asūnāṃ ceteṣāṃ gamanasamaye rāghava vadanmuhurmā bhairityeṣyasi sarabhasaṃ me parisaram |dhanurghaṇṭāghoṣaḥ śravaṇaparibhūtāntakabhaṭāḥkirīṭī kvacittvaṃ kaṭighaṭitajāmbūnadapaṭaḥ || 42||

स्मरेयं क्वच्चित्त्वां दृढमहमिहेदं तनुलयेजपेयं क्वचित्ते कुशलवगुरोर्नाम शुभधीः ।भजेयं क्वचित्ते जगदघपुनर्जन्मरहितोभवेयं क्वचित्त्वत्पदकमलकैङ्कर्यशरणः ॥ ४३॥

smareyaṃ kvaccittvāṃ dṛḍhamahamihedaṃ tanulayejapeyaṃ kvacitte kuśalavagurornāma śubhadhīḥ |bhajeyaṃ kvacitte jagadaghapunarjanmarahitobhaveyaṃ kvacittvatpadakamalakaiṅkaryaśaraṇaḥ || 43||

स्वसन्नास्ते क्रोधात्स्फुरडशनदंष्ट्राधरपुटःकठोरः कीनाशः स्मृतमदघकोटिर्यमभटाः ।प्रतिक्षन्ते कालं धृतविविधघोरप्रहरणाःमया धन्यस्तेऽहं तव पदसरोजे रघुपते ? ॥ ४४॥

svasannāste krodhātsphuraḍaśanadaṃṣṭrādharapuṭaḥkaṭhoraḥ kīnāśaḥ smṛtamadaghakoṭiryamabhaṭāḥ |pratikṣante kālaṃ dhṛtavividhaghorapraharaṇāḥmayā dhanyaste'haṃ tava padasaroje raghupate ? || 44||

मणिर्जीवश्चिह्नं प्रकृतिरसिको शावकगतिःतमश्चाहङ्कारौ जलजधनुषी हृद्रथपदम् ।गदा बुद्धिर्भूतानपि च वनमाला विषयिणःशरस्त्वत्स्थं सर्वं त्वयि किमुथवास्त्वर्पणपदम् ॥ ४५॥

maṇirjīvaścihnaṃ prakṛtirasiko śāvakagatiḥtamaścāhaṅkārau jalajadhanuṣī hṛdrathapadam |gadā buddhirbhūtānapi ca vanamālā viṣayiṇaḥśarastvatsthaṃ sarvaṃ tvayi kimuthavāstvarpaṇapadam || 45||

अवस्टभ्येष्वासं त्रिणतमहिराट् भोगसुभगंदधानं संवर्तज्वलनशिखिमध्येन्दु विशिखम् ।परं ज्योतिः पीताम्बरधरमपारोदितकृपंपुरः प्रादुर्भूयान्मम किमपि देहान्तसमये ॥ ४६॥

avasṭabhyeṣvāsaṃ triṇatamahirāṭ bhogasubhagaṃdadhānaṃ saṃvartajvalanaśikhimadhyendu viśikham |paraṃ jyotiḥ pītāmbaradharamapāroditakṛpaṃpuraḥ prādurbhūyānmama kimapi dehāntasamaye || 46||

सवामश्चापाङ्कः स च धृतशरःपाणिरितरोमुखं तद्राजीवायतविपुलरक्तान्तनयनम् ।स्मितः श्रीः सातन्वी चरणयुगलं तच्च मृदुलंवपुस्तत्कल्याणं स्फुरतु मदसूड्डीनसमये ॥ ४७॥

savāmaścāpāṅkaḥ sa ca dhṛtaśaraḥpāṇiritaromukhaṃ tadrājīvāyatavipularaktāntanayanam |smitaḥ śrīḥ sātanvī caraṇayugalaṃ tacca mṛdulaṃvapustatkalyāṇaṃ sphuratu madasūḍḍīnasamaye || 47||

असाकेताधीशैरदशरथभूभृद्रतिकरैरकौशल्यावत्सैरमरकतसङ्काशतनुभिः ।अधानुष्कैरक्ष्मादुहितृवदनाम्भोजमिहिरैररामाख्यैर्नस्तैरलमलमलं दैवतगणैः ॥ ४८॥

asāketādhīśairadaśarathabhūbhṛdratikarairakauśalyāvatsairamarakatasaṅkāśatanubhiḥ |adhānuṣkairakṣmāduhitṛvadanāmbhojamihirairarāmākhyairnastairalamalamalaṃ daivatagaṇaiḥ || 48||

मदाभ्यां मत्तैतं मम कुलगुरुं मत्कुलधनंमदिष्टं मद्भाग्यं मम परमविद्याँ मम गतिम् ।मदीशं मच्चिन्तामणिमपि मदानन्दलहरींप्रपद्ये मज्जीवं रघुपतिपदाम्भोजयुगलम् ॥ ४९॥

madābhyāṃ mattaitaṃ mama kulaguruṃ matkuladhanaṃmadiṣṭaṃ madbhāgyaṃ mama paramavidyām̐ mama gatim |madīśaṃ maccintāmaṇimapi madānandalaharīṃprapadye majjīvaṃ raghupatipadāmbhojayugalam || 49||

त्वदेकं प्राप्यं मां त्वदितरनिहत्कण्ठहृदयंत्वदन्यं त्वय्येवासितनिखिलाशापरिकरम् ।त्वयि न्यस्तप्राणं तवचरणपद्मैकशरणंतवस्वं त्वद्वासं रघुकुलपते मा त्यज विभो ? ॥ ५०॥

tvadekaṃ prāpyaṃ māṃ tvaditaranihatkaṇṭhahṛdayaṃtvadanyaṃ tvayyevāsitanikhilāśāparikaram |tvayi nyastaprāṇaṃ tavacaraṇapadmaikaśaraṇaṃtavasvaṃ tvadvāsaṃ raghukulapate mā tyaja vibho ? || 50||

धनुर्वाणौ गृह्णन् करकिशलयाभ्यां तनुरुचातिरस्कुर्वन् सर्वं कुवलयवनीनां रुचिमिदम् ।परिष्कुर्वन्वक्त्रं स्मितलवविलासेन मधुरंकदा वा मत्स्वामी शरणिमनयोरेष्यसि दृशोः ॥ ५१॥

dhanurvāṇau gṛhṇan karakiśalayābhyāṃ tanurucātiraskurvan sarvaṃ kuvalayavanīnāṃ rucimidam |pariṣkurvanvaktraṃ smitalavavilāsena madhuraṃkadā vā matsvāmī śaraṇimanayoreṣyasi dṛśoḥ || 51||

वहन्ती कोटीरं स्फुरदरुणकोटिप्रतिभरंहसन्ती स्वाद्युत्या त्रिदशपतिनीलक्षितिधरम् ।धरन्ती कोदण्डं करकमलयोर्बाणमपि येवसन्ती व्यक्तिः सा भवतु हृदये कापि मधुरा ॥ ५२॥

vahantī koṭīraṃ sphuradaruṇakoṭipratibharaṃhasantī svādyutyā tridaśapatinīlakṣitidharam |dharantī kodaṇḍaṃ karakamalayorbāṇamapi yevasantī vyaktiḥ sā bhavatu hṛdaye kāpi madhurā || 52||

स्वभासामङ्कुरान्मृदुलनवदुर्वादलधियालिहद्भिर्गाधेयाध्वरभुविपरीतोमृगगणैः ।शिखण्डी कोदण्डी धृतकनकदामैकवसनोमनस्यस्मिन् भ्रात्रास्फुरतुरघुवंशार्भकमणिः ॥ ५३॥

svabhāsāmaṅkurānmṛdulanavadurvādaladhiyālihadbhirgādheyādhvarabhuviparītomṛgagaṇaiḥ |śikhaṇḍī kodaṇḍī dhṛtakanakadāmaikavasanomanasyasmin bhrātrāsphuraturaghuvaṃśārbhakamaṇiḥ || 53||

शरज्ज्योत्स्नाश्लिटेस्फुटकुवलयालीसुरभितेसिते गोदावर्य्या मृदुनि पुलिने सौम्यपवने ।सुखासीनक्षोणीदुहितृतन शृङ्गारनिरतंरघुश्रेष्ठं चेतः स्मरघनजटावल्कलधरम् ॥ ५४॥

śarajjyotsnāśliṭesphuṭakuvalayālīsurabhitesite godāvaryyā mṛduni puline saumyapavane |sukhāsīnakṣoṇīduhitṛtana śṛṅgāranirataṃraghuśreṣṭhaṃ cetaḥ smaraghanajaṭāvalkaladharam || 54||

मनश्च्चापल्येन भ्रमसि गगने दिक्ष्वटसितत्क्षणादुल्लङ्घ्याब्धीनपि विससि पातालकुहरम् ।न जाने का सिद्धिमिह रघुपतेरङ्घ्रियुगलंन किंस्वस्मिन्नेव स्मरसि परमानन्दनिलयम् ॥ ५५॥

manaśccāpalyena bhramasi gagane dikṣvaṭasitatkṣaṇādullaṅghyābdhīnapi visasi pātālakuharam |na jāne kā siddhimiha raghupateraṅghriyugalaṃna kiṃsvasminneva smarasi paramānandanilayam || 55||

त्यजत्वर्कोभानू निशितुहिनरोचिः परिहरत्वमुञ्ज्योत्स्नामुञ्चत्वमरशिखरीस्थैर्यमपि वा ।क्षमावा क्ष्मादेवी विसृजतु मनस्ते दशमुखप्रहर्तुः पादाम्भोरुहविरहगन्धोऽप्यनुचितः ॥ ५६॥

tyajatvarkobhānū niśituhinarociḥ pariharatvamuñjyotsnāmuñcatvamaraśikharīsthairyamapi vā |kṣamāvā kṣmādevī visṛjatu manaste daśamukhaprahartuḥ pādāmbhoruhavirahagandho'pyanucitaḥ || 56||

वृथा कालो याति स्फुटितघटतो वारिविगलत्यनुश्वासं चायुर्गणयति कृतान्तो दिनगणम् ।अये चेतः साधुस्वगतमखिलं कामपटलंपरित्यज्यायोध्यारमणचरणौ गच्छशरणम् ॥ ५७॥

vṛthā kālo yāti sphuṭitaghaṭato vārivigalatyanuśvāsaṃ cāyurgaṇayati kṛtānto dinagaṇam |aye cetaḥ sādhusvagatamakhilaṃ kāmapaṭalaṃparityajyāyodhyāramaṇacaraṇau gacchaśaraṇam || 57||

प्रवालं प्रत्यग्रं श्रुतियुवतिसीमन्तपदवीलतायाः शान्तानां हृदयसरसीसारसमयम् ।मुदालिङ्गत्सीताकुचकलशसङ्क्रान्तधुशृणंकदा द्रक्ष्ये स्वामी तव रघुपतेः पादयुगलम् ॥ ५८॥

pravālaṃ pratyagraṃ śrutiyuvatisīmantapadavīlatāyāḥ śāntānāṃ hṛdayasarasīsārasamayam |mudāliṅgatsītākucakalaśasaṅkrāntadhuśṛṇaṃkadā drakṣye svāmī tava raghupateḥ pādayugalam || 58||

रसादालिङ्गत्यादरनलिनचक्रादिरुचिरायदीयाजानक्या हरिणमदलिप्तेस्तनतटे ।प्रकाशन्तेरेखा नवजलदलेखास्मरघनातपस्याध्यब्जं तद्रघुकुलवरेण्यस्य मृगये ॥ ५९॥

rasādāliṅgatyādaranalinacakrādirucirāyadīyājānakyā hariṇamadaliptestanataṭe |prakāśanterekhā navajaladalekhāsmaraghanātapasyādhyabjaṃ tadraghukulavareṇyasya mṛgaye || 59||

जलक्रीडाचक्रे कमठपतिरब्धावहिपतिःसुखं शिश्येशश्रान्ता शामतुलमवापुर्हरिदिभाः ।धृते यत्पादाभ्यामखिलधरणीमण्डलभरेमदक्षिद्वन्दं श्रीपदकिशलयं ते मृगयते ॥ ६०॥

jalakrīḍācakre kamaṭhapatirabdhāvahipatiḥsukhaṃ śiśyeśaśrāntā śāmatulamavāpurharidibhāḥ |dhṛte yatpādābhyāmakhiladharaṇīmaṇḍalabharemadakṣidvandaṃ śrīpadakiśalayaṃ te mṛgayate || 60||

न यज्ज्ञात्वा ज्ञेयं किमपि निगमे नो रसमयंन यद्।ह्ध्यात्वाध्येयं किमपि हृदयेन्यत्सुखमयम् ।न यत्प्राप्त्वा प्राप्यं किमपि परमं क्वापि मृगयेतदेवाहल्यादुष्कृतविदलनं पादनलिनम् ॥ ६१॥

na yajjñātvā jñeyaṃ kimapi nigame no rasamayaṃna yad|hdhyātvādhyeyaṃ kimapi hṛdayenyatsukhamayam |na yatprāptvā prāpyaṃ kimapi paramaṃ kvāpi mṛgayetadevāhalyāduṣkṛtavidalanaṃ pādanalinam || 61||

अमूभ्यां नेत्राभ्यामपरिमितहर्षाश्रुतरलंभुजाभ्यामप्याभ्यां बहुलकुतुकोत्कीर्णपुलकम् ।परिरभ्योद्गाढं सफलयितुमेताजनिमहंरजः पूताहल्ये चरणकमले एव मृगणे ॥ ६२॥

amūbhyāṃ netrābhyāmaparimitaharṣāśrutaralaṃbhujābhyāmapyābhyāṃ bahulakutukotkīrṇapulakam |parirabhyodgāḍhaṃ saphalayitumetājanimahaṃrajaḥ pūtāhalye caraṇakamale eva mṛgaṇe || 62||

त्रयी राजीवाक्षी चिकुरनिकराकारजलधिःस्फुरत्सीमान्ताकृत्युपमितमहासेतुजलधिः ।अहल्यादेहालङ्करणपटवासद्युतिधराःपरागां यान्त्वास्मान् भवतिमिरकूपक्षयकृतः ॥ ६३॥

trayī rājīvākṣī cikuranikarākārajaladhiḥsphuratsīmāntākṛtyupamitamahāsetujaladhiḥ |ahalyādehālaṅkaraṇapaṭavāsadyutidharāḥparāgāṃ yāntvāsmān bhavatimirakūpakṣayakṛtaḥ || 63||

कदा वा कोटीन्दुद्युतिभरनिरासोद्यमधराःअहल्याघं मिल्लस्थलललितमल्लीसुमनसः ।नखद्युत्याधूताऽपरिमितमनोध्वान्तनिचयःसमग्रावग्राहं मम कवलयेयुर्नयनयोः ॥ ६४॥

kadā vā koṭīndudyutibharanirāsodyamadharāḥahalyāghaṃ millasthalalalitamallīsumanasaḥ |nakhadyutyādhūtā'parimitamanodhvāntanicayaḥsamagrāvagrāhaṃ mama kavalayeyurnayanayoḥ || 64||

विसृज्यायोध्यायद्वनभुवि चचारोपलचयैःकुशैः कासैर्विध्यदधिकतरदारुण्यमभवत् ।द्रवन्तं यन्मायाहरिणमनुदुद्राव मृगयेतदङ्घ्रिद्वन्दं श्रीकुचयुगपरिष्वक्तमसकृत् ॥ ६५॥

visṛjyāyodhyāyadvanabhuvi cacāropalacayaiḥkuśaiḥ kāsairvidhyadadhikataradāruṇyamabhavat |dravantaṃ yanmāyāhariṇamanududrāva mṛgayetadaṅghridvandaṃ śrīkucayugapariṣvaktamasakṛt || 65||

गजाः सिंहा व्याघ्रा मृगशशवराहा वनचरामयूराः कादम्बापिककवलखक्रौञ्चकुरराः ।महानीलश्यामं खररिपुः सदासेवितमभूत् ॥ ६६॥

gajāḥ siṃhā vyāghrā mṛgaśaśavarāhā vanacarāmayūrāḥ kādambāpikakavalakhakrauñcakurarāḥ |mahānīlaśyāmaṃ khararipuḥ sadāsevitamabhūt || 66||

तृणत्वं नासीन्मे किमपि सरयूरोधसि मनोरमारामे धिग् धिग् धिगिदमधमं मानववपुः ।यदेवं कौशल्या तनयचरणाम्भोजयुगलीपरिरम्भानन्दप्रभवभवनं नेह भवति ॥ ६७॥

tṛṇatvaṃ nāsīnme kimapi sarayūrodhasi manoramārāme dhig dhig dhigidamadhamaṃ mānavavapuḥ |yadevaṃ kauśalyā tanayacaraṇāmbhojayugalīparirambhānandaprabhavabhavanaṃ neha bhavati || 67||

प्रणामं साष्टाङ्गं तृणतरुलताभ्योहि निरुतंप्रभावेभ्यः कुर्यां विनयसरलं भक्तिबहुलम् ।अरण्या भोगे यत् किशलयमयीं लक्ष्मणकृतामलञ्चक्रे शय्यां सहमहिलया रामशयनम् ॥ ६८॥

praṇāmaṃ sāṣṭāṅgaṃ tṛṇatarulatābhyohi nirutaṃprabhāvebhyaḥ kuryāṃ vinayasaralaṃ bhaktibahulam |araṇyā bhoge yat kiśalayamayīṃ lakṣmaṇakṛtāmalañcakre śayyāṃ sahamahilayā rāmaśayanam || 68||

वनानां वन्यानामपितनुभृतां वा नदनदींगिरीन्द्राणां यादृक्छिकजननसाफल्यमभवत् ।कटाक्षैः कल्याणैर्दुहिणहर मृग्यैर्धनकृपारसासारैः पूताः अहह रघुनाथस्य यदि मे ॥ ६९॥

vanānāṃ vanyānāmapitanubhṛtāṃ vā nadanadīṃgirīndrāṇāṃ yādṛkchikajananasāphalyamabhavat |kaṭākṣaiḥ kalyāṇairduhiṇahara mṛgyairdhanakṛpārasāsāraiḥ pūtāḥ ahaha raghunāthasya yadi me || 69||

अहो भाग्यं तेषां निशिचरभटा ये जहुरसून्रणाग्रे पश्यन्तः शरसुकलिताङ्गा रघुपतेः ।ज्वलत्संवर्ताग्निप्रतिभटकटुक्रोधमपितत्मुखं लोकैकासेचनमृदुलहासं प्रकृतितः ॥ ७२॥

aho bhāgyaṃ teṣāṃ niśicarabhaṭā ye jahurasūnraṇāgre paśyantaḥ śarasukalitāṅgā raghupateḥ |jvalatsaṃvartāgnipratibhaṭakaṭukrodhamapitatmukhaṃ lokaikāsecanamṛdulahāsaṃ prakṛtitaḥ || 72||

अयोध्यायाः पत्युः सुरुचिरजगन्मोहनप्रियस्मृतः श्रीप्रासादं वदननलिनं चारुनयनम् ।मुहुश्चुम्बत् धात्री दुहित्रीमुखवीटीरसलसत्कपालं दृष्टं मे विधिरहहसाह्यं न कुरुते ॥ ७१॥

ayodhyāyāḥ patyuḥ surucirajaganmohanapriyasmṛtaḥ śrīprāsādaṃ vadananalinaṃ cārunayanam |muhuścumbat dhātrī duhitrīmukhavīṭīrasalasatkapālaṃ dṛṣṭaṃ me vidhirahahasāhyaṃ na kurute || 71||

किमाभ्यां नेत्राभ्यां फलमिह रघूणामधिपतेर्न पीता याभ्यां तद्वदनशशिसौन्दर्यलहरी ।इमौ दोषौ दोषौ कमलदरचक्राङ्कलसितंन याभ्यामाश्लिष्टं तव चरणराजीवयुगलम् ॥ ७२॥

kimābhyāṃ netrābhyāṃ phalamiha raghūṇāmadhipaterna pītā yābhyāṃ tadvadanaśaśisaundaryalaharī |imau doṣau doṣau kamaladaracakrāṅkalasitaṃna yābhyāmāśliṣṭaṃ tava caraṇarājīvayugalam || 72||

दुराशं दुर्बुद्धिं दुरितकुनदीप्राविशमिमंसुनिर्लज्जं धिङ्मां सकलजनहासोचितकृतिम ।तितीर्षुर्बाहूभ्यामिव जलनिधिं हे रघुपते !दिदृक्षे योऽहन्त्वां विधिशिवमुखध्यानविषयम् ॥ ७३॥

durāśaṃ durbuddhiṃ duritakunadīprāviśamimaṃsunirlajjaṃ dhiṅmāṃ sakalajanahāsocitakṛtima |titīrṣurbāhūbhyāmiva jalanidhiṃ he raghupate !didṛkṣe yo'hantvāṃ vidhiśivamukhadhyānaviṣayam || 73||

स्ववक्त्रेन्दूद्भूतं श्रवणविवरं ते तनुभृतांशिवोवर्षन् काश्यां वसति सहगौर्य्या रघुपते !पुनर्जन्मष्याधिप्रभवजननीगर्भशमनंप्रचण्डप्रत्यूहं तव मधुरनामामृतरसम् ॥ ७४॥

svavaktrendūdbhūtaṃ śravaṇavivaraṃ te tanubhṛtāṃśivovarṣan kāśyāṃ vasati sahagauryyā raghupate !punarjanmaṣyādhiprabhavajananīgarbhaśamanaṃpracaṇḍapratyūhaṃ tava madhuranāmāmṛtarasam || 74||

क्व माधुर्य्याधिक्यं दधिघृतसितापायसमुधामधुष्वाग्रद्राक्षापनसकदलीनां फलरसे ।क्व काङ्क्षा कौशल्याहृदयजलधीन्दो मनसिचेदजस्त्रन्त्वनामस्मरणनवपीयूषलहरी ॥ ७५॥

kva mādhuryyādhikyaṃ dadhighṛtasitāpāyasamudhāmadhuṣvāgradrākṣāpanasakadalīnāṃ phalarase |kva kāṅkṣā kauśalyāhṛdayajaladhīndo manasicedajastrantvanāmasmaraṇanavapīyūṣalaharī || 75||

तुरीयं षष्टं वा सरिधिपतिपञ्चममपिद्वितीयं मन्यन्ते प्रथममिव सन्तो रघुपते ? ।लिहन्तस्तन्नामामृतरसमजस्रं रसनयापवित्रीकुर्वन्तः सुचरणरजोभिः क्षितितलम् ॥ ७६॥

turīyaṃ ṣaṣṭaṃ vā saridhipatipañcamamapidvitīyaṃ manyante prathamamiva santo raghupate ? |lihantastannāmāmṛtarasamajasraṃ rasanayāpavitrīkurvantaḥ sucaraṇarajobhiḥ kṣititalam || 76||

अहल्या वेत्तित्वच्चरणरजसः शक्तिमतुलांभवद्दास्यानन्दं निरवधिरुचिं लक्ष्मणमनः ।शिवो वा वाल्मीकिर्भवदसमनामामृतरसंधरित्रीकन्यैव त्वदधरमधूनां मधुरताम् ॥ ७७॥

ahalyā vettitvaccaraṇarajasaḥ śaktimatulāṃbhavaddāsyānandaṃ niravadhiruciṃ lakṣmaṇamanaḥ |śivo vā vālmīkirbhavadasamanāmāmṛtarasaṃdharitrīkanyaiva tvadadharamadhūnāṃ madhuratām || 77||

हनुमान् वेत्तित्वच्छुभगणकथास्वादनरसंभवत्पादत्राणाप्रतिममहिमानं च भरतः ।गिरिर्भूमिशाला अपिभवदमोघां शुभगतिंत्वदीयस्त्वन्माया सलिलनिधिपारंरघुपते ॥ ७८॥

hanumān vettitvacchubhagaṇakathāsvādanarasaṃbhavatpādatrāṇāpratimamahimānaṃ ca bharataḥ |girirbhūmiśālā apibhavadamoghāṃ śubhagatiṃtvadīyastvanmāyā salilanidhipāraṃraghupate || 78||

त्वदंशो वेत्ति त्वत्पृथुलभुजसारं भृगुपतिर्भवत्क्रोधाटोपं प्रलयशिखिरूपं जलनिधिः ।जयन्तस्त्वत्क्षान्तिं परममपराधी जगति कोमहात्मामाहात्म्यं ननु तवमनोवाक्सुविषयम् ॥ ७९॥

tvadaṃśo vetti tvatpṛthulabhujasāraṃ bhṛgupatirbhavatkrodhāṭopaṃ pralayaśikhirūpaṃ jalanidhiḥ |jayantastvatkṣāntiṃ paramamaparādhī jagati komahātmāmāhātmyaṃ nanu tavamanovāksuviṣayam || 79||

व्रतैः किं दानैः किमखिलनदस्नानादिकरणैर्जपैः किं होमैः किं किमथविविधाम्नायपठनैः ।किमन्यैर्वाधर्माचरणघन मोहैर्हृदि न चेत्परिष्वक्तं पादाम्बुरुहयुगलं ते रघुपते ? ॥ ८०॥

vrataiḥ kiṃ dānaiḥ kimakhilanadasnānādikaraṇairjapaiḥ kiṃ homaiḥ kiṃ kimathavividhāmnāyapaṭhanaiḥ |kimanyairvādharmācaraṇaghana mohairhṛdi na cetpariṣvaktaṃ pādāmburuhayugalaṃ te raghupate ? || 80||

समन्विष्यज्ञानाञ्जनविषयदृष्ट्या श्रुतिखनींपुमर्थानां दाता मरकतमणिराघवमयः ।स एको लब्धोमे गुरुभिरूपदिष्टः करुणयामनः पेट्यामास्ते कथमथभवेद्दुर्गतिकथा ॥ ८१॥

samanviṣyajñānāñjanaviṣayadṛṣṭyā śrutikhanīṃpumarthānāṃ dātā marakatamaṇirāghavamayaḥ |sa eko labdhome gurubhirūpadiṣṭaḥ karuṇayāmanaḥ peṭyāmāste kathamathabhaveddurgatikathā || 81||

पयोभिः प्रत्यग्रैर्दधिघृतसितादिव्यसुमनोरसैकस्तूरीभिः शुभपरिमलैश्चन्दनरसैः ।सरय्वाःनीरेण सुशुचिरभिःसिञ्चामि मनसाहृदाम्भोजानैकाभरणरघुवीराङ्घ्रिनलिनम् ॥ ८२॥

payobhiḥ pratyagrairdadhighṛtasitādivyasumanorasaikastūrībhiḥ śubhaparimalaiścandanarasaiḥ |sarayvāḥnīreṇa suśucirabhiḥsiñcāmi manasāhṛdāmbhojānaikābharaṇaraghuvīrāṅghrinalinam || 82||

तडित् कोटीभासं तव कटितटे हाटकपटंकिरीटं केयूरं शिरसि भुजयोः कौस्तुभमणिम् ।उरस्यर्काकारं श्रवणयुगले कुण्डलयुगंविभो ! चेतः सिंहासनसमधिरूढस्य कलये ॥ ८३॥

taḍit koṭībhāsaṃ tava kaṭitaṭe hāṭakapaṭaṃkirīṭaṃ keyūraṃ śirasi bhujayoḥ kaustubhamaṇim |urasyarkākāraṃ śravaṇayugale kuṇḍalayugaṃvibho ! cetaḥ siṃhāsanasamadhirūḍhasya kalaye || 83||

गलेमुक्ताहारान् शशिकिरणसङ्काशमहसोनवोद्यद्वौरत्नद्युतितरलमाणिक्यतरलान् ।कराम्भोजद्वन्दे कनकवलये राम कलयेत्वदीयाख्यामुद्रां नवमणिमपीरङ्गुलिषु ते ॥ ८४॥

galemuktāhārān śaśikiraṇasaṅkāśamahasonavodyadvauratnadyutitaralamāṇikyataralān |karāmbhojadvande kanakavalaye rāma kalayetvadīyākhyāmudrāṃ navamaṇimapīraṅguliṣu te || 84||

मणिं मन्ये भानुं हिमकिरणमास्यं तनुमपिश्रियः शम्पां वृष्टिं किमलमधुचिन्हं नवघनम् ।उडन्मुक्तामालास्त्वदुर उरगारिध्वजनभोविभान्त्यस्मिन्नेते युगपदिति चित्रं महदिदम् ॥ ८५॥

maṇiṃ manye bhānuṃ himakiraṇamāsyaṃ tanumapiśriyaḥ śampāṃ vṛṣṭiṃ kimalamadhucinhaṃ navaghanam |uḍanmuktāmālāstvadura uragāridhvajanabhovibhāntyasminnete yugapaditi citraṃ mahadidam || 85||

तडिद्वल्यानीलो घन इव तमालक्षितिरुहोयथारूढः स्कन्धः कनकलतया नीलशिखरी ।मयूखेनार्कस्योद्यत इव रघूणां परिवृढ़ोहिरण्याकारेणोल्लसित उपनीतेन जयति ॥ ८६॥

taḍidvalyānīlo ghana iva tamālakṣitiruhoyathārūḍhaḥ skandhaḥ kanakalatayā nīlaśikharī |mayūkhenārkasyodyata iva raghūṇāṃ parivṛṛhohiraṇyākāreṇollasita upanītena jayati || 86||

अयं येन व्याप्तस्त्रिभुवनतटाको बलिमुखेयतो जाता गङ्गा मधुहरशिरोभूषणमयम् ।परागाणुर्यः कोप्यवरमनयद्यस्य चरतांविमोसद् पादाब्जं कनककटकोद्भासिकलये ॥ ८७॥

ayaṃ yena vyāptastribhuvanataṭāko balimukheyato jātā gaṅgā madhuharaśirobhūṣaṇamayam |parāgāṇuryaḥ kopyavaramanayadyasya caratāṃvimosad pādābjaṃ kanakakaṭakodbhāsikalaye || 87||

दशाशामध्योज्जृम्भितपरिमलोदारमधुरःस्रवन्माध्वीधारा प्रचुरतुलसीदामरुचिरः ।नवारण्यावल्याभरण इव गारुत्मतगिरिर्मनोऽयोध्यामध्ये दशरथकुमारो विजयते ॥ ८८॥

daśāśāmadhyojjṛmbhitaparimalodāramadhuraḥsravanmādhvīdhārā pracuratulasīdāmaruciraḥ |navāraṇyāvalyābharaṇa iva gārutmatagirirmano'yodhyāmadhye daśarathakumāro vijayate || 88||

दरोन्मीलन्मुग्धैः स्रवदतुलमाधुर्यमधुभिःस्वसौरभ्याहूतभ्रमरनिनदाकान्तभुवनैः ।वियद्रङ्गाजातैः कनककमलैभूषिततनुर्मनः श्रीवैकुण्ठे परमपुरुषोऽयं विजयते ॥ ८९॥

daronmīlanmugdhaiḥ sravadatulamādhuryamadhubhiḥsvasaurabhyāhūtabhramaraninadākāntabhuvanaiḥ |viyadraṅgājātaiḥ kanakakamalaibhūṣitatanurmanaḥ śrīvaikuṇṭhe paramapuruṣo'yaṃ vijayate || 89||

घनामोद्वयाप्त्या घुमघुमितविद्।ह्ध्यण्डकुहरेर्जपापुष्पच्छायैर्घसृणमसृणैश्चन्दनरसैः ।यथा सिन्धुः सन्ध्याद्युतितिमिरलिप्तो रघुपतिःपतिः ब्रह्माण्डानामधिवसतिहृत्पुष्पकमिदम् ॥ ९०॥

ghanāmodvayāptyā ghumaghumitavid|hdhyaṇḍakuharerjapāpuṣpacchāyairghasṛṇamasṛṇaiścandanarasaiḥ |yathā sindhuḥ sandhyādyutitimiralipto raghupatiḥpatiḥ brahmāṇḍānāmadhivasatihṛtpuṣpakamidam || 90||

मुखं मुग्धस्निग्धाधरकिशलयोल्लासिमधुरंस्मितां क्रूराकाराभिनवकलिकैकाभभरणम् ।विभोर्धात्रीपुत्रीनयनकमलाह्लादजनकंहृदेतत्कस्तूरीतिलकरुचिरचुम्बितमुहुः ॥ ९१॥

mukhaṃ mugdhasnigdhādharakiśalayollāsimadhuraṃsmitāṃ krūrākārābhinavakalikaikābhabharaṇam |vibhordhātrīputrīnayanakamalāhlādajanakaṃhṛdetatkastūrītilakaruciracumbitamuhuḥ || 91||

स्वतस्तेजोराशिहृदयपरमव्योम्नि यमिनांवसन् सीताजानिः परिदलितहार्दान्धतमसः ।यया विम्बत्रय्या भवति कृतिनीराजनविधिःतयाप्राप्ताचण्डातपनिहितदीपप्रतिकृतिः ॥ ९२॥

svatastejorāśihṛdayaparamavyomni yamināṃvasan sītājāniḥ paridalitahārdāndhatamasaḥ |yayā vimbatrayyā bhavati kṛtinīrājanavidhiḥtayāprāptācaṇḍātapanihitadīpapratikṛtiḥ || 92||

प्रसूनान्याहृत्यार्चयितुमनिशं ? ते पदयुगेसहस्त्रं हस्तानामभिलषति मे मानसमिदम् ।सहस्रन्नेत्राणामपितवतनुं द्रष्टुममलांसहसंवक्त्राणामपि रघुपते ? ते स्तुति विधौ ॥ ९३॥

prasūnānyāhṛtyārcayitumaniśaṃ ? te padayugesahastraṃ hastānāmabhilaṣati me mānasamidam |sahasrannetrāṇāmapitavatanuṃ draṣṭumamalāṃsahasaṃvaktrāṇāmapi raghupate ? te stuti vidhau || 93||

अदन्कन्दं मूलं फलमपि चरन्पुण्यसरयूतटारण्याभोगे गतविषयरागो रघुपते ? ।करिष्ये निःशेषं भुवनसमुदायं तृणमिव ॥ ९४॥

adankandaṃ mūlaṃ phalamapi caranpuṇyasarayūtaṭāraṇyābhoge gataviṣayarāgo raghupate ? |kariṣye niḥśeṣaṃ bhuvanasamudāyaṃ tṛṇamiva || 94||

निरस्ते षड्वर्गे विषयिषुजितेष्वेषुसकलेष्वखण्डे वैराग्ये प्रबलतरभक्त्या कवलिते ।प्रसन्ने हृद्यस्मिन् स्वयमुदितमूर्तौ रघुपतेकदास्यामश्रान्तं निरवधिकसन्तोषभरितः ॥ ९५॥

niraste ṣaḍvarge viṣayiṣujiteṣveṣusakaleṣvakhaṇḍe vairāgye prabalatarabhaktyā kavalite |prasanne hṛdyasmin svayamuditamūrtau raghupatekadāsyāmaśrāntaṃ niravadhikasantoṣabharitaḥ || 95||

अकस्मादुन्मीलत्तरुणकरुणेनैवमनसा त्वयाव्यामोहन्तं द्रवितहृदयैः किं विलपितैः ।प्रसादायोद्युक्ते भवति मम दोषैः किममितैरनुद्युक्ते किंवा मम गुणगणैर्हा रघुपते ॥ ९६॥

akasmādunmīlattaruṇakaruṇenaivamanasā tvayāvyāmohantaṃ dravitahṛdayaiḥ kiṃ vilapitaiḥ |prasādāyodyukte bhavati mama doṣaiḥ kimamitairanudyukte kiṃvā mama guṇagaṇairhā raghupate || 96||

त्वमेवैकोपायो दशरथमुखाम्बोजतरणोधरण्यामेज्ञातस्तरणिरिवदुःखाब्धितरणः ।दवाग्न्युग्रज्वालावलयितनिकुञ्जालयमृगीशिरोरन्या का वा गतिरभिनवाभ्राद्वनभुवि ॥ ९७॥

tvamevaikopāyo daśarathamukhāmbojataraṇodharaṇyāmejñātastaraṇirivaduḥkhābdhitaraṇaḥ |davāgnyugrajvālāvalayitanikuñjālayamṛgīśiroranyā kā vā gatirabhinavābhrādvanabhuvi || 97||

रतिर्मे नो धर्मे विरतिरपि नाधर्मकरणात्स्वभावोदुर्वारः खलु सकलसाधारणतया ।नते ग्राह्यस्त्याज्यो न च चरपतित्वां व्यसनिनंजनोऽयन्तद्विश्वम्भर रघुपते तेस्म्यतिभरः ॥ ९८॥

ratirme no dharme viratirapi nādharmakaraṇātsvabhāvodurvāraḥ khalu sakalasādhāraṇatayā |nate grāhyastyājyo na ca carapatitvāṃ vyasaninaṃjano'yantadviśvambhara raghupate tesmyatibharaḥ || 98||

करे वामे चापं शरमपि दधानं तदितरेमणीमौलिं मस्ते कनकमयवासः कटितटे ।तडिच्छव्या देव्यां विकसदतसीसूनसदृशंदृशोर्मेऽग्रेरूपं तव रघुपते भातु सततम् ॥ ९९॥

kare vāme cāpaṃ śaramapi dadhānaṃ taditaremaṇīmauliṃ maste kanakamayavāsaḥ kaṭitaṭe |taḍicchavyā devyāṃ vikasadatasīsūnasadṛśaṃdṛśorme'grerūpaṃ tava raghupate bhātu satatam || 99||

इति त्वत्प्रीत्यर्थं कपटनुति वाक्यं प्रलपितंयथार्थत्वेनेदं प्रसभमुररीकृत्यकृपया ।अनन्तागस्तोमं त्रिविधमपि मे त्वं परिहरन्प्रसन्नश्रीसीतारमण भव गङ्गेव शरदि ॥ १००॥

iti tvatprītyarthaṃ kapaṭanuti vākyaṃ pralapitaṃyathārthatvenedaṃ prasabhamurarīkṛtyakṛpayā |anantāgastomaṃ trividhamapi me tvaṃ pariharanprasannaśrīsītāramaṇa bhava gaṅgeva śaradi || 100||

कोदण्डकाण्डपरिमण्डितबाहुदण्डंगारुत्मतादृकमनीयसुनीलकान्तिम् ।कोटीरहारकनकाम्बरराजमानंरूपं तवास्तु रघुवीर ? दृशोममाग्रे ॥ १०१॥

kodaṇḍakāṇḍaparimaṇḍitabāhudaṇḍaṃgārutmatādṛkamanīyasunīlakāntim |koṭīrahārakanakāmbararājamānaṃrūpaṃ tavāstu raghuvīra ? dṛśomamāgre || 101||

शोणाधरैः कमलगन्धिविशालनेत्रंलोलालके कुटिलनीलमनोहरभ्रू ।कुन्दप्रसूनरदनं मुखमुन्नसन्तेमञ्जुस्मितं रघुकुलेन्द्र ? कदानु द्रक्ष्ये ॥ १०२॥

śoṇādharaiḥ kamalagandhiviśālanetraṃlolālake kuṭilanīlamanoharabhrū |kundaprasūnaradanaṃ mukhamunnasantemañjusmitaṃ raghukulendra ? kadānu drakṣye || 102||

यः श्रीनिवास रघुनन्दनजानकीभ्यांवाधूलगोत्र उद्भूत प्रणिधाय तेन ।शेषार्य पादकमले हृदि राघवेणश्रीशेर्पिता शिखरिणीमणिमालिकेयम् ॥ १०३॥

yaḥ śrīnivāsa raghunandanajānakībhyāṃvādhūlagotra udbhūta praṇidhāya tena |śeṣārya pādakamale hṛdi rāghaveṇaśrīśerpitā śikhariṇīmaṇimālikeyam || 103||

इति राघवशिखरिणीरत्नमालास्तोत्रं सम्पूर्णम् ।श्रीसीतारामचन्द्रार्पणमस्तु ।

iti rāghavaśikhariṇīratnamālāstotraṃ sampūrṇam |śrīsītārāmacandrārpaṇamastu |