हनुमन्मानसिकपूजा Hanuman Manasika Puja

मैत्रेयःकथमाराध्यते चित्ते हनुमान्मारुतात्मजः ।कीदृशैरुपचारैर्वा वद मे विस्तरान्मुने ॥ १॥

maitreyaḥkathamārādhyate citte hanumānmārutātmajaḥ |kīdṛśairupacārairvā vada me vistarānmune || 1||

श्री पराशरःहनूमन्तं महात्मानं पिङ्गाक्षं हेमसन्निभम् ।मन्दस्मितं सुखासीनं ध्यायेदीप्सित सिद्धये ॥ २॥

śrī parāśaraḥhanūmantaṃ mahātmānaṃ piṅgākṣaṃ hemasannibham |mandasmitaṃ sukhāsīnaṃ dhyāyedīpsita siddhaye || 2||

तापत्रय परिव्याप्तं चित्तं कृत्वा सुनिर्मलम् ।भावयेन्मनसा देवं भवशापविमुक्तये ॥ ३॥

tāpatraya parivyāptaṃ cittaṃ kṛtvā sunirmalam |bhāvayenmanasā devaṃ bhavaśāpavimuktaye || 3||

प्रातःकाले समुत्थाय हनूमन्तं हृदिस्मरन् ।शुचौदेशे समासीनः कृत प्राभातकीक्रियाः ॥ ४॥

prātaḥkāle samutthāya hanūmantaṃ hṛdismaran |śucaudeśe samāsīnaḥ kṛta prābhātakīkriyāḥ || 4||

विजनं देशमाश्रित्य कदलीवनमध्यगः ।चित्तविक्षेपरहितः पूजाविधिमुपक्रमेत् ॥ ५॥

vijanaṃ deśamāśritya kadalīvanamadhyagaḥ |cittavikṣeparahitaḥ pūjāvidhimupakramet || 5||

पूजा च पञ्चधाज्ञेया कपीन्द्रस्य महात्मनः ।जले च प्रतिमायां च शिलायां सूर्यमण्डले ।निश्चले मानसे वापि पूजयेज्जगतां पतिम् ॥ ६॥

pūjā ca pañcadhājñeyā kapīndrasya mahātmanaḥ |jale ca pratimāyāṃ ca śilāyāṃ sūryamaṇḍale |niścale mānase vāpi pūjayejjagatāṃ patim || 6||

आद्ये सर्वोपचारान्वै जले नैव प्रकल्पयेत् ।द्वितीये तु यथाशास्त्रं तथा द्रव्यं निवेदयेत् ॥ ७॥

ādye sarvopacārānvai jale naiva prakalpayet |dvitīye tu yathāśāstraṃ tathā dravyaṃ nivedayet || 7||

तृतीयं न विशेषोऽस्ति द्वितीय इव पूजयेत् ।तुरीये निश्चलां दृष्टिं कृत्वा भास्करमण्डले ॥ ८॥

tṛtīyaṃ na viśeṣo'sti dvitīya iva pūjayet |turīye niścalāṃ dṛṣṭiṃ kṛtvā bhāskaramaṇḍale || 8||

पूजाद्रव्यं समानीय चक्षुषा सन्निधापयेत् ।पञ्चमी मानसीपूजा सर्वेषामुत्तमोत्तमम् ॥ ९॥

pūjādravyaṃ samānīya cakṣuṣā sannidhāpayet |pañcamī mānasīpūjā sarveṣāmuttamottamam || 9||

तत्तद्रव्याणि सर्वाणि पूजायास्साधनानि वै ।निश्चले नान्तरङ्गेण कपीन्द्राय निवेदयेत् ॥ १०॥

tattadravyāṇi sarvāṇi pūjāyāssādhanāni vai |niścale nāntaraṅgeṇa kapīndrāya nivedayet || 10||

दलैद्वादशभिर्युक्तं हैमं हृदयपङ्कजम् ।भावये द्विकचं रम्यं कर्णिका केसरान्वितम् ॥ ११॥

dalaidvādaśabhiryuktaṃ haimaṃ hṛdayapaṅkajam |bhāvaye dvikacaṃ ramyaṃ karṇikā kesarānvitam || 11||

तत्र सिंहासनं तत्र हैमं भास्करसन्निभम् ।निरस्तान्तस्तमस्तोमं कल्पयेन्मुनिपुङ्गव! ॥ १२॥

tatra siṃhāsanaṃ tatra haimaṃ bhāskarasannibham |nirastāntastamastomaṃ kalpayenmunipuṅgava! || 12||

आवाहयेद्धनूमन्तं तत्र सिंहासने सुधीः ।अथ ध्यायेत्कपिश्रेष्ठं चतुरावरणान्वितम् ॥ १३॥

āvāhayeddhanūmantaṃ tatra siṃhāsane sudhīḥ |atha dhyāyetkapiśreṣṭhaṃ caturāvaraṇānvitam || 13||

वामभागस्थितां पत्नीं सूर्यपुत्रीं सुवर्चलाम् ।पश्यन्तं स्निग्धया दृष्ट्या स्मितयुक्तमुखाम्बुजाम् ॥ १४॥

vāmabhāgasthitāṃ patnīṃ sūryaputrīṃ suvarcalām |paśyantaṃ snigdhayā dṛṣṭyā smitayuktamukhāmbujām || 14||

छत्रचामरसंयुक्तं विनताद्यैस्सुसेवितम् ।युक्तहार गणोपेतं तत्र कुण्डलभूषितम् ॥ १५॥

chatracāmarasaṃyuktaṃ vinatādyaissusevitam |yuktahāra gaṇopetaṃ tatra kuṇḍalabhūṣitam || 15||

ग्रैवेयभूषित ग्रीवं कनकाङ्गदधारिणम् ।नानामणिसमुत्कीर्णं किरीटोज्ज्वलशेखरम् ॥ १६॥

graiveyabhūṣita grīvaṃ kanakāṅgadadhāriṇam |nānāmaṇisamutkīrṇaṃ kirīṭojjvalaśekharam || 16||

मेखलादामसंवीतं मणिनूपुरशोभितम् ।रत्नकङ्कणविद्योतं पाणि रक्ताम्बुजद्वयम् ॥ १७॥

mekhalādāmasaṃvītaṃ maṇinūpuraśobhitam |ratnakaṅkaṇavidyotaṃ pāṇi raktāmbujadvayam || 17||

क्वथित स्वर्णवर्णाङ्गमुष्ट्रध्वजसमन्वितम् ।पद्मासने समासीनं पीताम्बरसमन्वितम् ॥ १८॥

kvathita svarṇavarṇāṅgamuṣṭradhvajasamanvitam |padmāsane samāsīnaṃ pītāmbarasamanvitam || 18||

चतुर्भुजधरं शान्तं सर्वव्यापिनमीश्वरम् ।सर्वदेव परीवारं सर्वाभीष्टफलप्रदम् ॥ १९॥

caturbhujadharaṃ śāntaṃ sarvavyāpinamīśvaram |sarvadeva parīvāraṃ sarvābhīṣṭaphalapradam || 19||

(आवाहनाद्युपचार प्रारम्भः)आवाहयामि सर्वेशं सूर्यपुत्रीप्रियं प्रभुम् ।अञ्जनातनयं देवं मायातीतं जगद्गुरुम् ॥ २०॥

(āvāhanādyupacāra prārambhaḥ)āvāhayāmi sarveśaṃ sūryaputrīpriyaṃ prabhum |añjanātanayaṃ devaṃ māyātītaṃ jagadgurum || 20||

देवदेव! जगन्नाथ! केसरिप्रियनन्दन! ।रत्नसिंहासनं तुभ्यं दास्यामि हनुमत्प्रभो ॥ २१॥

devadeva! jagannātha! kesaripriyanandana! |ratnasiṃhāsanaṃ tubhyaṃ dāsyāmi hanumatprabho || 21||

आगच्छ हनुमन्! देव! त्वं सुवर्चलयासह ।पूजा समाप्तिपर्यन्तं भव सन्निहितो मुदा ॥ २२॥

āgaccha hanuman! deva! tvaṃ suvarcalayāsaha |pūjā samāptiparyantaṃ bhava sannihito mudā || 22||

भीमाग्रज! महाप्राज्ञ! त्वं ममाभिमुखो भव ।सुवर्चलापते श्रीमन्! प्रसीद जगतां पते ॥ २३॥

bhīmāgraja! mahāprājña! tvaṃ mamābhimukho bhava |suvarcalāpate śrīman! prasīda jagatāṃ pate || 23||

योगिध्येयाङ्घ्रिपद्माय जगतां पतये नमः ।पाद्यं मयार्पितं देव! गृहाण पुरुषोत्तम ॥ २४॥

yogidhyeyāṅghripadmāya jagatāṃ pataye namaḥ |pādyaṃ mayārpitaṃ deva! gṛhāṇa puruṣottama || 24||

लक्ष्मणप्राणसंरक्ष! सीताशोकविनाशन ।गृहाणार्घ्यं मया दत्तं पार्वती प्रियनन्दन ॥ २५॥

lakṣmaṇaprāṇasaṃrakṣa! sītāśokavināśana |gṛhāṇārghyaṃ mayā dattaṃ pārvatī priyanandana || 25||

बालाग्र सेतुबन्धाय शताननवधाय च ।तुभ्यमाचमनं दत्तं प्रतिगृह्णिष्व मारुते ॥ २६॥

bālāgra setubandhāya śatānanavadhāya ca |tubhyamācamanaṃ dattaṃ pratigṛhṇiṣva mārute || 26||

अर्जुनध्वजसंवास! दशाननमदापह! ।मधुपर्कं प्रदास्यामि हनुमन्प्रतिगृह्यताम् ॥ २७॥

arjunadhvajasaṃvāsa! daśānanamadāpaha! |madhuparkaṃ pradāsyāmi hanumanpratigṛhyatām || 27||

गङ्गादि सर्वतीर्थेभ्यः समानीतैर्नवोदकैः ।भवन्त स्नापयिष्यामि कपिनायक गृह्यताम् ॥ २८॥

gaṅgādi sarvatīrthebhyaḥ samānītairnavodakaiḥ |bhavanta snāpayiṣyāmi kapināyaka gṛhyatām || 28||

पीताम्बरमिदं तुभ्यं तप्तहाटकसन्निभम् ।दास्यामि वानरश्रेष्ठ! सङ्गृहाण नमोऽस्तु ते ॥ २९॥

pītāmbaramidaṃ tubhyaṃ taptahāṭakasannibham |dāsyāmi vānaraśreṣṭha! saṅgṛhāṇa namo'stu te || 29||

ब्रह्मसूत्रमिदं भव्यं मुक्तादामोपशोभितम् ।स्वीकुरुष्वाञ्जनापुत्र भक्तरक्षण तत्पर! ॥ ३०॥

brahmasūtramidaṃ bhavyaṃ muktādāmopaśobhitam |svīkuruṣvāñjanāputra bhaktarakṣaṇa tatpara! || 30||

उत्तरीयं तु दास्यामि संसारोत्तारकारण ।गृहाण परमप्रीत्या नतोऽस्मि तव पादयोः ॥ ३१॥

uttarīyaṃ tu dāsyāmi saṃsārottārakāraṇa |gṛhāṇa paramaprītyā nato'smi tava pādayoḥ || 31||

भूषणानि महार्हाणि किरीट प्रमुखान्यहम् ।तुभ्यं दास्यामि सर्वेश ! गृहाण कपिनायक ॥ ३२॥

bhūṣaṇāni mahārhāṇi kirīṭa pramukhānyaham |tubhyaṃ dāsyāmi sarveśa ! gṛhāṇa kapināyaka || 32||

कस्तूरीकुङ्कुमोन्मिश्रं कर्पूरागरुवासितम् ।श्रीचन्दनं तु दास्यामि गृह्यतां हनुमत्प्रभो ॥ ३३॥

kastūrīkuṅkumonmiśraṃ karpūrāgaruvāsitam |śrīcandanaṃ tu dāsyāmi gṛhyatāṃ hanumatprabho || 33||

सुगन्धीनि सुरूपाणि वन्यानि विविधानि च ।चम्पकादीनि पुष्पाणि कमलान्युत्पलानि च ॥ ३४॥

sugandhīni surūpāṇi vanyāni vividhāni ca |campakādīni puṣpāṇi kamalānyutpalāni ca || 34||

तुलसीदलबिल्वानि मनसा कल्पयामि ते । (तुलसीदलमादीनि)गृहाण हनुमद्देव! प्रणतोऽस्मि पदाम्बुजे ॥ ३५॥

tulasīdalabilvāni manasā kalpayāmi te | (tulasīdalamādīni)gṛhāṇa hanumaddeva! praṇato'smi padāmbuje || 35||

शालीया नक्षतान्रम्यान्पद्मरागसमप्रभान् ।अखण्डान्खण्डितध्वान्त स्वीकुरुष्व दयानिधे! ॥ ३६॥

śālīyā nakṣatānramyānpadmarāgasamaprabhān |akhaṇḍānkhaṇḍitadhvānta svīkuruṣva dayānidhe! || 36||

कपिलाघृतसंयुक्तः कृष्णागरुसमुद्भवः ।मया समर्पितो धूपः हनुमन्! प्रतिगृह्यताम् ॥ ३७॥

kapilāghṛtasaṃyuktaḥ kṛṣṇāgarusamudbhavaḥ |mayā samarpito dhūpaḥ hanuman! pratigṛhyatām || 37||

निरस्ताज्ञान तिमिर तेजोराशे! जगत्पते! ।दीपं गृहाण देवेश! गोघृतात्तं दशान्वितम् ॥ ३८॥

nirastājñāna timira tejorāśe! jagatpate! |dīpaṃ gṛhāṇa deveśa! goghṛtāttaṃ daśānvitam || 38||

इदं दिव्यान्नममृतं सूपशाकफलान्वितम् ।साज्यं सदधि सक्षीरं शर्करामधुसंयुतम् ॥ ३९॥

idaṃ divyānnamamṛtaṃ sūpaśākaphalānvitam |sājyaṃ sadadhi sakṣīraṃ śarkarāmadhusaṃyutam || 39||

भक्ष्यं भोज्यं च लेह्यं च चोष्यं चापि चतुर्विधम् ।गृहाण हनुमन् भक्त्या स्वर्णपात्रे निवेदितम् ॥ ४०॥

bhakṣyaṃ bhojyaṃ ca lehyaṃ ca coṣyaṃ cāpi caturvidham |gṛhāṇa hanuman bhaktyā svarṇapātre niveditam || 40||

समर्पयामि पानीयं मध्येमध्ये सुधोपमम् ।सच्चिदानन्दरूपाय सृष्टिस्थित्यन्तहेतवे! ॥ ४१॥

samarpayāmi pānīyaṃ madhyemadhye sudhopamam |saccidānandarūpāya sṛṣṭisthityantahetave! || 41||

पूगीफलैस्समायुक्तं कर्पूरादिसमन्वितम् ।स्वर्णवर्णदलोपेतं ताम्बूलं गृह्यतां हरे ॥ ४२॥

pūgīphalaissamāyuktaṃ karpūrādisamanvitam |svarṇavarṇadalopetaṃ tāmbūlaṃ gṛhyatāṃ hare || 42||

नीराजनमिदं दिव्यं मङ्गलार्थं कपि प्रभो! ।मया समर्पितं तात! गृहाण वरदो भव ॥ ४३॥

nīrājanamidaṃ divyaṃ maṅgalārthaṃ kapi prabho! |mayā samarpitaṃ tāta! gṛhāṇa varado bhava || 43||

नृत्यं गीतं च वाद्यं च कृतं गन्धर्वसत्तमैः ।प्रकल्पयामि मनसा रामदूताय ते नमः ॥ ४४॥

nṛtyaṃ gītaṃ ca vādyaṃ ca kṛtaṃ gandharvasattamaiḥ |prakalpayāmi manasā rāmadūtāya te namaḥ || 44||

राजोपचारैस्सततं पुराणपठनादिभिः ।सन्तुष्टो भव सर्वात्मन् सर्वलिङ्गमयात्मक ॥ ४५॥

rājopacāraissatataṃ purāṇapaṭhanādibhiḥ |santuṣṭo bhava sarvātman sarvaliṅgamayātmaka || 45||

मेरावण महाप्राज्ञ प्राणवायु बिलेशय ।पुनरर्घ्यं प्रदास्यामि पवनात्मज गृह्यताम् ॥ ४६॥

merāvaṇa mahāprājña prāṇavāyu bileśaya |punararghyaṃ pradāsyāmi pavanātmaja gṛhyatām || 46||

मन्दारपारिजातादि पुष्पाञ्जलिमिमं प्रभो! ।स्वर्णपुष्पसमाकीर्णमुष्ट्रध्वज! गृहाण वै ॥ ४७॥

mandārapārijātādi puṣpāñjalimimaṃ prabho! |svarṇapuṣpasamākīrṇamuṣṭradhvaja! gṛhāṇa vai || 47||

प्रदक्षिणनमस्कारान् साष्टाङ्गान्पञ्चसङ्ख्यया ।दास्यामि कपिनाधाय गृहाणाभीष्टदायक ॥ ४८॥

pradakṣiṇanamaskārān sāṣṭāṅgānpañcasaṅkhyayā |dāsyāmi kapinādhāya gṛhāṇābhīṣṭadāyaka || 48||

देवदेव ! जगन्नाथ! पुराणपुरुषोत्तम! ।अनेन पूजाविधिना सुप्रीतो भव सर्वदा ॥ ४९॥

devadeva ! jagannātha! purāṇapuruṣottama! |anena pūjāvidhinā suprīto bhava sarvadā || 49||

सुवर्चलासमेतस्त्वं चतुरावरणान्वितः ।हंसतूलिकयोपेते मम हृत्पङ्कजे वस! ॥ ५०॥

suvarcalāsametastvaṃ caturāvaraṇānvitaḥ |haṃsatūlikayopete mama hṛtpaṅkaje vasa! || 50||

श्री पराशरःइत्येवं मानसीपूजा सर्वाभीष्टप्रदायिनी ।शङ्करेण पुरा गौर्याः कथिता विस्तरान्मुने ॥ ५१॥

śrī parāśaraḥityevaṃ mānasīpūjā sarvābhīṣṭapradāyinī |śaṅkareṇa purā gauryāḥ kathitā vistarānmune || 51||

प्रातर्मध्याह्नयोश्चापि सायङ्कालनिशीधयोः ।यदा कदापि पूजेयं मानसी सर्वदोत्तमा ॥ ५१॥

prātarmadhyāhnayoścāpi sāyaṅkālaniśīdhayoḥ |yadā kadāpi pūjeyaṃ mānasī sarvadottamā || 51||

एतस्य पूजनविधैः पठनेनापि मानवः ।सर्वान्कामानवाप्नोति श्रवणेन विशेषतः ॥ ५२॥

etasya pūjanavidhaiḥ paṭhanenāpi mānavaḥ |sarvānkāmānavāpnoti śravaṇena viśeṣataḥ || 52||

ब्रह्म क्षत्र विशां स्त्रीणां बालानां च शुभावहम् ।इदं पवित्रं पापघ्नं भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् ॥ ५३॥

brahma kṣatra viśāṃ strīṇāṃ bālānāṃ ca śubhāvaham |idaṃ pavitraṃ pāpaghnaṃ bhuktimuktiphalapradam || 53||

इति श्रीपराशरसंहितायां श्रीपराशर मैत्रेय संवादेहनुमन्मासिकपूजाकथनं नाम द्विपञ्चाशतपटलः सम्पूर्णः ।श्रीहनुमच्चरितम् १

iti śrīparāśarasaṃhitāyāṃ śrīparāśara maitreya saṃvādehanumanmāsikapūjākathanaṃ nāma dvipañcāśatapaṭalaḥ sampūrṇaḥ |śrīhanumaccaritam 1