गायत्रीवन्दना अथवा प्रणयाञ्जलिः Gayatri Vandana

ॐकाररूपा त्रिपदा त्रयी च त्रिदेववन्द्या त्रिदिवाधिदेवी ।त्रिलोककर्त्री त्रितयस्य भर्त्री त्रैकालिकी सङ्कलनाविधात्री ॥ १॥

oṃkārarūpā tripadā trayī ca tridevavandyā tridivādhidevī |trilokakartrī tritayasya bhartrī traikālikī saṅkalanāvidhātrī || 1||

त्रैगुण्यभेदात् त्रिविधस्वरूपा त्रैविध्ययुक्तस्य फलस्य दात्री ।तथापवर्गस्य विधायिनी त्वं दयार्द्रदृक्कोणविलोकनेन ॥ २॥

traiguṇyabhedāt trividhasvarūpā traividhyayuktasya phalasya dātrī |tathāpavargasya vidhāyinī tvaṃ dayārdradṛkkoṇavilokanena || 2||

त्वं वाङ्मयी विश्ववदान्यमूर्तिर्विश्वस्वरूपापि हि विश्वगर्भा ।तत्त्वात्मिका तत्त्वपरात्परा च दृक्तारिका तारकशङ्करस्य ॥ ३॥

tvaṃ vāṅmayī viśvavadānyamūrtirviśvasvarūpāpi hi viśvagarbhā |tattvātmikā tattvaparātparā ca dṛktārikā tārakaśaṅkarasya || 3||

भूतं च भव्यं सकलं यदेतत् त्वत्तः परं कुत्र न किञ्चिदस्ति ।आद्यामनाद्यामनवद्यवन्द्यां पध्यन्ति विज्ञाः प्रवदन्ति च त्वाम् ॥ ४॥

bhūtaṃ ca bhavyaṃ sakalaṃ yadetat tvattaḥ paraṃ kutra na kiñcidasti |ādyāmanādyāmanavadyavandyāṃ padhyanti vijñāḥ pravadanti ca tvām || 4||

विश्वात्मिके विश्वविलासभूते विश्वाश्रये विश्वविकाशधामे ।विभूत्यधिष्ठात्रि विभूतिदात्रि पदे त्वदीये प्रणतिर्मदीया ॥ ५॥

viśvātmike viśvavilāsabhūte viśvāśraye viśvavikāśadhāme |vibhūtyadhiṣṭhātri vibhūtidātri pade tvadīye praṇatirmadīyā || 5||

त्वं नित्यसर्गस्य विसर्गभूता दैनन्दिनस्यापि च प्राकृतस्य ।विश्वस्य योनिर्हि मता तथापि समुद्रहैमाद्रिविरञ्चिजाता ॥ ६॥

tvaṃ nityasargasya visargabhūtā dainandinasyāpi ca prākṛtasya |viśvasya yonirhi matā tathāpi samudrahaimādrivirañcijātā || 6||

भोगस्य भोक्त्री करणस्य कर्त्री धात्वाव्ययप्रत्ययलिङ्गशून्या ।ज्ञेया न वेदैर्न पुराणभेदैर्ध्येया धिया धारणयादिशक्तिः ॥ ७॥

bhogasya bhoktrī karaṇasya kartrī dhātvāvyayapratyayaliṅgaśūnyā |jñeyā na vedairna purāṇabhedairdhyeyā dhiyā dhāraṇayādiśaktiḥ || 7||

किञ्चिद्यदेतत्तवमूर्तिरेषा तथाप्यदृश्याखिलसाधनैश्च ।सान्ता निरन्ता सदसत्स्वरूपा स्फुटास्फुटा स्फोटविकाशरूपा ॥ ८॥

kiñcidyadetattavamūrtireṣā tathāpyadṛśyākhilasādhanaiśca |sāntā nirantā sadasatsvarūpā sphuṭāsphuṭā sphoṭavikāśarūpā || 8||

यस्मिन् यतो यस्य च येन यच्च कस्मिन्कुतः कस्य च केन किञ्च ।इत्यादिशब्दैर्न विशोधनीया कुतः कथं सा परिबोधनीया ॥ ९॥

yasmin yato yasya ca yena yacca kasminkutaḥ kasya ca kena kiñca |ityādiśabdairna viśodhanīyā kutaḥ kathaṃ sā paribodhanīyā || 9||

नित्या सदा सर्वगताऽप्यलक्ष्या विष्णोर्विधेः शङ्करतोऽप्यभिन्ना ।शक्तिस्वरूपा जगतोऽस्य शक्तिर्ज्ञातुं न शक्या करणादिभिस्त्वम् ॥ १०॥

nityā sadā sarvagatā'pyalakṣyā viṣṇorvidheḥ śaṅkarato'pyabhinnā |śaktisvarūpā jagato'sya śaktirjñātuṃ na śakyā karaṇādibhistvam || 10||

त्यक्तस्त्वयात्यन्तनिरस्तबुद्धिर्नरो भवेद् वैभवभाग्यहीनः ।हिमालयादप्यधिकोत्रतोऽपि जनैस्समस्तैरपि लङ्घनीयः ॥ ११॥

tyaktastvayātyantanirastabuddhirnaro bhaved vaibhavabhāgyahīnaḥ |himālayādapyadhikotrato'pi janaissamastairapi laṅghanīyaḥ || 11||

शिवे हरौ ब्रह्मणि भानुचन्द्रयोश्चराचरे गोचरकेऽप्यगोचरे ।सूक्ष्मातिसूक्ष्मे महतो महत्तमे कला त्वदीया विमला विराजते ॥ १२॥

śive harau brahmaṇi bhānucandrayoścarācare gocarake'pyagocare |sūkṣmātisūkṣme mahato mahattame kalā tvadīyā vimalā virājate || 12||

सुधामरन्दं तव पादपद्मं स्वे मानसे धारणया निधाय ।बुद्धिर्मिलिन्दीभवतान्मदीया नातः परं देवि वरं समीहे ॥ १३॥

sudhāmarandaṃ tava pādapadmaṃ sve mānase dhāraṇayā nidhāya |buddhirmilindībhavatānmadīyā nātaḥ paraṃ devi varaṃ samīhe || 13||

दीनेषु हीनेषु गतादरेषु स्वाभाविकी ते करुणा प्रसिद्धा ।अतः शरण्ये शरणं प्रपन्नं गृहाण मातः प्रणयाञ्जलिं मे ॥ १४॥

dīneṣu hīneṣu gatādareṣu svābhāvikī te karuṇā prasiddhā |ataḥ śaraṇye śaraṇaṃ prapannaṃ gṛhāṇa mātaḥ praṇayāñjaliṃ me || 14||

पठतः शृण्वतो वापि सकृत्प्रणमतस्तथा ।भव्याय जगतो भूयात् प्रणयस्यामञ्जलिः ॥ १५॥

paṭhataḥ śṛṇvato vāpi sakṛtpraṇamatastathā |bhavyāya jagato bhūyāt praṇayasyāmañjaliḥ || 15||

॥ इति गायत्रीवन्दना समाप्ता ॥रचना पं ध्यामनाथजी शुक्ल, द्विजश्याम

|| iti gāyatrīvandanā samāptā ||racanā paṃ dhyāmanāthajī śukla, dvijaśyāma