विठ्ठलस्तोत्रम् २ Viththalastotram 2

जीवनजीगोस्वामिकृतंश्रीविठ्ठलं नतोऽस्मि श्रीवल्लभवल्लभं सुमार्तण्डम् ।श्रीपुण्डरीकसुखदं रुक्मिण्या वल्लभं परमरुचिरम् ॥ १॥

jīvanajīgosvāmikṛtaṃśrīviṭhṭhalaṃ nato'smi śrīvallabhavallabhaṃ sumārtaṇḍam |śrīpuṇḍarīkasukhadaṃ rukmiṇyā vallabhaṃ paramaruciram || 1||

श्रीविठ्ठलेत्यभिख्यां पूर्णां युक्तां विधातुमिह निकटे ।कृत्वेमां वैदर्भीं कमलां कमलेक्षण स्थितोऽस्मि विभो ॥ २॥

śrīviṭhṭhaletyabhikhyāṃ pūrṇāṃ yuktāṃ vidhātumiha nikaṭe |kṛtvemāṃ vaidarbhīṃ kamalāṃ kamalekṣaṇa sthito'smi vibho || 2||

पतितानुद्धृत्य त्वं सङ्ख्यातीतान्विदाविहीनतरान् ।श्रान्तो भृशं ततः किल कटिदेशे धृतकरोऽसि करुणाब्धे ॥ ३॥

patitānuddhṛtya tvaṃ saṅkhyātītānvidāvihīnatarān |śrānto bhṛśaṃ tataḥ kila kaṭideśe dhṛtakaro'si karuṇābdhe || 3||

धृतमनुजाकृतिरस्म्यहमथापि लोकेऽस्ति कोऽपि मत्सदृशः ।इति परिचिचीषया त्वं परिरम्भण उत्सुकोऽसि लोकानाम् ॥ ४॥

dhṛtamanujākṛtirasmyahamathāpi loke'sti ko'pi matsadṛśaḥ |iti paricicīṣayā tvaṃ parirambhaṇa utsuko'si lokānām || 4||

संसारोष्णकरोद्भवतापनिवृत्यै रसस्वरूप हरे ।सान्द्रघनाभं धृत्वा विग्रहमन्यादृशं स्थितोऽसि किल ॥ ५॥

saṃsāroṣṇakarodbhavatāpanivṛtyai rasasvarūpa hare |sāndraghanābhaṃ dhṛtvā vigrahamanyādṛśaṃ sthito'si kila || 5||

दरवरमथ ते करगं दृष्ट्वा संसारदरदरं दरताम् ।अदरामभजन्नरवर शशधरकरभरमिवान्धकारभरः ॥ ६॥

daravaramatha te karagaṃ dṛṣṭvā saṃsāradaradaraṃ daratām |adarāmabhajannaravara śaśadharakarabharamivāndhakārabharaḥ || 6||

स्वीयजनाभयदाने दक्षिणहस्तोऽस्ति युक्तसंज्ञो मे ।इति तथ्यं सूचयितुं नालीकं सम्बिभर्षि तस्मिंस्त्वम् ॥ ७॥

svīyajanābhayadāne dakṣiṇahasto'sti yuktasaṃjño me |iti tathyaṃ sūcayituṃ nālīkaṃ sambibharṣi tasmiṃstvam || 7||

त्वयि पुण्डरीकसुखदे गोगणसंवेष्टिते त्रयीनिलये ।पापान्धनाशकत्वं युक्तं संज्ञासुखप्रदेऽक्षिचरे ॥ ८॥

tvayi puṇḍarīkasukhade gogaṇasaṃveṣṭite trayīnilaye |pāpāndhanāśakatvaṃ yuktaṃ saṃjñāsukhaprade'kṣicare || 8||

दाक्षिण्यं स्वीकर्तुं देशेऽस्मिंस्त्वं स्थितोऽसि यदपि विभो ।वामत्वं त्वय्याप्तं स्वीयव्रजमा त्यजत्यहो विमलम् ॥ ९॥

dākṣiṇyaṃ svīkartuṃ deśe'smiṃstvaṃ sthito'si yadapi vibho |vāmatvaṃ tvayyāptaṃ svīyavrajamā tyajatyaho vimalam || 9||

ध्यायं ध्यायं नित्यं शैलं गोवर्धनं प्रियं दासम् ।तद्विप्रयोगयोगात् शैलसुरूपं भजस्यथो मौनम् ॥ १०॥

dhyāyaṃ dhyāyaṃ nityaṃ śailaṃ govardhanaṃ priyaṃ dāsam |tadviprayogayogāt śailasurūpaṃ bhajasyatho maunam || 10||

स्वर्गं वाणीं पृथ्वीं धेनुं करणानि पास्यजस्रमये ।तत्सूचनाय विभुरपि गोपाकृतिकः स्थितोऽसि देशेऽस्मिन् ॥ ११॥

svargaṃ vāṇīṃ pṛthvīṃ dhenuṃ karaṇāni pāsyajasramaye |tatsūcanāya vibhurapi gopākṛtikaḥ sthito'si deśe'smin || 11||

सेष्टकमयपादयुगं मम तस्मादिष्टसिद्धये भजत ।सौख्याप्त्यै सूचयितुं पादयुगे सेष्टकोऽसि तत्सुखद ॥ १२॥

seṣṭakamayapādayugaṃ mama tasmādiṣṭasiddhaye bhajata |saukhyāptyai sūcayituṃ pādayuge seṣṭako'si tatsukhada || 12||

स्वचरणनलिनोद्भूतां तटिनीमुग्रोत्तमाङ्गसम्पर्कात् ।दोषाकरनैकट्याद्भीमाभिख्यायुतामिमां मत्वा ॥ १३॥

svacaraṇanalinodbhūtāṃ taṭinīmugrottamāṅgasamparkāt |doṣākaranaikaṭyādbhīmābhikhyāyutāmimāṃ matvā || 13||

युक्तार्था त्वं मा भव मद्भक्तेष्वथ भवाघसेनायाम् ।इति शिक्षयितुं नित्यं तटदेशे वासतत्परोऽस्यस्याः ॥ १४॥

yuktārthā tvaṃ mā bhava madbhakteṣvatha bhavāghasenāyām |iti śikṣayituṃ nityaṃ taṭadeśe vāsatatparo'syasyāḥ || 14||

सुद्विजगणसेव्यस्त्वं सुमनोयुक्तः सुपर्णकः फलदः ।समघननीलः कल्पद्रुमकल्पोऽनल्पपञ्चशाखोऽसि ॥ १५॥

sudvijagaṇasevyastvaṃ sumanoyuktaḥ suparṇakaḥ phaladaḥ |samaghananīlaḥ kalpadrumakalpo'nalpapañcaśākho'si || 15||

सन्मानसवर्ती श्रीस्थानं त्वं सन्निलिम्पगणसेव्यः ।हंसकरैः पूज्यः किल रक्तोऽन्तमोददः प्रसन्नश्च ॥ १६॥

sanmānasavartī śrīsthānaṃ tvaṃ sannilimpagaṇasevyaḥ |haṃsakaraiḥ pūjyaḥ kila rakto'ntamodadaḥ prasannaśca || 16||

प्रियपुण्डरीकभक्तासक्तेः प्राप्तस्तदीयसाजात्यम् ।किं वा त्वत्सारूप्याल्लोके ख्यातः स पुण्डरीक इति ॥ १७॥

priyapuṇḍarīkabhaktāsakteḥ prāptastadīyasājātyam |kiṃ vā tvatsārūpyālloke khyātaḥ sa puṇḍarīka iti || 17||

श्रितपुण्डरीकतटिनीतीरे लक्ष्म्यागतिर्हि युक्ततमा ।तव किल निलिम्पभर्तुद्रुमसुमशोभेऽस्ति कृष्ण रसिकवर ॥ १८॥

śritapuṇḍarīkataṭinītīre lakṣmyāgatirhi yuktatamā |tava kila nilimpabhartudrumasumaśobhe'sti kṛṣṇa rasikavara || 18||

सालोक्यं सामीप्यं लोकेऽस्मिन् पापकारिणां नियतम् ।दुर्लभमपि दत्तं तन्मत्सदृशायाथ विठ्ठलोऽसि ततः ॥ १९॥

sālokyaṃ sāmīpyaṃ loke'smin pāpakāriṇāṃ niyatam |durlabhamapi dattaṃ tanmatsadṛśāyātha viṭhṭhalo'si tataḥ || 19||

नखरोडुपैः परीतं चरणतरण्योर्युगं पुरा रचितम् ।यद्यपि मग्नं मत्वा तथाविधं निश्चितं हि मामस्मिन् ॥ २०॥

nakharoḍupaiḥ parītaṃ caraṇataraṇyoryugaṃ purā racitam |yadyapi magnaṃ matvā tathāvidhaṃ niścitaṃ hi māmasmin || 20||

स्मरणाभिधसूर्यस्तव संसाराब्धिं ह्यशूशुषच्छ्रेष्ठः ।नामामृतबहुवृष्ट्या पङ्कं निःशेषतामगात्पश्चात् ॥ २१॥

smaraṇābhidhasūryastava saṃsārābdhiṃ hyaśūśuṣacchreṣṭhaḥ |nāmāmṛtabahuvṛṣṭyā paṅkaṃ niḥśeṣatāmagātpaścāt || 21||

तेन स्वच्छतरोऽहं सोत्कण्ठः स्वच्छवर्त्मना क्षिप्रम् ।उपकण्ठं ते भूमन् सम्प्राप्तः किल दयामृताब्धवर ॥ २२॥

tena svacchataro'haṃ sotkaṇṭhaḥ svacchavartmanā kṣipram |upakaṇṭhaṃ te bhūman samprāptaḥ kila dayāmṛtābdhavara || 22||

पतितोद्धरणजविरुदं लोकप्रख्यातमादितस्तस्मात् ।एतच्छ्रमनिरतोऽभूर्नो चेद्धेत्वन्तरं न हि प्रकृते ॥ २३॥

patitoddharaṇajavirudaṃ lokaprakhyātamāditastasmāt |etacchramanirato'bhūrno ceddhetvantaraṃ na hi prakṛte || 23||

श्रीवल्लभकल्पद्रुमफलरूपत्वं निजेच्छया यत्नात् ।स्वीकृतमिह लोके ननु लोकोद्धाराय तत्प्रियाय भृशम् ॥ २४॥

śrīvallabhakalpadrumaphalarūpatvaṃ nijecchayā yatnāt |svīkṛtamiha loke nanu lokoddhārāya tatpriyāya bhṛśam || 24||

षड्धर्मैर्निजरूपं पुत्रत्वे सप्तधाऽधुना कृत्वा ।धरणीतलं सनाथं कृतवानसि शौरिसद्मनीव मुदा ॥ २५॥

ṣaḍdharmairnijarūpaṃ putratve saptadhā'dhunā kṛtvā |dharaṇītalaṃ sanāthaṃ kṛtavānasi śaurisadmanīva mudā || 25||

राजन्यासुरवृन्दं प्राक्काले संहृतं त्वया नियतम् ।पाखण्ड्यसुरविनाशः कृतोऽधुना विप्रविग्रहेण मुहुः ॥ २६॥

rājanyāsuravṛndaṃ prākkāle saṃhṛtaṃ tvayā niyatam |pākhaṇḍyasuravināśaḥ kṛto'dhunā vipravigraheṇa muhuḥ || 26||

किञ्च स्वीयां भक्तिं शुद्धाद्वैतानुसारिणीं विपुलाम् ।कर्तुं वेदोद्धारं वारं वारं कृतश्रमोऽसि भृशम् ॥ २७॥

kiñca svīyāṃ bhaktiṃ śuddhādvaitānusāriṇīṃ vipulām |kartuṃ vedoddhāraṃ vāraṃ vāraṃ kṛtaśramo'si bhṛśam || 27||

साम्प्रतमिह याम्यायां सरणावतिपापकारिणां कृपया ।वससि त्वं तान्नेतुं स्वं लोकं विठ्ठल प्रभो युक्तम् ॥ २८॥

sāmpratamiha yāmyāyāṃ saraṇāvatipāpakāriṇāṃ kṛpayā |vasasi tvaṃ tānnetuṃ svaṃ lokaṃ viṭhṭhala prabho yuktam || 28||

सामोदस्नेहार्पणयोगात्स्नेहान्विताश्च सामोदाः ।हृदये भवन्ति तस्मात्तेषां तस्मिन् हि कृष्णवर्त्माऽऽस्ते ॥ २९॥

sāmodasnehārpaṇayogātsnehānvitāśca sāmodāḥ |hṛdaye bhavanti tasmātteṣāṃ tasmin hi kṛṣṇavartmā''ste || 29||

पञ्चामृतैर्मितैरपि पूजां कुर्वन्ति ये जनास्तेभ्यः ।पञ्चामृतमत्यन्तं ददासि दास्यं दयोदधे प्रार्थ्यम् ॥ ३०॥

pañcāmṛtairmitairapi pūjāṃ kurvanti ye janāstebhyaḥ |pañcāmṛtamatyantaṃ dadāsi dāsyaṃ dayodadhe prārthyam || 30||

पञ्चामृतलिप्तस्त्वं ह्यघटितघटनापटो विभास्येवम् ।चन्द्रशतैः संवलितः सान्द्रपयोदः किमागतः पृथ्व्याम् ॥ ३१॥

pañcāmṛtaliptastvaṃ hyaghaṭitaghaṭanāpaṭo vibhāsyevam |candraśataiḥ saṃvalitaḥ sāndrapayodaḥ kimāgataḥ pṛthvyām || 31||

तोयदकान्त नितान्तं तोयासारेण यः पुमान् भक्त्या ।स्नपयति शीघ्रं तस्मै ददासि तोयदसमं वपुर्नियतम् ॥ ३२॥

toyadakānta nitāntaṃ toyāsāreṇa yaḥ pumān bhaktyā |snapayati śīghraṃ tasmai dadāsi toyadasamaṃ vapurniyatam || 32||

घुसृणागुरुपङ्कैर्ननु कृत्वा त्वां पङ्किलं प्रयत्नेन ।निष्पङ्काः सामोदा भवन्ति रागान्विता विनायासम् ॥ ३३॥

ghusṛṇāgurupaṅkairnanu kṛtvā tvāṃ paṅkilaṃ prayatnena |niṣpaṅkāḥ sāmodā bhavanti rāgānvitā vināyāsam || 33||

परिमितमथ वासः किल जनाद्गृहीत्वाऽल्पकैर्गुणै रचितम् ।स्थूलैर्दिव्यगुणैर्युक्त्वानन्तवासोऽयि दीयते सततम् ॥ ३४॥

parimitamatha vāsaḥ kila janādgṛhītvā'lpakairguṇai racitam |sthūlairdivyaguṇairyuktvānantavāso'yi dīyate satatam || 34||

ये त्वां सालङ्कारं मणिभिः स्वर्णेन परिमितैर्मनुजाः ।ननु तानलङ्करोषि द्युमणिसदृशान् सुवर्णकान् भक्त्या ॥ ३५॥

ye tvāṃ sālaṅkāraṃ maṇibhiḥ svarṇena parimitairmanujāḥ |nanu tānalaṅkaroṣi dyumaṇisadṛśān suvarṇakān bhaktyā || 35||

कृत्वा सुमनःपूजां क्षणिकामप्याप्नुवन्ति तेऽजस्रम् ।सुमनोऽधिप मर्त्यास्ते सुमनस्त्वं द्विप्रकारकं चित्रम् ॥ ३६॥

kṛtvā sumanaḥpūjāṃ kṣaṇikāmapyāpnuvanti te'jasram |sumano'dhipa martyāste sumanastvaṃ dviprakārakaṃ citram || 36||

भक्त्या तव पाददले दत्वा वृन्दादलं विबलमनुजः ।दलयति दुरितदलान्यथ पद्मदलायतविलोचनाऽयि किल ॥ ३७॥

bhaktyā tava pādadale datvā vṛndādalaṃ vibalamanujaḥ |dalayati duritadalānyatha padmadalāyatavilocanā'yi kila || 37||

कृष्णत्वान्ननु कृष्णं चूर्णं भक्त्या समर्पयन्ति मुहुः ।अत्रत्या मनुजास्ते चूर्णयितुं स्वीयकृष्णकर्माणि ॥ ३८॥

kṛṣṇatvānnanu kṛṣṇaṃ cūrṇaṃ bhaktyā samarpayanti muhuḥ |atratyā manujāste cūrṇayituṃ svīyakṛṣṇakarmāṇi || 38||

अमृतान्धोऽधिप जग्ध्वा परिमितमन्नं निजं हि मर्त्यं द्राक् ।अमृताब्धौ स्थापयसे चित्रं सघृणोऽसि यत्नतः किं नु ॥ ३९॥

amṛtāndho'dhipa jagdhvā parimitamannaṃ nijaṃ hi martyaṃ drāk |amṛtābdhau sthāpayase citraṃ saghṛṇo'si yatnataḥ kiṃ nu || 39||

नीराजनैश्च दीपैः स्वयं प्रकाशं प्रकाशयन्त्येते ।अज्ञांस्तानपि मलिनान् स्वयं प्रकाशान् करोषि तच्चित्रम् ॥ ४०॥

nīrājanaiśca dīpaiḥ svayaṃ prakāśaṃ prakāśayantyete |ajñāṃstānapi malinān svayaṃ prakāśān karoṣi taccitram || 40||

संसृतिचित्रमयूखोत्थितधूमैर्धूम्रवीक्षणान् मनुजान् ।तेभ्यः स्वीकृतधूपो विमलदृशस्तान् करोषि करुणाब्धे ॥ ४१॥

saṃsṛticitramayūkhotthitadhūmairdhūmravīkṣaṇān manujān |tebhyaḥ svīkṛtadhūpo vimaladṛśastān karoṣi karuṇābdhe || 41||

प्राकृतभाषारचितैः स्तवैः स्तुतः स्तोतृमानुषायापि ।अप्राकृताकृतिं त्विह दत्से क्षिप्रं क्षमं क्षमाजलधे ॥ ४२॥

prākṛtabhāṣāracitaiḥ stavaiḥ stutaḥ stotṛmānuṣāyāpi |aprākṛtākṛtiṃ tviha datse kṣipraṃ kṣamaṃ kṣamājaladhe || 42||

एतावत्सम्प्रार्थ्यं दुरितोच्चयरूपिणा मया बहुधा ।पतितसमुद्धृतिविरुदं नो विस्मार्यं क्षणान्तरेऽप्यार्य ॥ ४३॥

etāvatsamprārthyaṃ duritoccayarūpiṇā mayā bahudhā |patitasamuddhṛtivirudaṃ no vismāryaṃ kṣaṇāntare'pyārya || 43||

श्रीगोकुलोत्सवात्मजजीवनजीशर्मणा मुदा स्तोत्रम् ।श्रीविठ्ठलस्य रचितं तुष्टस्तेनाऽस्तु स प्रभुः सततम् ॥ ४४॥

śrīgokulotsavātmajajīvanajīśarmaṇā mudā stotram |śrīviṭhṭhalasya racitaṃ tuṣṭastenā'stu sa prabhuḥ satatam || 44||

गोवर्धनगुरुचरणप्रसादतः प्राप्तविठ्ठलेशपुरः ।कृतकृत्योऽहं भृत्यो भूवं तस्यैव लोकवन्द्यस्य ॥ ४५॥

govardhanagurucaraṇaprasādataḥ prāptaviṭhṭhaleśapuraḥ |kṛtakṛtyo'haṃ bhṛtyo bhūvaṃ tasyaiva lokavandyasya || 45||

रसशशधरनन्दक्षितिमितवर्षे विक्रमस्य सितपक्षे ।पौषे सौम्यचतुर्थ्यां पूर्णमभूत्पुण्डरीकपुर एतत् ॥ ४६॥

rasaśaśadharanandakṣitimitavarṣe vikramasya sitapakṣe |pauṣe saumyacaturthyāṃ pūrṇamabhūtpuṇḍarīkapura etat || 46||

इति जीवनजीगोस्वामिकृतं विठ्ठलस्तोत्रं २ सम्पूर्णम् ।

iti jīvanajīgosvāmikṛtaṃ viṭhṭhalastotraṃ 2 sampūrṇam |