विठ्ठलसहस्रनामस्तोत्रम् Shri Vitthala Sahasranamastotram

शौनक उवाचसूत वेदार्थतत्वज्ञ श्रुतं सर्वं भवन्मुरवात् ।तथापि श्रोतुमिच्छामि तीर्थं क्षेत्रञ्च दैवतम् ॥ १॥

śaunaka uvācasūta vedārthatatvajña śrutaṃ sarvaṃ bhavanmuravāt |tathāpi śrotumicchāmi tīrthaṃ kṣetrañca daivatam || 1||

स्तोत्रं च जगतां पूज्य मूढानामपि मोक्षदम् ।स्नानाद्दर्शनतः स्मृत्या पाठमात्राच्छुभप्रदम् ॥ २॥

stotraṃ ca jagatāṃ pūjya mūḍhānāmapi mokṣadam |snānāddarśanataḥ smṛtyā pāṭhamātrācchubhapradam || 2||

सूत उवाचस्मारितोऽहं हरेस्तीर्थं स्तोत्रं क्षेत्रं च दैवतम् ।स क्षणः सफलो यत्र स्मर्यते मधुसूदनः ॥ ३॥

sūta uvācasmārito'haṃ harestīrthaṃ stotraṃ kṣetraṃ ca daivatam |sa kṣaṇaḥ saphalo yatra smaryate madhusūdanaḥ || 3||

कयापि वृत्या विप्रेन्द्र तत्सर्वं कथयामि ते ।जनं कलिमलाक्रान्तं दृष्ट्वा विषयलालसम् ॥ ४॥

kayāpi vṛtyā viprendra tatsarvaṃ kathayāmi te |janaṃ kalimalākrāntaṃ dṛṣṭvā viṣayalālasam || 4||

ज्ञानानधिकृतं कर्मविहीनं भक्तवत्सलः ।चन्द्रभागासरस्तीरे पितृभक्तिपरं द्विजम् ॥ ५॥

jñānānadhikṛtaṃ karmavihīnaṃ bhaktavatsalaḥ |candrabhāgāsarastīre pitṛbhaktiparaṃ dvijam || 5||

पुण्डरीकाभिधे क्षेत्रे भीमयाऽऽप्लाविते ततः ।पुण्डरीकाभिधं शान्तं निमित्तीकृत्य माधवः ॥ ६॥

puṇḍarīkābhidhe kṣetre bhīmayā''plāvite tataḥ |puṇḍarīkābhidhaṃ śāntaṃ nimittīkṛtya mādhavaḥ || 6||

आविरासीत्समुद्धर्तुं जनं कलिमलाकुलम् ।तत्तीर्थं चन्द्रभागाख्यं स्नानमात्रेण मोक्षदम् ॥ ७॥

āvirāsītsamuddhartuṃ janaṃ kalimalākulam |tattīrthaṃ candrabhāgākhyaṃ snānamātreṇa mokṣadam || 7||

तत्क्षेत्रं पाण्डुरङ्गाख्यं दर्शनान्मोक्षदायकम् ।तद्दैवतं विठ्ठलाख्यं जगत्कारणमव्ययम् ॥ ८॥

tatkṣetraṃ pāṇḍuraṅgākhyaṃ darśanānmokṣadāyakam |taddaivataṃ viṭhṭhalākhyaṃ jagatkāraṇamavyayam || 8||

स्थितिप्रलययोर्हेतुं भक्तानुग्रहविग्रहम् ।सत्यज्ञानानन्दमयं स्थानज्ञानादि यद्विदा ॥ ९॥

sthitipralayayorhetuṃ bhaktānugrahavigraham |satyajñānānandamayaṃ sthānajñānādi yadvidā || 9||

यन्नामस्मरणादेव कामाक्रान्तोऽपि सन्तरेत् ।पुण्डरीकेण मुनिना प्राप्तं तद्दर्शनेन यत् ॥ १०॥

yannāmasmaraṇādeva kāmākrānto'pi santaret |puṇḍarīkeṇa muninā prāptaṃ taddarśanena yat || 10||

शौनक उवाचसहस्रनामभिः स्तोत्रं कृतं वेदविदुत्तम ।सकृत्पठनमात्रेण कामितार्थश्रुतप्रदम् ॥ ११॥

śaunaka uvācasahasranāmabhiḥ stotraṃ kṛtaṃ vedaviduttama |sakṛtpaṭhanamātreṇa kāmitārthaśrutapradam || 11||

तीर्थं क्षेत्रं दैवतं च त्वत्प्रसादाच्छ्तुतं मया ।इदानीं श्रोतुमिच्छामि स्तोत्रं तव मुखाम्बुजात् ॥ १२॥

tīrthaṃ kṣetraṃ daivataṃ ca tvatprasādācchtutaṃ mayā |idānīṃ śrotumicchāmi stotraṃ tava mukhāmbujāt || 12||

सच्चित्सुखस्वरूपोऽपि भक्तानुग्रहहेतवे ।कीदृशं धृतवान् रूपं कृपयाऽऽचक्ष्व तन्मम ॥ १३॥

saccitsukhasvarūpo'pi bhaktānugrahahetave |kīdṛśaṃ dhṛtavān rūpaṃ kṛpayā''cakṣva tanmama || 13||

सूत उवाचशृणुष्वावहितो ब्रह्मन्भगवद्ध्यानपूर्वकम् ।सहस्रनामसन्मन्त्रं सर्वमन्त्रोत्तमोत्तमम् ॥ १४॥

sūta uvācaśṛṇuṣvāvahito brahmanbhagavaddhyānapūrvakam |sahasranāmasanmantraṃ sarvamantrottamottamam || 14||

अथ श्रीविठ्ठलसहस्रनामस्तोत्रमन्त्रस्य श्रीपुण्डरीक ऋषिः ।श्रीगुरुः परमात्मा श्रीविठ्ठलो देवता ।अनुष्टुप् छन्दः । पुण्डरीकवरप्रद इति बीजम् ।रुक्मिणीशो रमापतिरिति शक्तिः । पाण्डुरङ्गेश इति कीलकम् ।श्री विठ्ठलप्रीत्यर्थं विठ्ठलसहस्रनामस्तोत्रमन्त्रजपे विनियोगः ।ॐ पुण्डरीक वरप्रद इति अङ्गुष्ठाभ्यां नपः ।ॐ विठ्ठलः पाण्डुरङ्गेश इति तर्जनीभ्यां नमः ।ॐ चन्द्रभागासरोवास इति मध्यमाभ्यां नमः ।ॐ वज्री शक्तिर्दण्डधर इति अनामिकाभ्यां नमः ।ॐ कलवंशरवाक्रान्त इति कनिष्ठिकाभ्यां नमः ।ॐ एनोऽन्तकृन्नामध्येय इति करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ॥एवं हृदयादिन्यासः ।ॐ पुण्डरीक वरप्रद इति हृदयाय नमः ।ॐ चन्द्रभागासरोवास इति शिरसे स्वाहा ।ॐ वज्री शक्तिर्दण्डधर इति शिखायै वषट् ।ॐ कलवंशरवाक्रान्त इति कवचाय हुम् ।ॐ एनोऽन्तकृन्नामध्येय इति नेत्रत्रयाय वौषट् ।ॐ एनोऽन्तकृन्नामध्येय इति अस्त्राय फट् ॥इति दिग्बन्धः ।ध्यानम्इष्टिकायां समपदं तिष्ठन्तं पुरुषोत्तमम् ।जङ्घजस्थकरद्वन्द्वं क्षुल्लकादामभूषणम् ॥ १५॥

atha śrīviṭhṭhalasahasranāmastotramantrasya śrīpuṇḍarīka ṛṣiḥ |śrīguruḥ paramātmā śrīviṭhṭhalo devatā |anuṣṭup chandaḥ | puṇḍarīkavaraprada iti bījam |rukmiṇīśo ramāpatiriti śaktiḥ | pāṇḍuraṅgeśa iti kīlakam |śrī viṭhṭhalaprītyarthaṃ viṭhṭhalasahasranāmastotramantrajape viniyogaḥ |oṃ puṇḍarīka varaprada iti aṅguṣṭhābhyāṃ napaḥ |oṃ viṭhṭhalaḥ pāṇḍuraṅgeśa iti tarjanībhyāṃ namaḥ |oṃ candrabhāgāsarovāsa iti madhyamābhyāṃ namaḥ |oṃ vajrī śaktirdaṇḍadhara iti anāmikābhyāṃ namaḥ |oṃ kalavaṃśaravākrānta iti kaniṣṭhikābhyāṃ namaḥ |oṃ eno'ntakṛnnāmadhyeya iti karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ ||evaṃ hṛdayādinyāsaḥ |oṃ puṇḍarīka varaprada iti hṛdayāya namaḥ |oṃ candrabhāgāsarovāsa iti śirase svāhā |oṃ vajrī śaktirdaṇḍadhara iti śikhāyai vaṣaṭ |oṃ kalavaṃśaravākrānta iti kavacāya hum |oṃ eno'ntakṛnnāmadhyeya iti netratrayāya vauṣaṭ |oṃ eno'ntakṛnnāmadhyeya iti astrāya phaṭ ||iti digbandhaḥ |dhyānamiṣṭikāyāṃ samapadaṃ tiṣṭhantaṃ puruṣottamam |jaṅghajasthakaradvandvaṃ kṣullakādāmabhūṣaṇam || 15||

सव्यासव्यकरोद्भासिपद्मशङ्खविभूषितम् ।दरहासस्मेरमुखं शिक्यस्कन्धं दिगम्बरम् ॥ १६॥

savyāsavyakarodbhāsipadmaśaṅkhavibhūṣitam |darahāsasmeramukhaṃ śikyaskandhaṃ digambaram || 16||

सर्वालङ्कारसंयुक्तं ब्रह्मादिगणसेवितम् ।ज्ञानानन्दमयं देवं ध्यायामि हृदि विठ्ठलम् ॥ १७॥

sarvālaṅkārasaṃyuktaṃ brahmādigaṇasevitam |jñānānandamayaṃ devaṃ dhyāyāmi hṛdi viṭhṭhalam || 17||

अथ स्तोत्रम् ।क्लीं विठ्ठलः पाण्डुरङ्गेश ईशः श्रीशो विशेषजित् ।शेषशायी शम्भुवन्द्यः शरण्यः शङ्करप्रियः ॥ १॥

atha stotram |klīṃ viṭhṭhalaḥ pāṇḍuraṅgeśa īśaḥ śrīśo viśeṣajit |śeṣaśāyī śambhuvandyaḥ śaraṇyaḥ śaṅkarapriyaḥ || 1||

चन्द्रभागासरोवासः कोटिचन्द्रप्रभास्मितः ।विधाधृसूचितः सर्वप्रमाणातीत अव्ययः ॥ २॥

candrabhāgāsarovāsaḥ koṭicandraprabhāsmitaḥ |vidhādhṛsūcitaḥ sarvapramāṇātīta avyayaḥ || 2||

पुण्डरीकस्तुतो वन्द्यो भक्तचित्तप्रसादकः ।स्वधर्मनिरतः प्रीतो गोगोपीपरिवारितः ॥ ३॥

puṇḍarīkastuto vandyo bhaktacittaprasādakaḥ |svadharmanirataḥ prīto gogopīparivāritaḥ || 3||

गोपिकाशतनीराज्यः पुलिनाक्रीड आत्मभूः ।आत्माऽऽत्माराम आत्मस्थः आत्मारामनिषेवितः ॥ ४॥

gopikāśatanīrājyaḥ pulinākrīḍa ātmabhūḥ |ātmā''tmārāma ātmasthaḥ ātmārāmaniṣevitaḥ || 4||

सच्चित्सुखं महामायी महदव्यक्तमद्भुतः ।स्थूलरूपः सूक्ष्मरूपः कारणं परमञ्जनम् ॥ ५॥

saccitsukhaṃ mahāmāyī mahadavyaktamadbhutaḥ |sthūlarūpaḥ sūkṣmarūpaḥ kāraṇaṃ paramañjanam || 5||

महाकारणमाधारः अधिष्ठानं प्रकाशकः ।कञ्जपादो रक्तनखो रक्तपादतलः प्रभुः ॥ ६॥

mahākāraṇamādhāraḥ adhiṣṭhānaṃ prakāśakaḥ |kañjapādo raktanakho raktapādatalaḥ prabhuḥ || 6||

साम्राज्यचिह्नितपदो नीलगुल्फः सुजङ्घकः ।सज्जानुः कदलीस्तम्भनिभोरुरुरुविक्रमः ॥ ७॥

sāmrājyacihnitapado nīlagulphaḥ sujaṅghakaḥ |sajjānuḥ kadalīstambhanibhorururuvikramaḥ || 7||

पीताम्बरावृतकटिः क्षुल्लकादामभूषणः ।कटिविन्यस्तहस्ताब्जः शङ्खी पद्मविभूषितः ॥ ८॥

pītāmbarāvṛtakaṭiḥ kṣullakādāmabhūṣaṇaḥ |kaṭivinyastahastābjaḥ śaṅkhī padmavibhūṣitaḥ || 8||

गम्भीरनाभिर्ब्रह्माधिष्ठितनाभिसरोरुहः ।त्रिवलीमण्डितोदारोदरोमावलिमालिनः ॥ ९॥

gambhīranābhirbrahmādhiṣṭhitanābhisaroruhaḥ |trivalīmaṇḍitodārodaromāvalimālinaḥ || 9||

कपाटवक्षाः श्रीवत्सभूषितोराः कृपाकरः ।वनमाली कम्बुकण्ठः सुस्वरः सामलालसः ॥ १०॥

kapāṭavakṣāḥ śrīvatsabhūṣitorāḥ kṛpākaraḥ |vanamālī kambukaṇṭhaḥ susvaraḥ sāmalālasaḥ || 10||

कञ्जवक्त्रः श्मश्रुहीनचुबुको वेदजिह्वकः ।दाडिमीबीजसदृशरदो रक्ताधरो विभुः ॥ ११॥

kañjavaktraḥ śmaśruhīnacubuko vedajihvakaḥ |dāḍimībījasadṛśarado raktādharo vibhuḥ || 11||

नासामुक्तापाटलिताधरच्छविररिन्दमः ।शुकनासः कञ्जनेत्रः कुण्डलाक्रमितांसकः ॥ १२॥

nāsāmuktāpāṭalitādharacchavirarindamaḥ |śukanāsaḥ kañjanetraḥ kuṇḍalākramitāṃsakaḥ || 12||

महाबाहुर्घनभुजः केयूराङ्गदमण्डितः ।रत्नभूषितभूषाढ्यमणिबन्धः सुभूषणः ॥ १३॥

mahābāhurghanabhujaḥ keyūrāṅgadamaṇḍitaḥ |ratnabhūṣitabhūṣāḍhyamaṇibandhaḥ subhūṣaṇaḥ || 13||

रक्तपाणितलः स्वङ्गः सन्मुद्रामण्डिताङ्गुलिः ।नखप्रभारञ्जिताब्जः सर्वसौन्दर्यमण्डितः ॥ १४॥

raktapāṇitalaḥ svaṅgaḥ sanmudrāmaṇḍitāṅguliḥ |nakhaprabhārañjitābjaḥ sarvasaundaryamaṇḍitaḥ || 14||

सुभ्रूरर्धशशिप्रख्यललाटः कामरूपधृक् ।कुङ्कुमाङ्कितसद्भालः सुकेशो बर्हभूषणः ॥ १५॥

subhrūrardhaśaśiprakhyalalāṭaḥ kāmarūpadhṛk |kuṅkumāṅkitasadbhālaḥ sukeśo barhabhūṣaṇaḥ || 15||

किरीटभाव्याप्तनभो विकलीकृतभास्करः ।वनमाली पतिवासाः शार्ङ्गचापोऽसुरान्तकः ॥ १६॥

kirīṭabhāvyāptanabho vikalīkṛtabhāskaraḥ |vanamālī pativāsāḥ śārṅgacāpo'surāntakaḥ || 16||

दर्पापहः कंसहन्ता चाणूरमुरमर्दनः ।वेणुवादनसन्तुष्टो दध्यन्नास्वादलोलुपः ॥ १७॥

darpāpahaḥ kaṃsahantā cāṇūramuramardanaḥ |veṇuvādanasantuṣṭo dadhyannāsvādalolupaḥ || 17||

जितारिः कामजनकः कामहा कामपूरकः ।विक्रोधो दारितामित्रो भूर्भुवःसुवरादिराट् ॥ १८॥

jitāriḥ kāmajanakaḥ kāmahā kāmapūrakaḥ |vikrodho dāritāmitro bhūrbhuvaḥsuvarādirāṭ || 18||

अनादिरजनिर्जन्यजनको जाह्नवीपदः ।बहुजन्मा जामदग्न्यः सहस्रभुजखण्डनः ॥ ९९॥

anādirajanirjanyajanako jāhnavīpadaḥ |bahujanmā jāmadagnyaḥ sahasrabhujakhaṇḍanaḥ || 99||

कोदण्डधारी जनकपूजितः कमलाप्रियः ।पुण्डरीकभवद्वेषी पुण्डरीकभवप्रियः ॥ २०॥

kodaṇḍadhārī janakapūjitaḥ kamalāpriyaḥ |puṇḍarīkabhavadveṣī puṇḍarīkabhavapriyaḥ || 20||

पुण्डरीकस्तुतिरसः सद्भक्तपरिपालकः ।सुषुमालासङ्गमस्थो गोगोपीचित्तरञ्जनः ॥ २१॥

puṇḍarīkastutirasaḥ sadbhaktaparipālakaḥ |suṣumālāsaṅgamastho gogopīcittarañjanaḥ || 21||

इष्टिकास्थो भक्तवश्यस्त्रिमूर्तिर्भक्तवत्सलः ।लीलाकृतजगद्धामा जगत्पालो हरो विराट् ॥ २२॥

iṣṭikāstho bhaktavaśyastrimūrtirbhaktavatsalaḥ |līlākṛtajagaddhāmā jagatpālo haro virāṭ || 22||

अश्वत्थपद्मतीर्थस्थो नारदस्तुतवैभवः ।प्रमाणातीततत्त्वज्ञस्तत्त्वम्पदनिरूपितः ॥ २३॥

aśvatthapadmatīrthastho nāradastutavaibhavaḥ |pramāṇātītatattvajñastattvampadanirūpitaḥ || 23||

अजाजनिरजाजानिरजायो नीरजोऽमलः ।लक्ष्मीनिवासः स्वर्भूषो विश्ववन्द्यो महोत्सवः ॥ २४॥

ajājanirajājānirajāyo nīrajo'malaḥ |lakṣmīnivāsaḥ svarbhūṣo viśvavandyo mahotsavaḥ || 24||

जगद्योनिरकर्ताऽऽद्यो भोक्ता भोग्यो भवातिगः ।षड्गुणैश्वर्यसम्पन्नो भगवान्मुक्तिदायकः ॥ २५॥

jagadyonirakartā''dyo bhoktā bhogyo bhavātigaḥ |ṣaḍguṇaiśvaryasampanno bhagavānmuktidāyakaḥ || 25||

अधःप्राणो मनो बुद्धिः सुषुप्तिः सर्वगो हरिः ।मत्स्यः कूर्मो वराहोऽत्रिर्वामनो हीररूपधृत् ॥ २६॥

adhaḥprāṇo mano buddhiḥ suṣuptiḥ sarvago hariḥ |matsyaḥ kūrmo varāho'trirvāmano hīrarūpadhṛt || 26||

नारसिंहो ऋषिर्व्यासो रामो नीलांशुको हली ।बुद्धोऽर्हन् सुगतः कल्की नरो नारायणः परः ॥ २७॥

nārasiṃho ṛṣirvyāso rāmo nīlāṃśuko halī |buddho'rhan sugataḥ kalkī naro nārāyaṇaḥ paraḥ || 27||

परात्परः करीड्येशो नक्रशापविमोचनः ।नारदोक्तिप्रतिष्ठाता मुक्तकेशी वरप्रदः ॥ २८॥

parātparaḥ karīḍyeśo nakraśāpavimocanaḥ |nāradoktipratiṣṭhātā muktakeśī varapradaḥ || 28||

चन्द्रभागाप्सु सुस्नातः कामितार्थप्रदोऽनघः ।तुलसीदामभूषाढ्यस्तुलसीकाननप्रियः ॥ २९॥

candrabhāgāpsu susnātaḥ kāmitārthaprado'naghaḥ |tulasīdāmabhūṣāḍhyastulasīkānanapriyaḥ || 29||

पाण्डुरङ्गः क्षेत्रमूर्तिः सर्वमूर्तिरनामयः ।पुण्डरीकव्याजकृतजडोद्धारः सदागतिः ॥ ३०॥

pāṇḍuraṅgaḥ kṣetramūrtiḥ sarvamūrtiranāmayaḥ |puṇḍarīkavyājakṛtajaḍoddhāraḥ sadāgatiḥ || 30||

अगतिः सद्गतिः सभ्यो भवो भव्यो विधीडितः ।प्रलम्बघ्नो द्रुपदजाचिन्ताहारी भयापहः ॥ ३१॥

agatiḥ sadgatiḥ sabhyo bhavo bhavyo vidhīḍitaḥ |pralambaghno drupadajācintāhārī bhayāpahaḥ || 31||

वह्निवक्त्रः सूर्यनुतो विष्णुस्त्रैलोक्यरक्षकः ।जगद्भक्ष्यो जगद्गेहो जनाराध्यो जनार्दनः ॥ ३२॥

vahnivaktraḥ sūryanuto viṣṇustrailokyarakṣakaḥ |jagadbhakṣyo jagadgeho janārādhyo janārdanaḥ || 32||

जेता विष्णुर्वरारोहो भीष्मपूज्यपदाम्बुजः ।भर्ता भीष्णकसम्पूज्यः शिशुपालवधोद्यतः ॥ ३३॥

jetā viṣṇurvarāroho bhīṣmapūjyapadāmbujaḥ |bhartā bhīṣṇakasampūjyaḥ śiśupālavadhodyataḥ || 33||