वरदराजस्तवः २ Shri Varadarajastavah 2

अप्पय्यदीक्षितेन्द्रविरचितः ।(काञ्च्यां वरदराजक्षेत्रे)उद्धाट्य योगकलया हृदयाब्जकोशंधन्यैश्चिरादपि यथारुचि गृह्यमाणः ।यः प्रस्फुरत्यविरतं परिपूर्णरूपःश्रेयः स मे दिशतु शाश्वतिकं मुकुन्दः ॥ १॥

appayyadīkṣitendraviracitaḥ |(kāñcyāṃ varadarājakṣetre)uddhāṭya yogakalayā hṛdayābjakośaṃdhanyaiścirādapi yathāruci gṛhyamāṇaḥ |yaḥ prasphuratyavirataṃ paripūrṇarūpaḥśreyaḥ sa me diśatu śāśvatikaṃ mukundaḥ || 1||

जातो न वेत्ति भगवन्न जनिष्यमाणःपारं परं परमपूरुष ते महिम्नः ।तस्य स्तुतौ तव तरङ्गितसाहसिक्यःकिं मादृशो बुधजनस्य भवेन्न हास्यः ॥ २॥

jāto na vetti bhagavanna janiṣyamāṇaḥpāraṃ paraṃ paramapūruṣa te mahimnaḥ |tasya stutau tava taraṅgitasāhasikyaḥkiṃ mādṛśo budhajanasya bhavenna hāsyaḥ || 2||

मन्ये निजस्खलनदोषमवर्जनीयमन्यस्य मूर्ध्नि विनिवेश्य बहिर्बुभूषुः ।आविश्य देव रसनानि महाकवीनांदेवी गिरामपि तव स्तवमातनोति ॥ ३॥

manye nijaskhalanadoṣamavarjanīyamanyasya mūrdhni viniveśya bahirbubhūṣuḥ |āviśya deva rasanāni mahākavīnāṃdevī girāmapi tava stavamātanoti || 3||

नेतस्तथापि तव निर्ममलोकसेव्यांमूर्तिं मदावलमहीधररत्नभूषाम् ।वैकुण्ठ वर्णयितुमस्मि धृताभिलाषःत्वन्नामरूपगुणचिन्तनलाभलोभात् ॥ ४॥

netastathāpi tava nirmamalokasevyāṃmūrtiṃ madāvalamahīdhararatnabhūṣām |vaikuṇṭha varṇayitumasmi dhṛtābhilāṣaḥtvannāmarūpaguṇacintanalābhalobhāt || 4||

मन्ये सृजन्त्वभिनुतिं कविपुङ्गवास्तेतेभ्यो रमारमण मादृश एव धन्यः ।त्वद्वर्णने धृतरसः कवितातिमान्द्यात्यस्तत्तदङ्गचिरचिन्तनभाग्यमेति ॥ ५॥

manye sṛjantvabhinutiṃ kavipuṅgavāstetebhyo ramāramaṇa mādṛśa eva dhanyaḥ |tvadvarṇane dhṛtarasaḥ kavitātimāndyātyastattadaṅgaciracintanabhāgyameti || 5||

काञ्ची महार्घमणिकाञ्चनधामचित्राविश्वम्भरां विबुधनाथ विभूषयन्ती ।भाता गजाद्रिशिखरे तव भक्तचिन्तारत्नेन राजतितरां शुभविग्रहेण ॥ ६॥

kāñcī mahārghamaṇikāñcanadhāmacitrāviśvambharāṃ vibudhanātha vibhūṣayantī |bhātā gajādriśikhare tava bhaktacintāratnena rājatitarāṃ śubhavigraheṇa || 6||

अस्यां भवन्तमभितः स्थितदुग्धसिन्धौमध्ये त्रयीमय महारविमण्डलस्य ।पश्यन्नधःकृतचतुर्मुखविष्टपायांधामत्रयेऽपि कुतुकं विजहाति विद्वान् ॥ ७॥

asyāṃ bhavantamabhitaḥ sthitadugdhasindhaumadhye trayīmaya mahāravimaṇḍalasya |paśyannadhaḥkṛtacaturmukhaviṣṭapāyāṃdhāmatraye'pi kutukaṃ vijahāti vidvān || 7||

अस्याममेयगुणपुर्यपराजितायांअश्वत्थवर्यजुषि दिव्यसरःसमीपे ।मध्ये हिरण्मयगृहं महिषीयुतं त्वांदृष्ट्वा जनो न पुनरेति भवान्तरार्तिम् ॥ ८॥

asyāmameyaguṇapuryaparājitāyāṃaśvatthavaryajuṣi divyasaraḥsamīpe |madhye hiraṇmayagṛhaṃ mahiṣīyutaṃ tvāṃdṛṣṭvā jano na punareti bhavāntarārtim || 8||

सम्प्राप्य दुग्धतटिनीविरजां विशुद्धाःसन्तो भवद्भजनदां पदमागतास्ते ।त्वत्पादतोयतुलसीकुसुमेषु लग्नंगन्धं रसं च गरुडध्वज ते लभन्ते ॥ ९॥

samprāpya dugdhataṭinīvirajāṃ viśuddhāḥsanto bhavadbhajanadāṃ padamāgatāste |tvatpādatoyatulasīkusumeṣu lagnaṃgandhaṃ rasaṃ ca garuḍadhvaja te labhante || 9||

सौवर्णसालवलयान् समनुप्रविश्यकोशानिव त्रिदशनायक कोऽपि धन्यः ।आनन्दवल्ल्युदितदिव्यफलानुरूपंरूपं त्वदीयमवलोकयतेऽभिरूपम् ॥ १०॥

sauvarṇasālavalayān samanupraviśyakośāniva tridaśanāyaka ko'pi dhanyaḥ |ānandavallyuditadivyaphalānurūpaṃrūpaṃ tvadīyamavalokayate'bhirūpam || 10||

मातङ्गशैलमणिशृङ्गमहाविमानसोपानपर्वचतुरुत्तरविंशतिर्वा ।तामेव तत्त्वविततिं पुरुषो विलङ्घ्यपश्यन्भवन्तमुपयाति भवाब्धिपारम् ॥ ११॥

mātaṅgaśailamaṇiśṛṅgamahāvimānasopānaparvacaturuttaraviṃśatirvā |tāmeva tattvavitatiṃ puruṣo vilaṅghyapaśyanbhavantamupayāti bhavābdhipāram || 11||

नापारि लब्धुमरविन्दभुवाऽपि साक्षाद्यं पूर्वमीश्वर विना हयमेधपुण्यम् ।अन्यैरनाप्य स कथं तव पुण्यकोटिंप्राप्यस्त्वदाकृतिविलोकनजः प्रमोदः ॥ १२॥

nāpāri labdhumaravindabhuvā'pi sākṣādyaṃ pūrvamīśvara vinā hayamedhapuṇyam |anyairanāpya sa kathaṃ tava puṇyakoṭiṃprāpyastvadākṛtivilokanajaḥ pramodaḥ || 12||

प्रत्यङ्मुखं तव गजाचलराजरूपंप्रत्यङ्मुखाश्चिरतरं नयनैर्निपीय ।अस्थानमाप्तवचसामवितर्कणीयमाश्चर्यमेतदिति निश्चयमावहन्ते ॥ १३॥

pratyaṅmukhaṃ tava gajācalarājarūpaṃpratyaṅmukhāścirataraṃ nayanairnipīya |asthānamāptavacasāmavitarkaṇīyamāścaryametaditi niścayamāvahante || 13||

यस्मिञ्जहात्यतिशयोक्तिरलङ्कृतित्वंन्यूनोपमात्वमुपमा समुपैति सर्वा ।सूक्ष्मस्वभावकलनापि च न प्रतर्क्यातद्वर्णयामि भवतः कथमाभिरूप्यम् ॥ १४॥

yasmiñjahātyatiśayoktiralaṅkṛtitvaṃnyūnopamātvamupamā samupaiti sarvā |sūkṣmasvabhāvakalanāpi ca na pratarkyātadvarṇayāmi bhavataḥ kathamābhirūpyam || 14||

लक्ष्म्याः प्रियोऽसि रतिकेलिकृतः पितासिविश्वैकमोहनरसस्य च देवताऽसि ।आवासभूमिरसि सर्वगुणोत्तमानांवैकुण्ठ वर्णयतु कस्तव रूपरेखाम् ॥ १५॥

lakṣmyāḥ priyo'si ratikelikṛtaḥ pitāsiviśvaikamohanarasasya ca devatā'si |āvāsabhūmirasi sarvaguṇottamānāṃvaikuṇṭha varṇayatu kastava rūparekhām || 15||

सर्वोत्तरोऽसि सकलत्रिदशाश्रयोऽसिज्योतिश्छटाघटितचक्रपरिष्कृतोऽसि ।शृङ्गारशेवधिरसि द्विपशैलमौलेकल्याणरूप इति कस्त्वयि चित्रवादः ॥ १६॥

sarvottaro'si sakalatridaśāśrayo'sijyotiśchaṭāghaṭitacakrapariṣkṛto'si |śṛṅgāraśevadhirasi dvipaśailamaulekalyāṇarūpa iti kastvayi citravādaḥ || 16||

अङ्गानि ते निखिललोकविलोचनानांसम्भावनीयगुणसंसरणानि सत्यम् ।येष्वेकमाप्य न पुराऽधिगतं स्मरन्तिवाञ्छन्ति नान्यदपि लब्धुमदो विहाय ॥ १७॥

aṅgāni te nikhilalokavilocanānāṃsambhāvanīyaguṇasaṃsaraṇāni satyam |yeṣvekamāpya na purā'dhigataṃ smarantivāñchanti nānyadapi labdhumado vihāya || 17||

एकत्र मन्मथमजीजनदिन्दरायांपूर्वं भवानिति बुधा किमपूर्वमाहुः ।अद्यापि तं न जनयस्यरविन्दनाभकासु प्रसन्नमधुरस्मितकामिनीषु ॥ १८॥

ekatra manmathamajījanadindarāyāṃpūrvaṃ bhavāniti budhā kimapūrvamāhuḥ |adyāpi taṃ na janayasyaravindanābhakāsu prasannamadhurasmitakāminīṣu || 18||

निक्षिप्य हृत्त्वयि पुनर्लभते न कोऽपिनिर्यात इत्यधिप न त्वयि चित्रमेतत् ।हत्वा हठान्मृगदृशां हृदयानि यस्त्वमेवं निलीय किल तिष्ठसि शैलशृङ्गे ॥ १९॥

nikṣipya hṛttvayi punarlabhate na ko'piniryāta ityadhipa na tvayi citrametat |hatvā haṭhānmṛgadṛśāṃ hṛdayāni yastvamevaṃ nilīya kila tiṣṭhasi śailaśṛṅge || 19||

मोहं जगत्त्रयभुवामपनेतुमेतदादाय रूपमखिलेश्वर देहभाजाम् ।निस्सीमकान्तिरसनीरधिनाऽमुनैवमोहं विवर्धयसि मुग्धविलोचनानाम् ॥ २०॥

mohaṃ jagattrayabhuvāmapanetumetadādāya rūpamakhileśvara dehabhājām |nissīmakāntirasanīradhinā'munaivamohaṃ vivardhayasi mugdhavilocanānām || 20||

उच्छेदमेकविषयात्कथयन्ति बोधान्मोहस्य ये खलु कथं न मृषावदास्ते ।लावण्यमीश तव यन्नयनैर्निपीयतत्रैव मोहमधिकं दधते तरुण्यः ॥ २१॥

ucchedamekaviṣayātkathayanti bodhānmohasya ye khalu kathaṃ na mṛṣāvadāste |lāvaṇyamīśa tava yannayanairnipīyatatraiva mohamadhikaṃ dadhate taruṇyaḥ || 21||

शुभ्रांशुवक्त्र शुभगोचरलाभतोषात्सम्प्रस्थितो मृगदृशां नयनाम्बुजौघः ।त्वद्भासरित्यथ बिभर्ति मोहंप्रायः फलन्ति विफलन्ति च दैवचिन्ताः ॥ २२॥

śubhrāṃśuvaktra śubhagocaralābhatoṣātsamprasthito mṛgadṛśāṃ nayanāmbujaughaḥ |tvadbhāsarityatha bibharti mohaṃprāyaḥ phalanti viphalanti ca daivacintāḥ || 22||

यत्प्राणसंयमजुषां यमिनां मनांसिमूर्तिं विशन्ति तव माधव कुम्भकेन ।प्रत्यङ्गमूर्छदतिवेलमहाप्रवाहलावण्यसिन्धुतरणाय तदित्यवैमि ॥ २३॥

yatprāṇasaṃyamajuṣāṃ yamināṃ manāṃsimūrtiṃ viśanti tava mādhava kumbhakena |pratyaṅgamūrchadativelamahāpravāhalāvaṇyasindhutaraṇāya tadityavaimi || 23||

लावण्य सागरभुवि प्रणयं विशेषाद्दुग्धाम्बुराशिदुहितुस्तव तर्कयामि ।यत्तां बिभर्षि वपुषा निखिलेन लक्ष्मीमन्यां तु केवलमधोक्षज वक्षसैव ॥ २४॥

lāvaṇya sāgarabhuvi praṇayaṃ viśeṣāddugdhāmburāśiduhitustava tarkayāmi |yattāṃ bibharṣi vapuṣā nikhilena lakṣmīmanyāṃ tu kevalamadhokṣaja vakṣasaiva || 24||

सारस्वतं वदनपद्मभुवं प्रवाहंत्रैस्रोतसं च तव पादभुवं निरीक्ष्य ।सर्वप्रतीकनिकरात्प्रवहन्त्यजस्रमीर्ष्यावतीश यमुना किमु कायकान्तिः ॥ २५॥

sārasvataṃ vadanapadmabhuvaṃ pravāhaṃtraisrotasaṃ ca tava pādabhuvaṃ nirīkṣya |sarvapratīkanikarātpravahantyajasramīrṣyāvatīśa yamunā kimu kāyakāntiḥ || 25||

आपूरितत्रिभुवनोदरमंशुजालंमन्ये महेन्द्रमणिवृन्दमनोहरं ते ।त्वद्रागदीपितहृदां त्वरितं वधूनांप्राप्ते सरित्सहचरं प्रलयेऽभिवृद्धम् ॥ २६॥

āpūritatribhuvanodaramaṃśujālaṃmanye mahendramaṇivṛndamanoharaṃ te |tvadrāgadīpitahṛdāṃ tvaritaṃ vadhūnāṃprāpte saritsahacaraṃ pralaye'bhivṛddham || 26||

युक्त्याऽऽगमेन च भवान् शशिवर्ण एवनिष्कृष्टसत्त्वगुणमात्रविवर्तभूमिः ।धत्ते कृपाम्बुभरतस्त्विषमैन्द्रनीलींशुभ्रोऽपि साम्बुरसितः खलु दृश्यतेऽब्दः ॥ २७॥

yuktyā''gamena ca bhavān śaśivarṇa evaniṣkṛṣṭasattvaguṇamātravivartabhūmiḥ |dhatte kṛpāmbubharatastviṣamaindranīlīṃśubhro'pi sāmburasitaḥ khalu dṛśyate'bdaḥ || 27||

सर्वातिशायिसहजद्युतिभूषितस्यविश्वैकनायक विभूषणधारणं ते ।आबद्धसौहृदमपारसुखाम्बुराशेःवीक्षे तवैव विषयादिकुतूहलेन ॥ २८॥

sarvātiśāyisahajadyutibhūṣitasyaviśvaikanāyaka vibhūṣaṇadhāraṇaṃ te |ābaddhasauhṛdamapārasukhāmburāśeḥvīkṣe tavaiva viṣayādikutūhalena || 28||

मध्ये स्फुरन्मकरतोरणमण्डलस्यचामीकराभरणभूषितसर्वगात्रः ।आदित्यबिम्बगतमाप्रपदात्सुवर्णंभासा भवाननुकरोति भवन्तमेव ॥ २९॥

madhye sphuranmakaratoraṇamaṇḍalasyacāmīkarābharaṇabhūṣitasarvagātraḥ |ādityabimbagatamāprapadātsuvarṇaṃbhāsā bhavānanukaroti bhavantameva || 29||

सेवारसागतसुराद्यनुबिम्बदृश्यंभूषामणिप्रकरदर्शितसर्ववर्णम् ।त्वां विश्वरूपवपुषेव जनं समस्तंपश्यामि नागगिरिनाथ कृतार्थयन्तम् ॥ ३०॥

sevārasāgatasurādyanubimbadṛśyaṃbhūṣāmaṇiprakaradarśitasarvavarṇam |tvāṃ viśvarūpavapuṣeva janaṃ samastaṃpaśyāmi nāgagirinātha kṛtārthayantam || 30||

शृङ्गीसुवर्णरुचिपिञ्जरितैकभागान्यङ्गेषु देव तव भूषणमौक्तिकानि ।प्रत्यक्षयन्ति भवतः प्रतिरोमकूपविश्रान्तिसान्द्रजगदण्डसहस्रशोभम् ॥ ३१॥

śṛṅgīsuvarṇarucipiñjaritaikabhāgānyaṅgeṣu deva tava bhūṣaṇamauktikāni |pratyakṣayanti bhavataḥ pratiromakūpaviśrāntisāndrajagadaṇḍasahasraśobham || 31||

आबद्धपङ्क्तिमहितानि तव त्रिधामन्वीध्राणि हीरशकलानि विभूषणेषु ।सम्मोहनानि सरसीरुहलोचनानांमन्त्राक्षराणि कलये मकरध्वजस्य ॥ ३२॥

ābaddhapaṅktimahitāni tava tridhāmanvīdhrāṇi hīraśakalāni vibhūṣaṇeṣu |sammohanāni sarasīruhalocanānāṃmantrākṣarāṇi kalaye makaradhvajasya || 32||

आपादमौलिविधृतेषु विभान्ति देवस्थूलेन्द्रनीलमणयो मणिभूषणेषु ।रागादुपेत्य तव सुन्दर तत्तदङ्गलग्नानि लोकसुदृशामिव लोचनानि ॥ ३३॥

āpādamaulividhṛteṣu vibhānti devasthūlendranīlamaṇayo maṇibhūṣaṇeṣu |rāgādupetya tava sundara tattadaṅgalagnāni lokasudṛśāmiva locanāni || 33||

त्वां वीक्ष्य मुक्तिद जनास्तरणिं सखायंभिन्द्युः किलेति तव भूषणपद्मरागाः ।शङ्के चिरं जनदृशः स्वकरैः क्षिपन्तितन्मात्रतोऽपि तव मुक्तिदतामबुद्ध्वा ॥ ३४॥

tvāṃ vīkṣya muktida janāstaraṇiṃ sakhāyaṃbhindyuḥ kileti tava bhūṣaṇapadmarāgāḥ |śaṅke ciraṃ janadṛśaḥ svakaraiḥ kṣipantitanmātrato'pi tava muktidatāmabuddhvā || 34||

पादावुपेन्द्र सुकुमारतमाविमौ तेभूषाभरादरुणिमानमिवोद्वमन्तौ ।इत्थं किमस्ति सुकुमारमितीव बोद्धुंलोकत्रयेऽपि च करैः स्पृशतः पदार्थान् ॥ ३५॥

pādāvupendra sukumāratamāvimau tebhūṣābharādaruṇimānamivodvamantau |itthaṃ kimasti sukumāramitīva boddhuṃlokatraye'pi ca karaiḥ spṛśataḥ padārthān || 35||

मूर्तिं प्रसाधयति ते चरणांशुपुञ्जःतां जैमिनिः कथमधीश निराकरोतु ।सर्वत्र योगमुपपादयताऽरुणिम्नःतेनारुणाधिकरणे हि मुनिः स भग्नः ॥ ३६॥

mūrtiṃ prasādhayati te caraṇāṃśupuñjaḥtāṃ jaiminiḥ kathamadhīśa nirākarotu |sarvatra yogamupapādayatā'ruṇimnaḥtenāruṇādhikaraṇe hi muniḥ sa bhagnaḥ || 36||

अन्तस्तमांसि यमिनामपसारयन्तीहृत्पङ्कजान्यपि च नाथ विकासयन्ती ।भक्तप्रवेकभववारिनिधेस्तरण्योःत्वत्पादयोर्जयति काऽपि मयूखमाला ॥ ३७॥

antastamāṃsi yamināmapasārayantīhṛtpaṅkajānyapi ca nātha vikāsayantī |bhaktapravekabhavavārinidhestaraṇyoḥtvatpādayorjayati kā'pi mayūkhamālā || 37||

मुष्णन्प्रभातसमयेषु मुरान्तकारिन्अङ्घ्रिद्वयश्रियमहस्करतस्करस्ते ।यत्प्राप्यते न करभङ्गममुष्य बालमित्रत्वमेव मिषति ध्रुवमत्र हेतुः ॥ ३८॥

muṣṇanprabhātasamayeṣu murāntakārinaṅghridvayaśriyamahaskarataskaraste |yatprāpyate na karabhaṅgamamuṣya bālamitratvameva miṣati dhruvamatra hetuḥ || 38||

अङ्घ्रिद्वयस्य तव सन्ततमन्तरङ्गमम्भोजवर्गमिह योजयति श्रिया यत् ।उत्कोचदानमिदमुष्णकरस्य बाल्यात्तत्कान्तिरत्नचयचोरणतत्परस्य ॥ ३९॥

aṅghridvayasya tava santatamantaraṅgamambhojavargamiha yojayati śriyā yat |utkocadānamidamuṣṇakarasya bālyāttatkāntiratnacayacoraṇatatparasya || 39||

भानुर्निशासु भवदङ्घ्रिमयूखशोभालोभात्प्रताप्य किरणोत्करमाप्रभातम् ।तत्रोद्धृते हुतवहात्क्षणलुप्तरागेतापं भजत्यनुदिनं स हि मन्दतातः ॥ ४०॥

bhānurniśāsu bhavadaṅghrimayūkhaśobhālobhātpratāpya kiraṇotkaramāprabhātam |tatroddhṛte hutavahātkṣaṇaluptarāgetāpaṃ bhajatyanudinaṃ sa hi mandatātaḥ || 40||

तौल्यं वदन्तु कवयस्तरुपल्लवानांमुग्धास्त्वदीयचरणेन मुकुन्द किं तैः ।तान्येव तत्तदधरोष्ठमिषात्तदानींकम्पं भजन्ति कथयन्ति किलात्मनैच्यम् ॥ ४१॥

taulyaṃ vadantu kavayastarupallavānāṃmugdhāstvadīyacaraṇena mukunda kiṃ taiḥ |tānyeva tattadadharoṣṭhamiṣāttadānīṃkampaṃ bhajanti kathayanti kilātmanaicyam || 41||

पद्मोपमात्पदयुगात्तव रत्नगर्भाज्जातेति पद्मसदृशाकृतिमाहुरेनाम् ।कार्यं हि कारणगुणानतिवर्ति लोकेप्रायः पतङ्गपतिवाह विलोकयामः ॥ ४२॥

padmopamātpadayugāttava ratnagarbhājjāteti padmasadṛśākṛtimāhurenām |kāryaṃ hi kāraṇaguṇānativarti lokeprāyaḥ pataṅgapativāha vilokayāmaḥ || 42||

कल्याणशालिकमलाकरलालनीयमासेवकश्रुतिमनोहरनादि हंसम् ।आमोदमेदुरमरुन्नमितालिकान्तंशङ्के तवेश्वर पदं शतपत्रमेव ॥ ४३॥

kalyāṇaśālikamalākaralālanīyamāsevakaśrutimanoharanādi haṃsam |āmodameduramarunnamitālikāntaṃśaṅke taveśvara padaṃ śatapatrameva || 43||

स्पर्शं ययोः समधिगम्य झटित्यहल्यादेवी च भूरभवदुज्झितसर्वपङ्का ।ताभ्यां घटेत समता भवतः पदाभ्यांआजन्मपङ्कवसतेः कथमम्बुजस्य ॥ ४४॥

sparśaṃ yayoḥ samadhigamya jhaṭityahalyādevī ca bhūrabhavadujjhitasarvapaṅkā |tābhyāṃ ghaṭeta samatā bhavataḥ padābhyāṃājanmapaṅkavasateḥ kathamambujasya || 44||

मातङ्गशैलमणिशेखर ते पदाभ्यांमोहेन साम्यमनुचिन्त्य कृतापराधम् ।शङ्के सरोजमनयोरुभयोरुपेत्यरेखाच्छलेन सततं विदधाति सेवाम् ॥ ४५॥

mātaṅgaśailamaṇiśekhara te padābhyāṃmohena sāmyamanucintya kṛtāparādham |śaṅke sarojamanayorubhayorupetyarekhācchalena satataṃ vidadhāti sevām || 45||

लेखाधिनाथवनपल्लवधैर्यचोरेरेखामयं पदतले कमलं यदेतत् ।तत्रैव विश्रमजुषोऽच्युतरागलक्ष्म्याःक्रीडानिशान्तकमलं तदिति प्रतीमः ॥ ४६॥

lekhādhināthavanapallavadhairyacorerekhāmayaṃ padatale kamalaṃ yadetat |tatraiva viśramajuṣo'cyutarāgalakṣmyāḥkrīḍāniśāntakamalaṃ taditi pratīmaḥ || 46||

यस्याः स्वमूर्त्यनुगुणाकृतिशक्तियुक्तःपादाम्बुजद्वयमिषात्कमठाधिराजः ।मूले वसत्युचितमेव निगद्यते सामूर्तिर्महापुरुष तेऽखिललोकरूपा ॥ ४७॥

yasyāḥ svamūrtyanuguṇākṛtiśaktiyuktaḥpādāmbujadvayamiṣātkamaṭhādhirājaḥ |mūle vasatyucitameva nigadyate sāmūrtirmahāpuruṣa te'khilalokarūpā || 47||

किं द्वादशात्मनि रवौ भगवन्धृतेर्ष्यःचन्द्रस्ततोऽप्यधिकतामधिगन्तुमेव ।एते तवेह दश भान्ति पदाङ्गुलीषुस्वात्मान इत्यजनि चित्तदृगर्णवेभ्यः ॥ ४८॥

kiṃ dvādaśātmani ravau bhagavandhṛterṣyaḥcandrastato'pyadhikatāmadhigantumeva |ete taveha daśa bhānti padāṅgulīṣusvātmāna ityajani cittadṛgarṇavebhyaḥ || 48||

भासा पदं तव रमाधिप भूषयन्तिसंसेवकांश्च विबुधान् परितोषयन्ति ।नाथ क्षिपन्ति च तमांसि नखेन्दवस्तेसंशोषयन्त्यपि तु भक्तभवाम्म्बुराशिम् ॥ ४९॥

bhāsā padaṃ tava ramādhipa bhūṣayantisaṃsevakāṃśca vibudhān paritoṣayanti |nātha kṣipanti ca tamāṃsi nakhendavastesaṃśoṣayantyapi tu bhaktabhavāmmburāśim || 49||

गङ्गाच्छलेन तव निःसृतमूर्ध्वगाण्डसङ्घट्टनात्पदनखाग्रमयूखलेशम् ।आलोक्य नूनममराः पतितं पयोधावामथ्य तं जगृहुरीश तदिन्दुरूपम् ॥ ५०॥

gaṅgācchalena tava niḥsṛtamūrdhvagāṇḍasaṅghaṭṭanātpadanakhāgramayūkhaleśam |ālokya nūnamamarāḥ patitaṃ payodhāvāmathya taṃ jagṛhurīśa tadindurūpam || 50||

पादानमत्सुरशिरोमणिपद्मरागान्सद्यः स्फुरत्सहजरुक्प्रकरान्कराग्रैः ।मुक्तामयान्विदधतां प्रकटं मुरारेजैवातृकत्वमुचितं ननु ते नखानाम् ॥ ५१॥

pādānamatsuraśiromaṇipadmarāgānsadyaḥ sphuratsahajarukprakarānkarāgraiḥ |muktāmayānvidadhatāṃ prakaṭaṃ murārejaivātṛkatvamucitaṃ nanu te nakhānām || 51||

यत्ते पदाम्बुरुहमम्बुरुहासनेड्यंधन्याः प्रपद्य सकृदीश भवन्ति मुक्ताः ।नित्यं तदेव भजतामतिमुक्तलक्ष्मीयुक्तैव दिव्यमणिनूपुरमौक्तिकानाम् ॥ ५२॥

yatte padāmburuhamamburuhāsaneḍyaṃdhanyāḥ prapadya sakṛdīśa bhavanti muktāḥ |nityaṃ tadeva bhajatāmatimuktalakṣmīyuktaiva divyamaṇinūpuramauktikānām || 52||

नाथ त्वदङ्घ्रिनखधावनतोयलग्नाःतत्कान्तलेशकणिकाजलधिं प्रविष्टाः ।ता एव तस्य मथनेन घनीभवन्त्योनूनं समुद्रनवनीतपदं प्रपन्नाः ॥ ५३॥

nātha tvadaṅghrinakhadhāvanatoyalagnāḥtatkāntaleśakaṇikājaladhiṃ praviṣṭāḥ |tā eva tasya mathanena ghanībhavantyonūnaṃ samudranavanītapadaṃ prapannāḥ || 53||

सव्यापसव्यशरमोक्षकृतीक्षुधन्वाजङ्घे तव स्वशरधी इति सन्दिहानः ।आलोकतेऽङ्घ्रिकटकोद्गतरुक्छलेनन्यस्याभितो निजशराननुरूपभावम् ॥ ५४॥

savyāpasavyaśaramokṣakṛtīkṣudhanvājaṅghe tava svaśaradhī iti sandihānaḥ |ālokate'ṅghrikaṭakodgatarukchalenanyasyābhito nijaśarānanurūpabhāvam || 54||

जानुद्वयं तव जगत्त्रयनाथ मन्येमारस्य केलिमणिदर्पणतामुपेतम् ।आलोकयन् यदवदातमनोज्ञवृत्तंरूपं निजं कलयते विपरीतमेषः ॥ ५५॥

jānudvayaṃ tava jagattrayanātha manyemārasya kelimaṇidarpaṇatāmupetam |ālokayan yadavadātamanojñavṛttaṃrūpaṃ nijaṃ kalayate viparītameṣaḥ || 55||

ऊरोः किमन्यदयतामुपमानभावंवामस्य दक्षिणममुष्य च तं विहाय ।रम्भादयः सदृश इत्युचितं किमेतद्यस्योर्वशी सुभग साऽपि विभूतिलेशः ॥ ५६॥

ūroḥ kimanyadayatāmupamānabhāvaṃvāmasya dakṣiṇamamuṣya ca taṃ vihāya |rambhādayaḥ sadṛśa ityucitaṃ kimetadyasyorvaśī subhaga sā'pi vibhūtileśaḥ || 56||

नाथ त्वया परिहितं वरवर्णिनीनांरागस्य यद्वसनमास्पदतां बिभर्ति ।सौन्दर्यसारनिलयेन कटीतटेनतस्यैव किन्नु महिमा परिशीलनस्य ॥ ५७॥

nātha tvayā parihitaṃ varavarṇinīnāṃrāgasya yadvasanamāspadatāṃ bibharti |saundaryasāranilayena kaṭītaṭenatasyaiva kinnu mahimā pariśīlanasya || 57||

सम्प्राप्य सारसनमध्यतलोदयाद्रिंमध्याम्बरं मसृणयन्नरुणैर्मयूखैः ।संवीक्ष्यते सुकृतिभिर्मणिरेष पूषासंसाररात्र्युपरतिं गतवद्भिरेव ॥ ५८॥

samprāpya sārasanamadhyatalodayādriṃmadhyāmbaraṃ masṛṇayannaruṇairmayūkhaiḥ |saṃvīkṣyate sukṛtibhirmaṇireṣa pūṣāsaṃsārarātryuparatiṃ gatavadbhireva || 58||

नाभेरभूत्तव चतुर्भुज नान्तरिक्षंयन्नाभिरेव यदुनेतरियं ततोऽभूत् ।नाभ्या इति श्रुतिविपर्ययगे विभक्तीतां जैमिनेरनुससार पशोश्च सूत्रम् ॥ ५९॥

nābherabhūttava caturbhuja nāntarikṣaṃyannābhireva yadunetariyaṃ tato'bhūt |nābhyā iti śrutiviparyayage vibhaktītāṃ jaimineranusasāra paśośca sūtram || 59||

आरोपमध्यवसितिं च विना तवास्यांनाभौ सरःपदमुपैति कथं नु वृत्तिम् ।साक्षादियं सरसिजस्य समुद्रशायिन्उत्पत्तिभूरिति हि नायक नायमूहः ॥ ६०॥

āropamadhyavasitiṃ ca vinā tavāsyāṃnābhau saraḥpadamupaiti kathaṃ nu vṛttim |sākṣādiyaṃ sarasijasya samudraśāyinutpattibhūriti hi nāyaka nāyamūhaḥ || 60||

कल्पान्तरेषु विततिं कमलासनानांभूयोऽपि कर्तुमिव भूरि रजो दधानम् ।नाभिह्रदे समुदितं नलिनं तवैतद्भूयात्सदैव मम भूतिकरं मुरारे ॥ ६१॥

kalpāntareṣu vitatiṃ kamalāsanānāṃbhūyo'pi kartumiva bhūri rajo dadhānam |nābhihrade samuditaṃ nalinaṃ tavaitadbhūyātsadaiva mama bhūtikaraṃ murāre || 61||

उल्लासयत्युदरबन्धनिबद्धदिव्यशोणाश्मरश्मिकलिकावलिरच्युतैषा ।आगाम्यनेकशतकल्पविधातृगर्भनाभ्युद्गताम्बुरुहकुट्मलपङ्क्तिशोभाम् ॥ ६२॥

ullāsayatyudarabandhanibaddhadivyaśoṇāśmaraśmikalikāvaliracyutaiṣā |āgāmyanekaśatakalpavidhātṛgarbhanābhyudgatāmburuhakuṭmalapaṅktiśobhām || 62||

ऊर्ध्वं विरिञ्चिभवनात्तव नाभिपद्माद्रोमावलीपदजुषस्तमसः परस्तात् ।मुक्तौघमण्डितमुरःस्थलमुन्मयूखंपश्यामि देव परमं पदमेव साक्षात् ॥ ६३॥

ūrdhvaṃ viriñcibhavanāttava nābhipadmādromāvalīpadajuṣastamasaḥ parastāt |muktaughamaṇḍitamuraḥsthalamunmayūkhaṃpaśyāmi deva paramaṃ padameva sākṣāt || 63||

सालैरुदंशुचयरत्नललन्तिकाढ्यैःस्फीतोल्लसत्कुसुमया वनमालया च ।विभ्राजते विपुलमेनदुरस्त्वदीयमन्तःपुरं जलधिराजकुमारिकायाः ॥ ६४॥

sālairudaṃśucayaratnalalantikāḍhyaiḥsphītollasatkusumayā vanamālayā ca |vibhrājate vipulamenadurastvadīyamantaḥpuraṃ jaladhirājakumārikāyāḥ || 64||

प्रालम्बिकामुपगतास्तव पद्मरागाःप्रत्यग्रघर्मकरमण्डलनिर्विशेषाः ।पर्यङ्कके वरद वक्षसि भान्ति लक्ष्म्याःक्रीडोपबर्हतिलका इव पार्श्वभाजः ॥ ६५॥

prālambikāmupagatāstava padmarāgāḥpratyagragharmakaramaṇḍalanirviśeṣāḥ |paryaṅkake varada vakṣasi bhānti lakṣmyāḥkrīḍopabarhatilakā iva pārśvabhājaḥ || 65||

अस्तु त्रयीमयतनुस्तव लम्बनालीरत्नैस्तिरस्क्रियत एव तथाऽपि भानुः ।सोढः सतां बत निशान्तमुपागतानांएवं तिरस्कृदीश्वर कः समर्थः ॥ ६६॥

astu trayīmayatanustava lambanālīratnaistiraskriyata eva tathā'pi bhānuḥ |soḍhaḥ satāṃ bata niśāntamupāgatānāṃevaṃ tiraskṛdīśvara kaḥ samarthaḥ || 66||

नष्टेऽपि भस्मनि वने गिरिशेन दग्धंस्त्रीणां हृदीश मदनं प्रतिबोधयन्तः ।भस्मोच्चये कृतकचप्रतिबोधनं तंशुक्रं जयन्तु न कथं तव हारताराः ॥ ६७॥

naṣṭe'pi bhasmani vane giriśena dagdhaṃstrīṇāṃ hṛdīśa madanaṃ pratibodhayantaḥ |bhasmoccaye kṛtakacapratibodhanaṃ taṃśukraṃ jayantu na kathaṃ tava hāratārāḥ || 67||

उत्प्रेक्षयत्यधिभुजान्तरमुल्लसन्तीपार्श्वद्वये परमपूरुष हारमाला ।तत्रत्यकान्तिसरितस्तरलैः प्रणुन्नांऊर्म्युत्करैरुभयतः सितफेनपङ्क्तिम् ॥ ६८॥

utprekṣayatyadhibhujāntaramullasantīpārśvadvaye paramapūruṣa hāramālā |tatratyakāntisaritastaralaiḥ praṇunnāṃūrmyutkarairubhayataḥ sitaphenapaṅktim || 68||

त्वां सर्वभूतमयमाश्रितसर्ववर्णंयद्वैजयन्त्युपगताच्युत सर्वगन्धम् ।तेनैव किं त्रिभुवनैकमहावदान्यसारूप्यमावहति ते सकलाभिनन्द्यम् ॥ ६९॥

tvāṃ sarvabhūtamayamāśritasarvavarṇaṃyadvaijayantyupagatācyuta sarvagandham |tenaiva kiṃ tribhuvanaikamahāvadānyasārūpyamāvahati te sakalābhinandyam || 69||

ताराभिरामपरिणाहलसत्सिताभ्रंतापिञ्छमेचकमुरः शरदन्तरिक्षम् ।प्राप्यैव देव तव कौस्तुभपूर्णचन्द्रःपूर्णां बिभर्ति पुरुषोत्तम कान्तिरेखाम् ॥ ७०॥

tārābhirāmapariṇāhalasatsitābhraṃtāpiñchamecakamuraḥ śaradantarikṣam |prāpyaiva deva tava kaustubhapūrṇacandraḥpūrṇāṃ bibharti puruṣottama kāntirekhām || 70||

नाभी सरोजकिरणैर्मणिराजभाभिःआत्मप्रभाभिरपि संवलितं विभाति ।श्रीवत्सविग्रहजुषः प्रकृतेस्त्वदीयंवक्षः परीतमिव सत्त्वरजस्तमोभिः ॥ ७१॥

nābhī sarojakiraṇairmaṇirājabhābhiḥātmaprabhābhirapi saṃvalitaṃ vibhāti |śrīvatsavigrahajuṣaḥ prakṛtestvadīyaṃvakṣaḥ parītamiva sattvarajastamobhiḥ || 71||

वक्षःस्थलं वरद नन्दनमाश्रितस्तेयेषां विभाति हरिचन्दन एव मध्ये ।एते चतुर्भुज भुजास्तव तस्य शाखाःशङ्के कराब्जदलकोमलिताग्रभागाः ॥ ७२॥

vakṣaḥsthalaṃ varada nandanamāśritasteyeṣāṃ vibhāti haricandana eva madhye |ete caturbhuja bhujāstava tasya śākhāḥśaṅke karābjadalakomalitāgrabhāgāḥ || 72||

जात्यैव यद्वरद पल्लवराग एषयल्लाल्यते च भवता कटके निवेश्य ।मन्ये मणिस्तदुपगम्य मदान्धभावंसाक्षादयं सवितुरेव करोत्यवज्ञाम् ॥ ७३॥

jātyaiva yadvarada pallavarāga eṣayallālyate ca bhavatā kaṭake niveśya |manye maṇistadupagamya madāndhabhāvaṃsākṣādayaṃ savitureva karotyavajñām || 73||

ऐन्द्रोपलप्रभमधो भुजदण्डनालंएकत्र चक्रमपरत्र च शङ्खहंसम् ।दृष्ट्वा कथं न कलयेमहि कान्तिसिन्धोःउत्फुल्लपद्मयुगमूर्ध्वकरद्वयं ते ॥ ७४॥

aindropalaprabhamadho bhujadaṇḍanālaṃekatra cakramaparatra ca śaṅkhahaṃsam |dṛṣṭvā kathaṃ na kalayemahi kāntisindhoḥutphullapadmayugamūrdhvakaradvayaṃ te || 74||

चन्द्रार्कचारुतरशङ्खरथाङ्गशोभासम्भाव्यरात्रिदिवसात्मकपार्श्वयुग्मम् ।नक्षत्रदृश्यनवमौक्तिकहारिरूपंमन्ये महापुरुषरूपधरं भवन्तम् ॥ ७५॥

candrārkacārutaraśaṅkharathāṅgaśobhāsambhāvyarātridivasātmakapārśvayugmam |nakṣatradṛśyanavamauktikahārirūpaṃmanye mahāpuruṣarūpadharaṃ bhavantam || 75||

संवर्तजृम्भितविकर्तनदुर्निरीक्षंपश्यामि दक्षिणकरे तव चक्रराजम् ।दैत्यौघसिन्धुपतिमन्थमहाचलस्यबाहोः प्रतापघनमिद्धमिवोद्गतं ते ॥ ७६॥

saṃvartajṛmbhitavikartanadurnirīkṣaṃpaśyāmi dakṣiṇakare tava cakrarājam |daityaughasindhupatimanthamahācalasyabāhoḥ pratāpaghanamiddhamivodgataṃ te || 76||

आभाति देव विधृतस्तव सव्यपाणौअन्तर्बहिश्च शुचिरच्युत पाञ्चजन्यः ।अन्तेवसन्निव गलस्य गुरोर्गभीरध्यानक्रियोपनिषदध्ययनार्थमेषः ॥ ७७॥

ābhāti deva vidhṛtastava savyapāṇauantarbahiśca śuciracyuta pāñcajanyaḥ |antevasanniva galasya gurorgabhīradhyānakriyopaniṣadadhyayanārthameṣaḥ || 77||

कौमोदकी स्फुरति ते करपल्लवाग्रेवैरिञ्चवाक्यविकृतेव सरस्वती सा ।त्रिस्रोतसस्तव पदाब्जभुवो विशेषंआकाङ्क्ष्य पाणिकमलात्तव निस्सरन्ती ॥ ७८॥

kaumodakī sphurati te karapallavāgrevairiñcavākyavikṛteva sarasvatī sā |trisrotasastava padābjabhuvo viśeṣaṃākāṅkṣya pāṇikamalāttava nissarantī || 78||

हस्ते विराजति तवाभयमुद्रितेऽस्मिन्अव्याजकोमलरुचिप्रकराभिरामे ।वज्रोर्मिकांशुनिकरः कमलाधिराज्यपट्टाभिषेकसलिलौघ इवावदातः ॥ ७९॥

haste virājati tavābhayamudrite'sminavyājakomalaruciprakarābhirāme |vajrormikāṃśunikaraḥ kamalādhirājyapaṭṭābhiṣekasalilaugha ivāvadātaḥ || 79||

नामैव ते वरद वाञ्छितदातृभावंव्याख्यानतो न वहसे वरदानमुद्राम् ।न ह्यागमोदितरसः श्रुतिसिद्धमर्थंलिङ्गेन बोध्यमुररीकुरुते विपश्चित् ॥ ८०॥

nāmaiva te varada vāñchitadātṛbhāvaṃvyākhyānato na vahase varadānamudrām |na hyāgamoditarasaḥ śrutisiddhamarthaṃliṅgena bodhyamurarīkurute vipaścit || 80||

आभाति मौक्तिकगुणग्रथितैरनल्पैःनीलोत्पलैर्वलयितस्तव नाथ कण्ठः ।संवर्तमेघवसतिं ध्वननैस्तदन्तैःनिश्चित्य तन्निकटगैरिव मेघडिम्भैः ॥ ८१॥

ābhāti mauktikaguṇagrathitairanalpaiḥnīlotpalairvalayitastava nātha kaṇṭhaḥ |saṃvartameghavasatiṃ dhvananaistadantaiḥniścitya tannikaṭagairiva meghaḍimbhaiḥ || 81||

यद्ब्रह्मणश्च जनिभूः प्रियमिन्दरायाःसस्पर्धमोषधिपतौ च सकर्णिकं च ।एतैर्गुणैर्गुणनिधे कतमस्त्वदीयंवक्त्रं मनोज्ञमवगच्छतु नारविन्दम् ॥ ८२॥

yadbrahmaṇaśca janibhūḥ priyamindarāyāḥsaspardhamoṣadhipatau ca sakarṇikaṃ ca |etairguṇairguṇanidhe katamastvadīyaṃvaktraṃ manojñamavagacchatu nāravindam || 82||

वक्त्रेण ते यदभिभूतमभूत्सरोजंतन्नाभिभूतमिति शब्दमवाच्यनूनम् ।शब्दच्छलादपनिनीषु जनापवादंनाभेरभूत्तव रमाधिप विश्रुतायः ॥ ८३॥

vaktreṇa te yadabhibhūtamabhūtsarojaṃtannābhibhūtamiti śabdamavācyanūnam |śabdacchalādapaninīṣu janāpavādaṃnābherabhūttava ramādhipa viśrutāyaḥ || 83||

उन्मीलयन्कुमुदमुज्ज्वलयन् गिरीशंउन्मूलयन्विषमवाहभवाभितापम् ।उद्दीपयन्वरवधूजनतानुरागंउद्।ह्योतते वरद ते वदनामृतांशुः ॥ ८४॥

unmīlayankumudamujjvalayan girīśaṃunmūlayanviṣamavāhabhavābhitāpam |uddīpayanvaravadhūjanatānurāgaṃud|hyotate varada te vadanāmṛtāṃśuḥ || 84||

पक्षद्वयक्रशिमपोषविभाव्यमानचान्द्रायणव्रतनिषेवण एष नित्यम् ।कुर्वन्प्रदक्षिणमुपेन्द्र सुरालयं तेलिप्सुर्मुखाब्जरुचिमेव तपस्यतीन्दुः ॥ ८५॥

pakṣadvayakraśimapoṣavibhāvyamānacāndrāyaṇavrataniṣevaṇa eṣa nityam |kurvanpradakṣiṇamupendra surālayaṃ telipsurmukhābjarucimeva tapasyatīnduḥ || 85||

नाथ त्वदीयमकलङ्कमिमं मुखेन्दुंआपीय तृप्यति सदा वसुधा यतस्ते ।तेनैव किं नवसुधारसगोचरोऽभूत्इन्दुः कलङ्कमलिनीकृतमध्यभागः ॥ ८६॥

nātha tvadīyamakalaṅkamimaṃ mukhenduṃāpīya tṛpyati sadā vasudhā yataste |tenaiva kiṃ navasudhārasagocaro'bhūtinduḥ kalaṅkamalinīkṛtamadhyabhāgaḥ || 86||

आश्रित्य नूनममृतद्युतयः पदं तेदेहक्षये विधृतदिव्यपदाभिमुख्याः ।लावण्यपुण्यनिचयं सुहृदि त्वदास्येविन्यस्य यान्ति मिहिरं प्रतिमासभिन्नाः ॥ ८७॥

āśritya nūnamamṛtadyutayaḥ padaṃ tedehakṣaye vidhṛtadivyapadābhimukhyāḥ |lāvaṇyapuṇyanicayaṃ suhṛdi tvadāsyevinyasya yānti mihiraṃ pratimāsabhinnāḥ || 87||

त्वद्वक्त्रसाम्यमयमम्बुजकोशमुद्राभङ्गात्ततत्सुषममित्रकरोपक्लृप्त्या ।लब्ध्वाऽपि पर्वणि विधुः क्रमहीयमानःशंसत्यनीत्युपचितां श्रियमाशुनाशाम् ॥ ८८॥

tvadvaktrasāmyamayamambujakośamudrābhaṅgāttatatsuṣamamitrakaropaklṛptyā |labdhvā'pi parvaṇi vidhuḥ kramahīyamānaḥśaṃsatyanītyupacitāṃ śriyamāśunāśām || 88||

दृग्भ्यां मुकुन्द मृगलोचनकोमलाभ्यांजाताधिकद्युति विलोक्य तवाननाब्जम् ।मन्ये स्वमण्डलमितोऽप्यधिकं विधित्सुःतस्मिन्बिभर्ति मृगमेव जडः सितांशुः ॥ ८९॥

dṛgbhyāṃ mukunda mṛgalocanakomalābhyāṃjātādhikadyuti vilokya tavānanābjam |manye svamaṇḍalamito'pyadhikaṃ vidhitsuḥtasminbibharti mṛgameva jaḍaḥ sitāṃśuḥ || 89||

मालिन्यमब्जशशिनोर्मधुलिट्कलङ्कौधत्तो मुखे तु तव दृक्तिलकात्मनाऽऽभाम् ।दोषावतः क्वचन मेलनतो गुणत्वंवक्तुर्यथेश वचसि भ्रमविप्रलम्भौ ॥ ९०॥

mālinyamabjaśaśinormadhuliṭkalaṅkaudhatto mukhe tu tava dṛktilakātmanā''bhām |doṣāvataḥ kvacana melanato guṇatvaṃvakturyatheśa vacasi bhramavipralambhau || 90||

आमोदकान्तभृदहर्निशमेकरूपंआसेवितं द्विजगणैर्दिविषद्गणैश्च ।अङ्काधिरूढसहजश्रि मुखं त्वदीयंशङ्कामहे वरद संहतमब्जयुग्मम् ॥ ९१॥

āmodakāntabhṛdaharniśamekarūpaṃāsevitaṃ dvijagaṇairdiviṣadgaṇaiśca |aṅkādhirūḍhasahajaśri mukhaṃ tvadīyaṃśaṅkāmahe varada saṃhatamabjayugmam || 91||

बिम्बस्तवायमधरः प्रतिबिम्बनेनयुक्तं सदा युवतिमानसदर्पणेषु ।बिम्बाधरः कविभिरीश्वर वर्ण्यसे त्वंएतावतैव न तु तुच्छफलोपमानात् ॥ ९२॥

bimbastavāyamadharaḥ pratibimbanenayuktaṃ sadā yuvatimānasadarpaṇeṣu |bimbādharaḥ kavibhirīśvara varṇyase tvaṃetāvataiva na tu tucchaphalopamānāt || 92||

विद्यामयेषु तव निःश्वसितेष्वपूर्वंविद्याविशेषमिव शिक्षितुमन्तरात्मन् ।वाण्याः सदा तव मुखाम्बुरुहे वसन्त्याःकायप्रभेव लसति स्मितचन्द्रिका ते ॥ ९३॥

vidyāmayeṣu tava niḥśvasiteṣvapūrvaṃvidyāviśeṣamiva śikṣitumantarātman |vāṇyāḥ sadā tava mukhāmburuhe vasantyāḥkāyaprabheva lasati smitacandrikā te || 93||

तापत्रयौषधवरस्य तव स्मितस्यनिःश्वासमन्दमरुता निबुसीकृतस्य ।एते कडङ्गरचया इव विप्रकीर्णाजैवातृकस्य किरणा जगति भ्रमन्ति ॥ ९४॥

tāpatrayauṣadhavarasya tava smitasyaniḥśvāsamandamarutā nibusīkṛtasya |ete kaḍaṅgaracayā iva viprakīrṇājaivātṛkasya kiraṇā jagati bhramanti || 94||

सिद्धौषधं जयति तेऽधररत्नपात्रेतापत्रयी झटिति मुञ्चति येन सिक्तम् ।मन्ये तुषारकिरणं गुणलेशयोगादस्यैव वारिजविलोचन कल्कपुञ्जम् ॥ ९५॥

siddhauṣadhaṃ jayati te'dhararatnapātretāpatrayī jhaṭiti muñcati yena siktam |manye tuṣārakiraṇaṃ guṇaleśayogādasyaiva vārijavilocana kalkapuñjam || 95||

आतन्वतामवयवेषु गतागतानियुक्तात्मनां वरद यौवतचक्षुषां च ।विश्रान्तिभूर्विधुकरप्रकरावदातामन्दस्मितच्छविरियं तव मां पुनातु ॥ ९६॥

ātanvatāmavayaveṣu gatāgatāniyuktātmanāṃ varada yauvatacakṣuṣāṃ ca |viśrāntibhūrvidhukaraprakarāvadātāmandasmitacchaviriyaṃ tava māṃ punātu || 96||

निःश्वासमन्दमलयानिलकन्दलेननिर्हारिणा बहुतरेण च सौरभेण ।नासापुटौ नलिनलोचन ते मनोज्ञौमन्ये सदैव मधुमाधवयोर्निवासौ ॥ ९७॥

niḥśvāsamandamalayānilakandalenanirhāriṇā bahutareṇa ca saurabheṇa |nāsāpuṭau nalinalocana te manojñaumanye sadaiva madhumādhavayornivāsau || 97||

सञ्चारशालि तव निःश्वसिते समस्तवेदेतिहासवपुषि द्विपशैलनाथ ।नाभीसरोरुहनवारुणमण्डले चमन्ये मधुव्रतकुलं मधुविद्ययोक्तम् ॥ ९८॥

sañcāraśāli tava niḥśvasite samastavedetihāsavapuṣi dvipaśailanātha |nābhīsaroruhanavāruṇamaṇḍale camanye madhuvratakulaṃ madhuvidyayoktam || 98||

देहाद्वदन्ति जननं मुनयस्तिलानांदेवेन्द्रवन्द्यचरणाम्बुज तावकीनात् ।नारायणैतदुचितं प्रकटीकरोतिनासाभिधानमिह दिव्यतिलप्रसूनम् ॥ ९९॥

dehādvadanti jananaṃ munayastilānāṃdevendravandyacaraṇāmbuja tāvakīnāt |nārāyaṇaitaducitaṃ prakaṭīkarotināsābhidhānamiha divyatilaprasūnam || 99||

नेत्रे तव क्व भगवन् क्व च पुण्डरीकंब्रूते तयोस्तदुपमानमथापि वेदः ।सर्वात्मनस्तव समाधिकवस्त्वलाभादाकाशवत्स खलु सर्वगतत्वमाह ॥ १००॥

netre tava kva bhagavan kva ca puṇḍarīkaṃbrūte tayostadupamānamathāpi vedaḥ |sarvātmanastava samādhikavastvalābhādākāśavatsa khalu sarvagatatvamāha || 100||

साम्यभ्रमादविनयेन समुन्नतस्यसव्यं तवाक्षि हरति श्रियमम्बुजस्य ।तस्यापि तां समधिकां तनुते यदन्यद्दाक्षिण्यमेव दनुजाहित तत्र मूलम् ॥ १०१॥

sāmyabhramādavinayena samunnatasyasavyaṃ tavākṣi harati śriyamambujasya |tasyāpi tāṃ samadhikāṃ tanute yadanyaddākṣiṇyameva danujāhita tatra mūlam || 101||

पद्मानुरागजुषि लोहितशुक्लकृष्णांआसेदुषि प्रकृतिमादृतमीनरूपे ।श्रुत्यन्तभासिनि मदावलशैलनाथत्वल्लोचने त्वयि च भाति न मे विशेषः ॥ १०२॥

padmānurāgajuṣi lohitaśuklakṛṣṇāṃāseduṣi prakṛtimādṛtamīnarūpe |śrutyantabhāsini madāvalaśailanāthatvallocane tvayi ca bhāti na me viśeṣaḥ || 102||

मुक्तः प्रजापतिरयं मम दर्शनादित्यन्यं विधातुमनसस्तव भालजाता ।घर्माम्बुबिन्दुततिरेव किरीटमूलप्रत्युप्तमौक्तिकततिच्छलतो विभाति ॥ १०३॥

muktaḥ prajāpatirayaṃ mama darśanādityanyaṃ vidhātumanasastava bhālajātā |gharmāmbubindutatireva kirīṭamūlapratyuptamauktikataticchalato vibhāti || 103||

राजन्त्यनर्घमणिसङ्घमये किरीटेराजीवलोचन न नीलमणिप्रवेकाः ।आघ्राय गन्धमनिलस्तव कुन्तलानांअन्तः प्रवेष्टुमनसः परितो निलीनाः ॥ १०४॥

rājantyanarghamaṇisaṅghamaye kirīṭerājīvalocana na nīlamaṇipravekāḥ |āghrāya gandhamanilastava kuntalānāṃantaḥ praveṣṭumanasaḥ parito nilīnāḥ || 104||

आपादमाचिकुरभारमशेषभङ्गंआनन्दवृन्दलसितं सुदृशामसीमम् ।अन्तर्मम स्फुरतु सन्ततमन्तरात्मन्अम्भोजलोचन तव श्रितहस्तशैलम् ॥ १०५॥

āpādamācikurabhāramaśeṣabhaṅgaṃānandavṛndalasitaṃ sudṛśāmasīmam |antarmama sphuratu santatamantarātmanambhojalocana tava śritahastaśailam || 105||

इति अप्पय्यदीक्षितेन्द्रविरचितः श्रीवरदराजस्तवः सम्पूर्णः ।

iti appayyadīkṣitendraviracitaḥ śrīvaradarājastavaḥ sampūrṇaḥ |