वानाद्रिनाथस्तोत्रम् Shri Vanadrinatha Stotram

वन्देऽहं वनशैलनाथमहिषीं वात्सल्यपूर्णा श्रियंभक्ताभीष्टफलप्रदां भगवती कारुण्यरूपां हरेः ।भूषाभूषितविग्रहां मम पुनःसौख्यप्रदां सुन्दरीमन्दस्मेरशुभारविन्दवदनां लक्ष्मी जगन्मातरम् ॥ १॥

vande'haṃ vanaśailanāthamahiṣīṃ vātsalyapūrṇā śriyaṃbhaktābhīṣṭaphalapradāṃ bhagavatī kāruṇyarūpāṃ hareḥ |bhūṣābhūṣitavigrahāṃ mama punaḥsaukhyapradāṃ sundarīmandasmeraśubhāravindavadanāṃ lakṣmī jaganmātaram || 1||

मातः श्रीवनशैलनाथदयिते पद्मालये सुन्दरश्रीभूषे तव पादपद्मयुगलं मूर्धा नतोऽस्म्यादरात् ।देवि त्वां शरणं गते मयि कृपा शीघ्रं त्वया केवलंकर्तव्येति सरोजकान्तवदने त्वत्सन्निधौ प्रार्थये ॥ २॥

mātaḥ śrīvanaśailanāthadayite padmālaye sundaraśrībhūṣe tava pādapadmayugalaṃ mūrdhā nato'smyādarāt |devi tvāṃ śaraṇaṃ gate mayi kṛpā śīghraṃ tvayā kevalaṃkartavyeti sarojakāntavadane tvatsannidhau prārthaye || 2||

वन्दे मुन्दर तमिन्दिराभूमिनायकम् ।प्रणतार्तिहरं सम्यक् परमस्वामिन विभुम् ॥ ३॥

vande mundara tamindirābhūmināyakam |praṇatārtiharaṃ samyak paramasvāmina vibhum || 3||

कल्याणं वृषभाद्रीन्दुः पुण्डरीकदलेक्षणः ।सर्वेषां मोहकः श्रीमान् सुन्दरो दिशतान्मम ॥ ४॥

kalyāṇaṃ vṛṣabhādrīnduḥ puṇḍarīkadalekṣaṇaḥ |sarveṣāṃ mohakaḥ śrīmān sundaro diśatānmama || 4||

विष्ण्वनिमणिमजीप्रभवा या सरिद्वरा ।वक्ष्यामि वैभवं तस्या गङ्गायाश्च यथामति ॥ ५॥

viṣṇvanimaṇimajīprabhavā yā saridvarā |vakṣyāmi vaibhavaṃ tasyā gaṅgāyāśca yathāmati || 5||

प्रह्लादो भगवत्कटाक्षजनितज्ञानप्रभावप्रमःसारासारविवेकहारतरलो वैराग्यनिष्ठामणिः ।श्रीमान् भूतदयालुरात्मगुणकः श्रीवैष्णवश्रीनिधिःश्रीनारायणदिव्यपादकमलध्यानोज्ज्वलः सर्वदा ॥ ६॥

prahlādo bhagavatkaṭākṣajanitajñānaprabhāvapramaḥsārāsāravivekahārataralo vairāgyaniṣṭhāmaṇiḥ |śrīmān bhūtadayālurātmaguṇakaḥ śrīvaiṣṇavaśrīnidhiḥśrīnārāyaṇadivyapādakamaladhyānojjvalaḥ sarvadā || 6||

तत्पुत्रस्तु विरोचनः प्रभुवरो भूमण्डले विश्रुतःपुत्रस्तस्य बलिस्तु सत्यवचनः श्रीमानभूभूपतिः ।कृत्वा सोऽपि तपश्चिराय विबुधैरन्यैर्जनरायुधैस्तिम्भिश्च मृगैरवाप फणिभिः सर्वैरवध्यं वरम् ॥ ७॥

tatputrastu virocanaḥ prabhuvaro bhūmaṇḍale viśrutaḥputrastasya balistu satyavacanaḥ śrīmānabhūbhūpatiḥ |kṛtvā so'pi tapaścirāya vibudhairanyairjanarāyudhaistimbhiśca mṛgairavāpa phaṇibhiḥ sarvairavadhyaṃ varam || 7||

तस्मात् सोऽपि बलिः समस्तभुवनं जित्वा महावीर्यवांबैलोक्यं बुभुजे स्वयं कुलिशभृन्मुख्याः समस्ताः सुराः ।नानादिक्षु पलायिताश्च गलितस्वस्वाधिकारास्ततोभीताः शैलगुहां प्रविश्य न्यवसंस्तुल्या दिवाभीतकैः (१) ॥ ८॥

tasmāt so'pi baliḥ samastabhuvanaṃ jitvā mahāvīryavāṃbailokyaṃ bubhuje svayaṃ kuliśabhṛnmukhyāḥ samastāḥ surāḥ |nānādikṣu palāyitāśca galitasvasvādhikārāstatobhītāḥ śailaguhāṃ praviśya nyavasaṃstulyā divābhītakaiḥ (1) || 8||

मेरौ तत्र युगान् बहून् सुरगणाः स्थित्वाथ रक्षार्थिनोब्रह्माणं प्रणिपत्य चाहुरपरैर्दूरीकृतास्ते वयम् ।ब्रह्मन् पालयिता समस्तजगतां कर्ता त्वमेव प्रभोयुष्मद्दत्तवरो बलिस्तु बुभुजे त्रैलोक्यलक्ष्मी स्वयम् ॥ ९॥

merau tatra yugān bahūn suragaṇāḥ sthitvātha rakṣārthinobrahmāṇaṃ praṇipatya cāhuraparairdūrīkṛtāste vayam |brahman pālayitā samastajagatāṃ kartā tvameva prabhoyuṣmaddattavaro balistu bubhuje trailokyalakṣmī svayam || 9||

तस्मात्तेन महाबलेन चकिताः सर्वे वयं नाश्रयाब्रह्मन् किञ्चिदविद्महे तव षदात् स्थानानि नः सन्ददाः ।विज्ञप्तः स पितामहस्तु विबुधैः प्रोवाच तानिर्जरान् ।मा भीर्वो मघवत्प्रमुख्यविबुधाः क्षेमं तं प्राप्स्यथ ॥ १०॥

tasmāttena mahābalena cakitāḥ sarve vayaṃ nāśrayābrahman kiñcidavidmahe tava ṣadāt sthānāni naḥ sandadāḥ |vijñaptaḥ sa pitāmahastu vibudhaiḥ provāca tānirjarān |mā bhīrvo maghavatpramukhyavibudhāḥ kṣemaṃ taṃ prāpsyatha || 10||

इत्युक्त्वा स पितामहश्च विबुधानाश्वास्य दध्यौ हरिसर्वाभीष्टफलप्रदं प्रणमता नारायणं वत्सलम् ।भूमाभ्यां सहितं समस्तजगतां सर्गोपसर्गस्थितीःकुर्वन्तं भगवन्तमद्भुतगुणं वेदान्तवेद्यप्रभम् ॥ ११॥

ityuktvā sa pitāmahaśca vibudhānāśvāsya dadhyau harisarvābhīṣṭaphalapradaṃ praṇamatā nārāyaṇaṃ vatsalam |bhūmābhyāṃ sahitaṃ samastajagatāṃ sargopasargasthitīḥkurvantaṃ bhagavantamadbhutaguṇaṃ vedāntavedyaprabham || 11||

श्रीमानिष्टवरप्रदः प्रणमतां नारायण श्रीपतिस्तस्य प्रादुरभूत् सरोजभवनो भक्तिप्रकर्षावधिः ।तं देवं विमलं महागुणगण नत्वा ततक्लेशहम् ।लोकानां पतिरब्रवीन्मतिमतां ब्रह्मा महात्मा वरः ॥ १२॥

śrīmāniṣṭavarapradaḥ praṇamatāṃ nārāyaṇa śrīpatistasya prādurabhūt sarojabhavano bhaktiprakarṣāvadhiḥ |taṃ devaṃ vimalaṃ mahāguṇagaṇa natvā tatakleśaham |lokānāṃ patirabravīnmatimatāṃ brahmā mahātmā varaḥ || 12||

इन्द्राद्याः सकला हरे सुरगणाः स्थानादिरिक्ता इववर्तन्ते किल साम्प्रतं प्रणमतां तेषामभीष्टं द्रुतम् ।लक्ष्मीनायक दातुमर्हसि विभो कारुण्यवारान्निधेश्रुत्वा तस्य पितामहस्य वचनं ब्रह्माणमूचे हरिः ॥ १३॥

indrādyāḥ sakalā hare suragaṇāḥ sthānādiriktā ivavartante kila sāmprataṃ praṇamatāṃ teṣāmabhīṣṭaṃ drutam |lakṣmīnāyaka dātumarhasi vibho kāruṇyavārānnidheśrutvā tasya pitāmahasya vacanaṃ brahmāṇamūce hariḥ || 13||

ज्ञातं मे मनसि स्थितः पुनरिदं ब्रह्मन् पुरा तद्वधविन्द्रस्यावरजो भवामि जठरे श्रीकाश्यपस्यादितेः ।भूत्वा च वटुर्मनोहरगुणस्तस्य श्रियं याच्जयाहृत्वेन्द्राय तदुत्तमं पुनरिदं दास्यामि दिव्यं पदम् ॥ १४॥

jñātaṃ me manasi sthitaḥ punaridaṃ brahman purā tadvadhavindrasyāvarajo bhavāmi jaṭhare śrīkāśyapasyāditeḥ |bhūtvā ca vaṭurmanoharaguṇastasya śriyaṃ yācjayāhṛtvendrāya taduttamaṃ punaridaṃ dāsyāmi divyaṃ padam || 14||

इत्याश्वास्य विधिं प्रभुस्त्रिजगतामाविबभूवाविशंश्चित्तं तस्य तु काश्यपस्य तरसा गर्भ गतश्चादितेः ।विख्यातोऽयमुपेन्द्र इत्यथ पुनः श्रीवामनाकारकोविष्णुः सोऽपि तपश्चकार भगवान् ध्यायन् स्वकार्य हृदा ॥ १५॥

ityāśvāsya vidhiṃ prabhustrijagatāmāvibabhūvāviśaṃścittaṃ tasya tu kāśyapasya tarasā garbha gataścāditeḥ |vikhyāto'yamupendra ityatha punaḥ śrīvāmanākārakoviṣṇuḥ so'pi tapaścakāra bhagavān dhyāyan svakārya hṛdā || 15||

किञ्चित्कालमसौ वसन् भुवि विभुः सिद्धाश्रमे केशवोगत्वा त्रीणि पदान्ययाचत हरिः श्रीयज्ञशाला बलेः ।धर्मज्ञस्तु स दत्तमित्यकथयद्धारा च देया प्रभोवाचा नालमुवाच किं तपसि मे विष्णुः सदा तिष्ठतः ॥ १६॥

kiñcitkālamasau vasan bhuvi vibhuḥ siddhāśrame keśavogatvā trīṇi padānyayācata hariḥ śrīyajñaśālā baleḥ |dharmajñastu sa dattamityakathayaddhārā ca deyā prabhovācā nālamuvāca kiṃ tapasi me viṣṇuḥ sadā tiṣṭhataḥ || 16||

वाचा तं भगवान् बलिं बलवतां व्यामोहयि ह्य दत्वा वरंसम्फुल्लाम्बुजपाणिना स तु पुनर्जग्राह दानोदकम् ।तत्रासौ ववृधे महान् द्विपदतबैलोक्यमाक्रम्य वैकृत्वाह स्ववशे पुनर्बलिमपि त्वेकं पदं देहि मे ॥ १७॥

vācā taṃ bhagavān baliṃ balavatāṃ vyāmohayi hya datvā varaṃsamphullāmbujapāṇinā sa tu punarjagrāha dānodakam |tatrāsau vavṛdhe mahān dvipadatabailokyamākramya vaikṛtvāha svavaśe punarbalimapi tvekaṃ padaṃ dehi me || 17||

इत्युक्तस्तमुवाच सत्यवचनो नीलाविशिष्टो बलिश्चाधत्स्वैकपदं शिरस्यपि मम प्रोक्तः प्रहस्य प्रभुः ।पाताले बलिनं तु दिव्यकृपया नारायणः प्राक्षिपतप्रीतस्तस्य पदं तदा तु समये संक्षालितं ब्रह्मणा ॥ १८॥

ityuktastamuvāca satyavacano nīlāviśiṣṭo baliścādhatsvaikapadaṃ śirasyapi mama proktaḥ prahasya prabhuḥ |pātāle balinaṃ tu divyakṛpayā nārāyaṇaḥ prākṣipataprītastasya padaṃ tadā tu samaye saṃkṣālitaṃ brahmaṇā || 18||

भाति व्योम्दि जयोद्धृता स्म सलिलं तर्ज पताकेव तुसद्गगा यवहत् सुरैर्दिवि पुनः सिद्धादिभिः सेविता ।गङ्गाद्यापि विराजते बलिरिवऽयोमस्थले सा पुनःस्रोतोभिस्तिसृभिः किल प्रवहती भूम्यन्तरिक्षादिषु ॥ १९॥

bhāti vyomdi jayoddhṛtā sma salilaṃ tarja patākeva tusadgagā yavahat surairdivi punaḥ siddhādibhiḥ sevitā |gaṅgādyāpi virājate baliriva'yomasthale sā punaḥsrotobhistisṛbhiḥ kila pravahatī bhūmyantarikṣādiṣu || 19||

त्रिविक्रमपदाश्लिष्टमणिनूपुरपूरितम् ।जलं तलूननादत्र गिरिमूनि समापतात् ॥ २०॥

trivikramapadāśliṣṭamaṇinūpurapūritam |jalaṃ talūnanādatra girimūni samāpatāt || 20||

निर्झरीभूय शैलेऽस्मिन्निर्जरैरपि सेविता ।रमणीयजला सा हि माधुर्यगुणशालिनी ॥ २१॥

nirjharībhūya śaile'sminnirjarairapi sevitā |ramaṇīyajalā sā hi mādhuryaguṇaśālinī || 21||

यन्मूर्ति स्रवती कचिन्मरतकस्निग्धेन्द्रनीलोपमावैदूर्योपलसन्निभा कचन वै मुक्ताफलामा कचित् ।मुक्तानां प्रभवा नदी सुविमला वज्रोपलाभा कचित्लोकेऽस्मिन विरजेव तं वनगिरि शेषावतारं भजे ॥ २२॥

yanmūrti sravatī kacinmaratakasnigdhendranīlopamāvaidūryopalasannibhā kacana vai muktāphalāmā kacit |muktānāṃ prabhavā nadī suvimalā vajropalābhā kacitloke'smina virajeva taṃ vanagiri śeṣāvatāraṃ bhaje || 22||

गन्धर्वैरपि सिद्धचारणसुरैविद्याधरैः सेवितादिव्योद्यानलतातरून वनगिरौ संवर्धयन्ती सदा ।स्निग्धेऽमित्रिदशापगेव जननी दिव्यैः पयोभिः स्वकैयस्मिन्नूपुरसम्भवा किल सती श्रीमद्वनादि भजे ॥ २३॥

gandharvairapi siddhacāraṇasuraividyādharaiḥ sevitādivyodyānalatātarūna vanagirau saṃvardhayantī sadā |snigdhe'mitridaśāpageva jananī divyaiḥ payobhiḥ svakaiyasminnūpurasambhavā kila satī śrīmadvanādi bhaje || 23||

कान्तेवाब्धिसुता वनाद्रिवसतः श्रीसुन्दरस्य प्रभोभव्या भतेपदाश्रयेव चरणौ क्रान्तत्रिलोको हरेः ।संवाहिस्वकराम्बुजा मणिसरैर्मुक्तासरैर्भूषितागङ्गा नूपुरसम्भवा वनगिरौ सन्दृश्यते योगिभिः ॥ २४॥

kāntevābdhisutā vanādrivasataḥ śrīsundarasya prabhobhavyā bhatepadāśrayeva caraṇau krāntatriloko hareḥ |saṃvāhisvakarāmbujā maṇisarairmuktāsarairbhūṣitāgaṅgā nūpurasambhavā vanagirau sandṛśyate yogibhiḥ || 24||

सायुज्यं तु मरीचिमुख्यमुनयो धर्मोऽपि सालोक्यतांसामीप्य चतुराननस्तु सुतपाः सारूप्यमाप्लुत्य वै ।यस्यां निर्मलकायका वनगीरौ विष्णोः प्रयन्तिक्रमातगङ्गा नूपुरसम्भवा सुविमला सा नः पुनातु क्षणात् ॥ २५॥

sāyujyaṃ tu marīcimukhyamunayo dharmo'pi sālokyatāṃsāmīpya caturānanastu sutapāḥ sārūpyamāplutya vai |yasyāṃ nirmalakāyakā vanagīrau viṣṇoḥ prayantikramātagaṅgā nūpurasambhavā suvimalā sā naḥ punātu kṣaṇāt || 25||

भारद्वाजकुलोद्भवस्तु सुतपाः कश्चिद्वृषाख्ये गिरौसिद्धाभीष्टकसिद्धिकारिणि तपस्तेपे कदाचिन्मुनिः ।मोक्षार्थी त्वघमर्षणोत्सुकमना मञ्जीरगङ्गोदकेश्रीसूक्तानि जपन् शुचिश्चिरतरं गाढं वगाह्य स्थितः ॥ २६॥

bhāradvājakulodbhavastu sutapāḥ kaścidvṛṣākhye girausiddhābhīṣṭakasiddhikāriṇi tapastepe kadācinmuniḥ |mokṣārthī tvaghamarṣaṇotsukamanā mañjīragaṅgodakeśrīsūktāni japan śuciścirataraṃ gāḍhaṃ vagāhya sthitaḥ || 26||

दुर्वासाप्रमुखास्तदा च समये त्वायान्ति योगीश्वराःदृष्टा दीर्घमसौ निमज्जति मुनिस्त्वस्माननाहत्य वै ।मोक्षार्थी भवतीति ते तु मुनयो मत्वाशपन् कोपतःमण्डूको भव दुर्मते तटगातान्नावेक्ष्य मग्नो जले ॥ २७॥

durvāsāpramukhāstadā ca samaye tvāyānti yogīśvarāḥdṛṣṭā dīrghamasau nimajjati munistvasmānanāhatya vai |mokṣārthī bhavatīti te tu munayo matvāśapan kopataḥmaṇḍūko bhava durmate taṭagātānnāvekṣya magno jale || 27||

नावज्ञा न तु कृता मयेति सुतपास्तीर्थावगाहाचिरंज्ञात्वा तीर्थकरान् महात्मन इमान् पूज्यास्तटे तिष्ठतः ।इत्यूचे कृपया क्षमध्वमिति तान् योगी प्रणम्याब्रवीत्सूक्तानामवसानमीक्ष्य मुनयः किञ्चिद्विलम्ब्य स्थितः ॥ २८॥

nāvajñā na tu kṛtā mayeti sutapāstīrthāvagāhāciraṃjñātvā tīrthakarān mahātmana imān pūjyāstaṭe tiṣṭhataḥ |ityūce kṛpayā kṣamadhvamiti tān yogī praṇamyābravītsūktānāmavasānamīkṣya munayaḥ kiñcidvilambya sthitaḥ || 28||

इत्युक्त्वाथ स थातनं तु मलिनं ते चाब्रुवन् भेकतांतत्र त्वं तु जिहास्यसीति कृपया श्रीसुन्दरस्य प्रभोः ।इत्युक्त्वा मुनयरतु नूपुरसरित्तीर्थे सदा निर्यलेस्नात्वा द्वादश वत्सरान वनगिरौ तत्रावसनिर्मलाः ॥ २१॥

ityuktvātha sa thātanaṃ tu malinaṃ te cābruvan bhekatāṃtatra tvaṃ tu jihāsyasīti kṛpayā śrīsundarasya prabhoḥ |ityuktvā munayaratu nūpurasarittīrthe sadā niryalesnātvā dvādaśa vatsarāna vanagirau tatrāvasanirmalāḥ || 21||

भक्त्यानर्चुरिमे वृषाचलपतिं श्रीशैशवं सुन्दरंलोकेशं विधिवद्विषट्कशरदः स्थित्वा जगन्मोहनम् ।दुर्वासाप्रमुखाः प्रणम्य मुनयस्तस्य प्रसादेन तेतस्मात् सत्वरमाययुः सुमनसःक्षेत्रं वराहाख्यकम् ॥ ३०॥

bhaktyānarcurime vṛṣācalapatiṃ śrīśaiśavaṃ sundaraṃlokeśaṃ vidhivadviṣaṭkaśaradaḥ sthitvā jaganmohanam |durvāsāpramukhāḥ praṇamya munayastasya prasādena tetasmāt satvaramāyayuḥ sumanasaḥkṣetraṃ varāhākhyakam || 30||

तत्काले सुतपास्ततो मुनिवरान् मण्डूकवेषोज्ज्वलःसान्त्वेनाह पुनः प्रणम्य तु कदा मण्डूकतापास्यति ।एवं तं तु वदन्तमार्तमनघाः सर्वे मुनीन्द्रास्ततोह्यस्माभिः सह यास्यसीति सुतपस्तूचुः शुचं मा कृथाः ॥ ३१॥

tatkāle sutapāstato munivarān maṇḍūkaveṣojjvalaḥsāntvenāha punaḥ praṇamya tu kadā maṇḍūkatāpāsyati |evaṃ taṃ tu vadantamārtamanaghāḥ sarve munīndrāstatohyasmābhiḥ saha yāsyasīti sutapastūcuḥ śucaṃ mā kṛthāḥ || 31||

तत्र द्वादशवत्सरानपि निवत्स्यामो वयं तत्र वैह्यस्माभिश्च भविष्यसि प्रवसतो नाना तव क्ष्माधरः ।तीथे चापि भविष्यति स्वयमपि त्वायातु मञ्जीरजागङ्गा सुन्दरदोः करोति भगवान् सान्निध्यमेव स्वयम् ॥ ३२॥

tatra dvādaśavatsarānapi nivatsyāmo vayaṃ tatra vaihyasmābhiśca bhaviṣyasi pravasato nānā tava kṣmādharaḥ |tīthe cāpi bhaviṣyati svayamapi tvāyātu mañjīrajāgaṅgā sundaradoḥ karoti bhagavān sānnidhyameva svayam || 32||

तत्र त्वं भव सुन्दराह्वयहरिं त्वाराध्य मुक्तो भवेरित्येवं वदतां मुनिस्तु सुतपाः श्रुत्वा तु तेषां वचः ।साधं तैः सहसागमत् स तु महत्तत्रैव चक्रे तपसान्निध्यं स च सुन्दरः समकरोत्तस्यैव योगीशितुः ॥ ३३॥

tatra tvaṃ bhava sundarāhvayahariṃ tvārādhya mukto bhaverityevaṃ vadatāṃ munistu sutapāḥ śrutvā tu teṣāṃ vacaḥ |sādhaṃ taiḥ sahasāgamat sa tu mahattatraiva cakre tapasānnidhyaṃ sa ca sundaraḥ samakarottasyaiva yogīśituḥ || 33||

तत्रैवाविरभूत्तदा च तटिनी मञ्जीरजाता ततःस्नात्वा स प्रयतस्ततस्तु सुतपा निर्मुक्तमण्डकतः ।तत्रासौ परमासने तु विधिवत्तस्मिन्निविष्टो मुनिःसारूप्यं स च सुन्दरस्य तमगादाराध्य सम्यक्ततः ॥ ३४॥

tatraivāvirabhūttadā ca taṭinī mañjīrajātā tataḥsnātvā sa prayatastatastu sutapā nirmuktamaṇḍakataḥ |tatrāsau paramāsane tu vidhivattasminniviṣṭo muniḥsārūpyaṃ sa ca sundarasya tamagādārādhya samyaktataḥ || 34||

अन्ये वापि तु ये वृषाचलतटेष्वाकीटमाखण्डलंतद्देशेषु वसन्ति तेऽपि सकला मुक्ता हि नो संशयः ।श्रीमत्सुन्दरपादपङ्कजलसन्मञ्जीरजास्नानतःसर्वे सुन्दरदोपदाब्जयुगयोः कैङ्कर्यसाम्राज्यगाः ॥ ३५॥

anye vāpi tu ye vṛṣācalataṭeṣvākīṭamākhaṇḍalaṃtaddeśeṣu vasanti te'pi sakalā muktā hi no saṃśayaḥ |śrīmatsundarapādapaṅkajalasanmañjīrajāsnānataḥsarve sundaradopadābjayugayoḥ kaiṅkaryasāmrājyagāḥ || 35||

शुक्लायामदुले फलेसुफलदे श्रीमत्तलामासि वाद्वादश्यां कनकाचले बनगिरौ मञ्जीरगङ्गोदके ।यः स्नाति प्रयतो नरस्तु सकलैः पापैस्तदा मुच्यतेदीर्धायुश्च धनं च तस्य भवति क्षेमं स याति ध्रुवम् ॥ ३६॥

śuklāyāmadule phalesuphalade śrīmattalāmāsi vādvādaśyāṃ kanakācale banagirau mañjīragaṅgodake |yaḥ snāti prayato narastu sakalaiḥ pāpaistadā mucyatedīrdhāyuśca dhanaṃ ca tasya bhavati kṣemaṃ sa yāti dhruvam || 36||

श्रीमत्सोमकुलेऽतुले तु भवतां राज्ञां वरः श्रीमता ।मिन्द्रद्युन्नसुतः पुरूरवविभोः पौत्रो महावैभवः ।गम्भीरो मलयाचलध्वजवरचूडामणिज्ञानिनांराजा राजशिरोमणिः क्षमवतामस्ति प्रशस्तो विभुः ॥ ३७॥

śrīmatsomakule'tule tu bhavatāṃ rājñāṃ varaḥ śrīmatā |mindradyunnasutaḥ purūravavibhoḥ pautro mahāvaibhavaḥ |gambhīro malayācaladhvajavaracūḍāmaṇijñānināṃrājā rājaśiromaṇiḥ kṣamavatāmasti praśasto vibhuḥ || 37||

मेरोदक्षिणपार्श्वगान् स तु पुनर्जित्वा समस्तान्नृपानश्रीमान् स्वस्थ तु नामाचिह्नमतुलं मेरो लिखित्वा पुनः ।अगम्याथ पुरोधसा सह शरत्साहस्रक नीतिमान्भूपालो न्यवसत्त्वगस्त्यमुनिना तेनैव सन्मन्त्रिणा ॥ ३८॥

merodakṣiṇapārśvagān sa tu punarjitvā samastānnṛpānaśrīmān svastha tu nāmācihnamatulaṃ mero likhitvā punaḥ |agamyātha purodhasā saha śaratsāhasraka nītimānbhūpālo nyavasattvagastyamuninā tenaiva sanmantriṇā || 38||

कदाचित्तमुवाचेदमगस्त्यमुनिसत्तमम् ।विमान कामगं मेऽद्य दातव्यं मुनिपुङ्गव ॥ ३९॥

kadācittamuvācedamagastyamunisattamam |vimāna kāmagaṃ me'dya dātavyaṃ munipuṅgava || 39||

तद्विमानं समारुह्य गङ्गासागरसङ्गमे ।स्नात्वा गयायामभ्यर्य माधवं च गदाधरम् ॥ ४०॥

tadvimānaṃ samāruhya gaṅgāsāgarasaṅgame |snātvā gayāyāmabhyarya mādhavaṃ ca gadādharam || 40||

दिने दिने महाभागैर्मुनिभिर्वेदपारगैः ।ब्राह्मणैर्भगवद्भक्तैः पूजयित्वा तु माधवम् ॥ ४१॥

dine dine mahābhāgairmunibhirvedapāragaiḥ |brāhmaṇairbhagavadbhaktaiḥ pūjayitvā tu mādhavam || 41||

पुनः पुनः समागम्य मधुरायां महामतिः ।न्यवसद्भूमिपालोऽसौ मलयाचलकेतुमान् ॥ ४२॥

punaḥ punaḥ samāgamya madhurāyāṃ mahāmatiḥ |nyavasadbhūmipālo'sau malayācalaketumān || 42||

भूपालो मलयध्वजो गुणनिधिः श्रीमान् कदाचित् पुनः ।विष्णोरर्चनतो ययौ स तु गयामाखण्डलःश्रीमताम् ।दिव्ये श्रीवृषभाचले समपतच्छाया विमानस्य वैतत्काले किल तां तदैव जगृहुर्विष्णोर्महापार्षदाः ॥ ४३॥

bhūpālo malayadhvajo guṇanidhiḥ śrīmān kadācit punaḥ |viṣṇorarcanato yayau sa tu gayāmākhaṇḍalaḥśrīmatām |divye śrīvṛṣabhācale samapatacchāyā vimānasya vaitatkāle kila tāṃ tadaiva jagṛhurviṣṇormahāpārṣadāḥ || 43||

तत्काले वृषभाद्रिगः करुणया तेनातिखिन्नं नृपंत्वव्यक्तोज्ज्वलमूर्तिमान समधुरं वाक्यं महानब्रवीत् ।भो भो राजशिरोमणे गुणनिधे मा भूद्भवान् व्याकुलोमेघानां स्तनितोज्ज्वलत्स्वनयुतः श्रीमन्महासुन्दरः ॥ ४४॥

tatkāle vṛṣabhādrigaḥ karuṇayā tenātikhinnaṃ nṛpaṃtvavyaktojjvalamūrtimāna samadhuraṃ vākyaṃ mahānabravīt |bho bho rājaśiromaṇe guṇanidhe mā bhūdbhavān vyākulomeghānāṃ stanitojjvalatsvanayutaḥ śrīmanmahāsundaraḥ || 44||

मत्पादमणिमझीरप्रभवा सरितां वरा ।पर्वतेऽस्मिन् प्रवहति गङ्गातोयाधिका शुभा ॥ ४५॥

matpādamaṇimajhīraprabhavā saritāṃ varā |parvate'smin pravahati gaṅgātoyādhikā śubhā || 45||

मत्तलाकोटिसम्भूता ह्यतुला शुभवारिणी ।तश्यां स्नानं कुरु प्रिं कोटिजन्मकृतं त्वयम् ॥ ४६॥

mattalākoṭisambhūtā hyatulā śubhavāriṇī |taśyāṃ snānaṃ kuru priṃ koṭijanmakṛtaṃ tvayam || 46||

हरत्यशेष नृपते मत्पादपभवा नदी ।शुद्धभक्तोपभोग्या सा ममात्यर्थ प्रियङ्करी ॥ ४७॥

haratyaśeṣa nṛpate matpādapabhavā nadī |śuddhabhaktopabhogyā sā mamātyartha priyaṅkarī || 47||

त्रैविकमे मम गदै प्रगृह्य विपुलं नृप ।संक्षालितं पद्मभुवा धर्मेण द्रवरूपिणा ॥ ४८॥

traivikame mama gadai pragṛhya vipulaṃ nṛpa |saṃkṣālitaṃ padmabhuvā dharmeṇa dravarūpiṇā || 48||

तदा गङ्गाभवदुयोम्नि त्रिपथेति च विश्रुता ।त्रयाणां जगतां पापं विनाशयति नित्यशः ॥ ४९॥

tadā gaṅgābhavaduyomni tripatheti ca viśrutā |trayāṇāṃ jagatāṃ pāpaṃ vināśayati nityaśaḥ || 49||

तां गङ्गां शिरसा शूली दधार स्वात्मशुद्धये ।मत्पदस्थतुलाकोटिप्रभवेयं नदी शुभा ॥ ५०॥

tāṃ gaṅgāṃ śirasā śūlī dadhāra svātmaśuddhaye |matpadasthatulākoṭiprabhaveyaṃ nadī śubhā || 50||

मुक्तिं ददाति सर्वेषां पशूनां पक्षिणामपि ।भवानत्रैव संस्नातो मदाराधनमाचर ॥ ५१॥

muktiṃ dadāti sarveṣāṃ paśūnāṃ pakṣiṇāmapi |bhavānatraiva saṃsnāto madārādhanamācara || 51||

मत्पदद्वन्द्वमाराध्य मद्भक्तैश्च पुरस्कृतः ।मदाराधनकमोणि कुरुष्व प्रयतात्मवान् ॥ ५२॥

matpadadvandvamārādhya madbhaktaiśca puraskṛtaḥ |madārādhanakamoṇi kuruṣva prayatātmavān || 52||

धर्मेण निर्मितं पूर्व विमानं सोमसन्निभम् ।तस्मिन्निह तु वत्स्यामि ब्रह्मणो यावदायुषम् ॥ ५३॥

dharmeṇa nirmitaṃ pūrva vimānaṃ somasannibham |tasminniha tu vatsyāmi brahmaṇo yāvadāyuṣam || 53||

अर्चयिष्यन्ति राजानः काले काले महामते ।भूत्वा मद्भक्तभक्तस्त्वं विभवः स्वार्जितैरिह ॥ ५४॥

arcayiṣyanti rājānaḥ kāle kāle mahāmate |bhūtvā madbhaktabhaktastvaṃ vibhavaḥ svārjitairiha || 54||

स्थित्वैव सद्गतिं भूप गमिष्यसि न संशयः ।इति तस्य वचः श्रुत्वा न्यवसत् स महीपतिः ।विभवैस्तं समाराध्य वृषाद्रितटवासिनम् ॥ ५५॥

sthitvaiva sadgatiṃ bhūpa gamiṣyasi na saṃśayaḥ |iti tasya vacaḥ śrutvā nyavasat sa mahīpatiḥ |vibhavaistaṃ samārādhya vṛṣādritaṭavāsinam || 55||

माणिक्यैः स्फटिकैः शुभैर्मरतकैः प्रत्युप्तदिव्योल्लससोमच्छन्दविमानमध्यविलसदिव्योज्ज्वलद्वेदिगम् ।सर्वाभीष्टदकल्पकं प्रणमतामुद्योगचक्रोज्ज्वलश्रीमदक्षिणपाणिपङ्कजशुभं दोर्दण्डषण्डोज्ज्वलम् ॥ ५६॥

māṇikyaiḥ sphaṭikaiḥ śubhairmaratakaiḥ pratyuptadivyollasasomacchandavimānamadhyavilasadivyojjvaladvedigam |sarvābhīṣṭadakalpakaṃ praṇamatāmudyogacakrojjvalaśrīmadakṣiṇapāṇipaṅkajaśubhaṃ dordaṇḍaṣaṇḍojjvalam || 56||

ईषत्फुल्लजपाप्रसूनविकसत्संविद्रुमश्रीलसदिम्बाभाधरपल्लवं कमलया प्रारूढवक्षःस्थलम् ।चन्द्राम्भोजसुधारसैविलसितैः प्रस्पर्धि दिव्याननंश्रीमत्कौस्तुभरत्नभूषणमहाहारोल्लसत्कन्धरम् ॥ ५७॥

īṣatphullajapāprasūnavikasatsaṃvidrumaśrīlasadimbābhādharapallavaṃ kamalayā prārūḍhavakṣaḥsthalam |candrāmbhojasudhārasaivilasitaiḥ praspardhi divyānanaṃśrīmatkaustubharatnabhūṣaṇamahāhārollasatkandharam || 57||

आकर्णायतपद्मपत्राफरद्वन्द्वोल्लसलोचनंअध्ये लोचनवारिधेः प्रविलत्सेतूज्ज्वलन्नासिकम् ।बालाकोज्ज्वलदिन्यरत्नमकुन्दं पद्मोपरिरफीतकश्रीमद्दिव्यमधुव्रतायितलसत्कालस्थपुण्ड्रोज्ज्वलम् ॥ ५८॥

ākarṇāyatapadmapatrāpharadvandvollasalocanaṃadhye locanavāridheḥ pravilatsetūjjvalannāsikam |bālākojjvaladinyaratnamakundaṃ padmopariraphītakaśrīmaddivyamadhuvratāyitalasatkālasthapuṇḍrojjvalam || 58||

कौशेयोज्ज्वलविग्रह सुललितं चापादचूडं सदाश्रीमन्तं वनशैलदिव्यतिलकं भैलोक्यसम्मोहनम् ।एवं सुन्दरबाहुमम्बुजपदं दृष्टानुभूय प्रभुसंस्तुत्य प्रणतः सदा पुलकितः सन्तोषपूर्णाशयः ॥ ५९॥

kauśeyojjvalavigraha sulalitaṃ cāpādacūḍaṃ sadāśrīmantaṃ vanaśailadivyatilakaṃ bhailokyasammohanam |evaṃ sundarabāhumambujapadaṃ dṛṣṭānubhūya prabhusaṃstutya praṇataḥ sadā pulakitaḥ santoṣapūrṇāśayaḥ || 59||

श्रीमत्सुन्दरदो पदाम्बुजतुलाकोटिप्रभूतोदकस्नानोद्भूतमहावबोधविभवः कैङ्कर्यसाम्राज्यगः ।कुर्वस्तस्य च सुन्दरस्य विविधान् ब्रह्मोत्सवाद्यान् महान्भूपालो भलयध्वजो विजयते वैराग्यनिष्ठाग्रणीः ॥ ६०॥

śrīmatsundarado padāmbujatulākoṭiprabhūtodakasnānodbhūtamahāvabodhavibhavaḥ kaiṅkaryasāmrājyagaḥ |kurvastasya ca sundarasya vividhān brahmotsavādyān mahānbhūpālo bhalayadhvajo vijayate vairāgyaniṣṭhāgraṇīḥ || 60||

राजा सोऽपि ततस्तदा भगवतः कर्तुं वसन्तोत्सवंश्रीमत्सुन्दरदोष्णि दिव्यविभव विज्ञापयामास सः ।तस्य श्रीभगवान् महाद्भुततमं सन्तुष्य चैत्रोत्सवःकर्तव्यो भवतेत्यसौ नियमनं चक्रे महासुन्दरः ॥ ६१॥

rājā so'pi tatastadā bhagavataḥ kartuṃ vasantotsavaṃśrīmatsundaradoṣṇi divyavibhava vijñāpayāmāsa saḥ |tasya śrībhagavān mahādbhutatamaṃ santuṣya caitrotsavaḥkartavyo bhavatetyasau niyamanaṃ cakre mahāsundaraḥ || 61||

चैत्रे मासि ततः परं नरपतिः श्रीपौर्णमास्यां दिनेतत्कालानुगुणैर्विलक्षणरसैः कर्पूरगन्धादिभिः ।श्रीवैखानसशास्त्रतो द्विजवरैर्विद्वद्वरैरर्चकैःश्रीमन्तं समपूजयदृषगिरे थं महासुन्दरम् ॥ ६२॥

caitre māsi tataḥ paraṃ narapatiḥ śrīpaurṇamāsyāṃ dinetatkālānuguṇairvilakṣaṇarasaiḥ karpūragandhādibhiḥ |śrīvaikhānasaśāstrato dvijavarairvidvadvarairarcakaiḥśrīmantaṃ samapūjayadṛṣagire thaṃ mahāsundaram || 62||

ततो विहारयात्रार्थमुत्सवान्ते हरि नृपः ।पीताम्बरमुदारानं सर्वभूषणभूषितम् ॥ ६३॥

tato vihārayātrārthamutsavānte hari nṛpaḥ |pītāmbaramudārānaṃ sarvabhūṣaṇabhūṣitam || 63||

दिव्यं विमानमारोप्य कामगं रत्नभूषितम् ।निर्जगाम बहिर्विष्णोः सन्तोषार्थ स भूपतिः ॥ ६४॥

divyaṃ vimānamāropya kāmagaṃ ratnabhūṣitam |nirjagāma bahirviṣṇoḥ santoṣārtha sa bhūpatiḥ || 64||

भेरीशङ्खमृदङ्गवाद्यमधुरश्रीवेणुवीणास्वनैर्लोकानां स्वनितैः स्तवैश्च यमिनां घोषैर्मुनीनां शुभैः ।श्रीमान् सुन्दरबाहुरिन्दुवदनः शब्दायमानो दिशाछत्राद्यैश्च परिच्छदैर्गजमुखैः संवारितो निर्गतः ॥ ६५॥

bherīśaṅkhamṛdaṅgavādyamadhuraśrīveṇuvīṇāsvanairlokānāṃ svanitaiḥ stavaiśca yamināṃ ghoṣairmunīnāṃ śubhaiḥ |śrīmān sundarabāhurinduvadanaḥ śabdāyamāno diśāchatrādyaiśca paricchadairgajamukhaiḥ saṃvārito nirgataḥ || 65||

तस्मिन् श्रीमति निर्गते सुरमुखाः शक्रादयः सुन्दरेसेवार्थ स्वविमानकैश्च पुरतस्त्वभ्यागताः प्रेमतः ।हर्षादप्सरसः स्त्रियश्च ननृतुः श्रीनारदाद्यास्तथागन्धर्वास्तु जगुश्च कर्णमधुरं घुष्यन्ति वेदान् द्विजाः ॥ ६६॥

tasmin śrīmati nirgate suramukhāḥ śakrādayaḥ sundaresevārtha svavimānakaiśca puratastvabhyāgatāḥ premataḥ |harṣādapsarasaḥ striyaśca nanṛtuḥ śrīnāradādyāstathāgandharvāstu jaguśca karṇamadhuraṃ ghuṣyanti vedān dvijāḥ || 66||

एवं वृषाद्रेर्नैऋत्यां गत्वा योजनमुत्तरे ।नागाद्रेः कृतमालायास्तीरे मधुपुराहये ॥ ६७॥

evaṃ vṛṣādrernaiṛtyāṃ gatvā yojanamuttare |nāgādreḥ kṛtamālāyāstīre madhupurāhaye || 67||

विरज्य मण्टपं राजा दिव्यलक्षणसंयुतम् ।सर्वालङ्कारसंयुक्तं तत्र सिंहासने शुभे ॥ ६८॥

virajya maṇṭapaṃ rājā divyalakṣaṇasaṃyutam |sarvālaṅkārasaṃyuktaṃ tatra siṃhāsane śubhe || 68||

लावण्यनामकं विष्णु संस्थाप्य स महीपतिः ।आनर्च विविधौं गैरर्थपाधादिभिहरिम् ॥ ६९॥

lāvaṇyanāmakaṃ viṣṇu saṃsthāpya sa mahīpatiḥ |ānarca vividhauṃ gairarthapādhādibhiharim || 69||

दिव्यगन्धयुतैरतीर्थ मन्त्रपुतैर्मनोहरैः ।अभिषिच्याप्यलकृत्य महाश्चन्दनादिभिः ॥ ७०॥

divyagandhayutairatīrtha mantraputairmanoharaiḥ |abhiṣicyāpyalakṛtya mahāścandanādibhiḥ || 70||

उपचारैः समम्यर्च्य दर्शयित्वा च दीपिकाः ।असल्येया घृतैः सिक्ताः सन्तोषाय हरेर्नृपः ॥ ७१॥

upacāraiḥ samamyarcya darśayitvā ca dīpikāḥ |asalyeyā ghṛtaiḥ siktāḥ santoṣāya harernṛpaḥ || 71||

महार्हाणि विचित्राणि हवींषि बहुलानि च ।अपूपादींश्च रुचिरान् महार्हाणि फलानि च ॥ ७२॥

mahārhāṇi vicitrāṇi havīṃṣi bahulāni ca |apūpādīṃśca rucirān mahārhāṇi phalāni ca || 72||

ताम्बूलिकाः सकर्पूरा मधुपर्कादिकास्तथा ।निवेद्य विष्णुभक्तेभ्यो ददौ तानि यथेष्टतः ॥ ७३॥

tāmbūlikāḥ sakarpūrā madhuparkādikāstathā |nivedya viṣṇubhaktebhyo dadau tāni yatheṣṭataḥ || 73||

एवं सुन्दरराजस्य वर्तमाने महोत्सवे ।तत्रत्यास्ते नदीतीरे तपस्यन्तो मुनीश्वराः ॥ ७४॥

evaṃ sundararājasya vartamāne mahotsave |tatratyāste nadītīre tapasyanto munīśvarāḥ || 74||

रोमशाद्यास्तथान्ये च हरिं द्रष्टुं समागताः ।निषेव्य तु महं दिव्यं भगवद्वीक्षणाप्लुताः ॥ ७५॥

romaśādyāstathānye ca hariṃ draṣṭuṃ samāgatāḥ |niṣevya tu mahaṃ divyaṃ bhagavadvīkṣaṇāplutāḥ || 75||

कृतार्थाः सर्व एवैते प्रार्थयन् मधुसूदनम् ।अहो महोत्सवो देव नेत्रानन्दः शरीरिणाम् ॥ ७६॥

kṛtārthāḥ sarva evaite prārthayan madhusūdanam |aho mahotsavo deva netrānandaḥ śarīriṇām || 76||

अहो भाग्यमहो भाग्यं राज्ञस्तु मधुसूदन ।लक्ष्मीपते वयं धन्याः श्रीमन् पङ्कजलोचन ॥ ७७॥

aho bhāgyamaho bhāgyaṃ rājñastu madhusūdana |lakṣmīpate vayaṃ dhanyāḥ śrīman paṅkajalocana || 77||

एवमेवात्र भवतादुत्सवः प्रतिवत्सरम् ।उज्जीवनाय जगतां कृपया भवतो हरे ॥ ७८॥

evamevātra bhavatādutsavaḥ prativatsaram |ujjīvanāya jagatāṃ kṛpayā bhavato hare || 78||

मञ्जीरतटिनीतीर्थे नित्यं स्नातुं न शक्नुमः ।अतः साप्यत्र नागाहगिरावाविर्भवत्विति ॥ ७९॥

mañjīrataṭinītīrthe nityaṃ snātuṃ na śaknumaḥ |ataḥ sāpyatra nāgāhagirāvāvirbhavatviti || 79||

इत्थं विज्ञापितो विष्णुर्विप्रेन्द्रैः करुणानिधिः ।भक्तेष्टदो वरं प्रादात् परमं कमलापतिः ॥ ८॥

itthaṃ vijñāpito viṣṇurviprendraiḥ karuṇānidhiḥ |bhakteṣṭado varaṃ prādāt paramaṃ kamalāpatiḥ || 8||

तदैव नागाद्रितटे मञ्जीरतटिनी हरेः ।आज्ञया प्रवहत्येषा जगतां पावनाय च ॥ ८१॥

tadaiva nāgādritaṭe mañjīrataṭinī hareḥ |ājñayā pravahatyeṣā jagatāṃ pāvanāya ca || 81||

नामाद्रावुदयात्सैव नागतीर्थमितीर्यते ।तस्यां स्नात्वा तु ऋषयः परमां सिद्धिमागताः ॥ ८२॥

nāmādrāvudayātsaiva nāgatīrthamitīryate |tasyāṃ snātvā tu ṛṣayaḥ paramāṃ siddhimāgatāḥ || 82||

राजासौ मलयध्वजो वृषाङ्गरेर्नाथस्य लक्ष्मीपतेःश्रीनागाह्वगिरी महाद्भुतरसैरित्थं वसन्तोत्सवम् ।चैत्रे मासि महोत्सवं भगवतः श्रीपौर्णमास्यां दिनेकृत्वा तं सकुतूहलं वनगिरिं संप्रापयत् सुन्दरम् ॥ ८३॥

rājāsau malayadhvajo vṛṣāṅgarernāthasya lakṣmīpateḥśrīnāgāhvagirī mahādbhutarasairitthaṃ vasantotsavam |caitre māsi mahotsavaṃ bhagavataḥ śrīpaurṇamāsyāṃ dinekṛtvā taṃ sakutūhalaṃ vanagiriṃ saṃprāpayat sundaram || 83||

पद्मचन्द्रामृतरसप्रस्पर्धिमुखमण्डलम् ।वृषाद्रितटगं वन्दे सदा सर्वाङ्गनुन्दरम् ॥ ८४॥

padmacandrāmṛtarasapraspardhimukhamaṇḍalam |vṛṣādritaṭagaṃ vande sadā sarvāṅganundaram || 84||

राज्ञा श्रीमलयध्वजेन महता देवैरगस्त्यादिभिःश्रीमच्चैत्रमहोत्सवो मुनिवरः प्रत्यब्दमत्यद्भुतम् ।श्रीनागाइगिरावकारि तु पुरा श्रीसुन्दरस्य प्रभोःलावण्यान्बुनिर्वृषाचलपतेः क्षीराब्धिकन्यापतेः ॥ ८५॥

rājñā śrīmalayadhvajena mahatā devairagastyādibhiḥśrīmaccaitramahotsavo munivaraḥ pratyabdamatyadbhutam |śrīnāgāigirāvakāri tu purā śrīsundarasya prabhoḥlāvaṇyānbunirvṛṣācalapateḥ kṣīrābdhikanyāpateḥ || 85||

इदानीन्तनतद्रीति कश्चिद्राजा करोत्यसौ ।इत्येषा किंवदन्ती तु केनचिद्धेतुना कचित् ॥ ८६॥

idānīntanatadrīti kaścidrājā karotyasau |ityeṣā kiṃvadantī tu kenaciddhetunā kacit || 86||

इदानीन्तनचैत्रोत्सववैभवं फणामःकल्याणं दिशतादशेषजगतां राजाधिराजः श्रियासार्धं दिव्यवृषाचले मणिमये सिंहासने सुस्थितः ।मुक्तारत्नकिरीटकौस्तुभमुखैः श्रीभूषणभूषितःसर्वाभीष्टफलप्रदः प्रणमतां मोहङ्करः सुन्दरः ॥ ८७॥

idānīntanacaitrotsavavaibhavaṃ phaṇāmaḥkalyāṇaṃ diśatādaśeṣajagatāṃ rājādhirājaḥ śriyāsārdhaṃ divyavṛṣācale maṇimaye siṃhāsane susthitaḥ |muktāratnakirīṭakaustubhamukhaiḥ śrībhūṣaṇabhūṣitaḥsarvābhīṣṭaphalapradaḥ praṇamatāṃ mohaṅkaraḥ sundaraḥ || 87||

वन्दे दिव्यसुवर्णनिर्मितमहाप्राकाररत्नोज्ज्वलसोमच्छन्दविमानगोपुरमणिस्तम्भोल्लसन्मण्टपैः ।अन्यैश्चापि विलक्षणैर्मरतकस्थूणावृतैर्मण्टपैर्भान्तं श्रीवृषभाचलं मणिमयं त्रैलोक्यसम्भूषणम् ॥ ८८॥

vande divyasuvarṇanirmitamahāprākāraratnojjvalasomacchandavimānagopuramaṇistambhollasanmaṇṭapaiḥ |anyaiścāpi vilakṣaṇairmaratakasthūṇāvṛtairmaṇṭapairbhāntaṃ śrīvṛṣabhācalaṃ maṇimayaṃ trailokyasambhūṣaṇam || 88||

सेनान्यप्रमुखैर्विलक्षणगुणैर्नित्यैः सदा संश्रितंब्रह्मेशानमहेन्द्रमुख्यविबुधैरन्यैर्मनुष्यैर्जनैः ।स्वस्वाभीष्टमहाफलात् परिनणतं योगीश्वरैः संस्तुतंतियग्जातिभिरावृतं वनगिरि गाङ्गेयरूपं भजे ॥ ८९॥

senānyapramukhairvilakṣaṇaguṇairnityaiḥ sadā saṃśritaṃbrahmeśānamahendramukhyavibudhairanyairmanuṣyairjanaiḥ |svasvābhīṣṭamahāphalāt parinaṇataṃ yogīśvaraiḥ saṃstutaṃtiyagjātibhirāvṛtaṃ vanagiri gāṅgeyarūpaṃ bhaje || 89||

चैत्रे पुष्पितवृक्षजातिनिवहे क्षेमङ्करे देहिनांमासे सर्वमनोज्ञषोडशकलापूर्णेन्दुसंलक्षिते ।दिव्ये शुक्लचतुर्दशीशुभदिने संप्राप्तचोराकृतिःश्रीमान सुन्दरबाहुरिन्दुवदनस्तस्मात् प्रतस्थे गिरेः ॥ ९०॥

caitre puṣpitavṛkṣajātinivahe kṣemaṅkare dehināṃmāse sarvamanojñaṣoḍaśakalāpūrṇendusaṃlakṣite |divye śuklacaturdaśīśubhadine saṃprāptacorākṛtiḥśrīmāna sundarabāhurinduvadanastasmāt pratasthe gireḥ || 90||

चोराकारधरं सुवर्णकवचं शा दिदिव्यायुधंश्रीभूषासमलङ्कृतं मणिलसन्मुक्ताकिरीटोज्ज्वलम् ।नानावर्णविचित्ररत्नकनकश्रीवाहने सुस्थितंचैत्रे मासि चतुर्दशीशुभदिने यान्तं भजे सुन्दरम् ॥ ९१॥

corākāradharaṃ suvarṇakavacaṃ śā didivyāyudhaṃśrībhūṣāsamalaṅkṛtaṃ maṇilasanmuktākirīṭojjvalam |nānāvarṇavicitraratnakanakaśrīvāhane susthitaṃcaitre māsi caturdaśīśubhadine yāntaṃ bhaje sundaram || 91||

मध्येमार्गमहो समस्तजगतां मोहङ्करं सुन्दरंपश्यल्लोकरजःकणैर्दिनि भूचि प्रच्छादयन्तं जनान् ।भेरीमुख्यविशेषवाद्यनिवहैः शब्दायमानं दिशोपन्दे सुन्दरबाङमबुजमुखं सन्तोषपूर्णाशयम् ॥ ९२॥

madhyemārgamaho samastajagatāṃ mohaṅkaraṃ sundaraṃpaśyallokarajaḥkaṇairdini bhūci pracchādayantaṃ janān |bherīmukhyaviśeṣavādyanivahaiḥ śabdāyamānaṃ diśopande sundarabāṅamabujamukhaṃ santoṣapūrṇāśayam || 92||

श्रीमद्वेगवतीमहोत्तरतटे लक्ष्मीपुरे मण्टपेमुक्तादामविराजिते दिलसिते सौवर्णसिंहासने ।तिष्ठन्तं कनकप्रभं भुवि जनानाहादयन्तं मुदाश्रीभूषासमलड़कृतं वृषगिरे थं भजे सुन्दरम् ॥ ९३॥

śrīmadvegavatīmahottarataṭe lakṣmīpure maṇṭapemuktādāmavirājite dilasite sauvarṇasiṃhāsane |tiṣṭhantaṃ kanakaprabhaṃ bhuvi janānāhādayantaṃ mudāśrībhūṣāsamalaड़kṛtaṃ vṛṣagire thaṃ bhaje sundaram || 93||

तत्र श्रीमणिमण्टपे विलसिते विद्वज्जनैः संवृते।कृत्वा मजनमुत्सवं पुनरपि श्रीभूषणैर्भूषितम् ।वन्दे दिव्यमहोत्सवार्थमखिलश्रीवैष्णवानां सतांसन्तोषं कृतवन्तमद्भुतमहादिव्यप्रसादैः शुभैः ॥ ९४॥

tatra śrīmaṇimaṇṭape vilasite vidvajjanaiḥ saṃvṛte|kṛtvā majanamutsavaṃ punarapi śrībhūṣaṇairbhūṣitam |vande divyamahotsavārthamakhilaśrīvaiṣṇavānāṃ satāṃsantoṣaṃ kṛtavantamadbhutamahādivyaprasādaiḥ śubhaiḥ || 94||

श्रीमदिव्यमहातुरङ्गकनकश्रीवाहने भूषितेतिष्ठन्तं समलङकृतं विलसितैर्दिव्यायधैर्भषणैः ।गोदोच्छिष्टमहास्त्रजं शुभफ्टं धृत्वा महाकौतुकंपश्यन्मोहनविग्रहं वृषगिरे थं भजे सुन्दरम् ॥ १५॥

śrīmadivyamahāturaṅgakanakaśrīvāhane bhūṣitetiṣṭhantaṃ samalaṅakṛtaṃ vilasitairdivyāyadhairbhaṣaṇaiḥ |godocchiṣṭamahāstrajaṃ śubhaphṭaṃ dhṛtvā mahākautukaṃpaśyanmohanavigrahaṃ vṛṣagire thaṃ bhaje sundaram || 15||

प्रातर्दिव्यमहारथं शुभदिने श्रीपौर्णमास्यां हरिःसन्तोषात्त समारुरोह भगवास्तस्याकृतेः सेवया ।ब्रह्मेशानमहेन्द्रदेवविबुधक्ष्मापालयोगेश्वरश्रीवैकुण्ठनिवासिभूसुरमुखाः सर्वे च मोहं गताः ॥ ९६॥

prātardivyamahārathaṃ śubhadine śrīpaurṇamāsyāṃ hariḥsantoṣātta samāruroha bhagavāstasyākṛteḥ sevayā |brahmeśānamahendradevavibudhakṣmāpālayogeśvaraśrīvaikuṇṭhanivāsibhūsuramukhāḥ sarve ca mohaṃ gatāḥ || 96||

यत्रास्मिन् भुवने विलक्षणमहादिव्यस्थलप्रोल्लसदिव्या मयविग्रहाश्च निखिलास्तिष्ठन्ति चित्रगताः ।नानारत्नसुवर्णमौक्तिकमयैः श्रीभूषणैर्भूषितेश्रीमदिव्यमहारथे विलसितं वन्दामहे सुन्दरम् ॥ ९७॥

yatrāsmin bhuvane vilakṣaṇamahādivyasthalaprollasadivyā mayavigrahāśca nikhilāstiṣṭhanti citragatāḥ |nānāratnasuvarṇamauktikamayaiḥ śrībhūṣaṇairbhūṣiteśrīmadivyamahārathe vilasitaṃ vandāmahe sundaram || 97||

अत्यर्कानलदीप्तपुष्पकरथे मालामहाभूषितेतारामण्डलसङ्गते सुरभिते दिव्यामरैरचिते ।ब्रह्मेन्द्रार्चितपारिजातकुसुमैः सम्पूर्णदिव्यस्थलेभक्ताभीष्टफलप्रदे विलसितं वन्दामहे सुन्दरम् ॥ ९८॥

atyarkānaladīptapuṣpakarathe mālāmahābhūṣitetārāmaṇḍalasaṅgate surabhite divyāmarairacite |brahmendrārcitapārijātakusumaiḥ sampūrṇadivyasthalebhaktābhīṣṭaphalaprade vilasitaṃ vandāmahe sundaram || 98||

दिव्यैः श्रीसनकादिभिर्मुनिवरैर्ब्रह्मादिभिर्दैवतैभूपालैश्च महासुरैश्च विबुधैः स्त्रीबालवृद्धैर्गणैः ।पुष्पैश्चापि समर्चिते सुरभितैर्दिव्यैः समस्तैजेनैश्रीमदिव्यमहारथे दिलसितं वन्दामहे सुन्दरम् ॥ ९९॥

divyaiḥ śrīsanakādibhirmunivarairbrahmādibhirdaivataibhūpālaiśca mahāsuraiśca vibudhaiḥ strībālavṛddhairgaṇaiḥ |puṣpaiścāpi samarcite surabhitairdivyaiḥ samastaijenaiśrīmadivyamahārathe dilasitaṃ vandāmahe sundaram || 99||

प्रातः सूर्यमहोदये शुभदिने श्रीपौर्णमास्यां ततः ।श्रीमद्वेगवतीविलक्षणमहानद्यां गतः मुन्दरः ।गन्धर्वामरकिन्नरादिगरुडश्रीनारदाद्यैर्बुधगो तैश्चापि कृतैर्दिशो मुखरयन्न घोषैर्जनानां शुभैः ॥ १००॥

prātaḥ sūryamahodaye śubhadine śrīpaurṇamāsyāṃ tataḥ |śrīmadvegavatīvilakṣaṇamahānadyāṃ gataḥ mundaraḥ |gandharvāmarakinnarādigaruḍaśrīnāradādyairbudhago taiścāpi kṛtairdiśo mukharayanna ghoṣairjanānāṃ śubhaiḥ || 100||

श्रीमान् वेगवतीगतस्तत इमं त्यक्त्वा रथं सुन्दरोनानालङ्कृतमण्टपेषु तुरगश्रीवाहनस्थः प्रभुः ।स्थित्वा वीक्ष्य कुतूहलाद्बुधजनान्मध्येमहामण्टपंविश्रन्याथ पुनः प्रयाति तमिमं वन्दामहे सुन्दरम् ॥ १०१॥

śrīmān vegavatīgatastata imaṃ tyaktvā rathaṃ sundaronānālaṅkṛtamaṇṭapeṣu turagaśrīvāhanasthaḥ prabhuḥ |sthitvā vīkṣya kutūhalādbudhajanānmadhyemahāmaṇṭapaṃviśranyātha punaḥ prayāti tamimaṃ vandāmahe sundaram || 101||

गत्वा षट्पदपट्टणं सह जलक्रीडाविशेषोत्सवंसायाह्ने महितं विलक्षणगणैः कृत्वा महाकौतुकात् ।साधं चोरकुलप्रसूतविमलैर्भक्तैः समस्तैस्ततस्तस्यान्तः प्रविशन्तमम्बुजमुखं वन्दामहे सुन्दरम् ॥ १०२॥

gatvā ṣaṭpadapaṭṭaṇaṃ saha jalakrīḍāviśeṣotsavaṃsāyāhne mahitaṃ vilakṣaṇagaṇaiḥ kṛtvā mahākautukāt |sādhaṃ corakulaprasūtavimalairbhaktaiḥ samastaistatastasyāntaḥ praviśantamambujamukhaṃ vandāmahe sundaram || 102||

तत्र श्रीमणिमण्टपे विलसिते सौवर्णसिंहासनेस्थित्वा श्रीतुरगं परिष्कृततनुं त्यक्त्वा महामजनम् ।कृत्वा दिव्यमहानुलेपनमहामालादिभिर्भूषणैःश्रीमद्भिः परिमण्डितं वनगिरे थं भजे सुन्दरम् ॥ १०३॥

tatra śrīmaṇimaṇṭape vilasite sauvarṇasiṃhāsanesthitvā śrīturagaṃ pariṣkṛtatanuṃ tyaktvā mahāmajanam |kṛtvā divyamahānulepanamahāmālādibhirbhūṣaṇaiḥśrīmadbhiḥ parimaṇḍitaṃ vanagire thaṃ bhaje sundaram || 103||

गाङ्गेयामलशेषवाहनमहो सौवर्णमलादिमिमुक्तादाममणीन्द्रहारविविधश्रीभूषणैर्भूषितम् ।आरोहन्तमनन्तसूरिविमल श्रीवैष्णवैः संवृतंतत्र श्रीयतिसार्वभौमसहितं वन्दे महासुन्दरम् ॥ १०४॥

gāṅgeyāmalaśeṣavāhanamaho sauvarṇamalādimimuktādāmamaṇīndrahāravividhaśrībhūṣaṇairbhūṣitam |ārohantamanantasūrivimala śrīvaiṣṇavaiḥ saṃvṛtaṃtatra śrīyatisārvabhaumasahitaṃ vande mahāsundaram || 104||

मध्येरात्रमहो ततस्तु भगवान् श्रीपौर्णमास्यां यदामध्येवेगवतीं धृतोज्ज्वलमहादीपैः सहस्रज्वलन् ।नृत्यन्तः प्रणमन्ति केचन तदा गायन्ति सम्मोहिताःधुष्यन्तः स्तुतिमङ्गलं पुलकिताः केचित्तु मोहं गताः ॥ १०५॥

madhyerātramaho tatastu bhagavān śrīpaurṇamāsyāṃ yadāmadhyevegavatīṃ dhṛtojjvalamahādīpaiḥ sahasrajvalan |nṛtyantaḥ praṇamanti kecana tadā gāyanti sammohitāḥdhuṣyantaḥ stutimaṅgalaṃ pulakitāḥ kecittu mohaṃ gatāḥ || 105||

मध्येमार्गमहो विचित्रविविधश्रीमण्टपेषु प्रभुश्चित्रालकृतिचित्रमाल्यसफलश्रीमत्सु कौतूहलात् ।स्थित्वा तेषु विहृत्य सज्जनजनान् संवीक्ष्य गच्छन् स मेंभूयात् सुन्दरबाहुरम्बुजमुखः कल्याणसौख्यप्रदः ॥ १०६॥

madhyemārgamaho vicitravividhaśrīmaṇṭapeṣu prabhuścitrālakṛticitramālyasaphalaśrīmatsu kautūhalāt |sthitvā teṣu vihṛtya sajjanajanān saṃvīkṣya gacchan sa meṃbhūyāt sundarabāhurambujamukhaḥ kalyāṇasaukhyapradaḥ || 106||

लब्ध्वा तं मकरन्दमण्टपमहो सस्थासम्भूषितंतत्सौन्दर्यसुवीक्षणात् त्रिजगतां राजाधिराट् सुन्दरः ।शेषारूढमहाप्रभुः परिणतः सर्वैर्महापण्डितैरत्याश्चर्याभून्महागुणगणः सन्तोषपूर्णाशयः ॥ १०७॥

labdhvā taṃ makarandamaṇṭapamaho sasthāsambhūṣitaṃtatsaundaryasuvīkṣaṇāt trijagatāṃ rājādhirāṭ sundaraḥ |śeṣārūḍhamahāprabhuḥ pariṇataḥ sarvairmahāpaṇḍitairatyāścaryābhūnmahāguṇagaṇaḥ santoṣapūrṇāśayaḥ || 107||

आरुहाथ महासुवर्णगडं सन्तोषकोलाहलैलोकानां प्रतिपहिने प्रणमतां शब्दायमानं दिशः ।मध्येमार्गमलङ्कृते सकदलैरिक्वादिभिर्मण्टपेत्यक्त्वा तं कनकासने विलसितं वन्दामहे सुन्दरम् ॥ १०८॥

āruhātha mahāsuvarṇagaḍaṃ santoṣakolāhalailokānāṃ pratipahine praṇamatāṃ śabdāyamānaṃ diśaḥ |madhyemārgamalaṅkṛte sakadalairikvādibhirmaṇṭapetyaktvā taṃ kanakāsane vilasitaṃ vandāmahe sundaram || 108||

तत्रासौ दशरूपधृक् प्रणमतां हषार्थमुत्साहतःपश्यन् मोहनमोहिनीविलसितं धृत्वा जगन्मोहकः ।वीणागानरतं विशेषरसिकर्मक्तैरनन्तैः कृतंश्रुत्वा हृष्टमनाः समस्तजगतां दद्यात् सुखं सुन्दरः ॥ १०९॥

tatrāsau daśarūpadhṛk praṇamatāṃ haṣārthamutsāhataḥpaśyan mohanamohinīvilasitaṃ dhṛtvā jaganmohakaḥ |vīṇāgānarataṃ viśeṣarasikarmaktairanantaiḥ kṛtaṃśrutvā hṛṣṭamanāḥ samastajagatāṃ dadyāt sukhaṃ sundaraḥ || 109||

आरुह्यामललक्षणैः शुभकरं श्रीवाहनं सुन्दरस्तस्माद्वेगवतीमहोत्तरतटे संप्राप्य लक्ष्मीपुरम् ।चोराकारधरः सुवर्णमकुटः पूर्वागतं वाहनंचारुह्यामललोचनः स भवतु क्षेमङ्करो मे सदा ॥ ११०॥

āruhyāmalalakṣaṇaiḥ śubhakaraṃ śrīvāhanaṃ sundarastasmādvegavatīmahottarataṭe saṃprāpya lakṣmīpuram |corākāradharaḥ suvarṇamakuṭaḥ pūrvāgataṃ vāhanaṃcāruhyāmalalocanaḥ sa bhavatu kṣemaṅkaro me sadā || 110||

तस्मात् पूर्वमहापथेन सहसा गच्छन् महासुन्दरश्चोराख्यामलसर्वलक्षणमहासम्पन्नभक्तैर्वृतः ।पापिष्ठानसुरानिहत्य विबुधान् सन्तोष्य कोलाहलैरस्माकं भगवान् समस्तजगतां भूयात् प्रभुः क्षेमदः ॥ १११॥

tasmāt pūrvamahāpathena sahasā gacchan mahāsundaraścorākhyāmalasarvalakṣaṇamahāsampannabhaktairvṛtaḥ |pāpiṣṭhānasurānihatya vibudhān santoṣya kolāhalairasmākaṃ bhagavān samastajagatāṃ bhūyāt prabhuḥ kṣemadaḥ || 111||

लब्ध्वा श्रीवनशैलमम्बुजमुखः श्रीमन्महासुन्दरस्तत्र श्रीकमलालयाकरधृतश्रीहस्तपद्मरतया ।साधं दिव्यसुवर्णनिर्मितमहासिंहासने सुस्थितःसन्तुष्टः शुभमङ्गलं वितरतादस्माकमाद्यः प्रभुः ॥ ११२॥

labdhvā śrīvanaśailamambujamukhaḥ śrīmanmahāsundarastatra śrīkamalālayākaradhṛtaśrīhastapadmaratayā |sādhaṃ divyasuvarṇanirmitamahāsiṃhāsane susthitaḥsantuṣṭaḥ śubhamaṅgalaṃ vitaratādasmākamādyaḥ prabhuḥ || 112||

दिव्यश्रीवृषभाचले मणिमये श्रीमन्महामण्टपेनानारत्नविचित्रवर्णकनकश्रीदिव्यसिंहासने ।भूमाभ्यां करपङ्कजैर्मृदुतरैः संवाहिताधिद्वयःसन्तुष्टः शुभमङ्गलं वितरतादस्माकमाद्यः प्रभुः ॥ ११३॥

divyaśrīvṛṣabhācale maṇimaye śrīmanmahāmaṇṭapenānāratnavicitravarṇakanakaśrīdivyasiṃhāsane |bhūmābhyāṃ karapaṅkajairmṛdutaraiḥ saṃvāhitādhidvayaḥsantuṣṭaḥ śubhamaṅgalaṃ vitaratādasmākamādyaḥ prabhuḥ || 113||

जपाकुसुमबिम्बाभविमाधरभासते ।वनशैलनिवासाय सुन्दरेशाय मङ्गलम् ॥ ११४॥

japākusumabimbābhavimādharabhāsate |vanaśailanivāsāya sundareśāya maṅgalam || 114||

बालार्कशतसाहस्रमकुटेन विराजते ।नितान्तदीर्घललितनायनाय च मङ्गलम् ॥ ११५॥

bālārkaśatasāhasramakuṭena virājate |nitāntadīrghalalitanāyanāya ca maṅgalam || 115||

आपादमौलिपर्यन्तमभिजाताङ्गसम्पदे ।मणिमञ्जुलमञ्जूषाभूषणाय च मङ्गलम् ॥ ११६॥

āpādamauliparyantamabhijātāṅgasampade |maṇimañjulamañjūṣābhūṣaṇāya ca maṅgalam || 116||

उद्योगचक्रविलसद्वामेतरकराय च ।अर्धेन्दुललितोदारललाटाय च मङ्गलम् ॥ ११७॥

udyogacakravilasadvāmetarakarāya ca |ardhendulalitodāralalāṭāya ca maṅgalam || 117||

भूषिते रत्नसङ्घातैवेषभाख्यमहागिरौ ।सोमच्छन्दविमानस्थसुन्दरेशाय मङ्गलम् ॥ ११८॥

bhūṣite ratnasaṅghātaiveṣabhākhyamahāgirau |somacchandavimānasthasundareśāya maṅgalam || 118||

॥ इति श्रीवानाद्रिनाथस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

|| iti śrīvānādrināthastotraṃ sampūrṇam ||