वेङ्कटेश क्षमात्रयस्त्रिंशच्छ्लोकी Shri Venkatesha Kshamatrayastrimshachchhhloki

श्रीमद्वेङ्कटशैलवर्यशिखरे रत्नप्रदीपो महांत्रैलोक्यान्धतमिस्र चूषणकृते यो जाज्वलीति स्फुटम् ।कल्याणव्रजरोध्यनादिसु दृढाघध्वान्त विध्वंसनंकुर्वन्मङ्गलमातनोतु नितरामात्मानुरूपं स नः ॥ १॥

śrīmadveṅkaṭaśailavaryaśikhare ratnapradīpo mahāṃtrailokyāndhatamisra cūṣaṇakṛte yo jājvalīti sphuṭam |kalyāṇavrajarodhyanādisu dṛḍhāghadhvānta vidhvaṃsanaṃkurvanmaṅgalamātanotu nitarāmātmānurūpaṃ sa naḥ || 1||

महामोहमय्यां भवाब्ध्यन्तरीपेमहाधन्वमह्यां मदीयं चरन्तम् ।मृगं स्वान्तनामानमार्ते परीतंमहांहोमृगेन्द्रै रमेशाशु रक्ष ॥ २॥

mahāmohamayyāṃ bhavābdhyantarīpemahādhanvamahyāṃ madīyaṃ carantam |mṛgaṃ svāntanāmānamārte parītaṃmahāṃhomṛgendrai rameśāśu rakṣa || 2||

प्रभो वेङ्कटेश प्रभा भूयमी तेतमः सञ्छिनर्त्ति प्रदेशे ह्यशेषे ।अहो मे हृदद्रेर्गुहागूढमन्धन्तमो नैति नाशं किमेतन्निदानम् ॥ ३॥

prabho veṅkaṭeśa prabhā bhūyamī tetamaḥ sañchinartti pradeśe hyaśeṣe |aho me hṛdadrerguhāgūḍhamandhantamo naiti nāśaṃ kimetannidānam || 3||

अथावैमि वैतन्निदानं हृदाहंसहा त्वत्सपर्याविपर्यासहेतौ ।कुमार्गे महामोहमार्गे सनिष्ठःसुनिष्ठातृभावं प्रभो यद्वहामि ॥ ४॥

athāvaimi vaitannidānaṃ hṛdāhaṃsahā tvatsaparyāviparyāsahetau |kumārge mahāmohamārge saniṣṭhaḥsuniṣṭhātṛbhāvaṃ prabho yadvahāmi || 4||

जनं तावकीनं किमेनं सुदीनंवृथाजातमेवं वृथोपेक्षसे त्वम् ।रमेशैवमेवं वृथोपेक्षसे चेत्क्षमायाः प्रकाशो मदन्येन केन ॥ ५॥

janaṃ tāvakīnaṃ kimenaṃ sudīnaṃvṛthājātamevaṃ vṛthopekṣase tvam |rameśaivamevaṃ vṛthopekṣase cetkṣamāyāḥ prakāśo madanyena kena || 5||

मदन्यः क्व विप्रेषु वैश्येषुराजस्वथो शूद्रजातिष्वथो सङ्करेषु ।निकृष्टः क्व दृष्टः क्व वा ते क्षमायाःप्रकाशो रमेष ध्रुवं स्यात्प्रहीणः ॥ ६॥

madanyaḥ kva vipreṣu vaiśyeṣurājasvatho śūdrajātiṣvatho saṅkareṣu |nikṛṣṭaḥ kva dṛṣṭaḥ kva vā te kṣamāyāḥprakāśo rameṣa dhruvaṃ syātprahīṇaḥ || 6||

रमा सा क्व याता क्षमोद्वोधिनी तेममातुल्यमाता तवोरस्थलस्था ।ममाभाग्यजातात्तवाभोग्यभूतारमापि प्रभो किं प्रमोदावहा ते ॥ ७॥

ramā sā kva yātā kṣamodvodhinī temamātulyamātā tavorasthalasthā |mamābhāgyajātāttavābhogyabhūtāramāpi prabho kiṃ pramodāvahā te || 7||

क्षमा यातु गुप्ता रमाया विधेयंक्व वात्सल्यभूमा यतो दोषिवृन्दम् ।महानन्दमेति ह्यहो मत्प्रवर्जेप्रवृत्तिः किमस्य प्रभो वेङ्कटेश ॥ ८॥

kṣamā yātu guptā ramāyā vidheyaṃkva vātsalyabhūmā yato doṣivṛndam |mahānandameti hyaho matpravarjepravṛttiḥ kimasya prabho veṅkaṭeśa || 8||

दया सा क्व याता यया दुःखिबन्धोपरेषां विषादो वृषाद्रीश नाश्यः ।ममामन्ददुःखप्रणाशे प्रकाशंन सा यातुमर्हा किमस्याव्रतं किम् ॥ ९॥

dayā sā kva yātā yayā duḥkhibandhopareṣāṃ viṣādo vṛṣādrīśa nāśyaḥ |mamāmandaduḥkhapraṇāśe prakāśaṃna sā yātumarhā kimasyāvrataṃ kim || 9||

परित्यज्य भोगं परव्योमनिस्वंमहानन्दधामन्यपीहाहि शैले ।यदर्थे समायास्तदर्थे विचिन्त्यप्रभो वेङ्कटेश द्रुतं मां सुरक्ष ॥ १०॥

parityajya bhogaṃ paravyomanisvaṃmahānandadhāmanyapīhāhi śaile |yadarthe samāyāstadarthe vicintyaprabho veṅkaṭeśa drutaṃ māṃ surakṣa || 10||

पुरा कस्य चिद्रो महापापदाहात्अभूत्ते भिदा श्रीगिरे वेङ्कटेति ।ममा तुल्यपाप प्रदाहात्तवाद्यअभिधा स्यान्नवीना रमेशाखिलेड्या ॥ ११॥

purā kasya cidro mahāpāpadāhātabhūtte bhidā śrīgire veṅkaṭeti |mamā tulyapāpa pradāhāttavādyaabhidhā syānnavīnā rameśākhileḍyā || 11||

ममामन्द पापप्रवृत्तेर्निवृत्तिंयदीक्षेत भो भो भवान् रक्षितुं माम् ।तदामन्दकल्लोलजालाकुलेब्धौभवान् स्नातुमिच्छेद्विरामं निरीक्ष्य ॥ १२॥

mamāmanda pāpapravṛtternivṛttiṃyadīkṣeta bho bho bhavān rakṣituṃ mām |tadāmandakallolajālākulebdhaubhavān snātumicchedvirāmaṃ nirīkṣya || 12||

क्व तञ्चक्रमास्ते निकृत्तारिचक्रंभवद्भक्तचक्रे शुभं येन चक्रे ।हरे चक्रमेतत्तवैतज्जनस्यप्रभूंताघचक्रं न किम् छेत्तुमीष्टे ॥ १३॥

kva tañcakramāste nikṛttāricakraṃbhavadbhaktacakre śubhaṃ yena cakre |hare cakrametattavaitajjanasyaprabhūṃtāghacakraṃ na kim chettumīṣṭe || 13||

नियुज्य स्वचक्रं ममाघौघचक्रंन चेच्छेत्स्यसि त्वं नदा कस्य हानिःतवैवेति सत्यं यदेतज्जगत्यावशं कोऽपि यायादिनीक्षा कृतेयम् ॥ १४॥

niyujya svacakraṃ mamāghaughacakraṃna cecchetsyasi tvaṃ nadā kasya hāniḥtavaiveti satyaṃ yadetajjagatyāvaśaṃ ko'pi yāyādinīkṣā kṛteyam || 14||

निकृष्टोत्तमं मा विक्रुद्वं विवायानुकम्पां विदध्या यदि त्वं रमेश ।तदैतत्समीक्ष्येह वश्या भवेयुस्तवानेकलोका निकृष्टाश्च शिष्टा ॥ १५॥

nikṛṣṭottamaṃ mā vikrudvaṃ vivāyānukampāṃ vidadhyā yadi tvaṃ rameśa |tadaitatsamīkṣyeha vaśyā bhaveyustavānekalokā nikṛṣṭāśca śiṣṭā || 15||

ममोत्तुङ्गचेतस्तुरंगोधिरोहोचितस्तेधिरूढो मनोजाधिराजा ।निरस्याशु तं भोः सभारोह तं किंवृथोपेक्षसे त्वं त्वं त्वदीयं तुरङ्गम् ॥ १६॥

mamottuṅgacetasturaṃgodhirohocitastedhirūḍho manojādhirājā |nirasyāśu taṃ bhoḥ sabhāroha taṃ kiṃvṛthopekṣase tvaṃ tvaṃ tvadīyaṃ turaṅgam || 16||

मदीये त्वदीयालयेनादिसिद्धेह्वदीश त्वदन्ये परीवारयुक्ताः ।कदाचित्समागत्य तिष्ठन्ति तान्नोनिरस्येर्यदि स्यात्तदीयं गृहं तत् ॥ १७॥

madīye tvadīyālayenādisiddhehvadīśa tvadanye parīvārayuktāḥ |kadācitsamāgatya tiṣṭhanti tānnonirasyeryadi syāttadīyaṃ gṛhaṃ tat || 17||

महादुष्टकाम प्रभृत्यन्त्यवर्णोषितेस्वान्तसद्मन्यशुद्धे मदीये ।निरस्याशु तं ते पदाम्भोजयुग्मप्रवेशे न शुद्धं गृहं तद्विधेहि ॥ १८॥

mahāduṣṭakāma prabhṛtyantyavarṇoṣitesvāntasadmanyaśuddhe madīye |nirasyāśu taṃ te padāmbhojayugmapraveśe na śuddhaṃ gṛhaṃ tadvidhehi || 18||

भवद्दिव्यदेह प्रभादीपजालप्रभाभिर्विधुन्वन् प्रकृष्टं तमिस्रम् ।त्वदीयैः सह त्वं कुटुम्बै रमेशवसास्मिन् गृहे मे सुखी स्वान्तनाम्नि ॥ १९॥

bhavaddivyadeha prabhādīpajālaprabhābhirvidhunvan prakṛṣṭaṃ tamisram |tvadīyaiḥ saha tvaṃ kuṭumbai rameśavasāsmin gṛhe me sukhī svāntanāmni || 19||

अविद्यार्कवृक्षं हृदावालरूढममानादिमूलं विभिन्दन् विमूलम् ।समावाप्य बीजं त्वदीयांघ्रिभक्तिप्रकृष्टाम्रबीजम् रमेशेह रक्ष ॥ २०॥

avidyārkavṛkṣaṃ hṛdāvālarūḍhamamānādimūlaṃ vibhindan vimūlam |samāvāpya bījaṃ tvadīyāṃghribhaktiprakṛṣṭāmrabījam rameśeha rakṣa || 20||

त्वदाज्ञावशेनादधानोऽपि किञ्चित्स्वतन्त्रोऽहमेवं करोमी त्यहंयुः ।सुधा भावमेनं वृथा भावय त्वंत्वदाधीन्यभावं सदा भावयेश ॥ २१॥

tvadājñāvaśenādadhāno'pi kiñcitsvatantro'hamevaṃ karomī tyahaṃyuḥ |sudhā bhāvamenaṃ vṛthā bhāvaya tvaṃtvadādhīnyabhāvaṃ sadā bhāvayeśa || 21||

बहिर्भावयामि स्ववाचाखिलानित्वदीयान्यमूनीति भो वेङ्कटेश ।हृदि त्वध्यवस्ये ममैवोपभोग्यअन्यमूनीति नित्यं जहीदं रमेश ॥ २२॥

bahirbhāvayāmi svavācākhilānitvadīyānyamūnīti bho veṅkaṭeśa |hṛdi tvadhyavasye mamaivopabhogyaanyamūnīti nityaṃ jahīdaṃ rameśa || 22||

परस्वस्पृहा मे सदा वोभवीतिप्रथीयस्यमुष्याशुभेनैमि मोदम् ।परस्यासु नाशे तदीयं मदीयंभवेदिव्यहोमे दुराशां जहीश ॥ २३॥

parasvaspṛhā me sadā vobhavītiprathīyasyamuṣyāśubhenaimi modam |parasyāsu nāśe tadīyaṃ madīyaṃbhavedivyahome durāśāṃ jahīśa || 23||

परालाभलब्धप्रणाशाववेक्ष्यप्रपद्ये महालाभयुग्मप्रमोदम् ।धनाप्तौ परस्य स्वीकीयस्य नाशंभजामीत्यसूयां जहि श्रीनिवास ॥ २४॥

parālābhalabdhapraṇāśāvavekṣyaprapadye mahālābhayugmapramodam |dhanāptau parasya svīkīyasya nāśaṃbhajāmītyasūyāṃ jahi śrīnivāsa || 24||

परस्वापहारे मम स्वापहारःपरानर्थदृष्टौ ममानर्थलाभः ।परानन्दलाभे ममानन्दलाभोमहानित्यमूं मे मनीषां विधत्स्व ॥ २५॥

parasvāpahāre mama svāpahāraḥparānarthadṛṣṭau mamānarthalābhaḥ |parānandalābhe mamānandalābhomahānityamūṃ me manīṣāṃ vidhatsva || 25||

महाकण्टकारिं महासङ्कटंभोस्त्वंघ्रिप्रफुल्लारविन्दार्पणेन ।इमं देशमाधा मुदं संदधानंभवद्भक्तसंघं महान्तं रमेश ॥ २६॥

mahākaṇṭakāriṃ mahāsaṅkaṭaṃbhostvaṃghripraphullāravindārpaṇena |imaṃ deśamādhā mudaṃ saṃdadhānaṃbhavadbhaktasaṃghaṃ mahāntaṃ rameśa || 26||

अकल्याणमेतं सकल्याणमाधाःकिमत्रादिमूलं न जाने रमेश ।अथावैमि हेतुं तवाध्याजभूयःकृपापारिसिन्धो प्ररीराहमेव ॥ २७॥

akalyāṇametaṃ sakalyāṇamādhāḥkimatrādimūlaṃ na jāne rameśa |athāvaimi hetuṃ tavādhyājabhūyaḥkṛpāpārisindho prarīrāhameva || 27||

सकृते पदाब्जप्रचारेण नालंविवा यान्यदेशे निवासे निकामम् ।इहैवास त्वं ममत्वं वह त्वंकिमर्थे तवार्थे त्वदन्यः प्रपश्ये ॥ २८॥

sakṛte padābjapracāreṇa nālaṃvivā yānyadeśe nivāse nikāmam |ihaivāsa tvaṃ mamatvaṃ vaha tvaṃkimarthe tavārthe tvadanyaḥ prapaśye || 28||

अथैकोऽपि को वा त्वदर्थे त्वदन्यःसमालक्षितुं वा समारक्षितुं वा ।समर्थोऽस्ति लक्ष्मीपते वेङ्कटाद्रेःपते तत्र किम् वाधिकं नेह किं वा ॥ २९॥

athaiko'pi ko vā tvadarthe tvadanyaḥsamālakṣituṃ vā samārakṣituṃ vā |samartho'sti lakṣmīpate veṅkaṭādreḥpate tatra kim vādhikaṃ neha kiṃ vā || 29||

यद्रप्यस्ति तत्र त्वदावासभूम्नातदत्रापि च स्यत्त्वदीयागमश्चेत् ।ममामन्द पापप्रवृत्तिं निरीक्ष्यअगमश्चेन्न ते स्यादत्ता कस्य हानिः ॥ ३०॥

yadrapyasti tatra tvadāvāsabhūmnātadatrāpi ca syattvadīyāgamaścet |mamāmanda pāpapravṛttiṃ nirīkṣyaagamaścenna te syādattā kasya hāniḥ || 30||

अथाल्पस्य हेतोर्विहातुं बहु स्यात्तवेदं न युक्तं प्रभो वेङ्कटेश ।अथानल्प पापप्रवृत्तिर्मदीयानिवर्त्या न किं तेऽखिलाघौघनाशिन् ॥ ३१॥

athālpasya hetorvihātuṃ bahu syāttavedaṃ na yuktaṃ prabho veṅkaṭeśa |athānalpa pāpapravṛttirmadīyānivartyā na kiṃ te'khilāghaughanāśin || 31||

मृगपतिपदं श्वारूढश्वेन्निबद्धसटाजटीमप्यनलमिभराट्कुंभाभेदिप्रभूतरवे यया ।प्रथमगुरुभिर्गीतं नेच्ये विडम्बयता मयाशुनयसदृशं हास्यं प्राप्तं तथा नियतं त्विदम् ॥ ३२॥

mṛgapatipadaṃ śvārūḍhaśvennibaddhasaṭājaṭīmapyanalamibharāṭkuṃbhābhediprabhūtarave yayā |prathamagurubhirgītaṃ necye viḍambayatā mayāśunayasadṛśaṃ hāsyaṃ prāptaṃ tathā niyataṃ tvidam || 32||

इत्थं श्री वेङ्कटाद्रिप्रभुपदयुगलीभक्तवर्यस्य गङ्गाविष्णोर्याञ्चाविशेषाद्व्यरचि कृतिरियं वेङ्कटेशक्षमायः ।श्रीशैलानन्तवर्यान्वयसमुदयिनावेङ्कटार्येण भक्त्या निक्षिप्ता तत्पदाब्जेमुदमतितनुतां तन्वतां स्वान्तदेशे ॥ ३३॥

itthaṃ śrī veṅkaṭādriprabhupadayugalībhaktavaryasya gaṅgāviṣṇoryāñcāviśeṣādvyaraci kṛtiriyaṃ veṅkaṭeśakṣamāyaḥ |śrīśailānantavaryānvayasamudayināveṅkaṭāryeṇa bhaktyā nikṣiptā tatpadābjemudamatitanutāṃ tanvatāṃ svāntadeśe || 33||

॥ इति श्रीमदनन्ताचार्यविरचितं श्री वेङ्कटेशक्षमात्रयस्त्रिंशच्छ्लोकीस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

|| iti śrīmadanantācāryaviracitaṃ śrī veṅkaṭeśakṣamātrayastriṃśacchlokīstotraṃ sampūrṇam ||