गीतगाङ्गेयम् अथवा सुब्रह्मण्याष्टपदी सटीक Shri Gitagangeyam Shubrahmanya Ashtapadi Vith Notes

ईन्त्रोदुच्तिओन्

īntroduction

श्लोकाःकस्त्वं ब्रूहि ? दयस्व मे अतिपलितः ! कस्ते पिता ? कामजित् !सम्प्राप्तोऽसि कुतः ? अचलात् ! किमु फलं मुख्यं ? प्रियालोकनम् !तन्मे अद्य एहि सहायतां दुहितुः इत्युक्त्वा पुलिन्दे गतेवल्लीषण्मुखयोः भवन्तु भवतां भद्रप्रदाः केलयः ॥ श्लो\। १॥(शार्दूलविक्रीडितम् – षर्दुल-विक्रिदितम् ंएत्रे : १९ ष्य्ल्लब्लेस् पेर् क़ुअर्तेर्)श्रीमन्मयूरभूधरशिखर आभरणस्य भगवतः कृपया !श्रीसुब्रह्मण्यस्य प्रचोदितो अयं जनः प्रयतते अत्र हि ॥ श्लो\। २॥(मयूरभूधर = ख़ुन्रक्कुदि ःइल्ल्)सौपर्वणीं इह गिरं सफलां विधातुंवाञ्छन् विचित्रसरसां कवितां च लब्धुम् ।श्रीविश्वनाथकविः आतनुते अद्य हृद्यंश्रीमत्कुमारचरितामृतवर्षि काव्यम् ॥ श्लो\। ३॥जहतु कालभयं रसिका जनाःदधतु काव्यं इदं हृदि वाचि च ।ददतु शम्भुसुते निजचेतसःचरितुं अन्तरमाश्रितवत्सले ॥ श्लो\। ४॥(द्रुतविलम्बित ंएत्रे : ड्रुतविलम्बित – १२ ष्य्ल्लब्लेस् पेर् क़ुअर्तेर्)लक्ष्मीं पक्ष्मलयति उदारललितां व्याकोचयति अन्वहम्वाचं माक्षिकचातुरीपरजुषं पुष्णाति पुण्यं यशः ।आधत्ते भजतां अरोगतनुतां अन्यादृशं वैभवंदत्ते दारुणमोहवारणचणं बोधं नृणां षण्मुखः ॥ श्लो\। ५॥(शार्दूलविक्रीडितम् – षर्दुल-विक्रिदितम् ंएत्रे : १९ ष्य्ल्लब्लेस् पेर् क़ुअर्तेर्)अष्टपदी १ ंअलव ऱग, आदि टलअमरनदीसलिले, (प्रभो कुमार) रविकोटिसमानम् ।पनितमहामुनिकृतबहुमानम् । षण्मुख धृततैजसरूप ॥जय शिखिशैलपते ॥ १॥

ślokāḥkastvaṃ brūhi ? dayasva me atipalitaḥ ! kaste pitā ? kāmajit !samprāpto'si kutaḥ ? acalāt ! kimu phalaṃ mukhyaṃ ? priyālokanam !tanme adya ehi sahāyatāṃ duhituḥ ityuktvā pulinde gatevallīṣaṇmukhayoḥ bhavantu bhavatāṃ bhadrapradāḥ kelayaḥ || ślo\| 1||(śārdūlavikrīḍitam – ṣardula-vikriditam ṃetre : 19 ṣyllables per क़uarter)śrīmanmayūrabhūdharaśikhara ābharaṇasya bhagavataḥ kṛpayā !śrīsubrahmaṇyasya pracodito ayaṃ janaḥ prayatate atra hi || ślo\| 2||(mayūrabhūdhara = ख़unrakkudi ḥill)sauparvaṇīṃ iha giraṃ saphalāṃ vidhātuṃvāñchan vicitrasarasāṃ kavitāṃ ca labdhum |śrīviśvanāthakaviḥ ātanute adya hṛdyaṃśrīmatkumāracaritāmṛtavarṣi kāvyam || ślo\| 3||jahatu kālabhayaṃ rasikā janāḥdadhatu kāvyaṃ idaṃ hṛdi vāci ca |dadatu śambhusute nijacetasaḥcarituṃ antaramāśritavatsale || ślo\| 4||(drutavilambita ṃetre : ḍrutavilambita – 12 ṣyllables per क़uarter)lakṣmīṃ pakṣmalayati udāralalitāṃ vyākocayati anvahamvācaṃ mākṣikacāturīparajuṣaṃ puṣṇāti puṇyaṃ yaśaḥ |ādhatte bhajatāṃ arogatanutāṃ anyādṛśaṃ vaibhavaṃdatte dāruṇamohavāraṇacaṇaṃ bodhaṃ nṛṇāṃ ṣaṇmukhaḥ || ślo\| 5||(śārdūlavikrīḍitam – ṣardula-vikriditam ṃetre : 19 ṣyllables per क़uarter)aṣṭapadī 1 ṃalava raga, ādi ṭalaamaranadīsalile, (prabho kumāra) ravikoṭisamānam |panitamahāmunikṛtabahumānam | ṣaṇmukha dhṛtataijasarūpa ||jaya śikhiśailapate || 1||

हिमगिरितटनिकटे, (प्रभो कुमार) शरकानननिष्ठे ।तदनु विराजितजलजवरिष्ठे । षण्मुख श्रितदैवतजाल ॥जय शिखिशैलपते ॥ २॥

himagiritaṭanikaṭe, (prabho kumāra) śarakānananiṣṭhe |tadanu virājitajalajavariṣṭhe | ṣaṇmukha śritadaivatajāla ||jaya śikhiśailapate || 2||

विबुधजनसमुदये, (प्रभो कुमार) परिवारकभावम् ।गतवति योजितशावकभावम् । षण्मुख रुचिभर रमणीय ॥जय शिखिशैलपते ॥ ३॥

vibudhajanasamudaye, (prabho kumāra) parivārakabhāvam |gatavati yojitaśāvakabhāvam | ṣaṇmukha rucibhara ramaṇīya ||jaya śikhiśailapate || 3||

हरिवचसा उपगते, (प्रभो कुमार) बहुलासमुदाये ।तु इमं अनुजागृहि हितस्नुतपेये । षण्मुख शिशुषट्कलदीप्त ॥जय शिखिशैलपते ॥ ४॥

harivacasā upagate, (prabho kumāra) bahulāsamudāye |tu imaṃ anujāgṛhi hitasnutapeye | ṣaṇmukha śiśuṣaṭkaladīpta ||jaya śikhiśailapate || 4||

वृषभगते गिरिशे, (प्रभो कुमार) स्वविलोकनकामे ।समुपगते मुदमापितसोमे । षण्मुख गिरिजाकलितैक्य ॥जय शिखिशैलपते ॥ ५॥

vṛṣabhagate giriśe, (prabho kumāra) svavilokanakāme |samupagate mudamāpitasome | ṣaṇmukha girijākalitaikya ||jaya śikhiśailapate || 5||

पयसि वदनगलिते, (प्रभो कुमार) जननीसुवितीर्णे ।मुनितनयान्वितसरसि सुपूर्णे । षण्मुख श्रितशैलसुताङ्क ॥जय शिखिशैलपते ॥ ६॥

payasi vadanagalite, (prabho kumāra) jananīsuvitīrṇe |munitanayānvitasarasi supūrṇe | ṣaṇmukha śritaśailasutāṅka ||jaya śikhiśailapate || 6||

त्वयि चलति सपितृके, (प्रभो कुमार) रजताचलशृङ्गे ।विविधविलासक्रतुवसिततुङ्गे। षण्मुख सुरभयहरलील ॥जय शिखिशैलपते ॥ ७॥

tvayi calati sapitṛke, (prabho kumāra) rajatācalaśṛṅge |vividhavilāsakratuvasitatuṅge| ṣaṇmukha surabhayaharalīla ||jaya śikhiśailapate || 7||

ससुहृद् अखिलभुवने, (प्रभो कुमार) कृतवान् असि लीलाम् ।इतरसुदुर्लभविभवविशालाम् । षण्मुख बहुविक्रमशील ॥जय शिखिशैलपते ॥ ८॥

sasuhṛd akhilabhuvane, (prabho kumāra) kṛtavān asi līlām |itarasudurlabhavibhavaviśālām | ṣaṇmukha bahuvikramaśīla ||jaya śikhiśailapate || 8||

स्वीकुरु ललितपदं, (प्रभो कुमार) स्तवं अतिरसभरितम् ।विश्वनाथकविना कृतं एतम् । षण्मुख नववीरसमेत ॥जय शिखिशैलपते ॥ ९॥

svīkuru lalitapadaṃ, (prabho kumāra) stavaṃ atirasabharitam |viśvanāthakavinā kṛtaṃ etam | ṣaṇmukha navavīrasameta ||jaya śikhiśailapate || 9||

श्लोकौगङ्गां तुङ्गयते, मुदा शरवणं शर्मप्रदं तन्वतेदेवान् मोदयते, पयोदबहुलामातॄः निजाः कुर्वते ।शापान्मोचयते पराशरसुतान् आतन्वते सम्मतंपित्रा, सर्वजगत्तले कलयते लीलां नमस्ते विभो ॥ श्लो\। ६॥(शार्दूलविक्रीडितम् – षर्दुल-विक्रिदितम् ंएत्रे : १९ ष्य्ल्लब्लेस् पेर् क़ुअर्तेर्)मुक्तान् उद्धरते, शुचं शमयते, सौलभ्यं आबिभ्रतेविद्यां वेदयते गुणान् घटयते शक्तिक्षये बिभ्रते ।पापं लोपयते, कलिं लघयते, नीरोगतां तन्वतेवीरान् पालयते, दयां कलयते, वल्लीश तुभ्यं नमः ॥ श्लो\। ७॥(शार्दूलविक्रीडितम् – षर्दुल-विक्रिदितम् ंएत्रे : १९ ष्य्ल्लब्लेस् पेर् क़ुअर्तेर्)रजतशिलोच्चयभूषण । भवभीषण ।विदलितकनकमहीध्र ॥ जय जय देव गुह ॥ १॥

ślokaugaṅgāṃ tuṅgayate, mudā śaravaṇaṃ śarmapradaṃ tanvatedevān modayate, payodabahulāmātṝḥ nijāḥ kurvate |śāpānmocayate parāśarasutān ātanvate sammataṃpitrā, sarvajagattale kalayate līlāṃ namaste vibho || ślo\| 6||(śārdūlavikrīḍitam – ṣardula-vikriditam ṃetre : 19 ṣyllables per क़uarter)muktān uddharate, śucaṃ śamayate, saulabhyaṃ ābibhratevidyāṃ vedayate guṇān ghaṭayate śaktikṣaye bibhrate |pāpaṃ lopayate, kaliṃ laghayate, nīrogatāṃ tanvatevīrān pālayate, dayāṃ kalayate, vallīśa tubhyaṃ namaḥ || ślo\| 7||(śārdūlavikrīḍitam – ṣardula-vikriditam ṃetre : 19 ṣyllables per क़uarter)rajataśiloccayabhūṣaṇa | bhavabhīṣaṇa |vidalitakanakamahīdhra || jaya jaya deva guha || 1||

मुनिमखजनुरजशासन । भयनाशन ।श्रितसुरबलपतिभाव ॥ जय जय देव गुह ॥ २॥

munimakhajanurajaśāsana | bhayanāśana |śritasurabalapatibhāva || jaya jaya deva guha || 2||

निगडितमत्तविरिञ्चन । बुधरञ्जन ।प्रणवपदार्थ पुराण ॥ जय जय देव गुह ॥ ३॥

nigaḍitamattaviriñcana | budharañjana |praṇavapadārtha purāṇa || jaya jaya deva guha || 3||

निजवपुषा पितृमोहन । शिखिवाहन ।नवमणिमयगलहार ॥ जय जय देव गुह ॥ ४॥

nijavapuṣā pitṛmohana | śikhivāhana |navamaṇimayagalahāra || jaya jaya deva guha || 4||

क्रौञ्चमहीधरभेदन । शुभसाधन ॥विनिहततारकदैत्य ॥ जय जय देव गुह ॥ ५॥

krauñcamahīdharabhedana | śubhasādhana ||vinihatatārakadaitya || jaya jaya deva guha || 5||

सिंहमुखासुरखण्डन । कलिदण्डन ।रणहतसुररिपुशूर ॥ जय जय देव गुह ॥ ६॥

siṃhamukhāsurakhaṇḍana | kalidaṇḍana |raṇahatasuraripuśūra || jaya jaya deva guha || 6||

सुरपतितनुजावल्लभ । रिपुदुर्लभ ।कृतपरशिखरिविलास ॥ जय जय देव गुह ॥ ७॥

surapatitanujāvallabha | ripudurlabha |kṛtaparaśikharivilāsa || jaya jaya deva guha || 7||

शुभं इह मे प्रतिपादय । सकृपोदय ।तव पदकमलनताय ॥ जय जय देव गुह ॥ ८॥

śubhaṃ iha me pratipādaya | sakṛpodaya |tava padakamalanatāya || jaya jaya deva guha || 8||

विश्वनाथकविभाषितम् । गुणभूषितम् ।शृणु वरमङ्गलगीतम् ॥ जय जय देव गुह ॥ ९॥

viśvanāthakavibhāṣitam | guṇabhūṣitam |śṛṇu varamaṅgalagītam || jaya jaya deva guha || 9||

श्लोकःमारुत्वतीमदनमाद्यदपाङ्गसङ्घैःकातर्यविस्मयसुहृत्त्वमृदुप्रसङ्गैः ।इन्दीवरस्रगभिमण्डितवद् विभान्तीश्रेयः तनोतु शरसम्भवगण्डपाली ॥ श्लो\। ८॥

ślokaḥmārutvatīmadanamādyadapāṅgasaṅghaiḥkātaryavismayasuhṛttvamṛduprasaṅgaiḥ |indīvarasragabhimaṇḍitavad vibhāntīśreyaḥ tanotu śarasambhavagaṇḍapālī || ślo\| 8||

श्लोकौवने वल्लीं भिल्लीं विकचनवमल्लीमृदुतनुंमुहुर्नत्वा स्मृत्वा गुहगुणम् अरुद्ध्वा धृतिलवम् ।स्मराधीनां दीनां ज्वरं असहमानां विरहजंसखी वाणीं एणीशिशुदृशं अभाणीत् सुधिषणा ॥ श्लो\। ९॥(शिखरिणी – ंएत्रे : षिखरिनि – १७ ष्य्ल्लब्लेस् पेर् क़ुअर्तेर्)तव श्रान्त्याः शान्त्यै प्रियसखि निशाजागरपरिश्रमात् पद्म उशीरादि उपहरणजातादपि मुहुः ।प्रबुद्धा निद्रायाः स्वयं उपनताया अहमहोब्रुवे स्वप्नोदन्तं श्रुणु समवधेहि त्यज शुचम् ॥ श्लो\। १०॥(शिखरिणी – ंएत्रे: षिखरिनि – १७ ष्य्ल्लब्लेस् पेर् क़ुअर्तेर्)स्कन्दमहीभृति राजतभूधरशृङ्गगते भृशतुङ्गे ।नवमणिमण्डलमण्डितसौधतलान्तिककेसररङ्गे ॥ १॥

ślokauvane vallīṃ bhillīṃ vikacanavamallīmṛdutanuṃmuhurnatvā smṛtvā guhaguṇam aruddhvā dhṛtilavam |smarādhīnāṃ dīnāṃ jvaraṃ asahamānāṃ virahajaṃsakhī vāṇīṃ eṇīśiśudṛśaṃ abhāṇīt sudhiṣaṇā || ślo\| 9||(śikhariṇī – ṃetre : ṣikharini – 17 ṣyllables per क़uarter)tava śrāntyāḥ śāntyai priyasakhi niśājāgarapariśramāt padma uśīrādi upaharaṇajātādapi muhuḥ |prabuddhā nidrāyāḥ svayaṃ upanatāyā ahamahobruve svapnodantaṃ śruṇu samavadhehi tyaja śucam || ślo\| 10||(śikhariṇī – ṃetre: ṣikharini – 17 ṣyllables per क़uarter)skandamahībhṛti rājatabhūdharaśṛṅgagate bhṛśatuṅge |navamaṇimaṇḍalamaṇḍitasaudhatalāntikakesararaṅge || 1||

पल्लवीसखि शृणु वलरिपुदुहितृसदेशे ।हृष्यति हरतनुभूः सुरभौ इह लसद् उपकाननदेशे ॥मधुरमरन्दमदाकुलमञ्जुलगीतमिलिन्दकदम्बे ।विकचकुसुमभरनामितभासुरकेसरतरुनिकुरुम्बे ॥ २॥

pallavīsakhi śṛṇu valaripuduhitṛsadeśe |hṛṣyati haratanubhūḥ surabhau iha lasad upakānanadeśe ||madhuramarandamadākulamañjulagītamilindakadambe |vikacakusumabharanāmitabhāsurakesaratarunikurumbe || 2||

पथिकमनोभृशकम्पनपण्डितचम्पकसम्पदुदारे ।सुललितवकुलकुलोल्लासनवति धूलिविधूनिततीरे ॥ ३॥

pathikamanobhṛśakampanapaṇḍitacampakasampadudāre |sulalitavakulakulollāsanavati dhūlividhūnitatīre || 3||

दिनमणिकरपरिरम्भविकस्वरसारसिनीरमणीये ।रुचिरमृणाललतासनसुहितमरालनिनदकमनीये ॥ ४॥

dinamaṇikaraparirambhavikasvarasārasinīramaṇīye |ruciramṛṇālalatāsanasuhitamarālaninadakamanīye || 4||

मनसिजनरपतिसहकृतिपटुतमपुष्पितमन्त्ररसाले ।सुमसमयश्रीतिलकमतिप्रथतिलकमहीरुहजाले ॥ ५॥

manasijanarapatisahakṛtipaṭutamapuṣpitamantrarasāle |sumasamayaśrītilakamatiprathatilakamahīruhajāle || 5||

पुष्पितमाधविकापरिरम्भणविकसितचारुलवङ्गे ।मदनकृपाणभ्रमकरकिंशुकधुतपथिकाब्जदृगङ्गे ॥ ६॥

puṣpitamādhavikāparirambhaṇavikasitacārulavaṅge |madanakṛpāṇabhramakarakiṃśukadhutapathikābjadṛgaṅge || 6||

कुपितवधूजनमाननिवारणहर्षितयुवजनगम्ये ।सौरभपल्लवचर्वणपुष्यत्कोकिलकूजनरम्ये ॥ ७॥

kupitavadhūjanamānanivāraṇaharṣitayuvajanagamye |saurabhapallavacarvaṇapuṣyatkokilakūjanaramye || 7||

कुरबकरेणुसमावृतदशदिशि विदलितनीलतमाले ।युवजनरतिजश्रमजलवारकमलयजमारुतबाले ॥ ८॥

kurabakareṇusamāvṛtadaśadiśi vidalitanīlatamāle |yuvajanaratijaśramajalavārakamalayajamārutabāle || 8||

विश्वनाथकविना रचितं इदं षण्मुखभक्तिनिदानम् ।सुरभिसमयवनवर्णननिरतं जयतु चिरं भुवि गानम् ॥ ९॥

viśvanāthakavinā racitaṃ idaṃ ṣaṇmukhabhaktinidānam |surabhisamayavanavarṇananirataṃ jayatu ciraṃ bhuvi gānam || 9||

श्लोकौमदकलकलकण्ठीकन्धरानर्गल उद्यत्कलकलरवपूरैः पोषयन् पञ्चबाणम् ।घटभवगिरिजातो वातपोतो अभियातःतपति विरहिचेतो मारसेनाधिनेता ॥ श्लो\। ११॥(मालिनी – ंएत्रे: ंअलिनि – १५ ष्य्ल्लब्लेस् पेर् क़ुअर्तेर्)उत्फुल्लन्नवमल्लिकापरिमलौद्गारप्रियम्भावुकश्रीखण्डाचलवातधूतविकसत् चाम्पेयभूमीरुहाः । (श्रीकण्ठाचल)भृङ्गालिङ्गितभृङ्गझङ्कृतिमहाहुङ्कारसन्तर्जितैःनीयन्ते कथमपि अमी विरहिभिः वासन्तिकाः वासराः ॥ श्लो\। १२॥(शार्दूलविक्रीडितं ंएत्रे: षर्दुल-विक्रिदित – १९ ष्य्ल्लब्लेस् पेर् क़ुअर्तेर्)

ślokaumadakalakalakaṇṭhīkandharānargala udyatkalakalaravapūraiḥ poṣayan pañcabāṇam |ghaṭabhavagirijāto vātapoto abhiyātaḥtapati virahiceto mārasenādhinetā || ślo\| 11||(mālinī – ṃetre: ṃalini – 15 ṣyllables per क़uarter)utphullannavamallikāparimalaudgārapriyambhāvukaśrīkhaṇḍācalavātadhūtavikasat cāmpeyabhūmīruhāḥ | (śrīkaṇṭhācala)bhṛṅgāliṅgitabhṛṅgajhaṅkṛtimahāhuṅkārasantarjitaiḥnīyante kathamapi amī virahibhiḥ vāsantikāḥ vāsarāḥ || ślo\| 12||(śārdūlavikrīḍitaṃ ṃetre: ṣardula-vikridita – 19 ṣyllables per क़uarter)

श्लोकःस्वसेवनायातसुपर्वयौवतप्रसाधनाभ्यर्हितरामणीयकम् ।कुमारं आरामगतं स्मरन्ती असौसखी बभाषे पुनरेव वल्लिकाम् ॥ श्लो\। १३॥अष्टपदी ४ ऱमक्रिय ऱग, आदि टलकुण्डलमण्डितगण्डतलाञ्चितषण्मुखपङ्कजशाली ।सान्ध्यपयोदतटिद्भ्रमदायिक्रोडकनवमणिमाली ॥ १॥

ślokaḥsvasevanāyātasuparvayauvataprasādhanābhyarhitarāmaṇīyakam |kumāraṃ ārāmagataṃ smarantī asausakhī babhāṣe punareva vallikām || ślo\| 13||aṣṭapadī 4 ramakriya raga, ādi ṭalakuṇḍalamaṇḍitagaṇḍatalāñcitaṣaṇmukhapaṅkajaśālī |sāndhyapayodataṭidbhramadāyikroḍakanavamaṇimālī || 1||

पल्लवीगुह इह खेलति केलिपरे । विबुधविलासवधूनिकरे ॥गायति काचन सुन्दरवीणागुणरणनोद्यतहस्ता ।तोयजवदना कोकिलकूजितहुङ्कृतिकरणे शस्ता ॥ २॥

pallavīguha iha khelati kelipare | vibudhavilāsavadhūnikare ||gāyati kācana sundaravīṇāguṇaraṇanodyatahastā |toyajavadanā kokilakūjitahuṅkṛtikaraṇe śastā || 2||

नृत्यति काचन चलमणिहारं ललितविहारमुदारम् ।नित्यमुदं परितोषयितुं गुहं अकृतकवाणीसारम् ॥ ३॥

nṛtyati kācana calamaṇihāraṃ lalitavihāramudāram |nityamudaṃ paritoṣayituṃ guhaṃ akṛtakavāṇīsāram || 3||

काचन परिमलपूरितदशदिशमृगमदं अङ्गजलोला ।स्पर्शसुखानुबुभूषुः अकार्षीद् अधिनिटिलं सुरबाला ॥ ४॥

kācana parimalapūritadaśadiśamṛgamadaṃ aṅgajalolā |sparśasukhānububhūṣuḥ akārṣīd adhiniṭilaṃ surabālā || 4||

काचन मलयजपङ्कविलेपनकैतवतो गुहगात्रम् ।हृषिततनूरुहं आस्पृशति स्वयं अङ्गजपौरुषपात्रम् ॥ ५॥

kācana malayajapaṅkavilepanakaitavato guhagātram |hṛṣitatanūruhaṃ āspṛśati svayaṃ aṅgajapauruṣapātram || 5||

बाहुयुगेन मृदङ्गवरं परिरभ्य मुदाऽऽशयमेका ।वादननर्तितवाहमयूरं व्यञ्जयति स्वं अभीका ॥ ६॥

bāhuyugena mṛdaṅgavaraṃ parirabhya mudā''śayamekā |vādananartitavāhamayūraṃ vyañjayati svaṃ abhīkā || 6||

केचन युवतिजना विलसन्मणिनूपुरनादमखेदम् ।विदधति मण्डललास्यविलासं सवलयकरतलवादम् ॥ ७॥

kecana yuvatijanā vilasanmaṇinūpuranādamakhedam |vidadhati maṇḍalalāsyavilāsaṃ savalayakaratalavādam || 7||

काचन हृष्यति काचन खिद्यति काचन लिखति पृथिव्याम् ।काचन लज्जितवदना तिष्ठति हसति च काचिद् अटव्याम् ॥ ८॥

kācana hṛṣyati kācana khidyati kācana likhati pṛthivyām |kācana lajjitavadanā tiṣṭhati hasati ca kācid aṭavyām || 8||

विश्वनाथकविभाषितं इदमपि कलयतु कुशलं अशेषम् ।कलितललितपुरशासनसूनोः स्वैरविलासविशेषम् ॥ ९॥

viśvanāthakavibhāṣitaṃ idamapi kalayatu kuśalaṃ aśeṣam |kalitalalitapuraśāsanasūnoḥ svairavilāsaviśeṣam || 9||

श्लोकाःसर्वानन्दन इन्दुसुन्दरमुखः कान्तां उपान्तस्थितांपश्यन् सस्मितं अप्सरःकुलमपि स्वच्छन्दलीला आकुलम् ।आनन्दाम्बुधिमग्नचेतनं अयं कुर्वन् अपाङ्गेक्षणैःभद्रं कन्दलयतु अमन्दं अनिशं चन्द्रार्धभृत्नन्दनः ॥ श्लो\। १४॥(शार्दूलविक्रीडितम् – षर्दुल-विक्रिदितम् ंएत्रे : १९ ष्य्ल्लब्लेस् पेर् क़ुअर्तेर्)कङ्केलीप्रसवाभिभूषितवपुः कञ्जेक्षणालिङ्गितःकण्ठेकालसुतः कनत्कुरबक अम्भोजस्रग् उद्भासितः ।काश्मीरद्रवसिक्तचन्दनरसालिप्तो विदध्यात् शुभम्कन्दर्पायुतकोटिकान्तिरनिशं शृङ्गारसम्राड् असौ ॥ श्लो\। १५॥(शार्दूलविक्रीडितम् – षर्दुल-विक्रिदितम् ंएत्रे : १९ ष्य्ल्लब्लेस् पेर् क़ुअर्तेर्)कल्याणाचलकार्मुकाचलशिलाबाभास्यमानः स्मरत्सन्तापापहचित्रबन्धनलसत्स्कन्दाचल आरामकः ।पायाद् अस्खलितआत्मशक्तिः अनिशं शक्तिं कराब्जे वहन्स्निग्धआखण्डलनन्दनासहचरः सामोदसोमोदयः ॥ श्लो\। १६॥(शार्दूलविक्रीडितम् – षर्दुल-विक्रिदितम् ंएत्रे : १९ ष्य्ल्लब्लेस् पेर् क़ुअर्तेर्)इति श्रीविश्वनाथकृतौ गीतगाङ्गेयकाव्ये सामोदसोमोदयो नाम प्रथमःसर्गः ।

ślokāḥsarvānandana indusundaramukhaḥ kāntāṃ upāntasthitāṃpaśyan sasmitaṃ apsaraḥkulamapi svacchandalīlā ākulam |ānandāmbudhimagnacetanaṃ ayaṃ kurvan apāṅgekṣaṇaiḥbhadraṃ kandalayatu amandaṃ aniśaṃ candrārdhabhṛtnandanaḥ || ślo\| 14||(śārdūlavikrīḍitam – ṣardula-vikriditam ṃetre : 19 ṣyllables per क़uarter)kaṅkelīprasavābhibhūṣitavapuḥ kañjekṣaṇāliṅgitaḥkaṇṭhekālasutaḥ kanatkurabaka ambhojasrag udbhāsitaḥ |kāśmīradravasiktacandanarasālipto vidadhyāt śubhamkandarpāyutakoṭikāntiraniśaṃ śṛṅgārasamrāḍ asau || ślo\| 15||(śārdūlavikrīḍitam – ṣardula-vikriditam ṃetre : 19 ṣyllables per क़uarter)kalyāṇācalakārmukācalaśilābābhāsyamānaḥ smaratsantāpāpahacitrabandhanalasatskandācala ārāmakaḥ |pāyād askhalitaātmaśaktiḥ aniśaṃ śaktiṃ karābje vahansnigdhaākhaṇḍalanandanāsahacaraḥ sāmodasomodayaḥ || ślo\| 16||(śārdūlavikrīḍitam – ṣardula-vikriditam ṃetre : 19 ṣyllables per क़uarter)iti śrīviśvanāthakṛtau gītagāṅgeyakāvye sāmodasomodayo nāma prathamaḥsargaḥ |

श्लोकःश्रुत्वा स्वीयसखीवचो वनचरी कृच्छ्रेण शय्यातलात्उत्थाय अतनुतापवेपिततनुः निश्वासपर्याकुला ।विश्वस्य आत्मसखीं सगद्गदमिदं बाष्पायमाणा अब्रवीत्विश्वाधीशगजास्यसोदरमहालावण्यकृष्टान्तरा ॥ श्लो\। १७॥(शार्दूलविक्रीडितम् – षर्दुल-विक्रिदितम् ंएत्रे : १९ ष्य्ल्लब्लेस् पेर् क़ुअर्तेर्)अष्टपदी ५ टोदि ऱग, आदि टलकुञ्जरवदनसहोदरं आश्रितजनपरिपालनधीरम् ।मधुपैः सम्भृतमञ्जुमधूद्भवपुष्पविचित्रितहारम् ॥ १॥

ślokaḥśrutvā svīyasakhīvaco vanacarī kṛcchreṇa śayyātalātutthāya atanutāpavepitatanuḥ niśvāsaparyākulā |viśvasya ātmasakhīṃ sagadgadamidaṃ bāṣpāyamāṇā abravītviśvādhīśagajāsyasodaramahālāvaṇyakṛṣṭāntarā || ślo\| 17||(śārdūlavikrīḍitam – ṣardula-vikriditam ṃetre : 19 ṣyllables per क़uarter)aṣṭapadī 5 ṭodi raga, ādi ṭalakuñjaravadanasahodaraṃ āśritajanaparipālanadhīram |madhupaiḥ sambhṛtamañjumadhūdbhavapuṣpavicitritahāram || 1||

पल्लवीशैले गुहं इह कलितविहारम् । सखि कलये हृदि गिरिशकुमारम् ॥मेचकराजितमेचकितल्लजवाहनं आत्तशरासम् ।हसितपचेलिमबिम्बफलाधरसङ्क्रमणाञ्चितहासम् ॥ २॥

pallavīśaile guhaṃ iha kalitavihāram | sakhi kalaye hṛdi giriśakumāram ||mecakarājitamecakitallajavāhanaṃ āttaśarāsam |hasitapacelimabimbaphalādharasaṅkramaṇāñcitahāsam || 2||

किङ्किणिसङ्गिशुकोदरसोदरमणिघटिताङ्गिकभाजम् ।कीरमुखाकृतिनखमुखशीलितवलरिपुजोद्यदुरोजम् ॥ ३॥

kiṅkiṇisaṅgiśukodarasodaramaṇighaṭitāṅgikabhājam |kīramukhākṛtinakhamukhaśīlitavalaripujodyadurojam || 3||

अधरतलाहितसुमधुरवैणवराववशीकृतलोकम् ।केतुसमुज्ज्वलतमचरणायुधबोधितवैबुधलोकम् ॥ ४॥

adharatalāhitasumadhuravaiṇavarāvavaśīkṛtalokam |ketusamujjvalatamacaraṇāyudhabodhitavaibudhalokam || 4||

पञ्चशराकृतिवञ्चनदीक्षितविग्रहकान्तिमनोज्ञम् ।वारणवदनसुरारिकलेवरदारणलब्धसमज्ञम् ॥ ५॥

pañcaśarākṛtivañcanadīkṣitavigrahakāntimanojñam |vāraṇavadanasurārikalevaradāraṇalabdhasamajñam || 5||

काञ्चनतन्तुविनिर्मितचेलविभासुरनैजवलग्नम् ।परमदयालुतया लघुतारितसंसृतिसागरमग्नम् ॥ ६॥

kāñcanatantuvinirmitacelavibhāsuranaijavalagnam |paramadayālutayā laghutāritasaṃsṛtisāgaramagnam || 6||

श्रुतिपुटमूलगतातिकृपारससार्द्रविलोचनकञ्जम् ।वैणिकमुनिवरवीणावर्णितसङ्गतशुभगुणपुञ्जम् ॥ ७॥

śrutipuṭamūlagatātikṛpārasasārdravilocanakañjam |vaiṇikamunivaravīṇāvarṇitasaṅgataśubhaguṇapuñjam || 7||

मुखरितहाटककल्पितकाञ्चीपरिहितकटिगतचेलम् ।मणिमकुटीपरिरञ्जितशीर्षं दैवतसैनिकपालम् ॥ ८॥

mukharitahāṭakakalpitakāñcīparihitakaṭigatacelam |maṇimakuṭīparirañjitaśīrṣaṃ daivatasainikapālam || 8||

विश्वनाथकविभणितं इदं गुहमोदकरं सुविकासम् ।भजतु सदैव कुमारगुणावलिवर्णनतत्त्वविलासम् ॥ ९॥

viśvanāthakavibhaṇitaṃ idaṃ guhamodakaraṃ suvikāsam |bhajatu sadaiva kumāraguṇāvalivarṇanatattvavilāsam || 9||

श्लोकःप्रतपति सदा कामे का मे गतिः भविता अधुना ?दहति पवनश्चेतो न इतो अस्ति उपाय उदासितुम् ।विहरति निजारामं कामं गते अपि शिवात्मजेसखि मम मनो मानं नूनं जहाति करोमि किम् ? ॥ श्लो\। १८॥(हरिणी – ःअरिनि ंएत्रे – १७ ष्य्ल्लब्लेस् पेर् क़ुअर्तेर्)अष्टपदी ६ ख़म्भोजि ऱग, ट्रिपुत टलविरचितकङ्कुवन अवनया कृततरुणवनेचरवेषम् ।द्रावितशुकपिकशारिकया धृतपटुमृगयापरितोषम् ॥ १॥

ślokaḥpratapati sadā kāme kā me gatiḥ bhavitā adhunā ?dahati pavanaśceto na ito asti upāya udāsitum |viharati nijārāmaṃ kāmaṃ gate api śivātmajesakhi mama mano mānaṃ nūnaṃ jahāti karomi kim ? || ślo\| 18||(hariṇī – ḥarini ṃetre – 17 ṣyllables per क़uarter)aṣṭapadī 6 ख़mbhoji raga, ṭriputa ṭalaviracitakaṅkuvana avanayā kṛtataruṇavanecaraveṣam |drāvitaśukapikaśārikayā dhṛtapaṭumṛgayāparitoṣam || 1||