व्याघ्रालयेशशतकम् अथवा वैकोम महादेवशतकम् Shrivyaghralayeshashatakam

चित्रं कालस्य शक्त्या प्रशिथिलभुवनैश्चर्यभूम्ना समिन्धेयत्र त्रैलोक्यनाथः पथि पथिकजनाराधनार्थं कपाली ।पुत्रः श्रीषण्मुखश्चोत्तरभुवि भगवान् वासुदेवश्च शैवंसत्रं किं वर्ण्यते तच्चिवशिव शिवलोकायते व्यग्रदेशः ॥ १॥

citraṃ kālasya śaktyā praśithilabhuvanaiścaryabhūmnā samindheyatra trailokyanāthaḥ pathi pathikajanārādhanārthaṃ kapālī |putraḥ śrīṣaṇmukhaścottarabhuvi bhagavān vāsudevaśca śaivaṃsatraṃ kiṃ varṇyate taccivaśiva śivalokāyate vyagradeśaḥ || 1||

सङ्केते योजनाभिस्तिसृभिरभिमिते शङ्करस्य प्रसिद्धेसन्त्यद्यापि प्रतिष्ठाः शतमखहरमष्टोत्तरं देवतानाम् ।सङ्ख्या नास्ति द्विजानां सदनमिह सहस्त्राधिकं यत्र सर्वेसन्तुष्यन्त्याशु तं द्रागखिलभयहरं व्याघ्रदेशं प्रपद्ये ॥ २॥

saṅkete yojanābhistisṛbhirabhimite śaṅkarasya prasiddhesantyadyāpi pratiṣṭhāḥ śatamakhaharamaṣṭottaraṃ devatānām |saṅkhyā nāsti dvijānāṃ sadanamiha sahastrādhikaṃ yatra sarvesantuṣyantyāśu taṃ drāgakhilabhayaharaṃ vyāghradeśaṃ prapadye || 2||

आस्ताञ्चोरारिराजग्रहपरिभवभीरन्तकस्याप्यशङकंशास्ता यत्रास्ति संवत्सरभजनमृते मण्डलेनापि चित्रम् ।भक्तानां भुक्तिमुक्ती वितरति भगवानाशुतोष्यस्तमेतंभक्त्या वैयाघ्रदेशं वयमपि शरणं प्राप्नुमो वाञ्छिताप्त्यै ॥ ३॥

āstāñcorārirājagrahaparibhavabhīrantakasyāpyaśaṅakaṃśāstā yatrāsti saṃvatsarabhajanamṛte maṇḍalenāpi citram |bhaktānāṃ bhuktimuktī vitarati bhagavānāśutoṣyastametaṃbhaktyā vaiyāghradeśaṃ vayamapi śaraṇaṃ prāpnumo vāñchitāptyai || 3||

शिष्टा यं यान्ति दिश्यः दिग्भ्यः स्वयमपि च यतो हन्त धावन्ति दिष्टयादुष्टाः सर्वेऽपि तस्मादभयदमनिशं व्याघ्रदेशं शरण्यम् ।पुष्टं सम्प्राप्य शम्भुं शरणमुपगतोऽस्मीश्वरस्य प्रसादात्कष्टे कालेऽप्यकस्मात् कलयति करुणां केषुचित् कामवैरी ॥ ४॥

śiṣṭā yaṃ yānti diśyaḥ digbhyaḥ svayamapi ca yato hanta dhāvanti diṣṭayāduṣṭāḥ sarve'pi tasmādabhayadamaniśaṃ vyāghradeśaṃ śaraṇyam |puṣṭaṃ samprāpya śambhuṃ śaraṇamupagato'smīśvarasya prasādātkaṣṭe kāle'pyakasmāt kalayati karuṇāṃ keṣucit kāmavairī || 4||

वन्दे वर्णानशेषान् परतरभगवद् ग्रामगानाश्रमान् वावन्धान भक्तानभक्तानजमृगगजगोपक्षिसर्पादिजन्तून् ।पुण्यानप्यग्रहारानखिलमठगणानापणान् वृक्षपङ्क्तिंतृण्यां च व्याघ्रगेहत्रिनयनकृतसान्निध्यसङ्केतरूढाम् ॥ ५॥

vande varṇānaśeṣān paratarabhagavad grāmagānāśramān vāvandhāna bhaktānabhaktānajamṛgagajagopakṣisarpādijantūn |puṇyānapyagrahārānakhilamaṭhagaṇānāpaṇān vṛkṣapaṅktiṃtṛṇyāṃ ca vyāghragehatrinayanakṛtasānnidhyasaṅketarūḍhām || 5||

मा भृन्मे जन्मभूमौ मम यदि मरणानन्तरं व्याघ्रदेशेशोभातोतत्रिलोके भवतु भगवतो धाम्नि मानुष्यमास्ताम् ।जीवोऽयं जङ्गमत्वेऽप्यनतिरतिरिह स्थावरत्वेऽपि जनन्मीदेवैरप्यर्च्यते तद्विदुरजविदुरव्यासवाल्मीकिमुख्याः ॥ ६॥

mā bhṛnme janmabhūmau mama yadi maraṇānantaraṃ vyāghradeśeśobhātotatriloke bhavatu bhagavato dhāmni mānuṣyamāstām |jīvo'yaṃ jaṅgamatve'pyanatiratiriha sthāvaratve'pi jananmīdevairapyarcyate tadvidurajaviduravyāsavālmīkimukhyāḥ || 6||

पष्याम्यन्तः पवित्रं परमपशुपतिस्थानमानन्द भूम्नाविश्वं विस्मृत्य लीये विमलतरपरब्रह्मसायुज्यसौख्ये ।नश्यत्त्राये समाधौ नगवरतनयावल्लभे भक्तिमैत्रीविश्वासान् प्रार्थये प्राञ्जलिरहमनिशं व्याघ्रगेहेश ईशे ॥ ७॥

paṣyāmyantaḥ pavitraṃ paramapaśupatisthānamānanda bhūmnāviśvaṃ vismṛtya līye vimalataraparabrahmasāyujyasaukhye |naśyattrāye samādhau nagavaratanayāvallabhe bhaktimaitrīviśvāsān prārthaye prāñjalirahamaniśaṃ vyāghrageheśa īśe || 7||

यत्र त्रैलोक्यनाथत्रिनयनभगवन्नित्यसान्निध्ययोगात्सत्रं सान्द्रं समस्तास्सुरसुरमुनयो मानुषीभूय यात्वा ।धन्यैः सर्वैर्मनुश्यैः सहचरभजनं कुर्वते सर्वलोकाःमन्ये यान्तीश्वरस्योदर इव सततं व्याघ्रगेहे च चित्रम् ॥ ८॥

yatra trailokyanāthatrinayanabhagavannityasānnidhyayogātsatraṃ sāndraṃ samastāssurasuramunayo mānuṣībhūya yātvā |dhanyaiḥ sarvairmanuśyaiḥ sahacarabhajanaṃ kurvate sarvalokāḥmanye yāntīśvarasyodara iva satataṃ vyāghragehe ca citram || 8||

ब्रह्मण्यास्तिक्यसत्यार्जवविनयदयौदार्यदाक्षिण्यभाजांसाम्योनस्थानमानस्वजनधनवतां व्याघ्रदेशद्विजानाम् ।योगो योग्येऽत्र पात्रे कलयतु करुणामर्थिने नीवृदन्तर्भागे भाग्यैकलभ्ये दिशतु च शरणं नीलकण्ठोपकण्ठे ॥ ९॥

brahmaṇyāstikyasatyārjavavinayadayaudāryadākṣiṇyabhājāṃsāmyonasthānamānasvajanadhanavatāṃ vyāghradeśadvijānām |yogo yogye'tra pātre kalayatu karuṇāmarthine nīvṛdantarbhāge bhāgyaikalabhye diśatu ca śaraṇaṃ nīlakaṇṭhopakaṇṭhe || 9||

योगे यः सज्जनानां त्रिजगति महतां व्याघ्रदेशद्विजानांयोगे यः सम्यगिन्धे रजनिकर इव व्योमदेशद्विजानाम् ।भागेनेशो यदात्मा भवति स भगवत्कार्यकर्तैहिकान् मेभोगान् पुष्णातु शोणाचलनिलयमहादेवदेशद्विजन्मा ॥ १०॥

yoge yaḥ sajjanānāṃ trijagati mahatāṃ vyāghradeśadvijānāṃyoge yaḥ samyagindhe rajanikara iva vyomadeśadvijānām |bhāgeneśo yadātmā bhavati sa bhagavatkāryakartaihikān mebhogān puṣṇātu śoṇācalanilayamahādevadeśadvijanmā || 10||

भस्मव्यालिप्तभक्तावलिपरिकलितस्नानपानादिपूतेयस्मिन् स्नाता नरौघा यमपुरगमनं यातनाद्यं च हित्वा ।सेवन्ते व्याघ्रगेहाधिपपरमशिवं प्राप्य सारूप्यवन्तोदेवन्ते तत्र नित्यं भवतु भवतटाकोत्तमे मज्जनं मे ॥ ११॥

bhasmavyāliptabhaktāvaliparikalitasnānapānādipūteyasmin snātā naraughā yamapuragamanaṃ yātanādyaṃ ca hitvā |sevante vyāghragehādhipaparamaśivaṃ prāpya sārūpyavantodevante tatra nityaṃ bhavatu bhavataṭākottame majjanaṃ me || 11||

विश्वव्याप्तं विरिश्चादिभिरपि विचितं तत्त्वमत्यन्तशुद्धंशश्वच्छान्तं शशाङ्काङ्कितमतिधवलं दृष्टवान्यस्य मूले ।विश्वामित्रप्रभावः शिव शिव भगवान् व्याघ्रपादः स भास्वःनश्वत्थोऽस्माकमंहो हरतु हरिहरब्रह्ममुख्यामरात्मा ॥ १२॥

viśvavyāptaṃ viriścādibhirapi vicitaṃ tattvamatyantaśuddhaṃśaśvacchāntaṃ śaśāṅkāṅkitamatidhavalaṃ dṛṣṭavānyasya mūle |viśvāmitraprabhāvaḥ śiva śiva bhagavān vyāghrapādaḥ sa bhāsvaḥnaśvattho'smākamaṃho haratu hariharabrahmamukhyāmarātmā || 12||

यच्छाया पादभाजां हरति भवपरीतापमध्वश्रमान्तंतुच्छो वृक्षस्तुषारो मरुदपि कुरुते यस्य वेदिं पवित्राम् ।अच्छामारुह्य लोकस्त्यजति परमधःपातशङ्कां स मुक्त्यामिच्छामीशस्य शाखी दिशतु मम महान् व्याघ्रगेहान्तगाही ॥ १३॥

yacchāyā pādabhājāṃ harati bhavaparītāpamadhvaśramāntaṃtuccho vṛkṣastuṣāro marudapi kurute yasya vediṃ pavitrām |acchāmāruhya lokastyajati paramadhaḥpātaśaṅkāṃ sa muktyāmicchāmīśasya śākhī diśatu mama mahān vyāghragehāntagāhī || 13||

मूलं पाताललोके मुनिभिरपि नुतं सत्यलोके किलाग्रंभूलोके मध्यमात्रं मणिकटकदृढं दृश्यते यस्य पीनम् ।सेवारोहावरोहानसुरसुरजना येन तन्वन्ति मन्येदेवस्य व्याघ्रगेहे बहिरूपनिहितं चिन्तयन्तं ध्वजेन्द्रम् ॥ १४॥

mūlaṃ pātālaloke munibhirapi nutaṃ satyaloke kilāgraṃbhūloke madhyamātraṃ maṇikaṭakadṛḍhaṃ dṛśyate yasya pīnam |sevārohāvarohānasurasurajanā yena tanvanti manyedevasya vyāghragehe bahirūpanihitaṃ cintayantaṃ dhvajendram || 14||

स्थूलं तुङ्ग गभीरं परिकलितमहावेदिमूलं पताकामालाभिः किङ्किणीभिर्मणिमयकटकैः कङ्कणैश्चोल्लसन्तम् ।तालाकारं कठोरं वृषभपरिवृढेनाङ्कितं काङ्कटीकंव्यालोक्यं व्याघ्रगेहे बहिरुपनिहितं भावये केतुदण्डम् ॥ १५॥

sthūlaṃ tuṅga gabhīraṃ parikalitamahāvedimūlaṃ patākāmālābhiḥ kiṅkiṇībhirmaṇimayakaṭakaiḥ kaṅkaṇaiścollasantam |tālākāraṃ kaṭhoraṃ vṛṣabhaparivṛḍhenāṅkitaṃ kāṅkaṭīkaṃvyālokyaṃ vyāghragehe bahirupanihitaṃ bhāvaye ketudaṇḍam || 15||

शिष्टानिष्टातिदुष्टासुररुधिरझरी तुन्दिला तुङ्गदंष्ट्रातुष्टा रुष्टाट्टहासत्रुटितविधिकटाहोदरोदारवीर्या ।तिष्ठन्ती तिन्दुकाधोभुवि भुजधृतनानायुधा भद्रकाली(तिन्दुकः कश्चित् वृक्षविशेषः)कष्टं तीव्रं कलिं नः शमयतु विशदं व्याघ्रदेशेशकन्या ॥ १६॥

śiṣṭāniṣṭātiduṣṭāsurarudhirajharī tundilā tuṅgadaṃṣṭrātuṣṭā ruṣṭāṭṭahāsatruṭitavidhikaṭāhodarodāravīryā |tiṣṭhantī tindukādhobhuvi bhujadhṛtanānāyudhā bhadrakālī(tindukaḥ kaścit vṛkṣaviśeṣaḥ)kaṣṭaṃ tīvraṃ kaliṃ naḥ śamayatu viśadaṃ vyāghradeśeśakanyā || 16||

भद्रान् भर्गस्य भक्तान भसितसितजटाभस्मरुद्राक्षमालाजालालङ्कारकान्तानभिनवपरिधानोत्तरीयाभिरामान् ।दन्तश्रीभिर्दिगन्तानपि धवलयतः सन्ततं व्याघ्रपुर्यामन्तर्भूताननन्तानहमनुकलये पावनान् पापशान्त्यै ॥ १७॥

bhadrān bhargasya bhaktāna bhasitasitajaṭābhasmarudrākṣamālājālālaṅkārakāntānabhinavaparidhānottarīyābhirāmān |dantaśrībhirdigantānapi dhavalayataḥ santataṃ vyāghrapuryāmantarbhūtānanantānahamanukalaye pāvanān pāpaśāntyai || 17||

प्रादक्षिण्यानिशाम्रेडिभिरतिनिबिडर्जङ्गमानेकपङ्क्तिप्राकारभ्रान्तिरीशाङ्गणभुवि मिषतां तन्यते यैर्जनानाम् ।प्रातः प्रारभ्य शश्वत्प्रगुणितभगवन्नामसङ्कीर्तनाद्यान्प्राज्ञान् व्याघ्रालयाधीश्वरभजनजनान् प्राञ्जलीन् भावये तान् ॥ १८॥

prādakṣiṇyāniśāmreḍibhiratinibiḍarjaṅgamānekapaṅktiprākārabhrāntirīśāṅgaṇabhuvi miṣatāṃ tanyate yairjanānām |prātaḥ prārabhya śaśvatpraguṇitabhagavannāmasaṅkīrtanādyānprājñān vyāghrālayādhīśvarabhajanajanān prāñjalīn bhāvaye tān || 18||

दिव्या दीपा यदीया दिवि भुवि भुवने भोगिनां चान्धकारंप्रव्याप्तं द्रावयन्ति प्रबलतममलं बाह्यमाभ्यन्तरं च ।नव्या नानाश्मक्लृप्ता नयनपथनभोनाकलोकातिगा साभव्याय व्याघ्रगेहाम्बरवरसहजा वेदिका नोऽस्तु नित्यम् ॥ १९॥

divyā dīpā yadīyā divi bhuvi bhuvane bhogināṃ cāndhakāraṃpravyāptaṃ drāvayanti prabalatamamalaṃ bāhyamābhyantaraṃ ca |navyā nānāśmaklṛptā nayanapathanabhonākalokātigā sābhavyāya vyāghragehāmbaravarasahajā vedikā no'stu nityam || 19||

कालारेः कार्यकाराः शिव शिव करदा वावनीन्द्राश्च कालेकाले नित्यान्नदानोत्सवनियमविधेः सर्वसम्भारजातम् ।भूलोकात् कृत्स्नतोऽस्मादनवधिमनुजैराहरन्तीह यस्यांस्थूलाकारातुला सा लसतु मम हृदि व्याघ्रगेहापग्रशाला ॥ २०॥

kālāreḥ kāryakārāḥ śiva śiva karadā vāvanīndrāśca kālekāle nityānnadānotsavaniyamavidheḥ sarvasambhārajātam |bhūlokāt kṛtsnato'smādanavadhimanujairāharantīha yasyāṃsthūlākārātulā sā lasatu mama hṛdi vyāghragehāpagraśālā || 20||

राज्ञां कैङ्कर्यमास्ताममरपरिवृढा शङ्कराज्ञाकरत्वात्प्राप्य प्रायो यतन्ते यजनसदनतश्चातिपूते यदन्ते ।शक्रः सर्वङ्कषोऽग्निः पचति पटुतरं वाति वायुर्यथेष्टंपाथः सूतेऽम्बुपालो लसतु मन हृदि व्याघ्रगेहायशाला ॥ २१॥

rājñāṃ kaiṅkaryamāstāmamaraparivṛḍhā śaṅkarājñākaratvātprāpya prāyo yatante yajanasadanataścātipūte yadante |śakraḥ sarvaṅkaṣo'gniḥ pacati paṭutaraṃ vāti vāyuryatheṣṭaṃpāthaḥ sūte'mbupālo lasatu mana hṛdi vyāghragehāyaśālā || 21||

अन्येषां सक्तिरास्तामतिरजतगिरीनन्नशैलानसङ्खथानह्नायैवोपदंशानपि विरचयतो यस्थ वह्नयाद्यपेक्षा ।मन्ये मर्त्यत्वसिद्धथै भवतु भगवतो व्याघ्रगेहाग्रशालाधन्या यत्पादधूल्या धरणिरपि नमो भूमिदेवाय तस्मै ॥ २२॥

anyeṣāṃ saktirāstāmatirajatagirīnannaśailānasaṅkhathānahnāyaivopadaṃśānapi viracayato yastha vahnayādyapekṣā |manye martyatvasiddhathai bhavatu bhagavato vyāghragehāgraśālādhanyā yatpādadhūlyā dharaṇirapi namo bhūmidevāya tasmai || 22||

यातायातत्रिलोकीजनजनितजगत्कुड्यकुट्टाकघुष्टयाप्रातः सायं सदापि प्रबलबहुलकोलाहलैर्यत्र नित्यम् ।मध्याह्णे मान्यवर्णार्णवमणिमकुटान्यन्यवर्णार्णवेभ्योवर्धन्ते व्याघ्रगेहाम्बरवरमनिशं नस्तदन्तः समिन्धाम् ॥ २३॥

yātāyātatrilokījanajanitajagatkuḍyakuṭṭākaghuṣṭayāprātaḥ sāyaṃ sadāpi prabalabahulakolāhalairyatra nityam |madhyāhṇe mānyavarṇārṇavamaṇimakuṭānyanyavarṇārṇavebhyovardhante vyāghragehāmbaravaramaniśaṃ nastadantaḥ samindhām || 23||

विप्राः कत्यस्तसङ्ख्या अपि भुवि विबुधाश्चावतीर्य द्विजत्वंबिभ्राणा यत्र शङ्के सह सकलमहीदेवसङ्घेन भुक्त्वा ।भुक्तीच्छाभूमनित्यक्षतनिजयजनांशामृतेच्छा भवन्तिव्यक्तं वैयाघ्रगेहाम्बरवरमनिशं नस्तदन्तः समिन्धाम् ॥ २४॥

viprāḥ katyastasaṅkhyā api bhuvi vibudhāścāvatīrya dvijatvaṃbibhrāṇā yatra śaṅke saha sakalamahīdevasaṅghena bhuktvā |bhuktīcchābhūmanityakṣatanijayajanāṃśāmṛtecchā bhavantivyaktaṃ vaiyāghragehāmbaravaramaniśaṃ nastadantaḥ samindhām || 24||

भक्तः श्रीबिल्वमाङ्गल्यक यैति भगवान् भक्तिसाक्षात्कृतश्रीकृष्णः कृत्स्नः प्रदेशं शिवशिवजटिलं वीक्ष्य देहेन गेहम् ।गत्वा गौरीशमश्नु द्विजजनवनगं यत्र दृष्टवा सजग्धिंचक्रे वैयाघ्रगेहाम्बरवरमनिशं नस्तदन्तः समिन्धाम् ॥ २५॥

bhaktaḥ śrībilvamāṅgalyaka yaiti bhagavān bhaktisākṣātkṛtaśrīkṛṣṇaḥ kṛtsnaḥ pradeśaṃ śivaśivajaṭilaṃ vīkṣya dehena geham |gatvā gaurīśamaśnu dvijajanavanagaṃ yatra dṛṣṭavā sajagdhiṃcakre vaiyāghragehāmbaravaramaniśaṃ nastadantaḥ samindhām || 25||

ब्रह्मक्षत्रार्यशूद्राद्यनवधिजनताभुक्तभूयिष्ठभिस्साशिष्टोच्छिष्टान्नसम्भावितसकलचरस्थावरात्मप्रपञ्चम् ।ब्रह्मज्योतिःस्वरूपं यदखिलमनघं शुद्धयशुद्धी न यस्मिन्न्सम्यग्वैयाघ्रगेहाम्बरवरमनिशं नस्तदन्तः समिन्धाम् ॥ २६॥

brahmakṣatrāryaśūdrādyanavadhijanatābhuktabhūyiṣṭhabhissāśiṣṭocchiṣṭānnasambhāvitasakalacarasthāvarātmaprapañcam |brahmajyotiḥsvarūpaṃ yadakhilamanaghaṃ śuddhayaśuddhī na yasminnsamyagvaiyāghragehāmbaravaramaniśaṃ nastadantaḥ samindhām || 26||

इन्द्राद्या लोकपाला प्रतिदिशमधिकारास्पदभ्रंशभीत्यातन्द्रां त्यक्त्वा तपस्यां विदधति हिमवातातपासारसाहाः ।चन्द्रापीडस्य विष्वग्बहुलबलिशिलात्मना यत्र नित्यं रूपतां प्राप्य यत्रसन्द्रष्टव्यं तदाभ्यन्तरमजिरमवेद् व्याघ्रगेहेशितुर्माम् ॥ २७॥

indrādyā lokapālā pratidiśamadhikārāspadabhraṃśabhītyātandrāṃ tyaktvā tapasyāṃ vidadhati himavātātapāsārasāhāḥ |candrāpīḍasya viṣvagbahulabaliśilātmanā yatra nityaṃ rūpatāṃ prāpya yatrasandraṣṭavyaṃ tadābhyantaramajiramaved vyāghrageheśiturmām || 27||

स्तम्भौगैः शातकौम्भैः शमनजिदभिषेकाम्बुकुम्भैरसङ्ख्यैःशुम्भन्तं शम्भुभक्तैर्विगतभवभयैर्वीतडम्भैर्विभान्तम् ।फुम्भिन्याधारमम्भोधरसरणिरुधं सम्भृताभोगयोगंगम्भीरं व्याघ्रगेहात्रिपुरहरमहामण्डपं गन्तुमीहे ॥ २८॥

stambhaugaiḥ śātakaumbhaiḥ śamanajidabhiṣekāmbukumbhairasaṅkhyaiḥśumbhantaṃ śambhubhaktairvigatabhavabhayairvītaḍambhairvibhāntam |phumbhinyādhāramambhodharasaraṇirudhaṃ sambhṛtābhogayogaṃgambhīraṃ vyāghragehātripuraharamahāmaṇḍapaṃ gantumīhe || 28||

श्रीमद्रामायण भागवतमपि महाभारतं सेतिहासंधीमत्सङ्घैः पुराणं सकलमपि सदा पठ्यते यत्र नित्यम् ।सामाद्याम्नायमन्त्रव्रजजपभगवन्नामगानादिमन्तंसामोदं व्याघ्रगेहत्रिपुरहरमहामण्डपं चिन्तये तम् ॥ २९॥

śrīmadrāmāyaṇa bhāgavatamapi mahābhārataṃ setihāsaṃdhīmatsaṅghaiḥ purāṇaṃ sakalamapi sadā paṭhyate yatra nityam |sāmādyāmnāyamantravrajajapabhagavannāmagānādimantaṃsāmodaṃ vyāghragehatripuraharamahāmaṇḍapaṃ cintaye tam || 29||

भाट्टप्राभाकरव्याकरणविधिभिर्वेदवेदान्तचिन्ताभाम्भिर्भट्टारकौघैरमितमखिशतैः शास्त्रिभट्टैश्च भान्तम् ।प्रेष्टुं ष्टं साष्टाङ्गयोगाभ्यसनकृतधियां प्रौढयोगीश्वराणांप्रेम्णा वैयाघ्रगेहत्रिपुरहरमहामण्डपं भावयेऽहम् ॥ ३०॥

bhāṭṭaprābhākaravyākaraṇavidhibhirvedavedāntacintābhāmbhirbhaṭṭārakaughairamitamakhiśataiḥ śāstribhaṭṭaiśca bhāntam |preṣṭuṃ ṣṭaṃ sāṣṭāṅgayogābhyasanakṛtadhiyāṃ prauḍhayogīśvarāṇāṃpremṇā vaiyāghragehatripuraharamahāmaṇḍapaṃ bhāvaye'ham || 30||

कैलासं काशिका दुस्त्यजमसुरपतेर्गोपुरं भूयसा किंलोक्यान्तर्गतान्यस्थलकुलमखिलं प्रोज्य ञ्झप सर्वात्मनायम् ।शैलापत्यस्य भर्ता भजति सविरगो ब्रह्मघोषेण मन्येशैवोऽहं व्याघ्रगेहत्रिपुरहरमहामण्डपं भावये तम् ॥ ३१॥

kailāsaṃ kāśikā dustyajamasurapatergopuraṃ bhūyasā kiṃlokyāntargatānyasthalakulamakhilaṃ projya ñjhapa sarvātmanāyam |śailāpatyasya bhartā bhajati savirago brahmaghoṣeṇa manyeśaivo'haṃ vyāghragehatripuraharamahāmaṇḍapaṃ bhāvaye tam || 31||

विन्यस्ताश्वत्थदीपद्वितयविलसितं वीतमायाविरोधंसंन्यासिस्तोमसान्द्रं सनकमुखमुनिव्रातसञ्चिन्त्यमानम् ।मन्ये वैयाघ्रगेहत्रिपुरहमहामण्डपं मण्डपानांधन्यं धर्मार्थकामाद्यविरलपुरुषार्थप्रदं पूजयेऽहम् ॥ ३२॥

vinyastāśvatthadīpadvitayavilasitaṃ vītamāyāvirodhaṃsaṃnyāsistomasāndraṃ sanakamukhamunivrātasañcintyamānam |manye vaiyāghragehatripurahamahāmaṇḍapaṃ maṇḍapānāṃdhanyaṃ dharmārthakāmādyaviralapuruṣārthapradaṃ pūjaye'ham || 32||

धाम्नो धावल्यवृद्धया धवलितभुवनं स्थूलतातुङ्गताभ्यांस्थेम्ना चाणूकृताद्रीश्वरमतुलककुत्पुच्छशऋङ्गास्यनासम् ।भूम्ना दैयाघ्रगेहत्रिपुरहरमहामण्डपे भासमानंनाम्ना नन्दीति गीतं नयनसुखकरं वृद्धमीडे वृषेन्द्रम् ॥ ३३॥

dhāmno dhāvalyavṛddhayā dhavalitabhuvanaṃ sthūlatātuṅgatābhyāṃsthemnā cāṇūkṛtādrīśvaramatulakakutpucchaśaṛṅgāsyanāsam |bhūmnā daiyāghragehatripuraharamahāmaṇḍape bhāsamānaṃnāmnā nandīti gītaṃ nayanasukhakaraṃ vṛddhamīḍe vṛṣendram || 33||

रुद्रं यद्रूपधारी वहति हरिरशेषाण्डमाण्डैकधुर्यंक्षुद्रैरन्यैरधार्यं हरमुपरि कथं कुर्युरैरावताद्याः ।शक्तः सिंहोऽपि गौरीं शरणमुपययावेव किं भूयसा तंव्यक्तं व्याघ्रालयाधीश्वरवृषवपुषं भावये वासुदेवम् ॥ ३४॥

rudraṃ yadrūpadhārī vahati hariraśeṣāṇḍamāṇḍaikadhuryaṃkṣudrairanyairadhāryaṃ haramupari kathaṃ kuryurairāvatādyāḥ |śaktaḥ siṃho'pi gaurīṃ śaraṇamupayayāveva kiṃ bhūyasā taṃvyaktaṃ vyāghrālayādhīśvaravṛṣavapuṣaṃ bhāvaye vāsudevam || 34||

यास्यैकस्यैव हीह त्रिजगति सुमहत्यग्रपूजा तदास्तामस्मिन्वैयाघ्रगेहे निखिलजनमहातृप्तिकृत्यन्नवृष्ट्याम् ।दस्युष्वप्यत्र भावादनुदिनमधिकं शिष्ययत्तदन्नम् ।यसिन्धुं याति मन्ये सततमपि नमो विघ्नराजाय तस्मै ॥ ३५॥

yāsyaikasyaiva hīha trijagati sumahatyagrapūjā tadāstāmasminvaiyāghragehe nikhilajanamahātṛptikṛtyannavṛṣṭyām |dasyuṣvapyatra bhāvādanudinamadhikaṃ śiṣyayattadannam |yasindhuṃ yāti manye satatamapi namo vighnarājāya tasmai || 35||

मन्थाग्रं दध्यमत्रादिव कनकमयं यस्य रूपी वराग्रंहन्त ब्रह्माण्डभाण्डात् बहिरुपरि मुदा दृश्यते मुक्तभक्तैः ।मन्तव्यो मध्यभागः सुरनरसुखदो मृलदेशोऽसुरौघंहन्ति श्रीव्याघ्रगेहोदरगृहमनिशं नस्तदन्तः समिन्धाम् ॥ ३६॥

manthāgraṃ dadhyamatrādiva kanakamayaṃ yasya rūpī varāgraṃhanta brahmāṇḍabhāṇḍāt bahirupari mudā dṛśyate muktabhaktaiḥ |mantavyo madhyabhāgaḥ suranarasukhado mṛladeśo'suraughaṃhanti śrīvyāghragehodaragṛhamaniśaṃ nastadantaḥ samindhām || 36||

निष्ठापात्युज्ज्वलाष्टापदमयमखिलं भाति यद्यस्य दिव्योदिष्टयास्यां विष्टपाण्डोदरभुवि घटदीपायते दीप्तिभूमा ।मृष्टानां यन्मषीनां द्युतिततिभिरिनो याति खद्योतभावंद्रष्टव्यं व्याघ्रगेहोदरगृहमनिशं नस्तदन्तः समिन्धाम् ॥ ३७॥

niṣṭhāpātyujjvalāṣṭāpadamayamakhilaṃ bhāti yadyasya divyodiṣṭayāsyāṃ viṣṭapāṇḍodarabhuvi ghaṭadīpāyate dīptibhūmā |mṛṣṭānāṃ yanmaṣīnāṃ dyutitatibhirino yāti khadyotabhāvaṃdraṣṭavyaṃ vyāghragehodaragṛhamaniśaṃ nastadantaḥ samindhām || 37||

श्रद्धालूनां नृणां यच्छ्रवणमननसन्दर्शनाद्यैरघौघंदग्ध्वाशूत्पाद्य भक्तिं भवमपि हृदये भावयित्वात्मसाम्यम् ।दत्ते देवालयोघैरवनितलगतैरर्चनीयं जनानांस्मर्तव्यं व्याघ्रगेहोदरगृहमनिशं नस्तदन्तः समिन्धाम् ॥ ३८॥

śraddhālūnāṃ nṛṇāṃ yacchravaṇamananasandarśanādyairaghaughaṃdagdhvāśūtpādya bhaktiṃ bhavamapi hṛdaye bhāvayitvātmasāmyam |datte devālayoghairavanitalagatairarcanīyaṃ janānāṃsmartavyaṃ vyāghragehodaragṛhamaniśaṃ nastadantaḥ samindhām || 38||

द्वीपत्वं दिव्यसेवारवरतभगवद्भक्तपाथोधिमध्येदीपत्वं भक्तिभाजां मनसि च भजते भावनीयं यदैशम् ।गोपानस्यातिगुप्तं गुरुगुणसुजनं क्रान्तसोपानमन्तंतापानां व्याघ्रगेहोदरगृहमनिशं नस्तदन्तः समिन्धाम् ॥ ३९॥

dvīpatvaṃ divyasevāravaratabhagavadbhaktapāthodhimadhyedīpatvaṃ bhaktibhājāṃ manasi ca bhajate bhāvanīyaṃ yadaiśam |gopānasyātiguptaṃ guruguṇasujanaṃ krāntasopānamantaṃtāpānāṃ vyāghragehodaragṛhamaniśaṃ nastadantaḥ samindhām || 39||

पारं पश्यामि नाहं परमशिवापदाभ्यन्तरागाररत्नद्वारे सोपानपार्श्वद्वितयमितवतां भक्तपारावराणाम् ।दारूर्म्याध्मातघण्टाघणघणरणिताघोषपुष्येषु तेषांपूरे वैयाघ्रगेहाधिपपुरुकृपया विन्दुभावं वहेयम् ॥ ४०॥

pāraṃ paśyāmi nāhaṃ paramaśivāpadābhyantarāgāraratnadvāre sopānapārśvadvitayamitavatāṃ bhaktapārāvarāṇām |dārūrmyādhmātaghaṇṭāghaṇaghaṇaraṇitāghoṣapuṣyeṣu teṣāṃpūre vaiyāghragehādhipapurukṛpayā vindubhāvaṃ vaheyam || 40||

पीनाविच्छिन्नघण्टाघणरणिताम्रेडनाजेल्यभिख्यागानानन्दो द याभ्युच्चरितजयनमोनादवानान्यघौषैः ।नानाभट्टादिभक्तैरविरतनिबिडं नीलकण्ठालयाग्रस्थानं वैयाघ्रगेहोदरगतमनिशं मानसे नः समिन्धाम् ॥ ४१॥

pīnāvicchinnaghaṇṭāghaṇaraṇitāmreḍanājelyabhikhyāgānānando da yābhyuccaritajayanamonādavānānyaghauṣaiḥ |nānābhaṭṭādibhaktairaviratanibiḍaṃ nīlakaṇṭhālayāgrasthānaṃ vaiyāghragehodaragatamaniśaṃ mānase naḥ samindhām || 41||

नृत्तैर्गी तैश्च वाद्यध्वनिभिरपि जगन्मोहनैर्देहिनो येनित्यं व्याघ्रालयेशं शमनरिपुमहोरात्रमाराधयन्ते ।तेषां तौर्यत्रिकं नः शमयतु शमलं शश्वदन्तर्महान्तंतोषं पुष्णातु चोपर्युपरि पुरुपरब्रह्मसम्मोदकल्पम् ॥ ४२॥

nṛttairgī taiśca vādyadhvanibhirapi jaganmohanairdehino yenityaṃ vyāghrālayeśaṃ śamanaripumahorātramārādhayante |teṣāṃ tauryatrikaṃ naḥ śamayatu śamalaṃ śaśvadantarmahāntaṃtoṣaṃ puṣṇātu coparyupari puruparabrahmasammodakalpam || 42||

सम्यग्वैयाघ्रगेहाधिपपदमखिलं शोधयन्तीह भक्त्यासम्मार्जन्यम्बुगोविट्प्रभृतिभिरपि ये कर्म येषामकामम् ।सन्मानुष्यैकसाध्यं मुनिभिरपि मुहुः श्लाध्यते मुक्तिमूलंसन्मार्गस्थानहन्तानधशतशमनायानहन्तानुपास्ये ॥ ४३॥

samyagvaiyāghragehādhipapadamakhilaṃ śodhayantīha bhaktyāsammārjanyambugoviṭprabhṛtibhirapi ye karma yeṣāmakāmam |sanmānuṣyaikasādhyaṃ munibhirapi muhuḥ ślādhyate muktimūlaṃsanmārgasthānahantānadhaśataśamanāyānahantānupāsye || 43||

निर्मायं व्याघ्रगेहोदरगतभगवद्गर्भगेहं गभीरंब्रह्माद्यैरप्यगम्यं बहुमतमिह ये सम्प्रविश्यानुवेलम् ।निर्माल्यौघं निरस्य स्वयममलजलैः शोधयन्ते वयं तान् ।ब्रह्मप्रायान् प्रयामः शरणमशरणाश्चन्द्रचूडद्विजेन्द्रान् ॥ ४४॥

nirmāyaṃ vyāghragehodaragatabhagavadgarbhagehaṃ gabhīraṃbrahmādyairapyagamyaṃ bahumatamiha ye sampraviśyānuvelam |nirmālyaughaṃ nirasya svayamamalajalaiḥ śodhayante vayaṃ tān |brahmaprāyān prayāmaḥ śaraṇamaśaraṇāścandracūḍadvijendrān || 44||

माल्यं पुष्पं च पूतं पुरुपुररिपवे दीयते यैरमूल्यंकाल्यादिष्वत्र कालेष्वनुदिनमतुलं येषु दैवानुकूल्यम् ।पाल्या वैयाघ्रगेहाधिपपरमशिवोदयानवाटीह यैस्तान्बाल्यादारभ्य भक्त्या कृतबहुसुकृतान् मालिकान् मानये तान् ॥ ४५॥

mālyaṃ puṣpaṃ ca pūtaṃ purupuraripave dīyate yairamūlyaṃkālyādiṣvatra kāleṣvanudinamatulaṃ yeṣu daivānukūlyam |pālyā vaiyāghragehādhipaparamaśivodayānavāṭīha yaistānbālyādārabhya bhaktyā kṛtabahusukṛtān mālikān mānaye tān || 45||

भक्त्या भर्गादवाप्तं शबलतुलसिकाशङ्खगङ्गापगाम्भोभस्मादिव्याजभाजं भवभयभिदुरं भासुरं भूसुरा ये ।भक्तौघेभ्यः प्रसादं ददति भगवतो व्याघ्रमेहस्थगौरीभर्तुर्गर्भालयस्थान् भवहृदयविदो देवलान् भावये तान् ॥ ४६॥

bhaktyā bhargādavāptaṃ śabalatulasikāśaṅkhagaṅgāpagāmbhobhasmādivyājabhājaṃ bhavabhayabhiduraṃ bhāsuraṃ bhūsurā ye |bhaktaughebhyaḥ prasādaṃ dadati bhagavato vyāghramehasthagaurībharturgarbhālayasthān bhavahṛdayavido devalān bhāvaye tān || 46||

सन्त्वन्ये देवला ये भुवि भुवनभराः केवलं स्वार्थतन्त्रैःकिं तैः कार्यं जनानां जगदुपकृतये यत्स्वरूपेण दिष्टया ।हन्त श्रीशङ्करोऽवातरदिह कृपया शङ्कराख्योऽनुकम्पासिन्धुः स व्याघ्रगेहाधिप इव दयते देवलाद्योऽतिथीनाम् ॥ ४७॥

santvanye devalā ye bhuvi bhuvanabharāḥ kevalaṃ svārthatantraiḥkiṃ taiḥ kāryaṃ janānāṃ jagadupakṛtaye yatsvarūpeṇa diṣṭayā |hanta śrīśaṅkaro'vātaradiha kṛpayā śaṅkarākhyo'nukampāsindhuḥ sa vyāghragehādhipa iva dayate devalādyo'tithīnām || 47||

स्थूलं वैयाघ्रगेद्युतिततिततये नालमेतत्त्रिलोकंभूलोके तच्च दिव्याम्बरवरमनलं गर्भगेहांशुभूम्ने ।गर्भागारं तदन्तर्गतमणिमहसां गर्वितानां प्रकाशंगर्भे धत्ते कथञ्चित् शिव शिव भगवत्प्राभवप्रौढिभूमा ॥ ४८॥

sthūlaṃ vaiyāghragedyutitatitataye nālametattrilokaṃbhūloke tacca divyāmbaravaramanalaṃ garbhagehāṃśubhūmne |garbhāgāraṃ tadantargatamaṇimahasāṃ garvitānāṃ prakāśaṃgarbhe dhatte kathañcit śiva śiva bhagavatprābhavaprauḍhibhūmā || 48||

सन्ध्या रात्रिः प्रभातं दिनमपि सकलं यत्र साम्यं भजन्तेवन्ध्याः कालस्य भेदावरमणिमयता वञ्चितोदञ्चिताभाः ।सन्ध्यादानेन दीपा विदधति विविधा यत्र रत्नातपौष्ण्यंतं ध्येयं व्याघ्रगेहेशितुरनुकलये गर्भगेहस्य गर्भम् ॥ ४९॥

sandhyā rātriḥ prabhātaṃ dinamapi sakalaṃ yatra sāmyaṃ bhajantevandhyāḥ kālasya bhedāvaramaṇimayatā vañcitodañcitābhāḥ |sandhyādānena dīpā vidadhati vividhā yatra ratnātapauṣṇyaṃtaṃ dhyeyaṃ vyāghrageheśituranukalaye garbhagehasya garbham || 49||

किं दीपैः किं मणीन्द्रैः किरणिभिरिह किं किङ्करीभूतवद्भिःकिं दा ग्ला नैरिन्दुसूर्यादिभिरपि सुषमाकन्दलीसुन्दराङ्गम् ।सन्दीप्तं तुल्यकालोदिततुहिनकररादित्यकोटिप्रकाशंमन्दीकुर्यान्महोऽस्मन्मतितिमिरभरं व्याघ्रगेहस्थमैशम् ॥ ५०॥

kiṃ dīpaiḥ kiṃ maṇīndraiḥ kiraṇibhiriha kiṃ kiṅkarībhūtavadbhiḥkiṃ dā glā nairindusūryādibhirapi suṣamākandalīsundarāṅgam |sandīptaṃ tulyakāloditatuhinakararādityakoṭiprakāśaṃmandīkuryānmaho'smanmatitimirabharaṃ vyāghragehasthamaiśam || 50||

किं भूम्ना भारतीनां भवतु भगवतो व्याघ्रगेहेशितुः श्रीशम्भोः पादारविन्दद्वितयतलयुगे भक्तिरस्माकमग्रया ।सम्भाव्यं भाव्यतेऽम्भोरुहनयनमुखैरीश्वरैरन्तरङ्गेगम्भीरे यद्गभस्तिप्रतिहतगरुडभ्रातृकोटिप्रकाशम् ॥ ५१॥

kiṃ bhūmnā bhāratīnāṃ bhavatu bhagavato vyāghrageheśituḥ śrīśambhoḥ pādāravindadvitayatalayuge bhaktirasmākamagrayā |sambhāvyaṃ bhāvyate'mbhoruhanayanamukhairīśvarairantaraṅgegambhīre yadgabhastipratihatagaruḍabhrātṛkoṭiprakāśam || 51||

लीयन्ते यत्र मुक्ता मुहुरहह मुदा यत्र लीना न भूयोजायन्ते यत्सितानप्यरुणयति नखानात्मरामाभिवृद्धया ।व्यक्तैः श्रीशङ्खचक्राङ्कुशकलशसरोजादिरेखासहस्रैर्युक्तं तद्व्याघ्रगेहाधिपपदतलयोर्युग्ममव्यात् सदास्मान् ॥ ५२॥

līyante yatra muktā muhurahaha mudā yatra līnā na bhūyojāyante yatsitānapyaruṇayati nakhānātmarāmābhivṛddhayā |vyaktaiḥ śrīśaṅkhacakrāṅkuśakalaśasarojādirekhāsahasrairyuktaṃ tadvyāghragehādhipapadatalayoryugmamavyāt sadāsmān || 52||

इन्द्रोपेन्द्रादिवृन्दारकनिकरकिरीटाग्ररत्नारुणानामिन्दुप्रायत्वदा ये नतिषु सुषमया सुन्दरास्ते ममान्ध्यम् ।सन्द्राव्य व्याघ्रगेहेश्वरचरणनखाः सन्ततं भान्तु भासांसन्दोहेन प्रदीपा इव हृदि महितस्नेहयोगेन हृद्ये ॥ ५३॥

indropendrādivṛndārakanikarakirīṭāgraratnāruṇānāminduprāyatvadā ye natiṣu suṣamayā sundarāste mamāndhyam |sandrāvya vyāghrageheśvaracaraṇanakhāḥ santataṃ bhāntu bhāsāṃsandohena pradīpā iva hṛdi mahitasnehayogena hṛdye || 53||

धन्यैर्धायं धियैकं प्रपदमहिवराधारभूतादिकूर्मंमन्ये पादाग्रमन्यन्महदतिसुभगं मन्दरोद्धारकूर्मम् ।हन्येते यन्न मुक्तिः कथमुपरि न चेत्तद् द्वयी जह्नुभूभूत्कन्याढ्यं विश्वभारैरधितमिह बिभृयाव्द्याघ्रगेहेशदेहम् ॥ ५४॥

dhanyairdhāyaṃ dhiyaikaṃ prapadamahivarādhārabhūtādikūrmaṃmanye pādāgramanyanmahadatisubhagaṃ mandaroddhārakūrmam |hanyete yanna muktiḥ kathamupari na cettad dvayī jahnubhūbhūtkanyāḍhyaṃ viśvabhārairadhitamiha bibhṛyāvdyāghrageheśadeham || 54||

शङ्के वैयाघ्रगेहप्रभवितुरतुले शङ्करस्याभिजातेजङ्घेपङ्केरुहेषोरिषुधियुगकृतौ मातृके प्रागभूताम् ।न्याङ्कादह्नाय भस्मीकृतवति भगवत्यङ्गजं भग्नवाञ्छा ।सङ्घायङ्काधिरूढा भजति भवमुमा यद्वयाप्तस्मरार्त्या ॥ ५५॥

śaṅke vaiyāghragehaprabhavituratule śaṅkarasyābhijātejaṅghepaṅkeruheṣoriṣudhiyugakṛtau mātṛke prāgabhūtām |nyāṅkādahnāya bhasmīkṛtavati bhagavatyaṅgajaṃ bhagnavāñchā |saṅghāyaṅkādhirūḍhā bhajati bhavamumā yadvayāptasmarārtyā || 55||

जानेऽहं व्याघ्रङ्गेहेशितुरलमतुले जानुनी जह्नुकन्याजानेरानन्दमूर्तेरखिलमुनिमनोमौक्तिकानां समुद्गौ ।पीनावङ्कौ च चीनांशुकपरिपिहितौ नौमि तत्रापि मान्यस्थानं वन्दे भवान्याः परममनुपमं वाममङ्क विशेषात् ॥ ५६॥

jāne'haṃ vyāghraṅgeheśituralamatule jānunī jahnukanyājānerānandamūrterakhilamunimanomauktikānāṃ samudgau |pīnāvaṅkau ca cīnāṃśukaparipihitau naumi tatrāpi mānyasthānaṃ vande bhavānyāḥ paramamanupamaṃ vāmamaṅka viśeṣāt || 56||

नग्नं केचित्किलाहुः कनकवसनिनं केचनान्येऽद्रिकन्यामग्नं शार्दूलचर्माम्बरमपरे दन्तिचर्मान्तरीयम् ।भग्नारिं व्याघ्रगेहेश्वरमभिदधते भाषणं भक्तिभाजामग्नीन्द्वादित्यनेत्रो वितथमपि विभुर्भूषणं वेत्ति मन्ये ॥ ५७॥

nagnaṃ kecitkilāhuḥ kanakavasaninaṃ kecanānye'drikanyāmagnaṃ śārdūlacarmāmbaramapare danticarmāntarīyam |bhagnāriṃ vyāghrageheśvaramabhidadhate bhāṣaṇaṃ bhaktibhājāmagnīndvādityanetro vitathamapi vibhurbhūṣaṇaṃ vetti manye || 57||

कारुण्याभीष्टपट्टाम्बरपरिकलितस्वर्णकाञ्च्यञ्चितं वाकारुण्योपात्तकाकर्कोटककलितकरित्वग्वरालङ्कृतं वा ।सारोदारोरुसर्पान्तरदृढघटितव्याघ्रचर्माम्बरं वासारोग्यं व्याघ्रगेहाधिपतिकटितटं चिन्तये चित्तशुद्धयै ॥ ५८॥

kāruṇyābhīṣṭapaṭṭāmbaraparikalitasvarṇakāñcyañcitaṃ vākāruṇyopāttakākarkoṭakakalitakaritvagvarālaṅkṛtaṃ vā |sārodārorusarpāntaradṛḍhaghaṭitavyāghracarmāmbaraṃ vāsārogyaṃ vyāghragehādhipatikaṭitaṭaṃ cintaye cittaśuddhayai || 58||

अन्तःस्थानन्तकोटित्रिभुवनकृतया कार्श्यविश्लेषभीत्यासन्ध्यर्थं धार्यते यः सदुदरनहनव्याजभाजा हि भर्त्रा ।हन्त श्रीनाभिरोमावलिवलिविलसन् विश्ववोहा ढा पि यो वावन्ध्यापुत्रायते तं स्मरतु मम मतिर्व्याघ्रगेहेशमध्यम् ॥ ५९॥

antaḥsthānantakoṭitribhuvanakṛtayā kārśyaviśleṣabhītyāsandhyarthaṃ dhāryate yaḥ sadudaranahanavyājabhājā hi bhartrā |hanta śrīnābhiromāvalivalivilasan viśvavohā ḍhā pi yo vāvandhyāputrāyate taṃ smaratu mama matirvyāghrageheśamadhyam || 59||

हारं हाराहिमालापरिवृतवनमालास्थिमालादिमालाधारं धाराधिकाक्तं विलसितभसितोद्धूलितं धूसराभम् ।वारं वारं वरोरःस्थलमखिलमहापापपाथोधिपोतंस्मारं स्मारं स्मरारिं भजतु मम मतिर्व्याघ्रगेहेशितारम् ॥ ६०॥

hāraṃ hārāhimālāparivṛtavanamālāsthimālādimālādhāraṃ dhārādhikāktaṃ vilasitabhasitoddhūlitaṃ dhūsarābham |vāraṃ vāraṃ varoraḥsthalamakhilamahāpāpapāthodhipotaṃsmāraṃ smāraṃ smarāriṃ bhajatu mama matirvyāghrageheśitāram || 60||

गौर्या गाढाङ्कपालीपिशुनमतिशुभं भस्म यस्मादवाप्तंगौराभं कुङ्कुमाङ्के कठिनकुचतटे तारहारादिरम्ये ।दिव्येभ्यो भूषणेभ्योऽप्यतिशयसुभगं भाव्यते मां पुनीतामव्याजं व्याघ्रगेहत्रिपुरहरमहोरःस्थलं तद्विशालम् ॥ ६१॥

gauryā gāḍhāṅkapālīpiśunamatiśubhaṃ bhasma yasmādavāptaṃgaurābhaṃ kuṅkumāṅke kaṭhinakucataṭe tārahārādiramye |divyebhyo bhūṣaṇebhyo'pyatiśayasubhagaṃ bhāvyate māṃ punītāmavyājaṃ vyāghragehatripuraharamahoraḥsthalaṃ tadviśālam || 61||

स्थूलस्थूणर्द्धिकूलङ्कषघनसुषमानायतानात्तशुम्भच्छूलश्रेष्ठासिटङ्काभयवरमृगरुद्राक्षभिक्षाकपालान् ।लोलाँल्लोकैकपालानहिकटकधरानाकृतास्थ्यङ्गुलीयान्व्यालोकेऽन्तर्बलिष्ठान् व्ययजितबहुदान् व्याघ्रगेहेशबाहून् ॥ ६२॥

sthūlasthūṇarddhikūlaṅkaṣaghanasuṣamānāyatānāttaśumbhacchūlaśreṣṭhāsiṭaṅkābhayavaramṛgarudrākṣabhikṣākapālān |lolām̐llokaikapālānahikaṭakadharānākṛtāsthyaṅgulīyānvyāloke'ntarbaliṣṭhān vyayajitabahudān vyāghrageheśabāhūn || 62||

क्षीराब्धेः सर्वदेवासुरवरमथितादुत्थितान्यद्भुतानिस्त्रीरत्नादीनि तैस्तैरहमहमिकया स्वीकृतानि त्रिलोकीम् ।भस्मीकर्तुं समर्थं सरभसमुदितं क्ष्वेलमद्यापि देवोयस्मिन् धृत्वावतीदं जगदवतु स मां व्याघ्रगेहेशकण्ठः ॥ ६३॥

kṣīrābdheḥ sarvadevāsuravaramathitādutthitānyadbhutānistrīratnādīni taistairahamahamikayā svīkṛtāni trilokīm |bhasmīkartuṃ samarthaṃ sarabhasamuditaṃ kṣvelamadyāpi devoyasmin dhṛtvāvatīdaṃ jagadavatu sa māṃ vyāghrageheśakaṇṭhaḥ || 63||

हन्त श्रीकण्ठकार्ष्ण्योदयमधिकमधःकृत्य धावल्यमग्रयंदन्तश्रीसन्ततीनां तिरयति नितरां योऽरुणिम्नां महिम्ना ।गन्धर्वार्च्याम्बिका यद्गतममृतरसं सम्यगापीय गङ्गागन्धायाप्यभ्यसूयत्यलमवतु स मां व्याघ्रगेहेश्वरोष्ठः ॥ ६४॥

hanta śrīkaṇṭhakārṣṇyodayamadhikamadhaḥkṛtya dhāvalyamagrayaṃdantaśrīsantatīnāṃ tirayati nitarāṃ yo'ruṇimnāṃ mahimnā |gandharvārcyāmbikā yadgatamamṛtarasaṃ samyagāpīya gaṅgāgandhāyāpyabhyasūyatyalamavatu sa māṃ vyāghrageheśvaroṣṭhaḥ || 64||

कर्णौ सत्कुण्डलिभ्यां विरचितविलसत्कुण्डलौ कान्तिदानैःकर्णौ कानीनतोऽन्यौ कपिलसितकपोलस्थलादर्शबिम्बे ।बिब्वोकं बिन्बितत्वात् कमपि विदधतौ कम्रबिम्बाधरश्रीसम्बन्धाव्याघ्रगेहेशितुरतिसुभगौ सन्ततं चिन्तयेऽहम् ॥ ६५॥

karṇau satkuṇḍalibhyāṃ viracitavilasatkuṇḍalau kāntidānaiḥkarṇau kānīnato'nyau kapilasitakapolasthalādarśabimbe |bibvokaṃ binbitatvāt kamapi vidadhatau kamrabimbādharaśrīsambandhāvyāghrageheśituratisubhagau santataṃ cintaye'ham || 65||

व्यासाद्यैः कालिदासादिभिरपि कविभिर्वर्णिता कर्णपूरव्यासक्त्यासन्नभास्वत्फणिफणमणिभामण्डलीमण्ड्यमाना ।नासाराया यमारेरपि सरति यया प्राणवायुः सदा सानासास्मान् व्याघ्रगेहेशितुरवतु चिरं चिन्मयस्यातिचित्रा ॥ ६६॥

vyāsādyaiḥ kālidāsādibhirapi kavibhirvarṇitā karṇapūravyāsaktyāsannabhāsvatphaṇiphaṇamaṇibhāmaṇḍalīmaṇḍyamānā |nāsārāyā yamārerapi sarati yayā prāṇavāyuḥ sadā sānāsāsmān vyāghrageheśituravatu ciraṃ cinmayasyāticitrā || 66||

आदित्याकारमाद्यं जनयति दिवसं चन्द्ररूपं द्वितीयंमेदिन्यामत्र रात्रिं रचयति मुहुरप्यग्निरूपं तृतीयम् ।कालं सन्ध्याभिधानं कलयति जगतां भूतये येषु तेभ्यःकालारे व्याघ्रगेहत्रिपुरविजयिनो वीक्षणेभ्यो नमोऽस्तु ॥ ६७॥

ādityākāramādyaṃ janayati divasaṃ candrarūpaṃ dvitīyaṃmedinyāmatra rātriṃ racayati muhurapyagnirūpaṃ tṛtīyam |kālaṃ sandhyābhidhānaṃ kalayati jagatāṃ bhūtaye yeṣu tebhyaḥkālāre vyāghragehatripuravijayino vīkṣaṇebhyo namo'stu || 67||

ब्रह्मण्यं बन्धहीनं द्रुहिणहरिहरातीतमाद्यन्तशून्यंब्रह्म व्याघ्रालयस्थं प्रकटयति यया स्वीयमैश्वर्यमस्यै ।दृष्टित्रय्यै नमोऽस्तु त्रिपुरविजयिनस्त्रीक्षणस्य त्रिलोकीसृष्टिस्थित्यन्तकृत्त्रीश्वरविषयजुषे विश्वभूतिप्रदात्र्यै ॥ ६८॥

brahmaṇyaṃ bandhahīnaṃ druhiṇahariharātītamādyantaśūnyaṃbrahma vyāghrālayasthaṃ prakaṭayati yayā svīyamaiśvaryamasyai |dṛṣṭitrayyai namo'stu tripuravijayinastrīkṣaṇasya trilokīsṛṣṭisthityantakṛttrīśvaraviṣayajuṣe viśvabhūtipradātryai || 68||

चिल्लीलीलालवोत्थापितविलसदसत्प्रायमायाप्रपञ्चंमल्लीबाणादिभस्मीकरणचणतृतीयेक्षणोद्भासमानम् ।चिल्लीनस्याष्टमूर्तेरवतु चिरमरं व्याघ्रगेहेशितुः श्रीमल्लारीड्यस्य शम्भोरलिकतलमलीकाकुलं मामजस्रम् ॥ ६९॥

cillīlīlālavotthāpitavilasadasatprāyamāyāprapañcaṃmallībāṇādibhasmīkaraṇacaṇatṛtīyekṣaṇodbhāsamānam |cillīnasyāṣṭamūrteravatu ciramaraṃ vyāghrageheśituḥ śrīmallārīḍyasya śambhoralikatalamalīkākulaṃ māmajasram || 69||

भ्रूवल्लीलास्यरङ्गं भुवनजनमनः क्षोभदं भूतिदिग्धंधावल्यावल्यगारं तिलकमिव तलेनाग्निनेत्रं दधानम् ।सावर्ण्यातीतवर्णोज्ज्वलसजलजटाजूटसञ्जातनानालावण्यैकालवालं स्मरतु मम मतिर्व्याघ्रगेहेशफालम् ॥ ७०॥

bhrūvallīlāsyaraṅgaṃ bhuvanajanamanaḥ kṣobhadaṃ bhūtidigdhaṃdhāvalyāvalyagāraṃ tilakamiva talenāgninetraṃ dadhānam |sāvarṇyātītavarṇojjvalasajalajaṭājūṭasañjātanānālāvaṇyaikālavālaṃ smaratu mama matirvyāghrageheśaphālam || 70||

प्रागद्भिर्विश्वमम्भोमयमिदमखिलं कर्तुकामेव वेगप्रागल्भ्यच्यावितोच्चावचमकरमहामत्स्यनक्रोरगाभ्रात् ।भागीरथ्यात्तपाता महितलमगता मार्गमध्ये यदन्तर्भागग्रस्ता जटाटव्यवतु भगवतो व्याघगेहेशितुर्माम् ॥ ७१॥

prāgadbhirviśvamambhomayamidamakhilaṃ kartukāmeva vegaprāgalbhyacyāvitoccāvacamakaramahāmatsyanakroragābhrāt |bhāgīrathyāttapātā mahitalamagatā mārgamadhye yadantarbhāgagrastā jaṭāṭavyavatu bhagavato vyāghageheśiturmām || 71||

सारा सा दिव्यसिन्धुर्यदुदरसरसीभावमाप्तापि भीमान्सारासान् सर्वसिन्धुप्रचुरितसलिलान् सप्तसिन्धूनपीमान् ।सारङ्गाद्युग्रयादोमुखरितजलभूम्नात्यधःकुर्वतीन्धे ।सारं गुर्वी जटाटव्यवतु भगवतो व्याग्रगेहेशितुर्माम् ॥ ७२॥

sārā sā divyasindhuryadudarasarasībhāvamāptāpi bhīmānsārāsān sarvasindhupracuritasalilān saptasindhūnapīmān |sāraṅgādyugrayādomukharitajalabhūmnātyadhaḥkurvatīndhe |sāraṃ gurvī jaṭāṭavyavatu bhagavato vyāgrageheśiturmām || 72||

दर्पान्धाबन्धसर्पप्रवरनिकरशूत्कारवातौघघूर्णत्कल्पान्ताम्भोधिकल्पद्युसरिदुदकसङ्घोषसम्पूर्णगर्भम् ।कोटिश्लिष्टान्तरिक्षं विविधविधिशिरोमुण्डकोटीकुटीरंकोटीरं व्याघ्रगेहेशितुरतिरुचिरं चिन्तयामीन्दुचिह्नम् ॥ ७३॥

darpāndhābandhasarpapravaranikaraśūtkāravātaughaghūrṇatkalpāntāmbhodhikalpadyusaridudakasaṅghoṣasampūrṇagarbham |koṭiśliṣṭāntarikṣaṃ vividhavidhiśiromuṇḍakoṭīkuṭīraṃkoṭīraṃ vyāghrageheśituratiruciraṃ cintayāmīnducihnam || 73||

गर्भे गाङ्गं प्रगल्भं प्रलयजलनिधिप्रायमम्भः सशब्दंबिभ्रन्नीशेच्छयोपर्यपरिपिठरवद्ब्रह्ममुण्डांश्च पीनान् ।बद्धत्वात् सर्पसङ्घान् बहिरपि मुकुटे मुग्धमिन्दुं कपर्दोबुद्धिव्यामोहकारी भवति शिवशिव व्याघ्रगेहेशभूमा (भूम्ना) ॥ ७४॥

garbhe gāṅgaṃ pragalbhaṃ pralayajalanidhiprāyamambhaḥ saśabdaṃbibhrannīśecchayoparyaparipiṭharavadbrahmamuṇḍāṃśca pīnān |baddhatvāt sarpasaṅghān bahirapi mukuṭe mugdhaminduṃ kapardobuddhivyāmohakārī bhavati śivaśiva vyāghrageheśabhūmā (bhūmnā) || 74||

प्रेङ्खत्प्राचीनमुण्डप्रकरसहचरासङ्ख्यगङ्गातरङ्गप्रेङ्खाखेलत्किरीटामृतकिरणमहोमोहियादःकदम्बम् ।दृप्तैर्दवीर्करेन्द्रैर्दृढपरिकलितं तप्तताम्राभमाभालिप्ताशं व्याघ्रगेहत्रिपुरहरसटाबन्धमन्तः समीक्षे ॥ ७५॥

preṅkhatprācīnamuṇḍaprakarasahacarāsaṅkhyagaṅgātaraṅgapreṅkhākhelatkirīṭāmṛtakiraṇamahomohiyādaḥkadambam |dṛptairdavīrkarendrairdṛḍhaparikalitaṃ taptatāmrābhamābhāliptāśaṃ vyāghragehatripuraharasaṭābandhamantaḥ samīkṣe || 75||

श्रीमन्मुग्धेन्दुचूडं जलमुखरजटाजूटजुष्टं त्रिनेत्रंनासालक्ष्मीविलासोज्ज्वलमुखकमलश्रीलसन्नीलकण्ठम् ।भूयो भूयो भुजङ्गाङ्गदभुजगमृगाद्यञ्चितं चिन्तयेऽहंहारीभूतोरगोरः स्थलमुदरकृशं व्याघ्रगेहेशदेहम् ॥ ७६॥

śrīmanmugdhenducūḍaṃ jalamukharajaṭājūṭajuṣṭaṃ trinetraṃnāsālakṣmīvilāsojjvalamukhakamalaśrīlasannīlakaṇṭham |bhūyo bhūyo bhujaṅgāṅgadabhujagamṛgādyañcitaṃ cintaye'haṃhārībhūtoragoraḥ sthalamudarakṛśaṃ vyāghrageheśadeham || 76||

कृत्तार्तिं कृत्तिचेलाकलितकटितटं सर्पकाञ्चीकलापंचारूरूरं सुजानुं सुजनजननभित्सुन्दराकारजङ्घम् ।पादाग्रीदनभङ्गयश्चितममलनखं रागरन्योदराङ्घ्रिंवन्देऽहं देहमैशं मुहुरतिसुभगं व्याघ्रगेहस्थमाद्यम् ॥ ७७॥

kṛttārtiṃ kṛtticelākalitakaṭitaṭaṃ sarpakāñcīkalāpaṃcārūrūraṃ sujānuṃ sujanajananabhitsundarākārajaṅgham |pādāgrīdanabhaṅgayaścitamamalanakhaṃ rāgaranyodarāṅghriṃvande'haṃ dehamaiśaṃ muhuratisubhagaṃ vyāghragehasthamādyam || 77||

भास्वद्भस्माङ्गरागाधिकधवलितसर्वाङ्गमयङ्घ्रिमूलेदोस्सीमस्वोष्ठबिम्बेऽप्यरुणिमकलितं कण्ठनालेऽतिकालम् ।भास्वत्सोमाग्निनेत्रोपरि शिरसि जटाजूदलक्ष्म्या लसन्त्यालास्येनानन्ददं मे हृदि मुहुरुदियाव्द्याघ्रगेहेशगात्रम् ॥ ७८॥

bhāsvadbhasmāṅgarāgādhikadhavalitasarvāṅgamayaṅghrimūledossīmasvoṣṭhabimbe'pyaruṇimakalitaṃ kaṇṭhanāle'tikālam |bhāsvatsomāgninetropari śirasi jaṭājūdalakṣmyā lasantyālāsyenānandadaṃ me hṛdi muhurudiyāvdyāghrageheśagātram || 78||

पातालाङ्घ्रिं वरोवीर्वलयकटितटं सत्यलोकोत्तमाङ्गंपातारं विष्टपानां परिकलितविराडात्मना चानुवेलम् ।पातिव्रत्येन चिन्ता भजतु मम महापापापाकोपजातात्पातित्यात्तूर्णसुत्तारयतु च कृपया व्याघ्रगेहेश्वरो माम् ॥ ७९॥

pātālāṅghriṃ varovīrvalayakaṭitaṭaṃ satyalokottamāṅgaṃpātāraṃ viṣṭapānāṃ parikalitavirāḍātmanā cānuvelam |pātivratyena cintā bhajatu mama mahāpāpāpākopajātātpātityāttūrṇasuttārayatu ca kṛpayā vyāghrageheśvaro mām || 79||

शैवं पादादि केशावधि वपुरथ केशादिपादावसानंचैवं संस्तूय भूयो हृदयभुवि समाधाय सञ्चिन्त्य भक्त्या ।कैवल्यं प्रार्थयामो मुहुरमितदयं व्याघ्रगेहस्थमाद्यंदैवं द्राक् नोऽकूलं भवतु भवभयापायदानन्दरूपम् ॥ ८०॥

śaivaṃ pādādi keśāvadhi vapuratha keśādipādāvasānaṃcaivaṃ saṃstūya bhūyo hṛdayabhuvi samādhāya sañcintya bhaktyā |kaivalyaṃ prārthayāmo muhuramitadayaṃ vyāghragehasthamādyaṃdaivaṃ drāk no'kūlaṃ bhavatu bhavabhayāpāyadānandarūpam || 80||

सत्सङ्क्रान्त्युत्सवाष्टम्यभिनवशिवरात्रयादिकालेषु मन्येयत्सायुज्यं प्रयातास्त्रिभुवनजनताः सम्यगम्भोजजन्मा ।वत्सस्तेयेन कृष्णात् पुनरधिगतया पुष्टया सृष्टिशक्त्याचित्स्वच्छात्मा चरीकर्त्यवतु स भगवान् व्याघ्रगेहेश्वरो माम् ॥ ८१॥

satsaṅkrāntyutsavāṣṭamyabhinavaśivarātrayādikāleṣu manyeyatsāyujyaṃ prayātāstribhuvanajanatāḥ samyagambhojajanmā |vatsasteyena kṛṣṇāt punaradhigatayā puṣṭayā sṛṣṭiśaktyācitsvacchātmā carīkartyavatu sa bhagavān vyāghrageheśvaro mām || 81||

धर्मार्थो काममोक्षावपि भुवि पुरुषार्था हि तेष्वर्थकामौजन्मोपेक्ष्यापि गृह्णन्त्यलमखिलजना जीवितादप्यभीष्टौ ।धर्मों मोक्षश्च श्व धात्रयामधिकमशरणौ णाः तद्द्वयार्थं यतन्तेसम्यग्व्याघ्रालयाधीश्वरकृतकृपया यत्र तेभ्यो नमोऽस्तु ॥ ८२॥

dharmārtho kāmamokṣāvapi bhuvi puruṣārthā hi teṣvarthakāmaujanmopekṣyāpi gṛhṇantyalamakhilajanā jīvitādapyabhīṣṭau |dharmoṃ mokṣaśca śva dhātrayāmadhikamaśaraṇau ṇāḥ taddvayārthaṃ yatantesamyagvyāghrālayādhīśvarakṛtakṛpayā yatra tebhyo namo'stu || 82||

नित्यन्यायार्जिता यैरधिकतममनःशुद्धिपूर्वं विधेयोमत्यैर्धर्मस्तदर्थं विदधति विविधाधर्मवृन्दं वृथान्धाः ।पृथ्वयां व्याघ्रालयाधीश्वरपुरहरमुद्दिश्य यैर्दिश्यतेऽन्नंपथ्यं भक्त्या यथाशक्त्यतिथिषु हृदि तान् कुर्महे धर्मशीलान् ॥ ८३॥

nityanyāyārjitā yairadhikatamamanaḥśuddhipūrvaṃ vidheyomatyairdharmastadarthaṃ vidadhati vividhādharmavṛndaṃ vṛthāndhāḥ |pṛthvayāṃ vyāghrālayādhīśvarapuraharamuddiśya yairdiśyate'nnaṃpathyaṃ bhaktyā yathāśaktyatithiṣu hṛdi tān kurmahe dharmaśīlān || 83||

मोक्षोपायेषु मुख्यं त्रयमिह भगवत्प्रापकं प्राकृतानांसाक्षाज्ज्ञानं च सत्कर्म च मदनरिपौ पुंसि भक्तिश्च भद्रा ।राक्षस्या शिक्षया स्यादनवधिजनिभिर्ज्ञानमर्थाद्यशुद्धयारूक्षं कर्मापि भाक्तिर्भवतु मम भृशं व्याघ्रगेहाधिनाथे ॥ ८४॥

mokṣopāyeṣu mukhyaṃ trayamiha bhagavatprāpakaṃ prākṛtānāṃsākṣājjñānaṃ ca satkarma ca madanaripau puṃsi bhaktiśca bhadrā |rākṣasyā śikṣayā syādanavadhijanibhirjñānamarthādyaśuddhayārūkṣaṃ karmāpi bhāktirbhavatu mama bhṛśaṃ vyāghragehādhināthe || 84||

तर्कग्रन्थान्तराणामतिकठिनतया दुर्गमो ज्ञानयोगोनिष्कामः कर्मयोगो भगवति निहितो दुष्करः किञ्च ताभ्याम् ।भूयान्नानाभवान्ते त्रयसुलभतमे भक्तियोगेऽधिकारोभूयान् स व्याघ्रगेहत्रिनयनकरुणापाङ्गपातेन मे स्यात् ॥ ८५॥

tarkagranthāntarāṇāmatikaṭhinatayā durgamo jñānayogoniṣkāmaḥ karmayogo bhagavati nihito duṣkaraḥ kiñca tābhyām |bhūyānnānābhavānte trayasulabhatame bhaktiyoge'dhikārobhūyān sa vyāghragehatrinayanakaruṇāpāṅgapātena me syāt || 85||

गीतादीनामगाधादतिशयविशदं यस्य नारायणीयेगीतं ज्ञानादियोगत्रयगुणगणने साम्यभाजोऽप्यसाम्यम् ।भीतानां मादृशानां गतिरिह यमृते नास्ति तं भक्तियोगंभूतानामेकबन्धुर्वितरतु भगवान व्याघ्रगेहेश्वरो मे ॥ ८६॥

gītādīnāmagādhādatiśayaviśadaṃ yasya nārāyaṇīyegītaṃ jñānādiyogatrayaguṇagaṇane sāmyabhājo'pyasāmyam |bhītānāṃ mādṛśānāṃ gatiriha yamṛte nāsti taṃ bhaktiyogaṃbhūtānāmekabandhurvitaratu bhagavāna vyāghrageheśvaro me || 86||

बाहुश्रुत्यं तपश्च व्रतकुलमखिलं ब्रह्मचर्य च वाचांयाहुल्येनालमैन्द्रं सदनमपि विफलं यां विना यां प्रसिद्धाम् । (बाहुल्ये)प्राहुः प्रेमस्वरूपां त्रिजगति मुनयो मुक्तिमाप्ताः पुरा यामू हुस्तां भक्तिमाशु प्रदिशतु भगवान् व्याघ्रगेहेश्वरो मे ॥ ८७॥

bāhuśrutyaṃ tapaśca vratakulamakhilaṃ brahmacarya ca vācāṃyāhulyenālamaindraṃ sadanamapi viphalaṃ yāṃ vinā yāṃ prasiddhām | (bāhulye)prāhuḥ premasvarūpāṃ trijagati munayo muktimāptāḥ purā yāmū hustāṃ bhaktimāśu pradiśatu bhagavān vyāghrageheśvaro me || 87||

जायादायादवित्तादिषु विगतदयेष्वत्यधःपातपाशप्राया मायामयेषु स्वयमदयति या सैव देवे दयाब्धौ ।जायेत व्याघ्रपुयां वसतिविषयभेदोद्भवद्भक्तिसंज्ञासायुज्यस्यापि दोग्ध्री सपदि मम रतिः कापि सर्वार्थसिद्धयै ॥ ८८॥

jāyādāyādavittādiṣu vigatadayeṣvatyadhaḥpātapāśaprāyā māyāmayeṣu svayamadayati yā saiva deve dayābdhau |jāyeta vyāghrapuyāṃ vasativiṣayabhedodbhavadbhaktisaṃjñāsāyujyasyāpi dogdhrī sapadi mama ratiḥ kāpi sarvārthasiddhayai || 88||

भक्तिः प्रेमैव हि प्रेम च सुभगजनेषूचितं दुर्भगस्त्रीसक्तास्तत्सौभगाब्धौ भगवति सुकरं स्त्रीषु कृच्छ्रेण कृत्वा ।भुक्तेश्चाधःपतन्तीश्वरविमुखतया तादृशो मा स्म भूवंभक्तानां सङ्गमो मे भवतु च सततं व्याघ्रगेहेशभाजाम् ॥ ८९॥

bhaktiḥ premaiva hi prema ca subhagajaneṣūcitaṃ durbhagastrīsaktāstatsaubhagābdhau bhagavati sukaraṃ strīṣu kṛcchreṇa kṛtvā |bhukteścādhaḥpatantīśvaravimukhatayā tādṛśo mā sma bhūvaṃbhaktānāṃ saṅgamo me bhavatu ca satataṃ vyāghrageheśabhājām || 89||

सत्सङ्गावाप्तभक्तिर्भ ग वति हृदयं न्यस्य हृद्यष्टमूर्तेरुत्सङ्गारूढगौरीकरकलितपरिष्वङ्गमङ्गं सगङ्गम् ।चित्स्वच्छं व्याघ्रगेहस्थितमतिमहितं चिन्तयन् भस्मधूलीभृत्स्वच्छन्दं चरेयं चिरमिह शिवरामादिनामानि गायन् ॥ ९०॥

satsaṅgāvāptabhaktirbha ga vati hṛdayaṃ nyasya hṛdyaṣṭamūrterutsaṅgārūḍhagaurīkarakalitapariṣvaṅgamaṅgaṃ sagaṅgam |citsvacchaṃ vyāghragehasthitamatimahitaṃ cintayan bhasmadhūlībhṛtsvacchandaṃ careyaṃ ciramiha śivarāmādināmāni gāyan || 90||

नाम्नां नानाकथानामपि निशमनया योदिताभाग्यभाजामाम्नायाचार्यबोधादपि परमतमन्तत्वसूक्ष्मं प्रसूते ।धाम्ना संसारतापस्त्रिजगति परमानन्दतामेति यस्याभूम्ना किं व्याघ्रगेहाधिपमुपरि ततो भक्तितोऽन्यं न याचे ॥ ९१॥

nāmnāṃ nānākathānāmapi niśamanayā yoditābhāgyabhājāmāmnāyācāryabodhādapi paramatamantatvasūkṣmaṃ prasūte |dhāmnā saṃsāratāpastrijagati paramānandatāmeti yasyābhūmnā kiṃ vyāghragehādhipamupari tato bhaktito'nyaṃ na yāce || 91||

कर्मज्ञानादिकक्ष्या दुरधिगमतमं सम्मतं साम्यहीनंब्रह्मज्ञानं प्रसूते बत भुवि बधिरस्यापि या पातमात्रे ।धर्मज्ञानां जनानां जनिमृतिहनने जाग्रतीस्ता वृणेऽहंब्रह्मघ्नामप्यघघ्नीं व्यसननिरसनीं व्याघ्रगेहेशभक्तिम् ॥ ९२॥

karmajñānādikakṣyā duradhigamatamaṃ sammataṃ sāmyahīnaṃbrahmajñānaṃ prasūte bata bhuvi badhirasyāpi yā pātamātre |dharmajñānāṃ janānāṃ janimṛtihanane jāgratīstā vṛṇe'haṃbrahmaghnāmapyaghaghnīṃ vyasananirasanīṃ vyāghrageheśabhaktim || 92||

यल्लाभे भाग्यमाजामहिजगदवनीचक्रमेकातपत्रंस्वलोकश्च स्वयं द्रागहमहमिकया पाहि पाहीत्यभीक्ष्णम् ।संल्लापैः पादमूले पतति हि तरसा पारमेष्ठ्येन साकंदुर्लभ्याशैव तस्यै सततमपि नमो व्याघ्रगेहेशभक्त्यै ॥ ९३॥

yallābhe bhāgyamājāmahijagadavanīcakramekātapatraṃsvalokaśca svayaṃ drāgahamahamikayā pāhi pāhītyabhīkṣṇam |saṃllāpaiḥ pādamūle patati hi tarasā pārameṣṭhyena sākaṃdurlabhyāśaiva tasyai satatamapi namo vyāghrageheśabhaktyai || 93||

निःस्वः पापोऽपि नेच्छाम्यहमवनिमिमां नापि वस्वौकसाराःन स्वर्ग नापवर्गं न नरकहरणं चार्थये चार्थमेकम् ।सस्वातत्र्न्यो भवेयं प्रतिभवमितया व्याघ्रगेहेशभक्त्यादुःस्वप्नप्रायमङ्गं जगदपि सकलं विस्मरनासञ्चरेयम् ॥ ९४॥

niḥsvaḥ pāpo'pi necchāmyahamavanimimāṃ nāpi vasvaukasārāḥna svarga nāpavargaṃ na narakaharaṇaṃ cārthaye cārthamekam |sasvātatrnyo bhaveyaṃ pratibhavamitayā vyāghrageheśabhaktyāduḥsvapnaprāyamaṅgaṃ jagadapi sakalaṃ vismaranāsañcareyam || 94||

सोऽहं देहात्मबुद्धिद्रढिमदमदनेन्धानमाहात्म्यमायामोहान्धो गेहगेहाधिकगहनतया साहसेनाभिभूये ।द्रोहव्यूहावगाढव्यसनमकलयन् व्याघ्रगेहेशभक्त्यासो मो हापोहं सुसूक्ष्मं मनसि भगवतस्तत्त्वमुद्भावयेयम् ॥ ९५॥

so'haṃ dehātmabuddhidraḍhimadamadanendhānamāhātmyamāyāmohāndho gehagehādhikagahanatayā sāhasenābhibhūye |drohavyūhāvagāḍhavyasanamakalayan vyāghrageheśabhaktyāso mo hāpohaṃ susūkṣmaṃ manasi bhagavatastattvamudbhāvayeyam || 95||

दारिद्रैयवर्याधिभिश्चाधिभिरपि विविधैः शत्रभिश्वाभिभूयेदारद्रव्याधिचौर्येच्छभिरतिपिशुनैर्दाम्भिकैः कालशक्त्या ।कारुण्यार्द्रैः सुहृद्भिर्गुरुभिरपि दुरात्मेति दूरीक्रियेऽस्यांकारयां व्याघ्रगेहत्रिनयनकरुणापातकालं प्रतीक्षे ॥ ९६॥

dāridraiyavaryādhibhiścādhibhirapi vividhaiḥ śatrabhiśvābhibhūyedāradravyādhicauryecchabhiratipiśunairdāmbhikaiḥ kālaśaktyā |kāruṇyārdraiḥ suhṛdbhirgurubhirapi durātmeti dūrīkriye'syāṃkārayāṃ vyāghragehatrinayanakaruṇāpātakālaṃ pratīkṣe || 96||

भावे भावे भवानीपतिभजनमहावासना मेऽस्तु मातादेवस्तातो गुरुश्चास्त्विह मम सुहृदः सन्तु भक्ताः सहस्रम् ।भक्तिर्भार्यास्तु पुत्रो भवतु भगवतस्तत्त्वबोधो बुघैश्चत्यक्तो मा भूवमेवं व्यसनिनमवताव्द्याघ्रगेहेश्वरो माम् ॥ ९७॥

bhāve bhāve bhavānīpatibhajanamahāvāsanā me'stu mātādevastāto guruścāstviha mama suhṛdaḥ santu bhaktāḥ sahasram |bhaktirbhāryāstu putro bhavatu bhagavatastattvabodho bughaiścatyakto mā bhūvamevaṃ vyasaninamavatāvdyāghrageheśvaro mām || 97||

व्यक्तं व्यामोहदं च व्यसनमितमिदं साम्प्रतं मे चिरायत्यक्तं येनेश्वराराधनमतिकठिनानीश्वराराधनार्थम् ।धिक् तं मां स्त्रैणमन्धं मुखरयति मुदा यः स्वभक्त्यर्थमित्थंभक्तः स्यां व्याघ्रगेहत्रिपुरविजयिनस्तस्य सर्वात्मनाहम् ॥ ९८॥

vyaktaṃ vyāmohadaṃ ca vyasanamitamidaṃ sāmprataṃ me cirāyatyaktaṃ yeneśvarārādhanamatikaṭhinānīśvarārādhanārtham |dhik taṃ māṃ straiṇamandhaṃ mukharayati mudā yaḥ svabhaktyarthamitthaṃbhaktaḥ syāṃ vyāghragehatripuravijayinastasya sarvātmanāham || 98||

कल्पाद्युत्पन्नमेतत्रिभुवनमखिलं यस्पदाम्भोजधूलीकल्पं मन्ये महत्त्वं मधुरिपुरपि नो वेद साक्षाधती दी यम् ।स्वःपाताजो हरिर्यः स्वयमपि भगवान् यत्कला यस्य भूम्नःस्वल्पा देवाश्च भक्त्या सततमपि भजे व्याघ्रगेहेश्वरं तम् ॥ ९९॥

kalpādyutpannametatribhuvanamakhilaṃ yaspadāmbhojadhūlīkalpaṃ manye mahattvaṃ madhuripurapi no veda sākṣādhatī dī yam |svaḥpātājo hariryaḥ svayamapi bhagavān yatkalā yasya bhūmnaḥsvalpā devāśca bhaktyā satatamapi bhaje vyāghrageheśvaraṃ tam || 99||

वेदे शास्त्रे पुराणादिषु च बहुविधं वर्ण्यते वस्तु नाम्नांभेदेनाभिन्नमेकं यदिह हरिहरब्रह्मशक्रादयोऽमी ।ये देवास्ते तदंशाः किमु पुनरपरे कृष्णरामार्जुनाद्यामोदायोदेतु तत्त्वं मनसि तदनिशं व्याघ्रगेहस्थितं मे ॥ १००॥

vede śāstre purāṇādiṣu ca bahuvidhaṃ varṇyate vastu nāmnāṃbhedenābhinnamekaṃ yadiha hariharabrahmaśakrādayo'mī |ye devāste tadaṃśāḥ kimu punarapare kṛṣṇarāmārjunādyāmodāyodetu tattvaṃ manasi tadaniśaṃ vyāghragehasthitaṃ me || 100||

गात्रं कैलासगोत्रप्रभवमपि हृतं यस्य शास्त्रेण नेत्रंश्रोत्रं वेदेन लूनं रसनमपि पुराणेन नूनं क सोऽहम् ।स्तोत्रं क्वाहो पवित्रं परतरभगवद्भक्तिमाहात्म्यपालीपात्रं व्याघ्रालयाधीश्वरशतकमिदं कस्य काव्यं न जाने ॥ १०१॥

gātraṃ kailāsagotraprabhavamapi hṛtaṃ yasya śāstreṇa netraṃśrotraṃ vedena lūnaṃ rasanamapi purāṇena nūnaṃ ka so'ham |stotraṃ kvāho pavitraṃ paratarabhagavadbhaktimāhātmyapālīpātraṃ vyāghrālayādhīśvaraśatakamidaṃ kasya kāvyaṃ na jāne || 101||

॥ इति श्रीव्याघ्रालयेशशतकं सम्पूर्णम् ॥

|| iti śrīvyāghrālayeśaśatakaṃ sampūrṇam ||