शिवलिङ्गार्चनमहिमवर्णनम् शुकयमसंवादे Shukayamasamvade Shivalingarchana Mahimavarnanam

अपारपुण्यनिधयो येन पुण्यैः समार्जिताः ।तस्यैव तावद्विश्वासः शिवलिङ्गार्चने यम ॥ १॥

apārapuṇyanidhayo yena puṇyaiḥ samārjitāḥ |tasyaiva tāvadviśvāsaḥ śivaliṅgārcane yama || 1||

कल्पावसानपर्यन्तं धर्मैश्चेत् दिनयापनम् ।तदा कथश्चिद्विश्वासो जायते शङ्करार्चने ॥ २॥

kalpāvasānaparyantaṃ dharmaiścet dinayāpanam |tadā kathaścidviśvāso jāyate śaṅkarārcane || 2||

सुलभं पुण्यपुञ्जानां श्रीमृत्युञ्जयपूजनम् ।अन्येषां दुर्लभं तावत् तदेव शिवपूजनम् ॥ ३॥

sulabhaṃ puṇyapuñjānāṃ śrīmṛtyuñjayapūjanam |anyeṣāṃ durlabhaṃ tāvat tadeva śivapūjanam || 3||

सुमेरुशिखरस्थानां चन्द्रेण सह संस्थितिः ।पातालवासिनां सा तु दुलेभा स्यात् तथा खलु ॥ ४॥

sumeruśikharasthānāṃ candreṇa saha saṃsthitiḥ |pātālavāsināṃ sā tu dulebhā syāt tathā khalu || 4||

अतः शिवाराधनेऽपि विघ्नाः सम्भावितास्ततः ।तत्कार्यमप्रमादेन प्रमादे कुगतिर्भवेत् ॥ ५॥

ataḥ śivārādhane'pi vighnāḥ sambhāvitāstataḥ |tatkāryamapramādena pramāde kugatirbhavet || 5||

अशाङ्करागारनारीनरनीरावलोकने ।निमील्य लोचने पश्चात् कुर्यात् सूर्यविलोकनम् ॥ ६॥

aśāṅkarāgāranārīnaranīrāvalokane |nimīlya locane paścāt kuryāt sūryavilokanam || 6||

अशाङ्करशरीराणि दृष्ट्वा नारकिणामिति ।दृष्ट्वा भानुं विशिष्टश्चेत् दूरं भात्यपि धावति ॥ ७॥

aśāṅkaraśarīrāṇi dṛṣṭvā nārakiṇāmiti |dṛṣṭvā bhānuṃ viśiṣṭaścet dūraṃ bhātyapi dhāvati || 7||

शिवनेत्रत्वबुद्।ह्ध्येव कर्तव्यं भानुदर्शनम् ।अन्यथा धीर्यदि ददा पुनर्नरकमश्नुते ॥ ८॥

śivanetratvabud|hdhyeva kartavyaṃ bhānudarśanam |anyathā dhīryadi dadā punarnarakamaśnute || 8||

ततः परं भस्मनाङ्ग सम्यगुद्धूल्य सादरम् ।हरलिङ्गार्चनं कार्य कृत्वा मुक्तो भवेदघैः ॥ ९॥

tataḥ paraṃ bhasmanāṅga samyaguddhūlya sādaram |haraliṅgārcanaṃ kārya kṛtvā mukto bhavedaghaiḥ || 9||

उद्धूलितं भस्मनाङ्गं नवमेवोपजायते ।भस्म पापशरीराणां भस्मीकरणसाधनम् ॥ १०॥

uddhūlitaṃ bhasmanāṅgaṃ navamevopajāyate |bhasma pāpaśarīrāṇāṃ bhasmīkaraṇasādhanam || 10||

तत्पुण्यपरिपाकेन भस्माङ्ग उपयास्यति ।तस्मादुद्धूलनेनान्यत् नवाङ्गमुपजायते ॥ ११॥

tatpuṇyaparipākena bhasmāṅga upayāsyati |tasmāduddhūlanenānyat navāṅgamupajāyate || 11||

प्रविष्टा रोमकूपेषु शरीरस्थेषु कोटिशः ।लिङ्गानि जनयत्येव तदन्ते भूतिमुत्तमाम् ॥ १२॥

praviṣṭā romakūpeṣu śarīrastheṣu koṭiśaḥ |liṅgāni janayatyeva tadante bhūtimuttamām || 12||

मन्ये लिङ्गमयं कायं विभूत्युदधूलनान्मम ।तदङ्गं चरलिङ्गं स्यादुत्तङ्गं चेतनाश्रयम् ॥ १३॥

manye liṅgamayaṃ kāyaṃ vibhūtyudadhūlanānmama |tadaṅgaṃ caraliṅgaṃ syāduttaṅgaṃ cetanāśrayam || 13||

अचेतनानि लिङ्गानि काश्मीरादीनि कोटिशः ।सन्ति तत्पूजने तावत् न तावत् फलमश्नुते ॥ १४॥

acetanāni liṅgāni kāśmīrādīni koṭiśaḥ |santi tatpūjane tāvat na tāvat phalamaśnute || 14||

प्रत्यक्षेण विरूपाक्षशाम्भवाकारमाश्रितः ।गृह्णाति फलमन्नं वा नीरं वा पुष्पमेव वा ॥ १५॥

pratyakṣeṇa virūpākṣaśāmbhavākāramāśritaḥ |gṛhṇāti phalamannaṃ vā nīraṃ vā puṣpameva vā || 15||

लिङ्गार्चकस्य महिमा तस्य लिङ्गार्चनस्य वा ।वेदः कथञ्चिज्जानाति न विजानाति वा यमः ॥ १६॥

liṅgārcakasya mahimā tasya liṅgārcanasya vā |vedaḥ kathañcijjānāti na vijānāti vā yamaḥ || 16||

शाङ्कराग्रेसरस्याङ्गं विभूतिपरिवेष्टितम् ।दृष्ट्वा भूतपतिस्तावत् नृत्यत्यम्बिकया सह ॥ १७॥

śāṅkarāgresarasyāṅgaṃ vibhūtipariveṣṭitam |dṛṣṭvā bhūtapatistāvat nṛtyatyambikayā saha || 17||

अभूतपूर्वमेवेदं चररिङ्गमिति शश्रुतम् ।शैवाङ्गमुत्तमाङ्गं तु तस्य लिङ्गमनुत्तमम् ॥ १८॥

abhūtapūrvamevedaṃ carariṅgamiti śaśrutam |śaivāṅgamuttamāṅgaṃ tu tasya liṅgamanuttamam || 18||

बहुद्वयप्रसारेण लिङ्गाकारतया परम् ।उत्तमाङ्गं दृश्यमानं तस्य लिङ्गमिति स्मृतम् ॥ १९॥

bahudvayaprasāreṇa liṅgākāratayā param |uttamāṅgaṃ dṛśyamānaṃ tasya liṅgamiti smṛtam || 19||

अर्पितं चरलिङ्गेषु साक्षाद्भुक्तं महेश्वरः ।ततः स्थावरलिङ्गेषु न तथा शिव सन्निधिः ॥ २०॥

arpitaṃ caraliṅgeṣu sākṣādbhuktaṃ maheśvaraḥ |tataḥ sthāvaraliṅgeṣu na tathā śiva sannidhiḥ || 20||

रत्नलिङ्गं श्रुतिप्रोक्तं रत्नं शाम्भवपुङ्गवः ।अतस्तदात्मकं लिङ्गं लिङ्गोत्तममिति स्मृतम् ॥ २१॥

ratnaliṅgaṃ śrutiproktaṃ ratnaṃ śāmbhavapuṅgavaḥ |atastadātmakaṃ liṅgaṃ liṅgottamamiti smṛtam || 21||

यस्य शाम्भवलिङ्गेषु न भक्तिरुपजायते ।तेन स्थावरलिङ्गेषु पूजा कार्या प्रयत्नतः ॥ २२॥

yasya śāmbhavaliṅgeṣu na bhaktirupajāyate |tena sthāvaraliṅgeṣu pūjā kāryā prayatnataḥ || 22||

स्थावरस्यापि लिङ्गस्य पूजां कृत्वा ततः परम् ।तदर्पितोपहारेण कर्तव्य हारतोषणम् ॥ २३॥

sthāvarasyāpi liṅgasya pūjāṃ kṛtvā tataḥ param |tadarpitopahāreṇa kartavya hāratoṣaṇam || 23||

भुङ्क्ते हारमुखं प्राप्य सदारो हर इत्यपि ।श्रुतिः श्रुता ततो हारं हारा हारोदरं विदुः ॥ २४॥

bhuṅkte hāramukhaṃ prāpya sadāro hara ityapi |śrutiḥ śrutā tato hāraṃ hārā hārodaraṃ viduḥ || 24||

हारमाहारमास्वाद्य हारोऽपि हरतामियात् ।ततो हारो हरः साक्षात् तदा हारोदरं च सः ॥ २५॥

hāramāhāramāsvādya hāro'pi haratāmiyāt |tato hāro haraḥ sākṣāt tadā hārodaraṃ ca saḥ || 25||

येषां न हाररूपेण लिङ्गेषु न दृढा मतिः ।तेनार्चनीयं तल्लिङ्गं स्थावरं गिरिगह्वरे ॥ २६॥

yeṣāṃ na hārarūpeṇa liṅgeṣu na dṛḍhā matiḥ |tenārcanīyaṃ talliṅgaṃ sthāvaraṃ girigahvare || 26||

हारान्तःकरणाकारगुहामाश्रित्य शङ्करः ।तिष्ठतीत्यवगन्तव्यं सा गुहा वेदबोधिता ॥ २७॥

hārāntaḥkaraṇākāraguhāmāśritya śaṅkaraḥ |tiṣṭhatītyavagantavyaṃ sā guhā vedabodhitā || 27||

तस्यां गुहायां संविष्टमम्बिकारमणं प्रभुम् ।स्मृत्वा हर्षाश्रुधाराभिः धीरो हारोऽमृतो भवेत् ॥ २८॥

tasyāṃ guhāyāṃ saṃviṣṭamambikāramaṇaṃ prabhum |smṛtvā harṣāśrudhārābhiḥ dhīro hāro'mṛto bhavet || 28||

यथाधिकारं लिङ्गार्चां कृत्वा पापैर्विमुच्यते ।यथाविभवमेतस्य पूजा कार्या विशेषतः ॥ २९॥

yathādhikāraṃ liṅgārcāṃ kṛtvā pāpairvimucyate |yathāvibhavametasya pūjā kāryā viśeṣataḥ || 29||

शिव एव यदा इष्टः चिदानन्दघनस्तदा ।तदर्चनपरो भूयात् न लिङ्गार्चनतत्परः ॥ ३०॥

śiva eva yadā iṣṭaḥ cidānandaghanastadā |tadarcanaparo bhūyāt na liṅgārcanatatparaḥ || 30||

शिवसन्निधिरित्येव लिङ्गपूजा विधीयते ।स चेत् सन्निहितः साक्षात् कार्यं तस्यैव पूजनम् ॥ ३१॥

śivasannidhirityeva liṅgapūjā vidhīyate |sa cet sannihitaḥ sākṣāt kāryaṃ tasyaiva pūjanam || 31||

अतः प्रकृतपापस्य नाशायापि प्रयत्नतः ।शिवलिङ्गार्चनं कार्यं तन्नाशस्तेन जायते ॥ ३२॥

ataḥ prakṛtapāpasya nāśāyāpi prayatnataḥ |śivaliṅgārcanaṃ kāryaṃ tannāśastena jāyate || 32||

पापदावानलस्यायं शिवलिङ्गार्चनाम्बुदः ।विनाशको भवत्येव सभाग्यानां भवेत्खलुः ॥ ३३॥

pāpadāvānalasyāyaṃ śivaliṅgārcanāmbudaḥ |vināśako bhavatyeva sabhāgyānāṃ bhavetkhaluḥ || 33||

अतः परं कालकालपूजया कालयापनम् ।कर्तव्यं कालनिलयं कालकालं स्मरन् व्रज ॥ ३४॥

ataḥ paraṃ kālakālapūjayā kālayāpanam |kartavyaṃ kālanilayaṃ kālakālaṃ smaran vraja || 34||

इत्युक्तं तद्वचः शृत्वा तत्कृतं लिङ्गपूजनम् ।तत्साधनानि दृष्ट्वापि यमः प्राह शुकं प्रति ॥ ३५॥

ityuktaṃ tadvacaḥ śṛtvā tatkṛtaṃ liṅgapūjanam |tatsādhanāni dṛṣṭvāpi yamaḥ prāha śukaṃ prati || 35||

धन्योऽसि भाग्यवानेकः भवान् लोके शुकाधुना ।सर्वलोकोपकाराय शिवपूजा तवेदृशी ॥ ३६॥

dhanyo'si bhāgyavānekaḥ bhavān loke śukādhunā |sarvalokopakārāya śivapūjā tavedṛśī || 36||

शिवपूजासाधनानां साधनं तपसां फलम् ।एतावतैव तपसा सर्वेषां कृतकृत्यता ॥ ३७॥

śivapūjāsādhanānāṃ sādhanaṃ tapasāṃ phalam |etāvataiva tapasā sarveṣāṃ kṛtakṛtyatā || 37||

त्वया जन्मार्जितानन्ततपोरूपेण केवलम् ।लिङ्गार्चनं कृतमिदं सर्वसाधनलिद्विदम् ॥ ३८॥

tvayā janmārjitānantataporūpeṇa kevalam |liṅgārcanaṃ kṛtamidaṃ sarvasādhanalidvidam || 38||

लोचनानां फलमिदं शिवलिङ्गविलोकनम् ।अर्चितस्यास्य लिङ्गस्य दर्शनं तु विशेषतः ॥ ३९॥

locanānāṃ phalamidaṃ śivaliṅgavilokanam |arcitasyāsya liṅgasya darśanaṃ tu viśeṣataḥ || 39||

शिवाराधनसामग्री दृष्टा सेयं मुहुर्मुहुः ।तनोति परमानन्दं सेयमत्यद्भुता खलु ॥ ४०॥

śivārādhanasāmagrī dṛṣṭā seyaṃ muhurmuhuḥ |tanoti paramānandaṃ seyamatyadbhutā khalu || 40||

न शिवार्चनसामग्रीप्रभावस्यापि वर्णनम् ।अपाररसनाभिर्वा शक्यते कर्तुमेकदा ॥ ४१॥

na śivārcanasāmagrīprabhāvasyāpi varṇanam |apārarasanābhirvā śakyate kartumekadā || 41||

कल्पिता रचना सेयं त्वया शङ्करमन्दिरे ।अपारतपसामेव रचना फलमश्नुते ॥ ४२॥

kalpitā racanā seyaṃ tvayā śaṅkaramandire |apāratapasāmeva racanā phalamaśnute || 42||

जन्म ते सफलं माता धन्या धन्यः पिता तव ।शाम्भवस्य त्वया सङ्गात् धन्य मामपि मन्महे ॥ ४३॥

janma te saphalaṃ mātā dhanyā dhanyaḥ pitā tava |śāmbhavasya tvayā saṅgāt dhanya māmapi manmahe || 43||

भुवनेषु न कुत्रापि दृष्टः शाम्भपुङ्गवः ।एतादृशः शिवरतो दुलभः खलु सर्वदा ॥ ४४॥

bhuvaneṣu na kutrāpi dṛṣṭaḥ śāmbhapuṅgavaḥ |etādṛśaḥ śivarato dulabhaḥ khalu sarvadā || 44||

धन्यं नेत्रयुगं धन्यं धन्यं मम करद्वयम् ।शिवपूजनमामग्रीकरणालोकनादरात् ॥ ४५॥

dhanyaṃ netrayugaṃ dhanyaṃ dhanyaṃ mama karadvayam |śivapūjanamāmagrīkaraṇālokanādarāt || 45||

एतादृशमहादेवपूजया परयाऽनया ।फलं शङ्करपादाब्ज मकरन्दतया मतम् ॥ ४६॥

etādṛśamahādevapūjayā parayā'nayā |phalaṃ śaṅkarapādābja makarandatayā matam || 46||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते शुकयमसंवादे शिवलिङ्गार्चनविधानवर्णनं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । हराख्यः तृतीयांशः । पूर्वार्धम् । अध्यायः १७। ६९११४ ॥

|| iti śivarahasyāntargate śukayamasaṃvāde śivaliṅgārcanavidhānavarṇanaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | harākhyaḥ tṛtīyāṃśaḥ | pūrvārdham | adhyāyaḥ 17| 69114 ||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।हराख्यः तृतीयांशः ।पूर्वार्धम् ।अध्यायः १७। ६९-११४ ॥

– || śrīśivarahasyam |harākhyaḥ tṛtīyāṃśaḥ |pūrvārdham |adhyāyaḥ 17| 69-114 ||